Turkije is sinds het einde van de Koude Oorlog in 1990 steeds verder afgedreven van de rest van Europa en van de Verenigde Staten. Alleen al daarom gaan de Turken nooit een hoofdrol vervullen binnen het Navo-bondgenootschap.   

Die conclusie trekt Ron Keller in deze aflevering van de podcast ‘In het defensief’. Keller was tussen 2013 en 2015 ambassadeur in Turkije. Met hem blikken we terug op het volgens hem ‘trotse’ land, dat op 7 en 8 juli gastland is van de jaarlijkse Navo-top. Ook de volgende afleveringen van ‘In het Defensief’ gaan over de militaire, diplomatieke en defensie-industriële slagkracht van Ankara.    

Op papier ziet het er volgens Keller in de eerste instantie goed uit voor Turkije. Het land heeft na de Verenigde Staten, nu nog veruit het machtigste lid van het bondgenootschap, het grootste leger van Europa met de meeste manschappen. Ook de defensie-industrie bloeit, en Europese landen kopen graag de Turkse Bayraktar-drones. Bovendien ligt het land strategisch aan de Middellandse en Zwarte Zee, tussen Europa en het Midden-Oosten.  

Maar: de Turkse rechtsstaat en democratie staan onder enorme druk en een groot deel van de oppositie zit inmiddels gevangen, verzucht Keller. Volgens hem snijdt Turkije daarmee in eigen vlees. Nu Europa de eigen defensie-industrie weer wil revitaliseren en miljarden in militaire productie op eigen bodem stopt, kijkt het echt niet direct naar Turkije. Dan doet het liever zaken binnen de EU of anders met het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen dan met het autocratische en steeds wildere Ankara.  

Volgens Keller is mede daarom de kans ook zeer klein dat Turkije een leidende rol op zich zal nemen wanneer de Verenigde Staten werkelijk steeds meer hun focus verleggen naar China en de Amerika's en de Navo vaker links laten liggen. 

De oud-diplomaat verwacht wel dat de Navo-top in Ankara weer spannend wordt, net als de vorige top in 2025 in Den Haag. Aanvankelijk noemden diplomaten in de wandelgangen van het Navo-hoofdkwartier in Brussel Ankara ‘een tussentop’, na de historische afspraken in Den Haag over een nieuwe Navo-norm van 5% van het bbp aan defensie-uitgaven in 2035. In Ankara zouden de 32 Navo-landen vooral kijken hoe ver ze al zijn met die doelstelling en weer eens bijpraten.  

Maar nu de VS er opnieuw ongemeen hard op hameren dat zij Amerikaanse militairen en materieel uit Europa terug gaan halen, zal de toorn van Donald Trump ook in Ankara de boventoon gaan voeren, denkt Keller. Zeker omdat de VS zich nu in de steek gelaten voelen door de Europese Navo-landen in de Iran-oorlog en hen dat in Ankara ongetwijfeld willen laten merken.  

En Turkije? Dat zal volgens Keller zich de komende jaren steeds meer richten op het Midden-Oosten vanwege de Turkse wens een regionale grootmacht te zijn. Dit hoewel de buurlanden daarop niet bepaald zitten te wachten, lacht hij. Europa heeft ondertussen de blik gericht op Oekraïne. De landen die zich voor dit land sterk maken, zullen veel meer het hart van de Navo gaan vormen dan Turkije.        

Over In het defensief

In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.

Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments. 

Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.  

Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.