Hoe goed is de Nederlandse zorg voorbereid op oorlog, cyberaanvallen of andere grote crises? In deel 2 van de vierdelige serie ‘zorg in tijden van crisis’ onderzoekt BNR Beter welke medische kennis nodig is om de zorg draaiende te houden als de samenleving ontwricht raakt. Want oorlogszorg vraagt om andere vaardigheden, andere systemen en een andere mentale voorbereiding dan de reguliere zorg.

In deze aflevering van BNR Beter spreekt Nina van den Dungen met drie experts die dagelijks bezig zijn met medische weerbaarheid in crisissituaties. Te gast zijn Edith Willigendael, vaatchirurg en Kolonel-arts bij Defensie, Ruud Wong Chung, fysiotherapeut en onderwijskundig onderzoeker, en Fieke Bruggeman-Everts, sociaal wetenschapper en beleidsadviseur bij ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum.

Edith Willigendael vertelt hoe moderne oorlogsvoering de medische zorg fundamenteel verandert. Door drones ontstaan andere soorten verwondingen dan in eerdere conflicten, terwijl mobiele ziekenhuizen en medici zelf steeds vaker doelwit zijn geworden. Ze beschrijft hoe Oekraïne noodgedwongen werkt met kleine, ondergrondse zorgposten dicht bij het front, en waarom Nederland lessen moet trekken uit landen als Oekraïne en Polen als het gaat om cyberveiligheid, logistiek en paraatheid.

Ruud Wong Chung vertelt over het internationale project Netherlands for Superhumans, waarbij Oekraïense multidisciplinaire revalidatieteams zes weken lang in Nederland worden opgeleid. Dat project is onderdeel van een bredere Nederlands-Oekraïense samenwerking om de revalidatiezorg in Oekraïne op te schalen voor oorlogsslachtoffers met amputaties, hersenletsel en zwaar trauma. Nederlandse experts uit onder meer De Hoogstraat, UMC Utrecht en ARQ trainen honderden Oekraïense zorgverleners. Tegelijkertijd leren Nederlandse medici juist van de flexibiliteit en creativiteit waarmee Oekraïense ziekenhuizen onder extreme druk moeten functioneren.

Het Project Netherlands for Superhumans wordt gefinancierd door RVO, binnen het Ukraine Partnership Facility (UPF). Betrokken partners zijn Stichting “Netherlands for Ukraine Foundation” (NL4UA), Stichting “Healthcare4Ukraine” en Charitable Fund “Superhumans”.

Fieke Bruggeman-Everts legt uit waarom mentale weerbaarheid minstens zo belangrijk is als medische kennis. Op basis van de coronacrisis ontwikkelde ARQ samen met de zorgsector een landelijke richtlijn voor psychosociale ondersteuning van zorgprofessionals. Daarin staan aanbevelingen over peer support, teamcultuur en stressbegeleiding voor mensen in hoog-risicoberoepen zoals zorg, defensie en ambulancezorg. Volgens Bruggeman-Everts begint goede crisiszorg bij een veilige werkomgeving waarin collega’s elkaar ondersteunen en problemen vroegtijdig bespreekbaar zijn.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.