Patiënt bereidt zich slecht voor op operatie: 'je lijf gaat in oorlogsstand'

 

Patiënten met darmkanker die in de weken voor hun operatie werken aan hun conditie, voeding en mentale weerbaarheid, krijgen minder vaak complicaties en liggen korter in het ziekenhuis. Dat bleek dit voorjaar uit een studie in achttien Nederlandse ziekenhuizen: complicaties namen met 20 tot 30 procent af bij mensen die zich fysiek voorbereidden op een operatie. Toch zit prehabilitatie niet in het basispakket. Het Zorginstituut oordeelde in 2024 dat het bewijs tekortschoot, en sindsdien zoeken ziekenhuizen zelf naar manieren om het te betalen.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen hoe patiënten met prehabilitatie fitter een operatie in en uit gaan, en waarom het zo lastig blijft om er standaardzorg van te maken. Te gast zijn Baukje van den Heuvel, chirurg in het Radboudumc en voorzitter van Stichting Fit4Surgery, en Geert van der Sluis, fysiotherapeut en programmaleider onderzoek en innovatie in ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten en lector aan de Hanzehogeschool Groningen.

Van der Sluis vergelijkt een operatie met een marathon: ook onder narcose werkt je lichaam keihard. Toch kopen patiënten volgens hem eerder een nieuwe pyjama dan dat ze hun hardloopschoenen zoeken. In Nij Smellinghe trainen patiënten na een intake thuis op een hometrainer die de gegevens naar het ziekenhuis stuurt, zodat een fysiotherapeut op afstand meekijkt. Bij darmkanker is de tijd krap: er blijven volgens Van der Sluis netto drie tot vier weken over om te trainen.

Van den Heuvel legt uit hoe het fitcentrum van het Radboudumc werkt. Na een basismeting is het doel om de conditie in ongeveer drie weken met 10 procent te verbeteren. Volgens beide gasten past de methode van het Zorginstituut, die bewijs vraagt zoals bij een medicijnstudie, niet bij een programma dat per patiënt verschilt. Van den Heuvel noemt het een catch-22: een groep die niets aan prehabilitatie doet is in Nederland nauwelijks nog te vinden, en patiënten willen niet loten of ze het programma krijgen. Omdat fysiotherapie niet in het basispakket zit, betaalt het Radboudumc nu een deel zelf en loopt de rest vaak via de aanvullende verzekering.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma’s in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

Loading transcript