Tar éis bás a athar, gheall Séamus Ó Tuama go gcríochnódh sé féin an leabhar a bhí tosaithe ag a dhaid, Diarmuid. 

Leabhar ar stair Bhéal Feirste atá ann ó pheirspictíocht phoblachtánach, le scéal muintir Uí Thuama féin agus an t-eispéireas a bhí acu féin fite fuaite le stair chorraitheach na cathrach féin. 

Leanann an leabhar turas na clainne, ó fhear óg Corcaíoch a bhog ó thuaidh i ndiaidh an Ghorta Mhóir, tríd na pogroms le linn na 1920ídí, agus na Trioblóidí a lean, go dtí Séamus agus a hathair Diarmuid agus an ról a bhí acu i réabhlóid na Gaeilge sa chathair. 

Bhí an-aithne ag Gaeil Bhéal Feirste ar mhuintir Uí Thuama, go háirithe mar gheall ar obair Dhiarmuid mar phríomhoide Bhunscoil Phobal Feirste, an chéad scoil lán-Ghaeilge i dTuaisceart Éireann. 

Ar Seachtain, labhraíonn Séamus Ó Tuama faoina leabhar úr ‘Béal Feirste: Belfast’ agus faoin saol sa chathair a mhúnlaigh a mhuintir.  

Cé gur scéal é atá lán de choimhlint agus de thráma thar na glúnta, feiceann Séamus toradh dearfach sa lá atá inniu ann i bhfoirm na hathbheochana cultúrtha agus teanga atá ag bláthú i mBéal Feirste. 

Foclóir:  

Dornán de pháistí: A handful of children 

Obair dheonach: Voluntary work 

Tiomsú airgid: Fundraising 

Cinnteacht: Certainty 

D’fhág sé a lorg: He left his mark 

Leac uaighe: Gravestone 

Borb: Abrupt  

Fréamhaithe: Rooted 

Do shinsir: Your ancestors 

Cartlann mhíleata: Military archives 

Críochdheighilt: Partition 

A shin-seanathair: His great-grandfather 

Ceannaire: Leader 

Dearfach: Positive 

Saorstát: Free state 

Scoilt: Divide 

Creatlach: Framework 

Bearna: A gap 

*Suirbhé le haghaidh deis dearbhán 500 euro One4All a bhuachaint: Téigh chuig mypodcastfeedback.com agus cur an cód ‘POD’ isteach.* 

Stair Bhéal Feirste: ‘Stair a mhúnlaigh mo mhuintir’ - Séamus Ó Tuama 

Tá Seachtain ag teacht beo ó Fhleadh Cheoil na hÉireann 2026! 

Ar feadh seachtaine tháinig na sluaite go Béal Feirste chun sult a bhaint as an cheol, na comórtais agus as an chathair féin. 

Den chéad uair riamh, bhí Fleadh Cheoil na hÉireann á reáchtáil i bpríomhchathair an Tuaiscirt agus Comhaltas Ceoltóirí Éireann ag céiliúradh 75 bliain ar an fhód. 

Chuir Séamus agus Caoimhe Uí Fhlatharta as an Aird Mhóir i nGaeltacht Chonamara gach duine faoi gheasa lena gcuid ceoil thraidisiúnta le linn na Fleidhe.  

Bhí siad báite sa cheol ó bhí siad sa chliabhán agus anois tá siad ag tabhairt an cheoil sin ar fud an domhain. 

Bhí Séamus agus Caoimhe i gcuideachta Áine Ní Bhreisleáin. 

Live at the Fleadh: The Conamara duo i gcroílar na reabhlóide trad 

Tá Seachtain beo ag Fleadh Cheoil na hÉireann 2026!

Is é seo an chéad uair don Fleadh teacht go Béal Feirste, áit ina mbeidh breis agus 800,000 cuairteoir ag freastal ar an bhféile!

Le linn na seachtaine seo, tiocfaidh anam isteach sa chathair  le taibhithe sráide, seisiúin ceoil, seónna stáitse, céilithe, agus comórtais.

Ach le 75 bliain á chéiliúradh ag Comhaltas Ceoltóirí Éireann, amharcann muid siar ar an meath a bhí tagtha ar an gceol traidisiúnta sular bunaíodh an eagraíocht.

Agus fiosraíonn muid cad chuige a  bhfuil daoine ar fud fad na cruinne chomh tógtha le ceol traidisiúnta na hÉireann?

Beirt cheoltóir atá fite fuaite go dlúth le ceiliúradh na seachtaine seo ná an fidléir iomráiteach Dónal O’Connor agus an t-amhránaí agus portaire béil cumasach Róise Ní Mhurchú.

Bhí an beirt i gcomhluadar Áine Ní Bhreisleáin ag an bhFleadh.

Tá Seachtain beo ag Fleadh Cheoil na hÉireann 2026!
Is é seo an chéad uair don Fleadh teacht go Béal Feirste, áit ina mbeidh breis agus 800,000 cuairteoir ag freastal ar an bhféile!
Le linn na seachtaine seo, tiocfaidh anam isteach sa chathair &nbsp;le taibhithe sráide, seisiúin ceoil, seónna stáitse, céilithe, agus comórtais.
Ach le 75 bliain á chéiliúradh ag Comhaltas Ceoltóirí Éireann, amharcann muid siar ar an meath a bhí tagtha ar an gceol traidisiúnta sular bunaíodh an eagraíocht.
Agus fiosraíonn muid cad chuige a &nbsp;bhfuil daoine ar fud fad na cruinne chomh tógtha le ceol traidisiúnta na hÉireann?
Beirt cheoltóir atá fite fuaite go dlúth le ceiliúradh na seachtaine seo ná an fidléir iomráiteach Dónal O’Connor agus an t-amhránaí agus portaire béil cumasach Róise Ní Mhurchú.
Bhí an beirt i gcomhluadar Áine Ní Bhreisleáin ag an bhFleadh.

Live at the Fleadh: The ancient art of lilting

Ag an am seo bliana, téann na sluaite déagóirí ar a n-oilithreacht teanga bhliantúil chun na Gaeltachta.   




Ó Thír Chonaill go Gaillimh, ó Mhaigh Eo go Ciarraí, bíonn na coláistí samhraidh i gceantair Ghaeltachta éagsúla, ag mealladh daoine óga ó gach cearn d'Éirinn. 




Sa bhliain seo chuaigh thart, d'fhreastail beagnach 30 míle dálta ar na cúrsaí seo, ach níor éirigh leis na mílte áit a fháil faraor. 




Do chuid mhór déagóirí, is í seo an chéad uair dóibh tréimhse a chaitheamh as baile agus a bheith tumtha go hiomlán i saol agus i gcultúr na Gaeilge. 




Agus taobh thiar den éispéiris Ghaeltachta, tá an bhean tí, na mná atá ina gcroílár d'eispéireas na gcoláistí samhraidh. 




Ach an bhféadfá féin seisear scoláire déag a thabhairt isteach i do theach féin, faoi do chúram féin ar feadh coicíse nó níos mó? 




Ar Seachtain labhraíonn an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin faoi na coláistí samhraidh agus faoi na mná tí atá ina gcnámh droma acu. 




Maoinithe ag an Scéim Tuairiscithe Daonlathais Áitiúil. 




 




Foclóir: 




Éispéireas: Experience 




Tóir: Demand 




Liostaí feithimh: Waiting lists 




Corruair: sometimes  




Clár siamsaíochta: Entertainment programme 




Ildánach: Versatile 




Cláraithe: Registered 




An t-uasmhéid: The maximum 




Bhí an t-eallach le blí agat: You had to milk the cattle 




Riachtanais bia: Dietary requirements 




Slabhra: Chain 




Nasc: Link 




Cuimhní: Memories 




Cloch mhíle: Milestone 




Ag freastal: Attending 




Srianta: Constrained 




Ó ghlúin go glúin: From generation to generation 




Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism 

Ag an am seo bliana, téann na sluaite déagóirí ar a n-oilithreacht teanga bhliantúil chun na Gaeltachta. &nbsp;&nbsp;
 
Ó Thír Chonaill go Gaillimh, ó Mhaigh Eo go Ciarraí, bíonn na coláistí samhraidh i gceantair Ghaeltachta éagsúla, ag mealladh daoine óga ó gach cearn d'Éirinn.&nbsp;
 
Sa bhliain seo chuaigh thart, d'fhreastail beagnach 30 míle dálta ar na cúrsaí seo, ach níor éirigh leis na mílte áit a fháil faraor.&nbsp;
 
Do chuid mhór déagóirí, is í seo an chéad uair dóibh tréimhse a chaitheamh as baile agus a bheith tumtha go hiomlán i saol agus i gcultúr na Gaeilge.&nbsp;
 
Agus taobh thiar den éispéiris Ghaeltachta, tá an bhean tí, na mná atá ina gcroílár d'eispéireas na gcoláistí samhraidh.&nbsp;
 
Ach an bhféadfá féin seisear scoláire déag a thabhairt isteach i do theach féin, faoi do chúram féin ar feadh coicíse nó níos mó?&nbsp;
 
Ar Seachtain labhraíonn an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin faoi na coláistí samhraidh agus faoi na mná tí atá ina gcnámh droma acu.&nbsp;
 
Maoinithe ag an Scéim Tuairiscithe Daonlathais Áitiúil.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Éispéireas: Experience&nbsp;
 
Tóir: Demand&nbsp;
 
Liostaí feithimh: Waiting lists&nbsp;
 
Corruair: sometimes &nbsp;
 
Clár siamsaíochta: Entertainment programme&nbsp;
 
Ildánach: Versatile&nbsp;
 
Cláraithe: Registered&nbsp;
 
An t-uasmhéid: The maximum&nbsp;
 
Bhí an t-eallach le blí agat: You had to milk the cattle&nbsp;
 
Riachtanais bia: Dietary requirements&nbsp;
 
Slabhra: Chain&nbsp;
 
Nasc: Link&nbsp;
 
Cuimhní: Memories&nbsp;
 
Cloch mhíle: Milestone&nbsp;
 
Ag freastal: Attending&nbsp;
 
Srianta: Constrained&nbsp;
 
Ó ghlúin go glúin: From generation to generation&nbsp;
 
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism&nbsp;

The ‘rite of passage’ for beagnach 30 míle déagóirí  

Tá bean agus fear cúisithe as pléascáin a bheith ina seilbh acu go mídhleathach. 




An tseachtain seo caite, stop Gardaí carr ar an N2 i gContae Mhuineacháin agus iad ag fiosrú gníomhaíochtaí easaontóirí poblachtánacha.  




Fuarthas an buama, a bhí réidh le húsáid, agus a bhí á iompar trasna na teorann, ar shuíochán cúil an chairr.  




Dúnadh an bóthar ar feadh tamaill agus bhain foireann diúscartha buamaí an dochar as an ngléas.  




Cúisíodh bean sna fichidí as Cill Dara, a bhí ag tiomáint an chairr, agus cúisíodh fear eile sna daichidí i ndáil leis an eachtra. 




Ar Seachtain, insíonn an t-iriseoir Ciarán Dunbar faoin méid atá ar eolas againn faoin scéal seo. 

Tá bean agus fear cúisithe as pléascáin a bheith ina seilbh acu go mídhleathach.&nbsp;
 
An tseachtain seo caite, stop Gardaí carr ar an N2 i gContae Mhuineacháin agus iad ag fiosrú gníomhaíochtaí easaontóirí poblachtánacha. &nbsp;
 
Fuarthas an buama, a bhí réidh le húsáid, agus a bhí á iompar trasna na teorann, ar shuíochán cúil an chairr. &nbsp;
 
Dúnadh an bóthar ar feadh tamaill agus bhain foireann diúscartha buamaí an dochar as an ngléas. &nbsp;
 
Cúisíodh bean sna fichidí as Cill Dara, a bhí ag tiomáint an chairr, agus cúisíodh fear eile sna daichidí i ndáil leis an eachtra.&nbsp;
 
Ar Seachtain, insíonn an t-iriseoir Ciarán Dunbar faoin méid atá ar eolas againn faoin scéal seo.&nbsp;

Beirt ‘Ghaeilgeoirí' cúisithe i leith buama a iompar trasna na teorann 

Níos luaithe i mbliana, bhí súile an domhain ar an Global Sumud Flotilla agus iad ag iarraidh an t-imshuí ar chósta Gaza a shárú.  




Ach níorbh é sin an t-aon iarracht a bhí déanta thar na blianta chun nascanna a chruthú agus le cúnamh a thabhairt isteach i gcríocha na Palaistíne.  




Tá Gaza agus an Bruach Thiar faoi smacht Iosrael le blianta fada anuas – agus is ábhar é a mhúsclaíonn mothúcháin láidre i measc go leor Éireannaigh. 




Breis is fiche bliain ó shin, thaistil an scríbhneoir Feirsteach Seán Ó Muireagáin go dtí an Phalaistín chun nascanna a fhorbairt idir páistí scoile sa Tuaisceart agus sa Bhruach Thiar. 




Ach, cosúil le muintir an Global Sumud, ghabh fórsaí Iosrael Seán agus coinníodh i gcillín é ar feadh cúig lá – cé nach raibh aon choir déanta aige.  




Líomhnaítear gur ghabhadh Seán mar gheall gur bhall den IRA é agus go raibh sé i mbun Palaistínigh a threanáil conas buamaí a dheanamh - rud nach raibh fíor in aon chor. 




Ar Seachtain labhair Seán Ó Muireagáin faoin eispéireas phearsanta a bhí aige féin. 

 




Foclóir: 




Imshuí: Blockade 




Críocha: Territories  




An Bhruach Thiar: The West Bank 




Coir: Crime 




Báúil: Sympathetic 




Aitheanta: Recognised 




Pobal sceimhlitheoireachta: Terrorist community  




Céasadh: Torment 




Cillín: Cell 




Dallóg: Blindfold 




Seafóid: Nonsense 




Cacamas: Bullshit 




Is cuma sa tsoic: Couldn’t care less 




Líomhaintí: Allegations 




Amhras: Doubt 




Cinedhíothú: Genocide 




Ag bárcadh allais: Sweating profusely 




Cairdeas domhain: Deep friendship 




Féidearthacht: Possibility 




Mhaoinigh: Funded 




Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

Níos luaithe i mbliana, bhí súile an domhain ar an Global Sumud Flotilla agus iad ag iarraidh an t-imshuí ar chósta Gaza a shárú. &nbsp;
 
Ach níorbh é sin an t-aon iarracht a bhí déanta thar na blianta chun nascanna a chruthú agus le cúnamh a thabhairt isteach i gcríocha na Palaistíne. &nbsp;
 
Tá Gaza agus an Bruach Thiar faoi smacht Iosrael le blianta fada anuas – agus is ábhar é a mhúsclaíonn mothúcháin láidre i measc go leor Éireannaigh.&nbsp;
 
Breis is fiche bliain ó shin, thaistil an scríbhneoir Feirsteach Seán Ó Muireagáin go dtí an Phalaistín chun nascanna a fhorbairt idir páistí scoile sa Tuaisceart agus sa Bhruach Thiar.&nbsp;
 
Ach, cosúil le muintir an Global Sumud, ghabh fórsaí Iosrael Seán agus coinníodh i gcillín é ar feadh cúig lá – cé nach raibh aon choir déanta aige. &nbsp;
 
Líomhnaítear gur ghabhadh Seán mar gheall gur bhall den IRA é agus go raibh sé i mbun Palaistínigh a threanáil conas buamaí a dheanamh - rud nach raibh fíor in aon chor.&nbsp;
 
Ar Seachtain labhair Seán Ó Muireagáin faoin eispéireas phearsanta a bhí aige féin.&nbsp;
&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Imshuí: Blockade&nbsp;
 
Críocha: Territories &nbsp;
 
An Bhruach Thiar: The West Bank&nbsp;
 
Coir: Crime&nbsp;
 
Báúil: Sympathetic&nbsp;
 
Aitheanta: Recognised&nbsp;
 
Pobal sceimhlitheoireachta: Terrorist community &nbsp;
 
Céasadh: Torment&nbsp;
 
Cillín: Cell&nbsp;
 
Dallóg: Blindfold&nbsp;
 
Seafóid: Nonsense&nbsp;
 
Cacamas: Bullshit&nbsp;
 
Is cuma sa tsoic: Couldn’t care less&nbsp;
 
Líomhaintí: Allegations&nbsp;
 
Amhras: Doubt&nbsp;
 
Cinedhíothú: Genocide&nbsp;
 
Ag bárcadh allais: Sweating profusely&nbsp;
 
Cairdeas domhain: Deep friendship&nbsp;
 
Féidearthacht: Possibility&nbsp;
 
Mhaoinigh: Funded&nbsp;
 
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

‘Ghabh arm Iosrael é’: The Gaelgeoir detained in an Israeli cell 

Tá a fhios ag madraí na sráide faoin bhfadhb atá sa tír seo maidir le heaspa tithíochta.

­

Ó Ghaoth Dobhair, go Carna, go Corca Dhuibhne, tá dúshláin mhóra roimh theaghlaigh atá ag iarraidh teach a fháil i gceantair Ghaeltachta.

­

Beagnach bliain ó shin, fostaíodh duine chun dul i ngleic leis an ghéarchéim tithíochta sna Gaeltachtaí: Comhordaitheoir ar Thithe Folmha sa Ghaeltacht.

­

Agus an sprioc? Tithe folmha sna Gaeltachtaí a chur ar ais in úsáid.

­

Ach an bhfuil an éirigh leis an iarracht?

­

Agus cé chomh tábhacht is atá na deontais athchóirithe do na tithe fomha seo?

­

Ar Seachtain thug Colm Mac Eachmharcaigh, Comhordaitheoir Tithe Folmha sa Ghaeltacht, uasdátú ar an dul chun cinn atá déanta ó thosaigh sé sa phost.

­

Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

­

Foclóir:

­

Deontas: Grant

­

Athchóiriú: Renovation

­

Tithe folmha: Vacant houses

­

Tréigthe: Abandoned

­

Díon: Roof

­

Bothán: An old rudimentary house

­

A mheas: To assess

­

Fostaíocht: Employment

­

Na scéaltaí rathúla: Success stories

­

Íochta amach: Paid out

­

Ag baint leas as: Benefitting from

­

Coinníoll: Condition

­

Daoine aonair: Individuals

­

Togra: Project

­

Dírithe: Directed at

­

Maoiniú: Funding

­

Cíos: Rent

­

Meascán: Mixture

­

Chun tosaigh: Ahead

­

Rannpháirtíocht: Participation

­

Uacht: Will

­

Cáin: Tax

Tá a fhios ag madraí na sráide faoin bhfadhb atá sa tír seo maidir le heaspa tithíochta.
­
Ó Ghaoth Dobhair, go Carna, go Corca Dhuibhne, tá dúshláin mhóra roimh theaghlaigh atá ag iarraidh teach a fháil i gceantair Ghaeltachta.
­
Beagnach bliain ó shin, fostaíodh duine chun dul i ngleic leis an ghéarchéim tithíochta sna Gaeltachtaí: Comhordaitheoir ar Thithe Folmha sa Ghaeltacht.
­
Agus an sprioc? Tithe folmha sna Gaeltachtaí a chur ar ais in úsáid.
­
Ach an bhfuil an éirigh leis an iarracht?
­
Agus cé chomh tábhacht is atá na deontais athchóirithe do na tithe fomha seo?
­
Ar Seachtain thug Colm Mac Eachmharcaigh, Comhordaitheoir Tithe Folmha sa Ghaeltacht, uasdátú ar an dul chun cinn atá déanta ó thosaigh sé sa phost.
­
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism
­
Foclóir:
­
Deontas: Grant
­
Athchóiriú: Renovation
­
Tithe folmha: Vacant houses
­
Tréigthe: Abandoned
­
Díon: Roof
­
Bothán: An old rudimentary house
­
A mheas: To assess
­
Fostaíocht: Employment
­
Na scéaltaí rathúla: Success stories
­
Íochta amach: Paid out
­
Ag baint leas as: Benefitting from
­
Coinníoll: Condition
­
Daoine aonair: Individuals
­
Togra: Project
­
Dírithe: Directed at
­
Maoiniú: Funding
­
Cíos: Rent
­
Meascán: Mixture
­
Chun tosaigh: Ahead
­
Rannpháirtíocht: Participation
­
Uacht: Will
­
Cáin: Tax

Reviving our Gaeltacht's vacant homes: Ó Thír Chonaill go dtí An Rinn

Ba scéal mór é sa Bhreatain Bheag nuair a chuir Plaid Cymru deireadh le forlámhas Páirtí an Luchta Oibre i mí na Bealtaine - páirtí a bhí i gcumhacht sa tír le breis agus 100 bliain.

­

­

Is páirtí polaitíochta é Plaid Cymru ina bhfuil dlúthcheangal aige le cur chun cinn na teanga Bhreatnaise agus tá an teanga ar a dtoil ag formhór na n-airí rialtais, ar a laghad.

­

­

Is éacht suntasach é do thír inár tháinig meath dhamnaithe ar an teanga leis na cianta.

­

­

Anois, áfach, amharctar ar an mBreatain Bheag mar eiseamláir - mar chinéal blueprint faoi conas teanga – a bhí i mbaol - a athbheochan arís.

­

­

Ba é scéal athbheochan na Breatnaise, scéal faoi feachtasaíocht, faoi toil pholaitiúil, agus faoi dúthracht na ndaoine chun todhchaí an teanga a athrú.

­

­

Ach cé chomh fíor is atá rath na hathbheochana sa Bhreatain Bheag?

­

An glas iad na cnoic i bhfad uainn?

­

Nó an bhfuil ceachtanna le foghlaim againne ón Bhreatain Bheag i leith cur chun cinn na Gaeilge?

­

Ar Seachtain déanann an Dr Ben Ó Ceallaigh, leachtóir in ollscoil Aberystwyth, iniúchadh ar na ceachtanna atá le foghlaim ón Bhreatain Bheag.

­

­

Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

­

­

­

Foclóir:

­

Eiseamláir: Role model

­

Breatnais: Welsh

­

Athbheochan: Revival

­

Meath: Decline

­

Forlámhas: Supremacy

­

Rath: Success

­

Cos ar bolg: Oppress

­

Monarcháin: Factories

­

Ní sin an chloch is mó ar a phaidrín: It's not his biggest concern

­

Aire rialtais: Cabinet minister

­

Ag mianadóireacht: Mining

­

Nach maireann: The late or deceased

­

Coilíniú: Colonisation

­

Céatadán: Percentage

­

Folláin: Healthy

­

Ceacht: Lesson

­

Cíos: Rent

­

Bagairt: Threat

­

Cáin: Tax

­

Is fiúntaí: Most worthwhile

­

Uaillmhianach: Ambitious

­

Slat tomhais: Measuring stick

­

Mian: Desire

­

Ba scéal mór é sa Bhreatain Bheag nuair a chuir Plaid Cymru deireadh le forlámhas Páirtí an Luchta Oibre i mí na Bealtaine - páirtí a bhí i gcumhacht sa tír le breis agus 100 bliain.
­
­
Is páirtí polaitíochta é Plaid Cymru ina bhfuil dlúthcheangal aige le cur chun cinn na teanga Bhreatnaise agus tá an teanga ar a dtoil ag formhór na n-airí rialtais, ar a laghad.
­
­
Is éacht suntasach é do thír inár tháinig meath dhamnaithe ar an teanga leis na cianta.
­
­
Anois, áfach, amharctar ar an mBreatain Bheag mar eiseamláir - mar chinéal blueprint faoi conas teanga – a bhí i mbaol - a athbheochan arís.
­
­
Ba é scéal athbheochan na Breatnaise, scéal faoi feachtasaíocht, faoi toil pholaitiúil, agus faoi dúthracht na ndaoine chun todhchaí an teanga a athrú.
­
­
Ach cé chomh fíor is atá rath na hathbheochana sa Bhreatain Bheag?
­
An glas iad na cnoic i bhfad uainn?
­
Nó an bhfuil ceachtanna le foghlaim againne ón Bhreatain Bheag i leith cur chun cinn na Gaeilge?
­
Ar Seachtain déanann an Dr Ben Ó Ceallaigh, leachtóir in ollscoil Aberystwyth, iniúchadh ar na ceachtanna atá le foghlaim ón Bhreatain Bheag.
­
­
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism
­
­
­
Foclóir:
­
Eiseamláir: Role model
­
Breatnais: Welsh
­
Athbheochan: Revival
­
Meath: Decline
­
Forlámhas: Supremacy
­
Rath: Success
­
Cos ar bolg: Oppress
­
Monarcháin: Factories
­
Ní sin an chloch is mó ar a phaidrín: It's not his biggest concern
­
Aire rialtais: Cabinet minister
­
Ag mianadóireacht: Mining
­
Nach maireann: The late or deceased
­
Coilíniú: Colonisation
­
Céatadán: Percentage
­
Folláin: Healthy
­
Ceacht: Lesson
­
Cíos: Rent
­
Bagairt: Threat
­
Cáin: Tax
­
Is fiúntaí: Most worthwhile
­
Uaillmhianach: Ambitious
­
Slat tomhais: Measuring stick
­
Mian: Desire
­

Gaeilge vs An Bhreatnais: Lessons from the Welsh language revival

Breis is daichead bliain ó shín, d’imigh Barbara Bhreathnach, máthair óg de sheachtar, ar iarraidh gan tasc gan tuairisc i gCarna i gcroílár na Gaeltachta. 




Oíche amháin i mí an Mheitheamh 1985, bhí muintir Bhreathnach ag cóisireacht sa teach tábhairne áitiúil, agus gaolta ar cuairt acu ó thar lear. 




D’fhill siad go teach cónaithe muintir Bhreathnach agus lean an chóisir ar aghaidh go dtí na huaireanta beaga an mhaidin sin. 




Chonacthas Barbara don uair dheireanach agus í ina codladh ar an tolg ag 4am. 




Ní fhaca a teaghlach í ón lá sin ná ní raibh aon teagmháil léi ó shin. 




Cad é go díreach a tharla an oíche chinniúnach sin? 




Cén fáth nár tarraingíodh mórán airde ar an chás? 




Agus an bhfuil daoine ann go fóill ag coinneáil na fírinne faoi cheilt? 




Ar Seachtain, amharcann an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin siar ar an chás a tharla 41 bliain ó shin agus atá go fóill gan fhreagraí. 




Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism 




Foclóir: 




Ar iarraidh: Missing 




Sna deaga: In the teenage years 




Tábhairne: Pub 




Scaifte: Group 




Is cosúil: It seems 




Pas: Passport 




Módh taistil: Means of transport 




Tuairimíocht: Speculation 




In ísle brí: Depressed 




Fiosrúchán: Investigation 




Easpa: A lack of 




Tochaltóir: Digger 




Colscaradh: Divorce 




Ráflaí: Rumours 




Rún: Secret 




 




 




 




 




 




 

Breis is daichead bliain ó shín, d’imigh Barbara Bhreathnach, máthair óg de sheachtar, ar iarraidh gan tasc gan tuairisc i gCarna i gcroílár na Gaeltachta.&nbsp;
 
Oíche amháin i mí an Mheitheamh 1985, bhí muintir Bhreathnach ag cóisireacht sa teach tábhairne áitiúil, agus gaolta ar cuairt acu ó thar lear.&nbsp;
 
D’fhill siad go teach cónaithe muintir Bhreathnach agus lean an chóisir ar aghaidh go dtí na huaireanta beaga an mhaidin sin.&nbsp;
 
Chonacthas Barbara don uair dheireanach agus í ina codladh ar an tolg ag 4am.&nbsp;
 
Ní fhaca a teaghlach í ón lá sin ná ní raibh aon teagmháil léi ó shin.&nbsp;
 
Cad é go díreach a tharla an oíche chinniúnach sin?&nbsp;
 
Cén fáth nár tarraingíodh mórán airde ar an chás?&nbsp;
 
Agus an bhfuil daoine ann go fóill ag coinneáil na fírinne faoi cheilt?&nbsp;
 
Ar Seachtain, amharcann an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin siar ar an chás a tharla 41 bliain ó shin agus atá go fóill gan fhreagraí.&nbsp;
 
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Ar iarraidh: Missing&nbsp;
 
Sna deaga: In the teenage years&nbsp;
 
Tábhairne: Pub&nbsp;
 
Scaifte: Group&nbsp;
 
Is cosúil: It seems&nbsp;
 
Pas: Passport&nbsp;
 
Módh taistil: Means of transport&nbsp;
 
Tuairimíocht: Speculation&nbsp;
 
In ísle brí: Depressed&nbsp;
 
Fiosrúchán: Investigation&nbsp;
 
Easpa: A lack of&nbsp;
 
Tochaltóir: Digger&nbsp;
 
Colscaradh: Divorce&nbsp;
 
Ráflaí: Rumours&nbsp;
 
Rún: Secret&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;

Máthair óg Ghaeltachta ar iarraidh: Breis is 40 bliana gan fhreagaí 

Níl aon taifead ann de Ghaeilge Loch Garman.  




Mar sin de, an bhfuil sí caillte ar fad nó an bhfuil fianaise ar bith ann faoin chineál Gaeilge a bhíodh ann?  




Agus cad iad na teangacha eile a bhí á labhairt sa chontae in éineacht leis an nGaeilge? 




Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneacha, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman. 




Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism 

Níl aon taifead ann de Ghaeilge Loch Garman. &nbsp;
 
Mar sin de, an bhfuil sí caillte ar fad nó an bhfuil fianaise ar bith ann faoin chineál Gaeilge a bhíodh ann? &nbsp;
 
Agus cad iad na teangacha eile a bhí á labhairt sa chontae in éineacht leis an nGaeilge?&nbsp;
 
Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneacha, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman.&nbsp;
 
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism&nbsp;

Wexford: Cén saghas Gaeilge a labhraíodh i nGaeltacht Loch Garman? 

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge.

Seachtain

Social links:

182 clip(s)