Waar haalt de Nederlandse zorg extra handen vandaan als er een oorlog of grootschalige crisis uitbreekt? In deel 3 van deze vierdelige serie Zorg in tijden van crisis draait het om de mensen: wie staan er paraat, wat moeten zij kunnen, en hoe organiseer je dat in een sector die nu al kampt met grote personeelstekorten?

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de personele weerbaarheid van de Nederlandse zorg. Te gast zijn drie experts die dagelijks werken aan zorgcapaciteit voor crisistijd: Charlotte de Schepper, bestuurder van de Nationale Zorgreserve, Saskia Meerhoff, kolonel-vliegerarts en commandant van het Instituut samenwerking Defensie en Relatieziekenhuizen (IDR), en Michiel Verhofstad, hoogleraar en hoofd Traumachirurgie van het Erasmus MC.

De Nationale Zorgreserve ontstond tijdens de coronacrisis als burgerinitiatief en telt inmiddels ruim 5.000 (oud-)zorgprofessionals: gepensioneerden, studenten en mensen die in een ander vak werken, maar binnen 24 uur inzetbaar zijn bij een pandemie, een militaire crisis of een klimaatcrisis. De Algemene Rekenkamer was vorige maand kritisch: er is nog nooit echt geoefend met de reservisten zelf. De Schepper legt uit hoe de reserve zich daarop voorbereidt, en waarom zorgreserves in de toekomst ook een model kunnen zijn voor reserves in techniek, logistiek en veiligheid.

Defensie werkt al jaren samen met veertien relatieziekenhuizen. Per ziekenhuis staan drie chirurgische teams klaar: één team beroepsmilitairen en twee teams militair getrainde reservisten, samen 42 teams die in het uiterste geval mee naar het front gaan. Meerhoff vertelt hoe die civiel-militaire uitwisseling werkt, en waarom ook de burger zelf een taak heeft, van noodpakket tot afspraken thuis bij 72 uur stroomuitval. Haar stelling: Defensie is er om de eerste slag te winnen, maar de oorlog win je als samenleving.

Verhofstad schetst wat er in een ziekenhuis gebeurt als het echt misgaat: opschalen door reguliere zorg af te schalen, en uiteindelijk triëren. Hij pleit ervoor dat elke zorgprofessional vooraf een vaste crisistaak krijgt en dat vergeten basisvaardigheden, zoals wondverzorging, opnieuw worden getraind.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presenteerder. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.