De MRI-scanner bestaat ruim vijftig jaar, maar heeft nog altijd een fundamenteel probleem: je moet stil liggen in een nauwe buis, terwijl veel ziekten te maken hebben met beweging. Knieproblemen, hartaandoeningen, spierziekten en verteringsziekten zijn allemaal gerelateerd aan houding en inspanning, niet aan de horizontale rustpositie. Toch baseert de diagnostiek zich nog altijd op precies dat statische beeld. Dat gaat veranderen, met twee afzonderlijke projecten die elk 20 miljoen euro aan NWO-subsidie ontvingen.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen twee innovaties die medische beeldvorming ingrijpend kunnen veranderen. Te gast zijn Nico van den Berg, hoogleraar Computational Imaging aan het UMC Utrecht en projectleider van het BioMotive-consortium, en Monique Bernsen, hoofd operations van de AMIE Core Facility bij het Erasmus MC in Rotterdam.

Van den Berg werkt aan de eerste walk-in MRI ter wereld: een cilindervormige scanner met een tunnelopening van bijna twee meter, waarin onderzoekers het menselijk lichaam kunnen scannen tijdens lopen, fietsen, roeien of een inspanningstest op de loopband. De machine wordt gebouwd in Utrecht en moet rond 2030 beschikbaar komen voor wetenschappelijk onderzoek. Eerder, al volgend jaar, wordt op de Universiteit Twente een open 0,5 Tesla MRI geplaatst waar mensen rechtop kunnen staan, als tussenstap richting die volwaardige bewegende scanner. Beide faciliteiten zijn gefinancierd via de Nederlandse Wetenschappelijke Organisatie en bedoeld als nationale onderzoeksinfrastructuur, niet als reguliere diagnostiek voor patiënten.

Bernsen werkt aan een andere uitdaging: het samenvoegen van MRI en echografie in één apparaat. Beide technieken meten andere eigenschappen van weefsel, en juist die combinatie op hetzelfde moment levert informatie op die nu niet bestaat. Bijzonder interessant voor kankeronderzoek, waarbij onderzoekers stap voor stap willen volgen hoe een geneesmiddel bij een tumor aankomt, door de vaatwand trekt en door de cel wordt opgenomen. Haar project, onderdeel van het AMICE-consortium, loopt tien jaar en richt zich op ziekten van de hersenen, het hart en oncologie. Een bijkomend doel is het beperken van het gebruik van proefdieren door virtuele basismodellen van ratten en muizen beschikbaar te maken voor de gehele onderzoeksgemeenschap.

Beide gasten bespreken ook wanneer de inzichten uit dit fundamentele wetenschappelijke onderzoek kunnen doorstromen naar de reguliere klinische praktijk, en welke ziektebeelden zij als eerste willen onderzoeken zodra hun apparaten operationeel zijn.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.