Spanje staat aan de frontlinie van Europa's vergrijzingscrisis. In 2050 zal één op de drie Spanjaarden 65 jaar of ouder zijn, vergeleken met één op de vijf nu. Echter heeft heel Europa te maken met vergrijzing en een dalend geboortecijfer, waardoor er grote tekorten op de arbeidsmarkt ontstaan. De vraag is: hoe lossen we dit op? Kan arbeidsmigratie de redder zijn?


Michal van der Toorn gaat hierover in gesprek met Tesseltje de Lange, hoogleraar Europees Migratierecht aan de Radboud Universiteit. Als expert op het gebied van Europese regelgeving rond arbeidsmigratie en integratie onderzoekt ze of arbeidsmigratie van buiten de EU een oplossing kan bieden voor de personeelstekorten in de Nederlandse zorg- en technieksector. 

De Lange gelooft dat arbeidsmigratie kan helpen om de gaten op de arbeidsmarkt te vullen, maar ze waarschuwt dat het niet genoeg is. Het moet onderdeel zijn van een breder pakket aan oplossingen.

Luister ook | 4. Cyprus voorbeeld voor EU-lidmaatschap Oekraïne?

Over de maker

Michal van der Toorn werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is dagelijks te horen in The Daily Move en wekelijks in de rubrieken Blik op Europa in BNR De Wereld en Blik op de Wereld in BNR Zakendoen. Ook werkt ze op de achtergrond voor verschillende BNR-programma's.

Spanje staat aan de frontlinie van Europa's vergrijzingscrisis. In 2050 zal één op de drie Spanjaarden 65 jaar of ouder zijn, vergeleken met één op de vijf nu. Echter heeft heel Europa te maken met vergrijzing en een dalend geboortecijfer, waardoor er grote tekorten op de arbeidsmarkt ontstaan. De vraag is: hoe lossen we dit op? Kan arbeidsmigratie de redder zijn? 
Michal van der Toorn gaat hierover in gesprek met Tesseltje de Lange, hoogleraar Europees Migratierecht aan de Radboud Universiteit. Als expert op het gebied van Europese regelgeving rond arbeidsmigratie en integratie <a href="https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksprojecten/arbeidsmigratie-kansen-en-knelpunten-voor-het-oplossen-van-de-krapte-op-de-arbeidsmarkt">onderzoekt</a> ze of arbeidsmigratie van buiten de EU een oplossing kan bieden voor de personeelstekorten in de Nederlandse zorg- en technieksector. 
De Lange gelooft dat arbeidsmigratie kan helpen om de gaten op de arbeidsmarkt te vullen, maar ze waarschuwt dat het niet genoeg is. Het moet onderdeel zijn van een breder pakket aan oplossingen.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/dossier-europa/10555744/4-cyprus-voorbeeld-voor-eu-lidmaatschap-oekraine">4. Cyprus voorbeeld voor EU-lidmaatschap Oekraïne?</a>
Over de maker
<a href="https://www.linkedin.com/in/michalvandertoorn/">Michal van der Toorn</a> werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is dagelijks te horen in The Daily Move en wekelijks in de rubrieken Blik op Europa in BNR De Wereld en Blik op de Wereld in BNR Zakendoen. Ook werkt ze op de achtergrond voor verschillende BNR-programma's.

4. Arbeidsmigratie: een oplossing of valse hoop?

We keren een laatste keer terug naar het dorp Barcena de Bureba. Op het enorme land van Maaike en Tibor - 6 hectare in totaal - zal op termijn een voedselbos verrijzen. De eerste boompjes zijn al geplant en moeten met het warme weer goed bewaterd worden.

Het idee van een voedselbos is de structuur van een bos nabouwen, maar alles wat erin staat is eetbaar of heeft een functie voor de andere bomen. Maaike: ‘We willen laten zien dat het interessant is voor anderen om ook te doen. We willen graag een voorbeeld zijn.’

In Burgos leg ik onderzoeker Luis Marcos de vraag voor of er niet veel meer migranten moeten komen om die lege dorpen nieuw leven in te blazen. En dan óók de niet-Westerse, óók mensen die géén huizen bouwen of een voedselbos aanleggen?

‘Ja’, antwoordt hij stellig. ‘Mensen van buiten zijn de enige oplossing voor het probleem van ontvolking. Dat kunnen mensen zijn die nu in de stad wonen en hunkeren naar het platteland, maar natuurlijk ook migranten. De Spaanse economie zou niet zonder hen functioneren.’

Een treffend voorbeeld van de migrant als redder in nood is een bericht dat ik las in een Spaanse krant. Er worden buschauffeurs gezocht in Marokko en Latijns-Amerika, omdat er in Spanje te weinig zijn. Door het gebrek aan buschauffeurs raken steeds meer dorpen hun busverbinding kwijt - voor sommigen de enige vorm van transport. En voor Spaanse kinderen soms de enige mogelijkheid om op school te komen. 

Maaike en Tibor vullen geen slecht betaalde of essentiële banen als buschauffeur in. Toch ziet Marcos hen als deel van de oplossing voor het verlaten Spanje: ‘Het platteland is in Spanje met een zekere minachting bekeken. Mensen uit het dorp werden gezien als dommer, armer. Alsof plattelandsbewoners minder waard waren dan mensen uit de stad.’ 

Het feit dat ze nu zien dat er een Nederlandse familie komt, zet mensen aan het denken, aldus Marcos. ‘Oh Nederlanders, gecultiveerde mensen, goed voorbereide mensen, en die komen hier naar een dorp… Goh, misschien is het zo slecht nog niet om te wonen in een dorp. Ze komen met ideeën om er bomen neer te zetten, groenten en fruit te verbouwen, de huizen op te knappen, er komen nog meer families… Dat heeft een didactische waarde voor de samenleving.’

Daarom hebben we het nodig dat deze ervaring succesvol wordt, besluit Marcos. ‘Dat ze er geen genoeg van krijgen, dat het meer mensen aantrekt, dat het nog eens gebeurt. Dat ze zien: deze Nederlanders zijn gekomen… waarom zou ik niet hetzelfde doen?’

We keren een laatste keer terug naar het dorp Barcena de Bureba. Op het enorme land van Maaike en Tibor - 6 hectare in totaal - zal op termijn een voedselbos verrijzen. De eerste boompjes zijn al geplant en moeten met het warme weer goed bewaterd worden.
Het idee van een voedselbos is de structuur van een bos nabouwen, maar alles wat erin staat is eetbaar of heeft een functie voor de andere bomen. Maaike: ‘We willen laten zien dat het interessant is voor anderen om ook te doen. We willen graag een voorbeeld zijn.’
In Burgos leg ik onderzoeker Luis Marcos de vraag voor of er niet veel meer migranten moeten komen om die lege dorpen nieuw leven in te blazen. En dan óók de niet-Westerse, óók mensen die géén huizen bouwen of een voedselbos aanleggen?
‘Ja’, antwoordt hij stellig. ‘Mensen van buiten zijn de enige oplossing voor het probleem van ontvolking. Dat kunnen mensen zijn die nu in de stad wonen en hunkeren naar het platteland, maar natuurlijk ook migranten. De Spaanse economie zou niet zonder hen functioneren.’
Een treffend voorbeeld van de migrant als redder in nood is een bericht dat ik las in een Spaanse krant. Er worden buschauffeurs gezocht in Marokko en Latijns-Amerika, omdat er in Spanje te weinig zijn. Door het gebrek aan buschauffeurs raken steeds meer dorpen hun busverbinding kwijt - voor sommigen de enige vorm van transport. En voor Spaanse kinderen soms de enige mogelijkheid om op school te komen. 
Maaike en Tibor vullen geen slecht betaalde of essentiële banen als buschauffeur in. Toch ziet Marcos hen als deel van de oplossing voor het verlaten Spanje: ‘Het platteland is in Spanje met een zekere minachting bekeken. Mensen uit het dorp werden gezien als dommer, armer. Alsof plattelandsbewoners minder waard waren dan mensen uit de stad.’ 
Het feit dat ze nu zien dat er een Nederlandse familie komt, zet mensen aan het denken, aldus Marcos. ‘Oh Nederlanders, gecultiveerde mensen, goed voorbereide mensen, en die komen hier naar een dorp… Goh, misschien is het zo slecht nog niet om te wonen in een dorp. Ze komen met ideeën om er bomen neer te zetten, groenten en fruit te verbouwen, de huizen op te knappen, er komen nog meer families… Dat heeft een didactische waarde voor de samenleving.’
Daarom hebben we het nodig dat deze ervaring succesvol wordt, besluit Marcos. ‘Dat ze er geen genoeg van krijgen, dat het meer mensen aantrekt, dat het nog eens gebeurt. Dat ze zien: deze Nederlanders zijn gekomen… waarom zou ik niet hetzelfde doen?’

3. Nieuwkomers

We keren terug naar het Spaanse spookdorp Barcena de Bureba, waar de Nederlandse Maaike en Tibor zich op den duur definitief willen vestigen samen met hun twee dochters van negen en zeven jaar. We gaan even langs bij buurman Carlos, die tot voor kort de enige was in het dorp. Wat vindt hij eigenlijk van de nieuwe aanwas?

Ook keren we weer terug naar de Universiteit van Burgos, op een uur rijden van het dorp. Onderzoeker en docent Luis Marcos vertelt waarom Spaanse vrouwen relatief laat zijn met het krijgen van hun eerste kind (31,6 jaar ten opzichte van 30,3 jaar in Nederland en 29,7 in Europa). Dat heeft alles te maken met het economische model in Spanje. ‘Het is een model waarbij jongeren weinig toekomst hebben. Ze kunnen moeilijk rondkomen en een woning vinden is lastig. Om die reden vertrekken veel jongeren zelfs uit Spanje.’

In een bar in Burgos ontmoeten we de 28-jarige journalist Sara Sendino. Zij schrijft bij de krant veel over het lege Spanje. Recentelijk maakte ze een reportage over een dorp waar de burgemeester zocht naar iemand om de enige bar over te nemen. In ruil daarvoor mocht diegene gratis in een huis wonen en hoefde er voor de bar ook geen huur betaald te worden. Sendino legt uit waarom de functie van een bar in het lege Spanje veel verder gaat dan voorzien in een hapje en een drankje. ‘In een dorp zijn veel mensen alleen. Als iemand een dag niet in de bar is geweest, maken mensen zich zorgen om diegene. Het is een plek van samenkomen, van delen en van omkijken naar je buren.’

In verschillende Spaanse dorpen is de vraag naar nieuwe inwoners zo hoog, dat er een heuse babybonus in het leven is geroepen. Dat wil zeggen: een eenmalige financiële bijdrage voor iedereen die een kind op de wereld zet. Maar Luis Marcos gelooft niet dat het echt zoden aan de dijk zal zetten. Wat wel zou werken, zegt hij, is ervoor zorgen dat jongeren toegang hebben tot een woning en stabiel werk. ‘De maatschappij moet snappen dat er op het platteland dezelfde openbare voorzieningen moeten zijn.’

We keren terug naar het Spaanse spookdorp Barcena de Bureba, waar de Nederlandse Maaike en Tibor zich op den duur definitief willen vestigen samen met hun twee dochters van negen en zeven jaar. We gaan even langs bij buurman Carlos, die tot voor kort de enige was in het dorp. Wat vindt hij eigenlijk van de nieuwe aanwas?
Ook keren we weer terug naar de Universiteit van Burgos, op een uur rijden van het dorp. Onderzoeker en docent Luis Marcos vertelt waarom Spaanse vrouwen relatief laat zijn met het krijgen van hun eerste kind (31,6 jaar ten opzichte van 30,3 jaar in Nederland en 29,7 in Europa). Dat heeft alles te maken met het economische model in Spanje. ‘Het is een model waarbij jongeren weinig toekomst hebben. Ze kunnen moeilijk rondkomen en een woning vinden is lastig. Om die reden vertrekken veel jongeren zelfs uit Spanje.’
In een bar in Burgos ontmoeten we de 28-jarige journalist Sara Sendino. Zij schrijft bij de krant veel over het lege Spanje. Recentelijk maakte ze een reportage over een dorp waar de burgemeester zocht naar iemand om de enige bar over te nemen. In ruil daarvoor mocht diegene gratis in een huis wonen en hoefde er voor de bar ook geen huur betaald te worden. Sendino legt uit waarom de functie van een bar in het lege Spanje veel verder gaat dan voorzien in een hapje en een drankje. ‘In een dorp zijn veel mensen alleen. Als iemand een dag niet in de bar is geweest, maken mensen zich zorgen om diegene. Het is een plek van samenkomen, van delen en van omkijken naar je buren.’
In verschillende Spaanse dorpen is de vraag naar nieuwe inwoners zo hoog, dat er een heuse babybonus in het leven is geroepen. Dat wil zeggen: een eenmalige financiële bijdrage voor iedereen die een kind op de wereld zet. Maar Luis Marcos gelooft niet dat het echt zoden aan de dijk zal zetten. Wat wel zou werken, zegt hij, is ervoor zorgen dat jongeren toegang hebben tot een woning en stabiel werk. ‘De maatschappij moet snappen dat er op het platteland dezelfde openbare voorzieningen moeten zijn.’

2. Babybonus

Terwijl in Spaanse trekpleisters als Barcelona, Malaga en Mallorca steeds heviger tegen massatoerisme wordt gedemonstreerd, is het moeilijk voor te stellen dat in het grootste deel van Spanje nauwelijks toeristen komen. Sterker nog: op veel plekken tref je überhaupt heel weinig mensen. Het Spaanse platteland loopt leeg - en dat is problematisch.

Want hoe minder mensen er wonen, hoe minder er wordt geïnvesteerd in voorzieningen als infrastructuur, vrijetijdsvoorzieningen, woningen en arbeid. Met als gevolg dat een gebied nóg minder inwoners aantrekt en steeds verder in verval raakt. Naar schatting heeft Spanje drieduizend onbewoonde dorpjes. 

Voor deze aflevering reizen we af naar het dorpje Bárcena de Bareba, gelegen in de autonome regio Castilla y Leon. Je kunt hier uren ronddwalen zonder een mens tegen te komen. Tot voor kort was de Spaanse Carlos de enige inwoner van het spookdorp. Maar sinds begin dit jaar zorgt het Nederlandse koppel Maaike en Tibor samen met hun twee kinderen én hulptroepen uit Nederland er voor een hoop reuring. 

Voor 3,5 ton kochten Maaike en Tibor het grootste deel van de verlaten huizen op, met het doel het dorp op te knappen en weer nieuw leven in te blazen. Ook legt het stel een voedselbos aan, waarmee ze uiteindelijk zelfvoorzienend hopen te kunnen leven. Een documentaire over de verwoestijning van Spanje deed ze besluiten om Amsterdam in te ruilen voor deze plek. Hoe vergaat het ze tot nu toe? En wat is hun missie hier precies?

Ook reizen we af naar Burgos. Luis Marcos doet aan de universiteit van deze stad onderzoek naar La España Vacía (‘Het lege Spanje’), al omschrijft hij het liever als La España Vaciada, ofwel ‘Het leeggemaakte Spanje’. Want dit gebied was niet - in tegenstelling tot de Schotse hooglanden of Lapland - altijd al zo dunbevolkt. Hij verklaart waarom de mensen zijn vertrokken, en op welke manier grote bedrijven nu profiteren van die leegloop.

Terwijl in Spaanse trekpleisters als Barcelona, Malaga en Mallorca steeds heviger tegen massatoerisme wordt gedemonstreerd, is het moeilijk voor te stellen dat in het grootste deel van Spanje nauwelijks toeristen komen. Sterker nog: op veel plekken tref je überhaupt heel weinig mensen. Het Spaanse platteland loopt leeg - en dat is problematisch.
Want hoe minder mensen er wonen, hoe minder er wordt geïnvesteerd in voorzieningen als infrastructuur, vrijetijdsvoorzieningen, woningen en arbeid. Met als gevolg dat een gebied nóg minder inwoners aantrekt en steeds verder in verval raakt. Naar schatting heeft Spanje drieduizend onbewoonde dorpjes. 
Voor deze aflevering reizen we af naar het dorpje Bárcena de Bareba, gelegen in de autonome regio Castilla y Leon. Je kunt hier uren ronddwalen zonder een mens tegen te komen. Tot voor kort was de Spaanse Carlos de enige inwoner van het spookdorp. Maar sinds begin dit jaar zorgt het Nederlandse koppel Maaike en Tibor samen met hun twee kinderen én hulptroepen uit Nederland er voor een hoop reuring. 
Voor 3,5 ton kochten Maaike en Tibor het grootste deel van de verlaten huizen op, met het doel het dorp op te knappen en weer nieuw leven in te blazen. Ook legt het stel een voedselbos aan, waarmee ze uiteindelijk zelfvoorzienend hopen te kunnen leven. Een documentaire over de verwoestijning van Spanje deed ze besluiten om Amsterdam in te ruilen voor deze plek. Hoe vergaat het ze tot nu toe? En wat is hun missie hier precies?
Ook reizen we af naar Burgos. Luis Marcos doet aan de universiteit van deze stad onderzoek naar La España Vacía (‘Het lege Spanje’), al omschrijft hij het liever als La España Vaciada, ofwel ‘Het leeggemaakte Spanje’. Want dit gebied was niet - in tegenstelling tot de Schotse hooglanden of Lapland - altijd al zo dunbevolkt. Hij verklaart waarom de mensen zijn vertrokken, en op welke manier grote bedrijven nu profiteren van die leegloop.

1. La España Vaciada

Cyprus. Het is misschien wel de meest bijzondere EU-lidstaat die er is. Over het eiland loopt een grens die het Griekse zuiden scheidt van het Turkse noorden. Maar ondanks jaren van oorlog en spanningen gaat het betrekkelijk goed met die deling. Ook is Cyprus als geheel lid geworden van de Europese Unie, dus ook het noordelijke Turkse deel. Wat kunnen we daarvan leren voor Oekraïne?

Voor Noord-Cyprus gelden de Europese regels niet, ook al is het officieel wel EU-gebied. Dit voorbeeld gebruiken voor Oekraïne is ingewikkeld, legt Armin Cuyvers, hoogleraar Europees recht aan het Europa Instituut van de Universiteit Leiden, uit.

In ieder geval tot aan de Russische invasie in Oekraïne had Cyprus ook met de Russen een goede band. Tegelijkertijd ligt het land dichterbij de brandhaarden in het Midden-Oosten dan het Europese vasteland. Oorlog, vrede en geopolitieke belangen kruisen elkaar op Cyprus.

Luister ook |4. Uitzonderingspositie Denemarken is niet wat het lijkt

Over de maker

Michal van der Toorn werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is dagelijks te horen in The Daily Move en wekelijks in de rubrieken Blik op Europa in BNR De Wereld en Blik op de Wereld in BNR Zakendoen. Ook werkt ze op de achtergrond voor verschillende BNR-programma's.

Cyprus. Het is misschien wel de meest bijzondere EU-lidstaat die er is. Over het eiland loopt een grens die het Griekse zuiden scheidt van het Turkse noorden. Maar ondanks jaren van oorlog en spanningen gaat het betrekkelijk goed met die deling. Ook is Cyprus als geheel lid geworden van de Europese Unie, dus ook het noordelijke Turkse deel. Wat kunnen we daarvan leren voor Oekraïne?
Voor Noord-Cyprus gelden de Europese regels niet, ook al is het officieel wel EU-gebied. Dit voorbeeld gebruiken voor Oekraïne is ingewikkeld, legt Armin Cuyvers, hoogleraar Europees recht aan het Europa Instituut van de Universiteit Leiden, uit.
In ieder geval tot aan de Russische invasie in Oekraïne had Cyprus ook met de Russen een goede band. Tegelijkertijd ligt het land dichterbij de brandhaarden in het Midden-Oosten dan het Europese vasteland. Oorlog, vrede en geopolitieke belangen kruisen elkaar op Cyprus.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/dossier-europa/10554032/4-uitzonderingspositie-denemarken-is-niet-wat-het-lijkt">4. Uitzonderingspositie Denemarken is niet wat het lijkt</a>
Over de maker
<a href="https://www.linkedin.com/in/michalvandertoorn/">Michal van der Toorn</a> werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is dagelijks te horen in The Daily Move en wekelijks in de rubrieken Blik op Europa in BNR De Wereld en Blik op de Wereld in BNR Zakendoen. Ook werkt ze op de achtergrond voor verschillende BNR-programma's.

4. Cyprus voorbeeld voor EU-lidmaatschap Oekraïne?

Geen oorlog, maar ook nog geen vrede. Wat is dan wel de oplossing voor Cyprus? Kun je voor eeuwig een bevroren conflict blijven? Is daar weer een nieuwe oorlog voor nodig? Vooralsnog wordt gekozen voor de diplomatieke weg. Met VN-gezanten bijvoorbeeld. Zo is er net weer een rapport aan VN-secretaris-generaal Guterres uitgebracht. Is de gezant weer gestrand of kan er écht naar een oplossing worden toegewerkt?

In deze aflevering wordt niet alleen gezocht naar een oplossing, maar wordt de EU-toetreding van Cyprus ook onder de loep genomen. Brussel heeft namelijk dat vooruitzicht ook aan andere landen met bezet gebied beloofd, terwijl voorheen nog werd gezegd dat er nooit meer een land moest toetreden dat geen volledige controle over eigen grondgebied had. Wat is dan het perspectief voor een land als Oekraïne? Geert Jan hoort in ieder geval bekend jargon, en geeft alvast een voorzetje aan de epiloog-makers. 

Over de maker

Geert Jan Hahn is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Voor Cyprus was hij zelf aan de beurt als maker. 

Geen oorlog, maar ook nog geen vrede. Wat is dan wel de oplossing voor Cyprus? Kun je voor eeuwig een bevroren conflict blijven? Is daar weer een nieuwe oorlog voor nodig? Vooralsnog wordt gekozen voor de diplomatieke weg. Met VN-gezanten bijvoorbeeld. Zo is er net weer een rapport aan VN-secretaris-generaal Guterres uitgebracht. Is de gezant weer gestrand of kan er écht naar een oplossing worden toegewerkt? 
In deze aflevering wordt niet alleen gezocht naar een oplossing, maar wordt de EU-toetreding van Cyprus ook onder de loep genomen. Brussel heeft namelijk dat vooruitzicht ook aan andere landen met bezet gebied beloofd, terwijl voorheen nog werd gezegd dat er nooit meer een land moest toetreden dat geen volledige controle over eigen grondgebied had. Wat is dan het perspectief voor een land als Oekraïne? Geert Jan hoort in ieder geval bekend jargon, en geeft alvast een voorzetje aan de epiloog-makers. 
Over de maker 
<a href="https://www.linkedin.com/in/geert-jan-hahn-b037848/">Geert Jan Hahn</a> is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Voor Cyprus was hij zelf aan de beurt als maker.

3. Een soort van oplossing: of is de gezant weer gestrand?

Na oorlog volgt vrede. Ooit. Maar op Cyprus is daar nog geen sprake van. En ook weer wel. Het land is lid van de EU, de economie is stabiel en er heerst geen politieke chaos. Bovendien zijn er al decennialang geen grote geweldsuitbarstingen geweest. Is er dan geen vrede? Nee, want de Cypriotische regering heeft over ruim dertig procent van de grondgebied van het eiland geen controle. Maar van een oorlogssituatie is ook weer geen sprake.

In deze aflevering worden de vormen van verzoening op Cyprus onder de loep genomen. Geert Jan krijgt een rondleiding door de bufferzone, waar de VN-veiligheidstroepen zijn gestationeerd. Hij krijgt te horen welke initiatieven er zijn om mensen van beide kanten van de demarcatielijn met elkaar in contacten te laten komen. Maar propaganda en desinformatie speelt nog steeds een grote rol, en kan als een lont in het kruitvat werken. 

Over de maker

Geert Jan Hahn is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Voor Cyprus was hij zelf aan de beurt als maker.  

Na oorlog volgt vrede. Ooit. Maar op Cyprus is daar nog geen sprake van. En ook weer wel. Het land is lid van de EU, de economie is stabiel en er heerst geen politieke chaos. Bovendien zijn er al decennialang geen grote geweldsuitbarstingen geweest. Is er dan geen vrede? Nee, want de Cypriotische regering heeft over ruim dertig procent van de grondgebied van het eiland geen controle. Maar van een oorlogssituatie is ook weer geen sprake. 
In deze aflevering worden de vormen van verzoening op Cyprus onder de loep genomen. Geert Jan krijgt een rondleiding door de bufferzone, waar de VN-veiligheidstroepen zijn gestationeerd. Hij krijgt te horen welke initiatieven er zijn om mensen van beide kanten van de demarcatielijn met elkaar in contacten te laten komen. Maar propaganda en desinformatie speelt nog steeds een grote rol, en kan als een lont in het kruitvat werken. 
Over de maker 
<a href="https://www.linkedin.com/in/geert-jan-hahn-b037848/">Geert Jan Hahn</a> is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Voor Cyprus was hij zelf aan de beurt als maker.

2. Een soort van vrede dankzij yogaklasjes

Cyprus is een bijzonder lid van de Europese familie. Het land ligt dichterbij Turkije en Syrië dan bij het Europese vasteland. En Cyprus mocht twintig jaar geleden lid worden van de Europese Unie terwijl de Cypriotische regering niet de controle heeft over het gehele grondgebied. Dat heeft dan weer te maken met een oorlog die deze zomer precies vijftig jaar geleden op het eiland woedde, maar niet vaak een oorlog wordt genoemd.

In deze aflevering wordt het geweld op Cyprus onder de loep genomen. Wat is er vijftig jaar geleden nou gebeurd en hoe vormt de geschiedenis nog steeds het eiland? En welke invloed hebben de oorlogen om Cyprus heen op de huidige situatie? 

Over de maker

Geert Jan Hahn is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Voor Cyprus was hij zelf aan de beurt als maker. 

Cyprus is een bijzonder lid van de Europese familie. Het land ligt dichterbij Turkije en Syrië dan bij het Europese vasteland. En Cyprus mocht twintig jaar geleden lid worden van de Europese Unie terwijl de Cypriotische regering niet de controle heeft over het gehele grondgebied. Dat heeft dan weer te maken met een oorlog die deze zomer precies vijftig jaar geleden op het eiland woedde, maar niet vaak een oorlog wordt genoemd. 
In deze aflevering wordt het geweld op Cyprus onder de loep genomen. Wat is er vijftig jaar geleden nou gebeurd en hoe vormt de geschiedenis nog steeds het eiland? En welke invloed hebben de oorlogen om Cyprus heen op de huidige situatie? 
Over de maker 
<a href="https://www.linkedin.com/in/geert-jan-hahn-b037848/">Geert Jan Hahn</a> is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Voor Cyprus was hij zelf aan de beurt als maker.

1. Een soort van oorlog: De Cypriotische Kwestie

Denemarken is volgens sommige Nederlandse politici het ideale land. En dan met name vanwege het Deense model. Ze doen niet mee met de Euro, en het belangrijkste voor deze politici: ze hoeven niet mee te doen met de afspraken op het gebied van migratie. Maar wat heeft Denemarken daar nou werkelijk aan. Wat kan Nederland ervan leren? En hoe wordt hier in Europa naar gekeken?

Om daar meer duidelijkheid over te krijgen praat Geert Jan Hahn met Claes de Vreese. Zelf afkomstig uit Denemarken maar al 25 jaar wonend in Nederland. Hij is hoogleraar politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam en beschrijft hoe Denemarken aan die uitzonderingspositie is gekomen, en waarom dat anders is dan Nederland nu wil.

Luister ook | 4. Oostenrijk neutraal in een veranderende EU

Over de maker 

Geert Jan Hahn is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Van elke serie over een land maakt hij een afsluitende en samenvattende aflevering in Dossier Europa.

Denemarken is volgens sommige Nederlandse politici het ideale land. En dan met name vanwege het Deense model. Ze doen niet mee met de Euro, en het belangrijkste voor deze politici: ze hoeven niet mee te doen met de afspraken op het gebied van migratie. Maar wat heeft Denemarken daar nou werkelijk aan. Wat kan Nederland ervan leren? En hoe wordt hier in Europa naar gekeken?
Om daar meer duidelijkheid over te krijgen praat Geert Jan Hahn met Claes de Vreese. Zelf afkomstig uit Denemarken maar al 25 jaar wonend in Nederland. Hij is hoogleraar politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam en beschrijft hoe Denemarken aan die uitzonderingspositie is gekomen, en waarom dat anders is dan Nederland nu wil.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/dossier-europa/10552182/4-oostenrijk-neutraal-in-een-veranderende-eu">4. Oostenrijk neutraal in een veranderende EU</a>
Over de maker 
Geert Jan Hahn is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Van elke serie over een land maakt hij een afsluitende en samenvattende aflevering in Dossier Europa.

4. Uitzonderingspositie Denemarken is niet wat het lijkt

Het Deense model voor asielbeleid geldt als een voorbeeld voor onze nieuwe regering. De opt-out die Denemarken heeft op migratie lijkt de coalitie PVV-VVD-NSC-BBB wel wat. In het regeerakkoord staat dat ‘een opt-out clausule voor het Europees asiel- en migratiebeleid zo snel mogelijk bij de Europese Commissie zal worden ingediend’.  Is er enige kans dat Nederland ook zo'n constructie los weet te peuteren in Brussel?  

Heel kort door de bocht: nee. In 1992 stemde Denemarken in een referendum tegen het verdrag van Maastricht. De opt-outs, waaronder die op asiel en migratie, waren dus een manier om Denemarken in de Europese Unie te houden.  De voorwaarden zijn nu heel anders dan in de jaren '90, dus de kans dat Brussel nog zo'n uitzondering verleent is heel klein.   

Toch staat de ambitie wél in het regeerakkoord. Waarom kijkt men in Nederland, maar ook in andere Europese landen, zo op naar Denemarken? Omdat het Deense model werkt, er vragen jaarlijks heel weinig mensen asiel aan in Denemarken. Die migranten en vluchtelingen blijven vervolgens alleen wél in Europa. En is het een 'zero-sum game’, waarbij het beleid van Denemarken direct gevolgen heeft op de migratiedruk op andere landen. 

Bovendien klinkt er ook in Denemarken kritiek op het beleid. Bijvoorbeeld de werkgevers zouden graag soepeler regels zien vanwege grote tekorten op de arbeidsmarkt.

Als je stopt vluchtelingen te zien als een probleem , zegt oprichter en voorzitter Michala Bendixen, van de organisatie ‘Refugees Welcome’, dan kun je misschien wel de ‘Europese problemen’ oplossen. Vergrijzing, een krappe arbeidsmarkt, en tekorten in cruciale sectoren.  

Wat kan Nederland leren van het Deense beleid? Dat hoor je in deze aflevering.

Over de maker 

Michal van der Toorn werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is wekelijks te horen in de rubriek Blik op de Wereld in BNR Zakendoen en werkt mee aan de geopolitieke programma’s.

Het Deense model voor asielbeleid geldt als een voorbeeld voor onze nieuwe regering. De opt-out die Denemarken heeft op migratie lijkt de coalitie PVV-VVD-NSC-BBB wel wat. In het regeerakkoord staat dat ‘een opt-out clausule voor het Europees asiel- en migratiebeleid zo snel mogelijk bij de Europese Commissie zal worden ingediend’.  Is er enige kans dat Nederland ook zo'n constructie los weet te peuteren in Brussel?   Heel kort door de bocht: nee. In 1992 stemde Denemarken in een referendum tegen het verdrag van Maastricht. De opt-outs, waaronder die op asiel en migratie, waren dus een manier om Denemarken in de Europese Unie te houden.  De voorwaarden zijn nu heel anders dan in de jaren '90, dus de kans dat Brussel nog zo'n uitzondering verleent is heel klein.      Toch staat de ambitie wél in het regeerakkoord. Waarom kijkt men in Nederland, maar ook in andere Europese landen, zo op naar Denemarken? Omdat het Deense model werkt, er vragen jaarlijks heel weinig mensen asiel aan in Denemarken. Die migranten en vluchtelingen blijven vervolgens alleen wél in Europa. En is het een 'zero-sum game’, waarbij het beleid van Denemarken direct gevolgen heeft op de migratiedruk op andere landen. Bovendien klinkt er ook in Denemarken kritiek op het beleid. Bijvoorbeeld de werkgevers zouden graag soepeler regels zien vanwege grote tekorten op de arbeidsmarkt.   Als je stopt vluchtelingen te zien als een probleem , zegt oprichter en voorzitter <a href="https://x.com/mc_bendixen">Michala Bendixen</a>, van de organisatie ‘Refugees Welcome’, dan kun je misschien wel de ‘Europese problemen’ oplossen. Vergrijzing, een krappe arbeidsmarkt, en tekorten in cruciale sectoren.   Wat kan Nederland leren van het Deense beleid? Dat hoor je in deze aflevering. Over de maker 
<a href="https://x.com/mtoorn">Michal van der Toorn</a> werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is wekelijks te horen in de rubriek Blik op de Wereld in BNR Zakendoen en werkt mee aan de geopolitieke programma’s.

3. Opt-out als wondermiddel?

In tijden waar verdeeldheid en onvrede over Europa toeneemt, en het belang van een verenigd Europa steeds groter wordt... Hebben we bij BNR een oplossing gevonden.

In de podcast ‘Dossier Europa’ nemen jonge Nederlandse correspondenten je mee naar alle uithoeken van Europa. Van de spanningen aan de Ierse grens, naar de levensgevaarlijke Reichsburger in Duitsland of de leegloop in Kroatië. 

Wat kan Europa dan nog betekenen? Heeft Europa dan nog een antwoord?

Seizoen 11: Cyprus

In de zomer van 1974 vond een Turkse invasie en bezetting plaats van ruim dertig procent van het grondgebied van Cyprus. Ankara noemt dit nog steeds een bevrijdingsoperatie, omdat de Turkse Cyprioten onderdrukt werden. Al jaren was er sprake van geweld tussen diverse gemeenschappen op het eiland Ook reageerde Ankara naar eigen zeggen op provocaties van Griekenland, dat een staatsgreep in Nicosia zou hebben gesponsord om aansluiting bij Griekenland mogelijk te maken. Zowel deze staatsgreep door de Cypriotische Nationale Garde als de Turkse invasie en bezetting zijn door de Verenigde Naties als illegaal bestempeld. 

De facto is Cyprus sinds 1983 verdeeld in twee staten. Het noordelijk deel noemt zich de Turkse Republiek Noord-Cyprus (TRNC), een gevolg van de Turkse invasie in 1974. De jure is er echter sprake van één Cyprus. Alleen Turkije erkent immers deze zelfverklaarde republiek TRNC. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft in diverse resoluties aangegeven dat dit deel van Cyprus formeel door Turkije wordt bezet. De tienduizenden aanwezige Turkse militairen worden als een illegale bezettingsmacht gezien.   

De situatie op Cyprus wordt ook wel ‘het Cypriotische Probleem’ of ‘de Cypriotische Kwestie’ genoemd. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn reisde af naar Cyprus om 50 jaar na die invasie en bezetting te ontrafelen wat de stand van zaken is. Kort gezegd: er is sprake van een bevroren conflict. Een beetje oorlog, een beetje vrede, niemand is tevreden, maar niemand wil ook met geweld en flink bloedvergieten de ander op de knieën dwingen. Bovendien zijn er (ongewapende) VN-veiligheidstroepen op het eiland die vanuit een bufferzone de kalmte proberen te bewaren. 

Ook diplomatiek gezien zijn er gemengde gevoelens. Er is momenteel een VN-gezant die net een rapport aan de betrokken partijen heeft voorgelegd. Maar zij is niet de eerste VN-gezant en zal vermoedelijk ook niet de laatste zijn. Voor de Cypriotische regering is er geen andere oplossing dan een Cypriotische federatie, terwijl de Turkse president Recep Erdogan onlangs nog zei dat enkel een tweestatenoplossing uitweg biedt. Tegelijkertijd zijn er genoeg Cyprioten die er samen wat van proberen te maken, en over hun schaduw en soms ook pijn heen proberen te stappen. 

Wat Geert Jan vooral is opgevallen, is de terminologie die op Cyprus wordt gebezigd. Invasie, bezetting, bevrijding, kolonisatie: het is jargon dat tegenwoordig schering en inslag is in al het geweld dat om Cyprus heen raast, in zowel Europa als het Midden-Oosten. Vergeleken met die bloedige oorlogen wordt Cyprus ‘een oog in de storm’ genoemd. Maar ook volgens de VN is de huidige situatie fragiel en lopen de spanningen op naarmate er in de nabije omgeving sprake is van meer geweld. 

In drie afleveringen probeert Geert Jan de Cypriotische Kwestie te ontrafelen. Van ‘een soort van oorlog’ naar ‘een soort van vrede’ tot ‘een soort van oplossing. En in aflevering 4, de epiloog, duikt collega Michal van der Toorn in het EU-lidmaatschap van Cyprus. Want als Cyprus lid van de Europese Unie kan worden, zou dat land dan ook als voorbeeld kunnen dienen voor Oekraïne, Moldavië en andere landen met bezet gebied maar desalniettemin de wens – en ook de belofte vanuit Brussel – om lid te worden van de Europese familie? 

Sprekers in deze serie
Aleem Siddique is woordvoerder van UNFICYP, de VN-veiligheidstroepen op Cyprus. Hij leidt Geert Jan rond door de bufferzone.
Hubert Faustman is een Duitse politicoloog bij de Friedrich-Ebert-Stiftung in Nicosia en hoogleraar aan de University of Nicosia.
Yiannos Katsourides is een Cypriotische politicoloog aan de University of Nicosia.
Lysia Demetriou is Grieks-Cypriotische, neurowetenschapper aan de University of Oxford en was kandidaat-politica bij de Europese Verkiezingen. 
Hulusi Kilim is Turks-Cyprioot is algemeen secretaris bij Volt Cyprus en was kandidaat-politicus bij de Europese Verkiezingen. 
Marilena Raouna is Cypriotisch minister voor Europese Zaken en voorzitter van het EU-voorzitter van Cyprus in 2026. 
Giannis Rousou is tourgids in de spookstad Famagusta – ook wel bekend als het door Turkije bezette Varosja. 

Sommige sprekers wensten anoniem te blijven. Hun namen zijn bekend bij de redactie.  

Over de maker
Geert Jan Hahn is Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Hij studeerde, woonde en werkte in Sint Petersburg, Kyiv en Warschau. Hahn is te horen in de podcasts De Wereld en BNR Perestrojkast en heeft een eigen podcast-kanaal met dagelijkse bijdragen: 'Hahn in Europa'. 

Over Dossier Europa

Dit is Dossier Europa. Nederlandse journalisten, wonend in verschillende landen binnen de EU, maken een serie van drie afleveringen over onderwerpen die voor hen én de EU belangrijk zijn. Denk aan klimaatverandering, de vluchtelingencrisis, de gevolgen van diverse oorlogen of kansenongelijkheid. In hoeverre vindt Brussel dit belangrijk, en welke rol zouden deze problemen kunnen spelen in de opkomende Europese verkiezingen? 

Over Michal van der Toorn

Michal van der Toorn werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is wekelijks te horen in de rubriek Blik op de Wereld in BNR Zakendoen en werkt mee aan de geopolitieke programma’s. 

In tijden waar verdeeldheid en onvrede over Europa toeneemt, en het belang van een verenigd Europa steeds groter wordt... Hebben we bij BNR een oplossing gevonden.
In de podcast ‘Dossier Europa’ nemen jonge Nederlandse correspondenten je mee naar alle uithoeken van Europa. Van de spanningen aan de Ierse grens, naar de levensgevaarlijke Reichsburger in Duitsland of de leegloop in Kroatië. 
Wat kan Europa dan nog betekenen? Heeft Europa dan nog een antwoord?
Seizoen 11: Cyprus
In de zomer van 1974 vond een Turkse invasie en bezetting plaats van ruim dertig procent van het grondgebied van Cyprus. Ankara noemt dit nog steeds een bevrijdingsoperatie, omdat de Turkse Cyprioten onderdrukt werden. Al jaren was er sprake van geweld tussen diverse gemeenschappen op het eiland Ook reageerde Ankara naar eigen zeggen op provocaties van Griekenland, dat een staatsgreep in Nicosia zou hebben gesponsord om aansluiting bij Griekenland mogelijk te maken. Zowel deze staatsgreep door de Cypriotische Nationale Garde als de Turkse invasie en bezetting zijn door de Verenigde Naties als illegaal bestempeld. 
De facto is Cyprus sinds 1983 verdeeld in twee staten. Het noordelijk deel noemt zich de Turkse Republiek Noord-Cyprus (TRNC), een gevolg van de Turkse invasie in 1974. De jure is er echter sprake van één Cyprus. Alleen Turkije erkent immers deze zelfverklaarde republiek TRNC. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft in diverse resoluties aangegeven dat dit deel van Cyprus formeel door Turkije wordt bezet. De tienduizenden aanwezige Turkse militairen worden als een illegale bezettingsmacht gezien.   
De situatie op Cyprus wordt ook wel ‘het Cypriotische Probleem’ of ‘de Cypriotische Kwestie’ genoemd. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn reisde af naar Cyprus om 50 jaar na die invasie en bezetting te ontrafelen wat de stand van zaken is. Kort gezegd: er is sprake van een bevroren conflict. Een beetje oorlog, een beetje vrede, niemand is tevreden, maar niemand wil ook met geweld en flink bloedvergieten de ander op de knieën dwingen. Bovendien zijn er (ongewapende) VN-veiligheidstroepen op het eiland die vanuit een bufferzone de kalmte proberen te bewaren. 
Ook diplomatiek gezien zijn er gemengde gevoelens. Er is momenteel een VN-gezant die net een rapport aan de betrokken partijen heeft voorgelegd. Maar zij is niet de eerste VN-gezant en zal vermoedelijk ook niet de laatste zijn. Voor de Cypriotische regering is er geen andere oplossing dan een Cypriotische federatie, terwijl de Turkse president Recep Erdogan onlangs nog zei dat enkel een tweestatenoplossing uitweg biedt. Tegelijkertijd zijn er genoeg Cyprioten die er samen wat van proberen te maken, en over hun schaduw en soms ook pijn heen proberen te stappen. 
Wat Geert Jan vooral is opgevallen, is de terminologie die op Cyprus wordt gebezigd. Invasie, bezetting, bevrijding, kolonisatie: het is jargon dat tegenwoordig schering en inslag is in al het geweld dat om Cyprus heen raast, in zowel Europa als het Midden-Oosten. Vergeleken met die bloedige oorlogen wordt Cyprus ‘een oog in de storm’ genoemd. Maar ook volgens de VN is de huidige situatie fragiel en lopen de spanningen op naarmate er in de nabije omgeving sprake is van meer geweld. 
In drie afleveringen probeert Geert Jan de Cypriotische Kwestie te ontrafelen. Van ‘een soort van oorlog’ naar ‘een soort van vrede’ tot ‘een soort van oplossing. En in aflevering 4, de epiloog, duikt collega Michal van der Toorn in het EU-lidmaatschap van Cyprus. Want als Cyprus lid van de Europese Unie kan worden, zou dat land dan ook als voorbeeld kunnen dienen voor Oekraïne, Moldavië en andere landen met bezet gebied maar desalniettemin de wens – en ook de belofte vanuit Brussel – om lid te worden van de Europese familie? 
Sprekers in deze serie
<ul>
<li>Aleem Siddique is woordvoerder van UNFICYP, de VN-veiligheidstroepen op Cyprus. Hij leidt Geert Jan rond door de bufferzone.</li>
<li>Hubert Faustman is een Duitse politicoloog bij de Friedrich-Ebert-Stiftung in Nicosia en hoogleraar aan de University of Nicosia.</li>
<li>Yiannos Katsourides is een Cypriotische politicoloog aan de University of Nicosia.</li>
<li>Lysia Demetriou is Grieks-Cypriotische, neurowetenschapper aan de University of Oxford en was kandidaat-politica bij de Europese Verkiezingen. </li>
<li>Hulusi Kilim is Turks-Cyprioot is algemeen secretaris bij Volt Cyprus en was kandidaat-politicus bij de Europese Verkiezingen. </li>
<li>Marilena Raouna is Cypriotisch minister voor Europese Zaken en voorzitter van het EU-voorzitter van Cyprus in 2026. </li>
<li>Giannis Rousou is tourgids in de spookstad Famagusta – ook wel bekend als het door Turkije bezette Varosja. </li>
</ul>
Sommige sprekers wensten anoniem te blijven. Hun namen zijn bekend bij de redactie.  
Over de maker    <a href="https://www.linkedin.com/in/geert-jan-hahn-b037848/">Geert Jan Hahn</a> is Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Hij studeerde, woonde en werkte in Sint Petersburg, Kyiv en Warschau. Hahn is te horen in de podcasts De Wereld en BNR Perestrojkast en heeft een eigen podcast-kanaal met dagelijkse bijdragen: 'Hahn in Europa'. 
Over Dossier Europa
Dit is Dossier Europa. Nederlandse journalisten, wonend in verschillende landen binnen de EU, maken een serie van drie afleveringen over onderwerpen die voor hen én de EU belangrijk zijn. Denk aan klimaatverandering, de vluchtelingencrisis, de gevolgen van diverse oorlogen of kansenongelijkheid. In hoeverre vindt Brussel dit belangrijk, en welke rol zouden deze problemen kunnen spelen in de opkomende Europese verkiezingen? 
Over Michal van der Toorn
<a href="https://www.linkedin.com/in/michalvandertoorn/">Michal van der Toorn</a> werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is wekelijks te horen in de rubriek Blik op de Wereld in BNR Zakendoen en werkt mee aan de geopolitieke programma’s.

Dossier Europa | BNR

In tijden waar verdeeldheid en onvrede over Europa toeneemt, en het belang van een verenigd Europa steeds groter wordt... Hebben we bij BNR een oplossing gevonden.

In de podcast ‘Dossier Europa’ nemen jonge Nederlandse correspondenten je mee naar alle uithoeken van Europa. Van de spanningen aan de Ierse grens, naar de levensgevaarlijke Reichsburger in Duitsland of de leegloop in Kroatië. 

Wat kan Europa dan nog betekenen? Heeft Europa dan nog een antwoord?

Seizoen 12: Spanje

Met 84 jaar behoren de Spanjaarden tot de Europeanen met de hoogste levensverwachting. Tegelijkertijd worden er in Spanje steeds minder kinderen geboren, en daarmee is Spanje een van de meest vergrijsde landen ter wereld. Nu is ‘slechts’ 20 procent van de Spanjaarden 65 jaar of ouder, maar het Spaanse bureau voor statistieken (INE) verwacht dat binnen nu en vijftig jaar een derde van de inwoners die leeftijd heeft bereikt. 

Die vergrijzing is het beste merkbaar op het Spaanse platteland. 80 procent van de Spanjaarden woont op 20 procent van het oppervlakte van het land. Zij concentreren zich in grote steden als Madrid, Barcelona of Sevilla, of aan het toeristische kustgebied. De gebieden waar nog nauwelijks mensen wonen, zijn bijvoorbeeld delen van de autonome regio Castilla y Leon en de binnenlanden van Galicië, Asturië en Andalusië. Naar schatting telt Spanje duizenden verlaten dorpjes, waar geen of nog slechts enkele mensen staan ingeschreven. 

Voor deze serie bezoeken we één van die dorpen. Het Nederlandse echtpaar Maaike en Tibor kocht voor 350.000 euro het grootste deel van de verlaten huizen op in Bárcena de Bureba, op een kleine twee uur rijden van de Noord-Spaanse stad Bilbao. Hun doel is om het leven terug te brengen in het dorp. Op dit moment wordt er hard gewerkt om de huizen te restaureren.

Een compleet spookdorp kopen is overigens geen unicum in Spanje. Regelmatig staan er gehuchten te koop, soms zelfs maar voor een paar duizend euro. En het land treft ook andere maatregelen om de leegloop van het platteland tegen te gaan. Zo zijn er plekken waar ouders een financiële bonus krijgen als ze een kind op de wereld zetten, of waar je een gratis woning krijgt als je de plaatselijke kroeg overneemt. Ook werd er een politieke partij opgericht die opkomt voor de rechten van bewoners van het lege Spanje. Teruel Existe (‘Teruel bestaat’) kreeg veel steun vanuit heel Spanje en deed zelfs mee aan de Europese verkiezingen, al viel het resultaat daar wat tegen.

Vanuit standplaats Bárcena de Bureba maken we voor deze serie ook een uitstapje naar de ‘grote’ stad. Op de universiteit van Burgos (175.000 inwoners) leidt Luis Marcos een werkgroep die onderzoek doet naar de leegloop van Spaanse dorpen. Hij schetst hoe groot het probleem is en wat mogelijke oplossingen kunnen zijn. Ook spreken we de jonge journalist Sara Sendino (1996) die veel over het thema schreef. Hoe ziet zij de toekomst van jongeren, inclusief die van zichzelf, in deze regio?

Over de maker

Carlijn Teeven (1990) werkte tussen 2015 en 2021 vanuit Barcelona als Spanje-correspondent voor BNR. 

Over Michal van der Toorn

Michal van der Toorn werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is wekelijks te horen in de rubriek Blik op de Wereld in BNR Zakendoen en werkt mee aan de geopolitieke programma’s. 

Over Dossier Europa

Dit is Dossier Europa. Nederlandse journalisten, wonend in verschillende landen binnen de EU, maken een serie van drie afleveringen over onderwerpen die voor hen én de EU belangrijk zijn. Denk aan klimaatverandering, de vluchtelingencrisis, de gevolgen van diverse oorlogen of kansenongelijkheid. In hoeverre vindt Brussel dit belangrijk, en welke rol zouden deze problemen kunnen spelen in de opkomende Europese verkiezingen?

In tijden waar verdeeldheid en onvrede over Europa toeneemt, en het belang van een verenigd Europa steeds groter wordt... Hebben we bij BNR een oplossing gevonden.
In de podcast ‘Dossier Europa’ nemen jonge Nederlandse correspondenten je mee naar alle uithoeken van Europa. Van de spanningen aan de Ierse grens, naar de levensgevaarlijke Reichsburger in Duitsland of de leegloop in Kroatië. 
Wat kan Europa dan nog betekenen? Heeft Europa dan nog een antwoord?
Seizoen 12: Spanje
Met 84 jaar behoren de Spanjaarden tot de Europeanen met de hoogste levensverwachting. Tegelijkertijd worden er in Spanje steeds minder kinderen geboren, en daarmee is Spanje een van de meest vergrijsde landen ter wereld. Nu is ‘slechts’ 20 procent van de Spanjaarden 65 jaar of ouder, maar het Spaanse bureau voor statistieken (INE) verwacht dat binnen nu en vijftig jaar een derde van de inwoners die leeftijd heeft bereikt. 
Die vergrijzing is het beste merkbaar op het Spaanse platteland. 80 procent van de Spanjaarden woont op 20 procent van het oppervlakte van het land. Zij concentreren zich in grote steden als Madrid, Barcelona of Sevilla, of aan het toeristische kustgebied. De gebieden waar nog nauwelijks mensen wonen, zijn bijvoorbeeld delen van de autonome regio Castilla y Leon en de binnenlanden van Galicië, Asturië en Andalusië. Naar schatting telt Spanje duizenden verlaten dorpjes, waar geen of nog slechts enkele mensen staan ingeschreven. 
Voor deze serie bezoeken we één van die dorpen. Het Nederlandse echtpaar Maaike en Tibor kocht voor 350.000 euro het grootste deel van de verlaten huizen op in Bárcena de Bureba, op een kleine twee uur rijden van de Noord-Spaanse stad Bilbao. Hun doel is om het leven terug te brengen in het dorp. Op dit moment wordt er hard gewerkt om de huizen te restaureren.
Een compleet spookdorp kopen is overigens geen unicum in Spanje. Regelmatig staan er gehuchten te koop, soms zelfs maar voor een paar duizend euro. En het land treft ook andere maatregelen om de leegloop van het platteland tegen te gaan. Zo zijn er plekken waar ouders een financiële bonus krijgen als ze een kind op de wereld zetten, of waar je een gratis woning krijgt als je de plaatselijke kroeg overneemt. Ook werd er een politieke partij opgericht die opkomt voor de rechten van bewoners van het lege Spanje. Teruel Existe (‘Teruel bestaat’) kreeg veel steun vanuit heel Spanje en deed zelfs mee aan de Europese verkiezingen, al viel het resultaat daar wat tegen.
Vanuit standplaats Bárcena de Bureba maken we voor deze serie ook een uitstapje naar de ‘grote’ stad. Op de universiteit van Burgos (175.000 inwoners) leidt Luis Marcos een werkgroep die onderzoek doet naar de leegloop van Spaanse dorpen. Hij schetst hoe groot het probleem is en wat mogelijke oplossingen kunnen zijn. Ook spreken we de jonge journalist Sara Sendino (1996) die veel over het thema schreef. Hoe ziet zij de toekomst van jongeren, inclusief die van zichzelf, in deze regio?
Over de maker
<a href="https://www.linkedin.com/in/carlijn-teeven-0151465a/?originalSubdomain=nl">Carlijn Teeven</a> (1990) werkte tussen 2015 en 2021 vanuit Barcelona als Spanje-correspondent voor BNR. 
Over Michal van der Toorn
<a href="https://www.linkedin.com/in/michalvandertoorn/">Michal van der Toorn</a> werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is wekelijks te horen in de rubriek Blik op de Wereld in BNR Zakendoen en werkt mee aan de geopolitieke programma’s. 
Over Dossier Europa
Dit is Dossier Europa. Nederlandse journalisten, wonend in verschillende landen binnen de EU, maken een serie van drie afleveringen over onderwerpen die voor hen én de EU belangrijk zijn. Denk aan klimaatverandering, de vluchtelingencrisis, de gevolgen van diverse oorlogen of kansenongelijkheid. In hoeverre vindt Brussel dit belangrijk, en welke rol zouden deze problemen kunnen spelen in de opkomende Europese verkiezingen?

Dossier Europa

Social links:

Follow the podcast:

50 clip(s)