Tréigeadh go leor oileán Éireannach thar na blianta. 

Oileán Ghabhla mar shampla, áit a bhfuil cáil air mar gheall ar an amhrán Báidín Fheilimí. Tá sé suite tuairim is míle amach ó chósta Dhún na nGall. 

Agus tráth dá raibh, bhí na scórtha teaghlach ina gcónaí ann. 

D'fhág siad an t-oileán sna 1960í áfach. 

D'fhág na pobail a bhí ag saothrú a slí beatha ón talamh agus ón fharraige agus bhog siad anonn go dtí an mhórthír. 

Anois, leathchéad bliain ina dhiaidh sin, tá beatha ag teacht ar ais chuig an oileán de réir mar atá daoine ag filleadh ar a chladach arís. 

Ar Seachtain, labhair an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin faoin bheocht agus faoin bhfuinneamh nua atá á chur ar ais i nGabhla. 

 

Foclóir: 

Bád farantóireachta: Ferry 

Go buan: Permanently  

Earraí: Goods 

Ag dul i léig: Declining 

Banaíodh an t-oileán: The island was deserted  

Ar leac an dorais: On the doorstep 

Deontas: Grant 

Gineadóirí: Generators  

Athchóirigh: Renovate 

Bonneagar: Infrastructure 

Leathanbhanda: Broadband 

Ag obair go cianda: Working remotely 

Uathúil: Unique 

Sainiúil: Distinctive 

Teas: Heat 

Ar cíos: Rent 

Iargúltacht: Remoteness 

 

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

<p>Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. </p>

Seachtain

Rebuilding Oileán Ghabhla: Daoine ag filleadh tar éis 50 bliain 

Is brionglóid í atá ag cuid mhaith againn, éalú ó ghnóthacht agus ó ghleo shaol na cathrach, ar thóir saol níos simplí san iargúltacht. 

 

Ach, an é nóisean rómánsúil seafóideach é sin atá againn? 

Nó an é an bliss atá muid ag brionglóidí faoi le fada?  

Cúig bliana ó shin, bhog Aedín Ní Thiarnaigh, a bhí cúig bliana is fiche d’aois ag an am, óna baile dúchais i gContae Loch Garman go hInis Meáin amuigh ar chósta thiar na hÉireann, áit a bhfuil sí ina cónaí ó shin i leith. 

Cad é a mheall bean óg chuig oileán Gaeltachta iargúlta i lár na farraige? 

Agus cad é mar atá an saol laethúil di agus í scartha ón mhórthír. 

Ar Seachtain,  labhraíonn Aedín faoi bhuaicphointí agus faoi íslephointí shaol an saol oileánach, agus í ag ceiliúradh a clochmhíle pearsanta. 

 

Foclóir: 

Taighde: Research 

Ina cíor thuathail: In chaos or turned upside down  

Tiarna Talún: Landlord  

Crosbhealach: Crossroad 

An mhórthír: The mainland 

Ligthe i ndearmad: Forgotten 

An t-éileamh: The demand 

Spleách: Dependent on 

Scaití: Occasionally 

Réiteach: Solution 

An córas lastais: The cargo system 

Bád farantóireachta: The ferry 

Na duganna: The docks 

Aistriúcháin: Translations 

Turais teoraithe: Guided tours 

Amhrasach: Suspicious  

Iargúlta: Remote 

Oidhreacht: Heritage 

Cneasaigh: Heal 

Tuar: Foresee or forecast 

Why I moved to a remote island – and loved it

Ba é an t-ionsaí ba mharfaí i stair Mheiriceá. 

Ar an 11ú lá de mhí Mheán Fómhair 2001, bhuail dá eitleán isteach sna Twin Towers in Manhattan, Nua Eabharc.  

Bhí na mílte duine ag obair iontu ag an am.  

Tharla na hionsaithe i gcroílár na cathrach a ba ghnóthaí sa tír, ar ghnáthlá oibre, gan aon rabhadh.  

Maraíodh beagnach trí mhíle duine sa tubaiste a thit amach. Chonaic milliúin de dhaoine an t-uafás seo ag titim amach beo ar an teilifís. 

Spreag na hionsaithe cogaí san Afganastáin agus in Iaráic. Chuaigh SAM sa tóir ar cheannaire Al-Qaeda Osama bin Laden go láithreach agus mhair an toraíocht i bhfad.  

D’athraigh imeachtaí 9/11 slándáil an aerthaistil ar fud an domhain go deo. 

Anois, 25 bliana ar aghaidh ó ionsaíodh an tIonad Trádála Domhanda, cad é an lorg a d'fhág 9/11 orainn? 

Ar Seachtain tugann Pearse O’Reilly a chuntas pearsanta féin den lá tragóideach sin agus faoin tionchar a bhí a bhí ag 9/11 ar Nua Eabhrac ina dhiaidh sin. 

 

 

Foclóir: 

Greanta: Engraved 

Eispéireas: Experience 

Mí-ádh: Misfortune 

Dúshlán: Challenge 

Sa deireadh thiar thall: Eventually 

Greamaithe: Stuck 

Ionsaí sceimhlitheoireachta: Terror attack 

Faitíos: Fear 

Smionagar: Rubble 

Tubaiste: Carnage 

Deatach: Smoke 

Ganntanas: A lack of 

Misneach: Courage 

Gaolta: Relatives 

Cogadh Domhanda: World War 

Uafás: Horror 

Sáinnithe: Stranded   

‘Bhí na fóin phóca ag bualadh sa rubble thíos fúm’: Cuimhní ó 9/11 

Ní rud éasca é a bheith i do sheasamh os comhair slua agus iarracht a dhéanamh iad a chur ag gáire.  

Agus seans gur deacra i bhfad an dúshlán é sin a dhéanamh trí Ghaeilge. 

Sin é go díreach an seó a bhí i gceist ag an fuirseoir Síomha Hennessy a chruthú do Fhéile Imill Bhaile Átha Cliath áfach.  

Beidh Síomha ag léiriú a seó nua dátheangach, Gaelmaxxing, in Bewley’s Café Theatre ón 8 go dtí an 12 Meán Fómhair. 

Ar Seachtain, labhair Síomha Hennessy le Tessa Fleming faoin inspioráid dá seó nua. 

 

Foclóir:  

Fuirseoir: Comedian 

Dátheangach: Bi-lingual 

Ré: Era 

Searbh: Bitter 

Eisceachtúil: Exceptional 

Cúng: Narrow 

Greann: Humour 

Gaolta: Related 

Dún Éideann: Edinburgh 

Ag spocadh as: Making fun of 

Faraor: Alas 

Buan: Permanent 

Tacú: Supporting 

Díomá: Disappointment 

Uaillmhianach: Ambitious 

Impigh ar: To beg 

Rebuilding Oileán Ghabhla: Daoine ag filleadh tar éis 50 bliain

In 1 playlist(s)

Seachtain

Social links

Recent clips