Steeds meer Nederlanders willen minder tijd doorbrengen op sociale media. Uit het recente Nationale Social Media Onderzoek van Newcom blijkt dat ruim 5,5 miljoen mensen actief proberen hun gebruik te verminderen, terwijl meer dan 7 miljoen sociale media zelfs als een risico voor het mentale welzijn zien. Die veranderende houding verklaart de opkomst van zogeheten anti-schermtijd-gadgets: fysieke hulpmiddelen die het lastiger maken om gedachteloos apps te openen. In De Schaal van Hebben testte techredacteur Stijn Goossens drie van zulke tools: Brick, Tap Out en UnPluq.

Alle drie werken ze volgens hetzelfde principe. Je kiest in een app welke sociale-media-apps je wilt blokkeren en kunt ze alleen weer ontgrendelen door je smartphone fysiek tegen een NFC-tag te houden. Dat extra handelingetje klinkt simpel, maar is psychologisch effectief: het doorbreekt automatisch gedrag, zegt ook hoogleraar cognitieve psychologie Stefan van der Stigchel (Universiteit Utrecht). Je moet letterlijk van de bank af om weer te kunnen scrollen.

De Tap Out is de meest eenvoudige van het trio, is van een Nederlandse start-up. De bijbehorende app doet weinig meer dan blokkeren en ontgrendelen voor een zelfgekozen tijdsduur. De statistieken zijn overzichtelijk, maar de functionaliteit is beperkt. Met een prijs rond de 48 euro is dit wel de goedkoopste optie, al voelt het fysieke ‘puckje’ wat plasticachtig aan.

De Amerikaanse Brick gaat een stap verder. Je kunt vaste tijdvakken instellen waarin je telefoon standaard op slot gaat en krijgt tijdens het blokkeren ook een overzicht over hoe lang je al bezig bent. De afwerking is iets luxer, maar met zo’n 62 euro is hij ook duurder.

De meest uitgebreide software zit bij Unpluq, een Nederlands product. De app werkt zelfs zonder tag, dan krijg je omslachtige ‘opdrachten’ om apps te ontgrendelen. Denk aan je telefoon schudden, een patroon volgen of lang scrollen op een lege pagina. Met de kleine tag – handig aan je sleutelbos – wordt de drempel hoger. Nadeel: voor volwaardig gebruik met de tag is een abonnement nodig van 6 euro per maand of 55 euro per jaar.

Conclusie: deze gadgets zijn geen wondermiddel, maar wel een nuttige stok achter de deur. Wie vooral een simpele, betaalbare oplossing zoekt, zit goed met Tap Out. Brick biedt meer functies. UnPluq is het meest veelzijdig, maar ook het duurst. Prima om te hebben – want een beetje minder schermtijd kan geen kwaad. Maar kijk ook zeker naar wat je zelf gratis al kan doen via de instellingen in je telefoon.