De Nederlandse krijgsmacht heeft sinds september vorig jaar een eigen operationaal hoofdkwartier, het Joint Force Command. Dit Joint Force Command houdt 24 uur per dag, 7 dagen per week vanuit Den Haag alles in de gaten wat Nederland allemaal heeft rijden, rollen, varen en vliegen aan militair materieel. Bij dreigingen, zoals natuurrampen, drone-incidenten, sabotage en natuurlijk bij oorlog, coördineert het Command vanuit hier de Nederlandse reactie.

In deze aflevering van 'In het defensief' is Johan van Deventer te gast, de commandant van het Joint Force Command. Hij en zijn driehonderd medewerkers hebben een drukke zomer achter de rug. Want: het Command komt ook in actie bij bosbranden en daar waren er de afgelopen maanden veel van. 

'Bij een natuurbrand is het allereerst aan de Veiligheidsregio en de lokale brandweer om uit te rukken,' legt Van Deventer in de podcaststudio uit. Maar die kunnen, indien nodig, ook het leger om hulp vragen. De krijgsmacht heeft bijvoorbeeld Chinook-helikopters die enorme zakken met water kunnen vullen om die over een brandend gebied uit te storten. Dit is met name praktisch in regio's, zoals dichte bossen of heidevelden, waar de brandweer met de eigen auto's zelf lastig kan komen of waar het te gevaarlijk is. 

Ook overheden in het buitenland kunnen via het Europese noodmechanisme verzoeken om bijstand vanuit ons land, vervolgt Van Deventer. Nederland en andere Europese landen die blusmaterieel beschikbaar hebben, kunnen dan een 'bod' doen. Vanuit het Joint Force Command is recentelijk België op die manier geholpen bij de reusachtige brand in de Hoge Venen, onderdeel van de Ardennen. Vorig jaar heeft Nederland eveneens Spanje geholpen bij verwoestende branden daar, aldus Van Deventer. 

Volgens hem doet het Joint Force Command - en het Nederlandse leger als geheel - ervaringen op door dit soort grote, internationaal gecoördineerde acties. Nederlandse militairen leren nog beter samenwerken met andere partijen met een andere cultuur, zoals de politie, lokale bestuurders en ook buitenlandse legers. Deze lessen kunnen bruikbaar zijn voor de toekomst als ze militair in actie moeten komen. 

Het Joint Command is nu nog gevestigd in het ministerie van Defensie op het Haagse Plein. Maar 'ergens in de regio Den Haag' verrijst uiterlijk in 2030 een eigen kantoor voor de 300 medewerkers. Het Joint Command moet het geïntergreerde optreden bevorderen en vooral de versnippering tegengaan uit de tijd, toen de landmacht, luchtmacht en marine elk nog hun eigen commandovoering hadden. Het Joint Force Command zet ook in op de vergaring van meer eigen inlichtingen om nog beter voorbereid te zijn op de grootste actuele dreigingen: Rusland en de oorlog in het Midden-Oosten. 

Over In het defensief

In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.

Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments. 

Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.  

Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.