

الیگارش کیه و الیگارشی با یه کشور چی کار میکنه؟
الیگارشی یعنی وقتی چند نفر که پول و شبکه و نفوذ را همزمان در دست دارند، از پشت صحنه قواعد بازی را مینویسند؛ نه رأی مستقیم میدهند، نه دیده میشوند، اما نتیجهی همه چیز طوری تنظیم میشود که قدرت و ثروت در همان حلقه بچرخد. در چنین سیستمی، کشور بیشتر شبیه یک صحنه است تا یک میدان تصمیمگیری عمومی؛ با…

پیشدرآمدی بر موج نوی سینمای فرانسه
موج نوی سینمای فرانسه (French New Wave یا Nouvelle Vague) فقط یک سبک نبود؛ یک شورش بود علیه سینمای «مودب، استودیویی و از پیشپیشنوشتهشده» فرانسه دهه ۵۰. این جریان از جایی شروع شد که چند منتقد جوان تصمیم گرفتند به جای نوشتن درباره فیلمها، خودشان فیلم بسازند و قواعد را به آتش بکشند. اگر نئورئالیس…

دنیا در سال 2035 چه شکلیه؟
تصور کن از خواب بیدار میشوی. پزشک تو یک الگوریتم است. رانندهات وجود خارجی ندارد. مترجم همزمان همه زبانها را میفهمد. و مرز بین انسان و ماشین هر روز محوتر میشود. به سال ۲۰۳۵ خوش آمدی برای پیشنهادها و تبلیغات در پادکست فارسی با ما در ارتباط باشید: info@NewshaCast.com

اگه نخوابیم یا خیلی زیاد بخوابیم چی میشه؟
۱. اگر خیلی کم بخوابیم چه میشود؟ کمخوابی فقط خستگی نیست. در کوتاهمدت: تمرکز و حافظه افت میکند. احتمال تصادف و اشتباه بالا میرود. خلقوخو بدتر میشود. تصمیمگیری ضعیفتر میشود. در بلندمدت: خطر چاقی افزایش مییابد. احتمال ابتلا به Type 2 Diabetes بیشتر میشود. فشار خون و بیماریهای قلبی بیشت…

چرا حتی آدمهای باهوش هم تصمیماتِ افتضاح میگیرن؟
این سؤال ظاهراً سادهست، ولی اگر جدی بگیریم، یکی از بنیادیترین تناقضهای روان انسانه: «چطور مغزی که میتونه فرمول نسبیت رو بفهمه، در انتخاب شریک زندگی یا سرمایهگذاری ساده خراب میکند؟» جواب کوتاه: چون هوش ≠ عقلانیت تصمیمگیری. حالا لایهبهلایه بازش کنیم: 1) مغز برای “درست بودن” ساخته نشده، بر…

تفاوت کمونیسم و سوسیالیسم چیه؟
سوسیالیسم، در سادهترین تعریف، میپرسد: «چطور میشود ثروت، خدمات و فرصتها عادلانهتر توزیع شوند؟» اما کمونیسم، یک قدم جلوتر میرود و میپرسد: «اگر اصلاً مالکیت خصوصی و طبقه وجود نداشته باشد چه؟» سوسیالیسم معمولاً هنوز با دولت، انتخابات، بازار محدود، و مالکیت ترکیبی کنار میآید. کمونیسم کلاسیک، د…

چرا انقلابها معمولا بعد از یهمدت به ضدِ خودشون بدل میشن؟
هر انقلابی با وعده شکستن یک زنجیر آغاز میشود؛ اما همان لحظه که پیروز میشود، با وسوسه ساختن زنجیرهای تازه روبهروست. مردمی که دیروز علیه قدرت متحد شده بودند، فردا باید یاد بگیرند علیه قدرتِ خودشان هم مراقب بمانند. تاریخ پر است از انقلابهایی که برای آزادی آغاز شدند، اما کمکم برای حفظ دستاوردهای…

جنگها چطور شروع و تموم میشن؟
جنگها معمولاً با یک شلیک شروع نمیشوند. خیلی قبلتر آغاز شدهاند؛ وقتی ترس، از گفتوگو سریعتر پخش میشود. وقتی سیاستمدارها برای بقا میجنگند و مردم فکر میکنند برای حقیقت میجنگند. وقتی هر طرف، خودش را «دفاع» و دیگری را «تهدید» میبیند. جنگها اول در زبان شروع میشوند؛ در تیترها، در مرزهای ذهن…

چی میشه که یکی چپ میشه یکی راست؟
هیچکس از اول، «چپ» یا «راست» به دنیا نمیاد. آدمها توی یک داستان به دنیا میان— داستانی که خانوادهشون نوشته، شهری که توش بزرگ شدن، ترسی که تجربه کردن، و امیدی که بهش چسبیدن. یکی فقر دیده، یکی بیثباتی، یکی بیعدالتی، یکی هرجومرج. هرکدوم از اینها، جهت قطبنما رو کمی میچرخونه. بعد نوبت به کلم…

چرا انسان هنوز منقرض نشده؟
ما دوام نیاوردیم چون قویترین بودیم. دوام آوردیم چون بلد بودیم عوض بشیم. وقتی سرما اومد، پوست حیوانات رو پوشیدیم. وقتی گرسنگی اومد، شکار رو به کشاورزی تبدیل کردیم. وقتی طبیعت ما رو شکست داد، نشستیم و قوانینش رو یاد گرفتیم. اما مهمتر از همه: تنها نبودیم. انسان، تنها گونهای بود که فهمید بقا یک ک…