Tá bean agus fear cúisithe as pléascáin a bheith ina seilbh acu go mídhleathach. 




An tseachtain seo caite, stop Gardaí carr ar an N2 i gContae Mhuineacháin agus iad ag fiosrú gníomhaíochtaí easaontóirí poblachtánacha.  




Fuarthas an buama, a bhí réidh le húsáid, agus a bhí á iompar trasna na teorann, ar shuíochán cúil an chairr.  




Dúnadh an bóthar ar feadh tamaill agus bhain foireann diúscartha buamaí an dochar as an ngléas.  




Cúisíodh bean sna fichidí as Cill Dara, a bhí ag tiomáint an chairr, agus cúisíodh fear eile sna daichidí i ndáil leis an eachtra. 




Ar Seachtain, insíonn an t-iriseoir Ciarán Dunbar faoin méid atá ar eolas againn faoin scéal seo. 

Tá bean agus fear cúisithe as pléascáin a bheith ina seilbh acu go mídhleathach.&nbsp;
 
An tseachtain seo caite, stop Gardaí carr ar an N2 i gContae Mhuineacháin agus iad ag fiosrú gníomhaíochtaí easaontóirí poblachtánacha. &nbsp;
 
Fuarthas an buama, a bhí réidh le húsáid, agus a bhí á iompar trasna na teorann, ar shuíochán cúil an chairr. &nbsp;
 
Dúnadh an bóthar ar feadh tamaill agus bhain foireann diúscartha buamaí an dochar as an ngléas. &nbsp;
 
Cúisíodh bean sna fichidí as Cill Dara, a bhí ag tiomáint an chairr, agus cúisíodh fear eile sna daichidí i ndáil leis an eachtra.&nbsp;
 
Ar Seachtain, insíonn an t-iriseoir Ciarán Dunbar faoin méid atá ar eolas againn faoin scéal seo.&nbsp;

Beirt ‘Ghaeilgeoirí' cúisithe i leith buama a iompar trasna na teorann 

Níos luaithe i mbliana, bhí súile an domhain ar an Global Sumud Flotilla agus iad ag iarraidh an t-imshuí ar chósta Gaza a shárú.  




Ach níorbh é sin an t-aon iarracht a bhí déanta thar na blianta chun nascanna a chruthú agus le cúnamh a thabhairt isteach i gcríocha na Palaistíne.  




Tá Gaza agus an Bruach Thiar faoi smacht Iosrael le blianta fada anuas – agus is ábhar é a mhúsclaíonn mothúcháin láidre i measc go leor Éireannaigh. 




Breis is fiche bliain ó shin, thaistil an scríbhneoir Feirsteach Seán Ó Muireagáin go dtí an Phalaistín chun nascanna a fhorbairt idir páistí scoile sa Tuaisceart agus sa Bhruach Thiar. 




Ach, cosúil le muintir an Global Sumud, ghabh fórsaí Iosrael Seán agus coinníodh i gcillín é ar feadh cúig lá – cé nach raibh aon choir déanta aige.  




Líomhnaítear gur ghabhadh Seán mar gheall gur bhall den IRA é agus go raibh sé i mbun Palaistínigh a threanáil conas buamaí a dheanamh - rud nach raibh fíor in aon chor. 




Ar Seachtain labhair Seán Ó Muireagáin faoin eispéireas phearsanta a bhí aige féin. 

 




Foclóir: 




Imshuí: Blockade 




Críocha: Territories  




An Bhruach Thiar: The West Bank 




Coir: Crime 




Báúil: Sympathetic 




Aitheanta: Recognised 




Pobal sceimhlitheoireachta: Terrorist community  




Céasadh: Torment 




Cillín: Cell 




Dallóg: Blindfold 




Seafóid: Nonsense 




Cacamas: Bullshit 




Is cuma sa tsoic: Couldn’t care less 




Líomhaintí: Allegations 




Amhras: Doubt 




Cinedhíothú: Genocide 




Ag bárcadh allais: Sweating profusely 




Cairdeas domhain: Deep friendship 




Féidearthacht: Possibility 




Mhaoinigh: Funded 




Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

Níos luaithe i mbliana, bhí súile an domhain ar an Global Sumud Flotilla agus iad ag iarraidh an t-imshuí ar chósta Gaza a shárú. &nbsp;
 
Ach níorbh é sin an t-aon iarracht a bhí déanta thar na blianta chun nascanna a chruthú agus le cúnamh a thabhairt isteach i gcríocha na Palaistíne. &nbsp;
 
Tá Gaza agus an Bruach Thiar faoi smacht Iosrael le blianta fada anuas – agus is ábhar é a mhúsclaíonn mothúcháin láidre i measc go leor Éireannaigh.&nbsp;
 
Breis is fiche bliain ó shin, thaistil an scríbhneoir Feirsteach Seán Ó Muireagáin go dtí an Phalaistín chun nascanna a fhorbairt idir páistí scoile sa Tuaisceart agus sa Bhruach Thiar.&nbsp;
 
Ach, cosúil le muintir an Global Sumud, ghabh fórsaí Iosrael Seán agus coinníodh i gcillín é ar feadh cúig lá – cé nach raibh aon choir déanta aige. &nbsp;
 
Líomhnaítear gur ghabhadh Seán mar gheall gur bhall den IRA é agus go raibh sé i mbun Palaistínigh a threanáil conas buamaí a dheanamh - rud nach raibh fíor in aon chor.&nbsp;
 
Ar Seachtain labhair Seán Ó Muireagáin faoin eispéireas phearsanta a bhí aige féin.&nbsp;
&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Imshuí: Blockade&nbsp;
 
Críocha: Territories &nbsp;
 
An Bhruach Thiar: The West Bank&nbsp;
 
Coir: Crime&nbsp;
 
Báúil: Sympathetic&nbsp;
 
Aitheanta: Recognised&nbsp;
 
Pobal sceimhlitheoireachta: Terrorist community &nbsp;
 
Céasadh: Torment&nbsp;
 
Cillín: Cell&nbsp;
 
Dallóg: Blindfold&nbsp;
 
Seafóid: Nonsense&nbsp;
 
Cacamas: Bullshit&nbsp;
 
Is cuma sa tsoic: Couldn’t care less&nbsp;
 
Líomhaintí: Allegations&nbsp;
 
Amhras: Doubt&nbsp;
 
Cinedhíothú: Genocide&nbsp;
 
Ag bárcadh allais: Sweating profusely&nbsp;
 
Cairdeas domhain: Deep friendship&nbsp;
 
Féidearthacht: Possibility&nbsp;
 
Mhaoinigh: Funded&nbsp;
 
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

‘Ghabh arm Iosrael é’: The Gaelgeoir detained in an Israeli cell 

Tá a fhios ag madraí na sráide faoin bhfadhb atá sa tír seo maidir le heaspa tithíochta.

­

Ó Ghaoth Dobhair, go Carna, go Corca Dhuibhne, tá dúshláin mhóra roimh theaghlaigh atá ag iarraidh teach a fháil i gceantair Ghaeltachta.

­

Beagnach bliain ó shin, fostaíodh duine chun dul i ngleic leis an ghéarchéim tithíochta sna Gaeltachtaí: Comhordaitheoir ar Thithe Folmha sa Ghaeltacht.

­

Agus an sprioc? Tithe folmha sna Gaeltachtaí a chur ar ais in úsáid.

­

Ach an bhfuil an éirigh leis an iarracht?

­

Agus cé chomh tábhacht is atá na deontais athchóirithe do na tithe fomha seo?

­

Ar Seachtain thug Colm Mac Eachmharcaigh, Comhordaitheoir Tithe Folmha sa Ghaeltacht, uasdátú ar an dul chun cinn atá déanta ó thosaigh sé sa phost.

­

Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

­

Foclóir:

­

Deontas: Grant

­

Athchóiriú: Renovation

­

Tithe folmha: Vacant houses

­

Tréigthe: Abandoned

­

Díon: Roof

­

Bothán: An old rudimentary house

­

A mheas: To assess

­

Fostaíocht: Employment

­

Na scéaltaí rathúla: Success stories

­

Íochta amach: Paid out

­

Ag baint leas as: Benefitting from

­

Coinníoll: Condition

­

Daoine aonair: Individuals

­

Togra: Project

­

Dírithe: Directed at

­

Maoiniú: Funding

­

Cíos: Rent

­

Meascán: Mixture

­

Chun tosaigh: Ahead

­

Rannpháirtíocht: Participation

­

Uacht: Will

­

Cáin: Tax

Tá a fhios ag madraí na sráide faoin bhfadhb atá sa tír seo maidir le heaspa tithíochta.
­
Ó Ghaoth Dobhair, go Carna, go Corca Dhuibhne, tá dúshláin mhóra roimh theaghlaigh atá ag iarraidh teach a fháil i gceantair Ghaeltachta.
­
Beagnach bliain ó shin, fostaíodh duine chun dul i ngleic leis an ghéarchéim tithíochta sna Gaeltachtaí: Comhordaitheoir ar Thithe Folmha sa Ghaeltacht.
­
Agus an sprioc? Tithe folmha sna Gaeltachtaí a chur ar ais in úsáid.
­
Ach an bhfuil an éirigh leis an iarracht?
­
Agus cé chomh tábhacht is atá na deontais athchóirithe do na tithe fomha seo?
­
Ar Seachtain thug Colm Mac Eachmharcaigh, Comhordaitheoir Tithe Folmha sa Ghaeltacht, uasdátú ar an dul chun cinn atá déanta ó thosaigh sé sa phost.
­
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism
­
Foclóir:
­
Deontas: Grant
­
Athchóiriú: Renovation
­
Tithe folmha: Vacant houses
­
Tréigthe: Abandoned
­
Díon: Roof
­
Bothán: An old rudimentary house
­
A mheas: To assess
­
Fostaíocht: Employment
­
Na scéaltaí rathúla: Success stories
­
Íochta amach: Paid out
­
Ag baint leas as: Benefitting from
­
Coinníoll: Condition
­
Daoine aonair: Individuals
­
Togra: Project
­
Dírithe: Directed at
­
Maoiniú: Funding
­
Cíos: Rent
­
Meascán: Mixture
­
Chun tosaigh: Ahead
­
Rannpháirtíocht: Participation
­
Uacht: Will
­
Cáin: Tax

Reviving our Gaeltacht's vacant homes: Ó Thír Chonaill go dtí An Rinn

Ba scéal mór é sa Bhreatain Bheag nuair a chuir Plaid Cymru deireadh le forlámhas Páirtí an Luchta Oibre i mí na Bealtaine - páirtí a bhí i gcumhacht sa tír le breis agus 100 bliain.

­

­

Is páirtí polaitíochta é Plaid Cymru ina bhfuil dlúthcheangal aige le cur chun cinn na teanga Bhreatnaise agus tá an teanga ar a dtoil ag formhór na n-airí rialtais, ar a laghad.

­

­

Is éacht suntasach é do thír inár tháinig meath dhamnaithe ar an teanga leis na cianta.

­

­

Anois, áfach, amharctar ar an mBreatain Bheag mar eiseamláir - mar chinéal blueprint faoi conas teanga – a bhí i mbaol - a athbheochan arís.

­

­

Ba é scéal athbheochan na Breatnaise, scéal faoi feachtasaíocht, faoi toil pholaitiúil, agus faoi dúthracht na ndaoine chun todhchaí an teanga a athrú.

­

­

Ach cé chomh fíor is atá rath na hathbheochana sa Bhreatain Bheag?

­

An glas iad na cnoic i bhfad uainn?

­

Nó an bhfuil ceachtanna le foghlaim againne ón Bhreatain Bheag i leith cur chun cinn na Gaeilge?

­

Ar Seachtain déanann an Dr Ben Ó Ceallaigh, leachtóir in ollscoil Aberystwyth, iniúchadh ar na ceachtanna atá le foghlaim ón Bhreatain Bheag.

­

­

Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

­

­

­

Foclóir:

­

Eiseamláir: Role model

­

Breatnais: Welsh

­

Athbheochan: Revival

­

Meath: Decline

­

Forlámhas: Supremacy

­

Rath: Success

­

Cos ar bolg: Oppress

­

Monarcháin: Factories

­

Ní sin an chloch is mó ar a phaidrín: It's not his biggest concern

­

Aire rialtais: Cabinet minister

­

Ag mianadóireacht: Mining

­

Nach maireann: The late or deceased

­

Coilíniú: Colonisation

­

Céatadán: Percentage

­

Folláin: Healthy

­

Ceacht: Lesson

­

Cíos: Rent

­

Bagairt: Threat

­

Cáin: Tax

­

Is fiúntaí: Most worthwhile

­

Uaillmhianach: Ambitious

­

Slat tomhais: Measuring stick

­

Mian: Desire

­

Ba scéal mór é sa Bhreatain Bheag nuair a chuir Plaid Cymru deireadh le forlámhas Páirtí an Luchta Oibre i mí na Bealtaine - páirtí a bhí i gcumhacht sa tír le breis agus 100 bliain.
­
­
Is páirtí polaitíochta é Plaid Cymru ina bhfuil dlúthcheangal aige le cur chun cinn na teanga Bhreatnaise agus tá an teanga ar a dtoil ag formhór na n-airí rialtais, ar a laghad.
­
­
Is éacht suntasach é do thír inár tháinig meath dhamnaithe ar an teanga leis na cianta.
­
­
Anois, áfach, amharctar ar an mBreatain Bheag mar eiseamláir - mar chinéal blueprint faoi conas teanga – a bhí i mbaol - a athbheochan arís.
­
­
Ba é scéal athbheochan na Breatnaise, scéal faoi feachtasaíocht, faoi toil pholaitiúil, agus faoi dúthracht na ndaoine chun todhchaí an teanga a athrú.
­
­
Ach cé chomh fíor is atá rath na hathbheochana sa Bhreatain Bheag?
­
An glas iad na cnoic i bhfad uainn?
­
Nó an bhfuil ceachtanna le foghlaim againne ón Bhreatain Bheag i leith cur chun cinn na Gaeilge?
­
Ar Seachtain déanann an Dr Ben Ó Ceallaigh, leachtóir in ollscoil Aberystwyth, iniúchadh ar na ceachtanna atá le foghlaim ón Bhreatain Bheag.
­
­
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism
­
­
­
Foclóir:
­
Eiseamláir: Role model
­
Breatnais: Welsh
­
Athbheochan: Revival
­
Meath: Decline
­
Forlámhas: Supremacy
­
Rath: Success
­
Cos ar bolg: Oppress
­
Monarcháin: Factories
­
Ní sin an chloch is mó ar a phaidrín: It's not his biggest concern
­
Aire rialtais: Cabinet minister
­
Ag mianadóireacht: Mining
­
Nach maireann: The late or deceased
­
Coilíniú: Colonisation
­
Céatadán: Percentage
­
Folláin: Healthy
­
Ceacht: Lesson
­
Cíos: Rent
­
Bagairt: Threat
­
Cáin: Tax
­
Is fiúntaí: Most worthwhile
­
Uaillmhianach: Ambitious
­
Slat tomhais: Measuring stick
­
Mian: Desire
­

Gaeilge vs An Bhreatnais: Lessons from the Welsh language revival

Breis is daichead bliain ó shín, d’imigh Barbara Bhreathnach, máthair óg de sheachtar, ar iarraidh gan tasc gan tuairisc i gCarna i gcroílár na Gaeltachta. 




Oíche amháin i mí an Mheitheamh 1985, bhí muintir Bhreathnach ag cóisireacht sa teach tábhairne áitiúil, agus gaolta ar cuairt acu ó thar lear. 




D’fhill siad go teach cónaithe muintir Bhreathnach agus lean an chóisir ar aghaidh go dtí na huaireanta beaga an mhaidin sin. 




Chonacthas Barbara don uair dheireanach agus í ina codladh ar an tolg ag 4am. 




Ní fhaca a teaghlach í ón lá sin ná ní raibh aon teagmháil léi ó shin. 




Cad é go díreach a tharla an oíche chinniúnach sin? 




Cén fáth nár tarraingíodh mórán airde ar an chás? 




Agus an bhfuil daoine ann go fóill ag coinneáil na fírinne faoi cheilt? 




Ar Seachtain, amharcann an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin siar ar an chás a tharla 41 bliain ó shin agus atá go fóill gan fhreagraí. 




Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism 




Foclóir: 




Ar iarraidh: Missing 




Sna deaga: In the teenage years 




Tábhairne: Pub 




Scaifte: Group 




Is cosúil: It seems 




Pas: Passport 




Módh taistil: Means of transport 




Tuairimíocht: Speculation 




In ísle brí: Depressed 




Fiosrúchán: Investigation 




Easpa: A lack of 




Tochaltóir: Digger 




Colscaradh: Divorce 




Ráflaí: Rumours 




Rún: Secret 




 




 




 




 




 




 

Breis is daichead bliain ó shín, d’imigh Barbara Bhreathnach, máthair óg de sheachtar, ar iarraidh gan tasc gan tuairisc i gCarna i gcroílár na Gaeltachta.&nbsp;
 
Oíche amháin i mí an Mheitheamh 1985, bhí muintir Bhreathnach ag cóisireacht sa teach tábhairne áitiúil, agus gaolta ar cuairt acu ó thar lear.&nbsp;
 
D’fhill siad go teach cónaithe muintir Bhreathnach agus lean an chóisir ar aghaidh go dtí na huaireanta beaga an mhaidin sin.&nbsp;
 
Chonacthas Barbara don uair dheireanach agus í ina codladh ar an tolg ag 4am.&nbsp;
 
Ní fhaca a teaghlach í ón lá sin ná ní raibh aon teagmháil léi ó shin.&nbsp;
 
Cad é go díreach a tharla an oíche chinniúnach sin?&nbsp;
 
Cén fáth nár tarraingíodh mórán airde ar an chás?&nbsp;
 
Agus an bhfuil daoine ann go fóill ag coinneáil na fírinne faoi cheilt?&nbsp;
 
Ar Seachtain, amharcann an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin siar ar an chás a tharla 41 bliain ó shin agus atá go fóill gan fhreagraí.&nbsp;
 
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Ar iarraidh: Missing&nbsp;
 
Sna deaga: In the teenage years&nbsp;
 
Tábhairne: Pub&nbsp;
 
Scaifte: Group&nbsp;
 
Is cosúil: It seems&nbsp;
 
Pas: Passport&nbsp;
 
Módh taistil: Means of transport&nbsp;
 
Tuairimíocht: Speculation&nbsp;
 
In ísle brí: Depressed&nbsp;
 
Fiosrúchán: Investigation&nbsp;
 
Easpa: A lack of&nbsp;
 
Tochaltóir: Digger&nbsp;
 
Colscaradh: Divorce&nbsp;
 
Ráflaí: Rumours&nbsp;
 
Rún: Secret&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;

Máthair óg Ghaeltachta ar iarraidh: Breis is 40 bliana gan fhreagaí 

Níl aon taifead ann de Ghaeilge Loch Garman.  




Mar sin de, an bhfuil sí caillte ar fad nó an bhfuil fianaise ar bith ann faoin chineál Gaeilge a bhíodh ann?  




Agus cad iad na teangacha eile a bhí á labhairt sa chontae in éineacht leis an nGaeilge? 




Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneacha, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman. 




Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism 

Níl aon taifead ann de Ghaeilge Loch Garman. &nbsp;
 
Mar sin de, an bhfuil sí caillte ar fad nó an bhfuil fianaise ar bith ann faoin chineál Gaeilge a bhíodh ann? &nbsp;
 
Agus cad iad na teangacha eile a bhí á labhairt sa chontae in éineacht leis an nGaeilge?&nbsp;
 
Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneacha, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman.&nbsp;
 
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism&nbsp;

Wexford: Cén saghas Gaeilge a labhraíodh i nGaeltacht Loch Garman? 

Is dúiche Éireannach a chaith beagnach trí chéad bliana faoi thionchar na Lochlannach é Loch Garman. 




Sa bhliain 1170 tháinig na hAngla-Normannaigh chuig an chontae agus d’fhág lorg ann a mhaireann go dtí an lá atá inniu ann – an Béarla, cuir i gcás. 




Ní nach ionadh, glactar leis go minic, sa stairseanchas, agus sa stair scríofa ag an lucht léinn gur contae gallda amach is amach a bhí ann ó shin. Contae is ea é nach samhlaítear le Gaeltacht nó leis an nGaeilge. 




Léiríonn taighde gurbh ann do na Gaeil agus a dteanga sa chontae i gcónaí áfach. 




Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneach, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman. 




Sa chéad eagrán eile den phodchraoladh seo, gheobhaidh muid amach faoi cén chineál Gaeilge a bhíodh á labhairt, i nGaeltacht Loch Garman. 




Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism 

Is dúiche Éireannach a chaith beagnach trí chéad bliana faoi thionchar na Lochlannach é Loch Garman.&nbsp;
 
Sa bhliain 1170 tháinig na hAngla-Normannaigh chuig an chontae agus d’fhág lorg ann a mhaireann go dtí an lá atá inniu ann – an Béarla, cuir i gcás.&nbsp;
 
Ní nach ionadh, glactar leis go minic, sa stairseanchas, agus sa stair scríofa ag an lucht léinn gur contae gallda amach is amach a bhí ann ó shin. Contae is ea é nach samhlaítear le Gaeltacht nó leis an nGaeilge.&nbsp;
 
Léiríonn taighde gurbh ann do na Gaeil agus a dteanga sa chontae i gcónaí áfach.&nbsp;
 
Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneach, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman.&nbsp;
 
Sa chéad eagrán eile den phodchraoladh seo, gheobhaidh muid amach faoi cén chineál Gaeilge a bhíodh á labhairt, i nGaeltacht Loch Garman.&nbsp;
 
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism&nbsp;

Gaeltacht Loch Garman: When was Irish spoken in Wexford? 

Ó Learphoill go cathair Londain - is fada scéal an imirce go Sasana.

Leis an glúnta, chuir easpa deiseanna sa tír seo iachall ar dhaoine imeacht, agus ba í an Bhreatain an chéad stad do cuid mhaith acu agus iad ag cuartú saol níos fearr dóibh féin.

Le linn an chéad seo caite, bhí na hÉireannaigh ag croílár tionscadail tógála sa Bhreatain, ach taobh leis an obair sin, bhí leithcheal, imeallú agus droch-chlú a lean iad ar feadh i bhfad.

Mar sin, cén tionchar a bhí ag an imeallú seo ar na pobail Éireannacha  ar fud na Breataine?

Agus cén chuma a bhí ar an saol i ndáiríre dóibh siúd a rinne an turas trasna Mhuir Éireann?

Tá taispeantas nua san Epic Museum i mBaile Átha Cliath a dhéanann iniúchadh ar na ceisteanna seo agus ar scéal na n-imirceach i Sasana.

Chun an stair seo a fhiosrú, labhair Seachtain leis an staraí eacnamaíochta Cormac Ó Gráda - duine acu siúd atá taobh thiar den taighde don taispeantas seo - le súil siar a chaitheamh ar shaol na nÉireannach i Sasana.

Foclóir:
An Réabhlóid Thionsclaíoch: Industrial revolution
Táille: Fee
An chosmhuintir: The common people
Spáilpíní: Nomadic farmworkers
Díspeag: Belittle
Coitianta: Common
Éirimiúil: Intelligent
Ag toraíocht: Searching
Achrann: Dispute
Sloinnte: Surnames
Meán: Average
Maoiniú: Financing
Eachtrannaigh: Foreigners
Bhí fonn orthu: They were keen to
Todhchaí: Future
Ag maolú: Petering out
Naimhdeas: Animosity
Sofheicthe: Visible
Léirsithe: Demonstrations
Inimirce: Immigration
Ganntanas oibrithe: A lack of workers

Ó Learphoill go cathair Londain - is fada scéal an imirce go Sasana.
Leis an glúnta, chuir easpa deiseanna sa tír seo iachall ar dhaoine imeacht, agus ba í an Bhreatain an chéad stad do cuid mhaith acu agus iad ag cuartú saol níos fearr dóibh féin.
Le linn an chéad seo caite, bhí na hÉireannaigh ag croílár tionscadail tógála sa Bhreatain, ach taobh leis an obair sin, bhí leithcheal, imeallú agus droch-chlú a lean iad ar feadh i bhfad.
Mar sin, cén tionchar a bhí ag an imeallú seo ar na pobail Éireannacha&nbsp; ar fud na Breataine?
Agus cén chuma a bhí ar an saol i ndáiríre dóibh siúd a rinne an turas trasna Mhuir Éireann?
Tá taispeantas nua san Epic Museum i mBaile Átha Cliath a dhéanann iniúchadh ar na ceisteanna seo agus ar scéal na n-imirceach i Sasana.
Chun an stair seo a fhiosrú, labhair Seachtain leis an staraí eacnamaíochta Cormac Ó Gráda - duine acu siúd atá taobh thiar den taighde don taispeantas seo - le súil siar a chaitheamh ar shaol na nÉireannach i Sasana.
Foclóir:
<ul>
 <li>An Réabhlóid Thionsclaíoch: Industrial revolution</li>
 <li>Táille: Fee</li>
 <li>An chosmhuintir: The common people</li>
 <li>Spáilpíní: Nomadic farmworkers</li>
 <li>Díspeag: Belittle</li>
 <li>Coitianta: Common</li>
 <li>Éirimiúil: Intelligent</li>
 <li>Ag toraíocht: Searching</li>
 <li>Achrann: Dispute</li>
 <li>Sloinnte: Surnames</li>
 <li>Meán: Average</li>
 <li>Maoiniú: Financing</li>
 <li>Eachtrannaigh: Foreigners</li>
 <li>Bhí fonn orthu: They were keen to</li>
 <li>Todhchaí: Future</li>
 <li>Ag maolú: Petering out</li>
 <li>Naimhdeas: Animosity</li>
 <li>Sofheicthe: Visible</li>
 <li>Léirsithe: Demonstrations</li>
 <li>Inimirce: Immigration</li>
 <li>Ganntanas oibrithe: A lack of workers</li>
</ul>

‘No Irish need apply’: Scéal na nÉireannach i Sasana 

Os cionn mí ó shin, tharraing léirsithe maidir le costas breosla aird ar an mbrú atá ar phobail tuaithe. 




 




Dúnadh bóithre timpeall na tíre agus lucht na hagóide ag lorg tacaíochta ón rialtas chun dul i ngleic leis an ardú costais. 




 




In ainneoin gur chuir an rialtas beartais cúnaimh ar fáil, tá imní ar phobail tuaithe nach bhfuil deireadh na géarchéime seo ann go fóill. 




 




Mar sin de, an bhfuil a dhath ar bith réitithe i ndáiríre? 




 




Agus an bhfuil an ghéarchéim bhreosla níos measa fós sa Ghaeltacht? 




 




Láithreoir: Tessa Fleming, Aoí: Áine Ní Bhreisleáin 




 




 




Foclóir: 




Léirsithe: Demonstrations 




Breosla: Fuel 




Iniúchadh: To examine 




Iompar: Transport 




An Meánoirthear: The Middle East 




Ag teacht i dtír: To land or arrive by sea 




Faoiseamh: Relief 




Réiteach: Solution 




Beart: Package 




Scuainí: Queues 




Conraitheoir talmhaíochta: Agricultural contractor 




Díomhaoin: Idle 




Earraí: Goods 




Imníoch: Concerned/anxious 




Rogha: Choice 




Fiontraí: Entrepreneur 




Éiginnteacht: Uncertainty 




Costas reachtála: Running cost 




Achmhainní nádúrtha: Natural resources 




Móin: Turf 




Leochaileach: Vulnerable 

Os cionn mí ó shin, tharraing léirsithe maidir le costas breosla aird ar an mbrú atá ar phobail tuaithe.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Dúnadh bóithre timpeall na tíre agus lucht na hagóide ag lorg tacaíochta ón rialtas chun dul i ngleic leis an ardú costais.&nbsp;
 
&nbsp;
 
In ainneoin gur chuir an rialtas beartais cúnaimh ar fáil, tá imní ar phobail tuaithe nach bhfuil deireadh na géarchéime seo ann go fóill.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Mar sin de, an bhfuil a dhath ar bith réitithe i ndáiríre?&nbsp;
 
&nbsp;
 
Agus an bhfuil an ghéarchéim bhreosla níos measa fós sa Ghaeltacht?&nbsp;
 
&nbsp;
 
Láithreoir: Tessa Fleming, Aoí: Áine Ní Bhreisleáin&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Léirsithe: Demonstrations&nbsp;
 
Breosla: Fuel&nbsp;
 
Iniúchadh: To examine&nbsp;
 
Iompar: Transport&nbsp;
 
An Meánoirthear: The Middle East&nbsp;
 
Ag teacht i dtír: To land or arrive by sea&nbsp;
 
Faoiseamh: Relief&nbsp;
 
Réiteach: Solution&nbsp;
 
Beart: Package&nbsp;
 
Scuainí: Queues&nbsp;
 
Conraitheoir talmhaíochta: Agricultural contractor&nbsp;
 
Díomhaoin: Idle&nbsp;
 
Earraí: Goods&nbsp;
 
Imníoch: Concerned/anxious&nbsp;
 
Rogha: Choice&nbsp;
 
Fiontraí: Entrepreneur&nbsp;
 
Éiginnteacht: Uncertainty&nbsp;
 
Costas reachtála: Running cost&nbsp;
 
Achmhainní nádúrtha: Natural resources&nbsp;
 
Móin: Turf&nbsp;
 
Leochaileach: Vulnerable&nbsp;

Géarchéim bhreosla níos measa sa Ghaeltacht? 

Is cloch mhíle mhór í caoga bliain d’aois - fágann duine slán le ré amháin, agus cuireann sé tús le ré nua.

­

Ach ní hionann “caoga” an lae inniu agus an chiall a ba leis do na glúnta eile a tháinig romhainn.

­

Agus is fíor é sin, go háirithe i gcás Dháithí Uí Shé, agus a bhreithlá mór féin ag teannadh leis.

­

Le beagnach Tríocha bliain caite aige ar an scáileán teilifíse, is beag duine in Éirinn nach bhfuil aithne súl acu ar Dháithí.

­

Cad é mar a mhothaíonn sé i ndáiríre faoin chloch mhíle mhór seo?

­

Agus cad iad na ceachtanna saoil atá foghlamtha aige ar an aistear go dtí seo?

­

Ar Seachtain, labhair Dáithí le Tessa Fleming.

­

­

Foclóir:

­

Na maidí a scaoileadh le sruth: To let things slide

­

I bhfaiteadh na súl: In the blink of an eye

­

Roic: Wrinkles

­

Maol: Bald

­

Ag tanú: Thinning

­

Ardteist: Leaving Cert

­

Máistir sorcais: Circus master

­

I ndiaidh a chéile: Back-to-back

­

Fir grinn: Clowns

­

Bliain agus leathchéad: 51 years

­

Caid: Football

­

Soineanta: Naive or innocent

­

Domhain: Deep

­

Teoraí: Guide

­

Gealgháireach: Cheerful

­

I gcló: Print

­

Lig do scíth: Relax

­

Póigín gréine: Freckle

­

Breoite: Sick

­

Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

Is cloch mhíle mhór í caoga bliain d’aois - fágann duine slán le ré amháin, agus cuireann sé tús le ré nua.
­
Ach ní hionann “caoga” an lae inniu agus an chiall a ba leis do na glúnta eile a tháinig romhainn.
­
Agus is fíor é sin, go háirithe i gcás Dháithí Uí Shé, agus a bhreithlá mór féin ag teannadh leis.
­
Le beagnach Tríocha bliain caite aige ar an scáileán teilifíse, is beag duine in Éirinn nach bhfuil aithne súl acu ar Dháithí.
­
Cad é mar a mhothaíonn sé i ndáiríre faoin chloch mhíle mhór seo?
­
Agus cad iad na ceachtanna saoil atá foghlamtha aige ar an aistear go dtí seo?
­
Ar Seachtain, labhair Dáithí le Tessa Fleming.
­
­
Foclóir:
­
Na maidí a scaoileadh le sruth: To let things slide
­
I bhfaiteadh na súl: In the blink of an eye
­
Roic: Wrinkles
­
Maol: Bald
­
Ag tanú: Thinning
­
Ardteist: Leaving Cert
­
Máistir sorcais: Circus master
­
I ndiaidh a chéile: Back-to-back
­
Fir grinn: Clowns
­
Bliain agus leathchéad: 51 years
­
Caid: Football
­
Soineanta: Naive or innocent
­
Domhain: Deep
­
Teoraí: Guide
­
Gealgháireach: Cheerful
­
I gcló: Print
­
Lig do scíth: Relax
­
Póigín gréine: Freckle
­
Breoite: Sick
­
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

Dáithí Ó Sé: ‘A Blasket Island boatman was the best job I ever had!’ 

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge.

Seachtain

Social links:

178 clip(s)