I 1976, tharla robáil traenach a mhairfeas i gcuimhne na ndaoine go deo.  




I lár na hoíche, ar an 30ú Márta, thaistil seachtar déag ó Bhaile Átha Cliath go Contae Cill Dara, i gcarr a bhí fuadaithe, chuig trasnú traenach bheag fada amuigh faoin tuath.  




Ag a haon a chloig ar maidin, chuaigh ceathrar acu chuig teach feirme díreach i aice leis an líne iarnróid agus chnag siad ar an doras, ag ligin orthu gur Gardaí a ba iad.  




Is ansin a choinnigh siad bean, fear agus triúr páiste dá gcuid faoi bhéal gunna.  




Dhá uair a chloig níos déanaí, bhí traen poist ar an bhealach ó Chorcaigh go Baile Átha Cliath, nuair a phléasc an geaing an iarnród taobh thiar den teach feirme agus tháinig an traen chun stopadh.  




Choinnigh siad an tiománaí agus an criú traein faoi bhagairt. 




Chuaigh siad ar bord agus ghoid dhá chéad míle punt, tuairim ar milliún euro sa lá atá inniu ann.  




An rud a tharla ina dhiaidh sin áfach, ba chúis náire agus conspóide é don Stáit.  




Cúisíodh triúr fear as robáil nach raibh aon páirt acu ann agus maireann na hiarmhairtí go fóill d’Osgur Breathnach,do Nicky Kelly agus do Brian McNally. 




Ar Seachtain amharcann Íte Ní Chionnaith, iar-léachtóir iriseoireachta agus iar-bhall den IRSP, siar ar an chonspóid lena dearcadh féin a thabhairt ar an robáil agus ar an mhéid a thit amach ina dhiaidh. 




 




Foclóir: 




Faoi bhéal gunna: At gunpoint 




Ráiteas: Statement 




Pleascáin: Explosives  




Iomrall ceartais: Miscarriage of justice 




Gabh: Arrest 




Baill: Members 




Droch-íde: abuse or ill treatment 




Bagairt: Threat 




Seán: Deny 




Cuireadh iachall orthu: They were forced to 




Fianaise: Evidence 




An Chúirt Choiriúil Speisialta: The Special Criminal Court 




Éadóchasach: Hopeless 




In ainneoin: Despite 




Ciontach: Guilty 




D’éalaigh sé: He escaped 




Achomharc: Legal appeal 




Ciontú: Conviction 




Cuir ar neamhní: To quash 




Cúiseanna daonna: Humanitarian grounds 

I 1976, tharla robáil traenach a mhairfeas i gcuimhne na ndaoine go deo. &nbsp;
 
I lár na hoíche, ar an 30ú Márta, thaistil seachtar déag ó Bhaile Átha Cliath go Contae Cill Dara, i gcarr a bhí fuadaithe, chuig trasnú traenach bheag fada amuigh faoin tuath. &nbsp;
 
Ag a haon a chloig ar maidin, chuaigh ceathrar acu chuig teach feirme díreach i aice leis an líne iarnróid agus chnag siad ar an doras, ag ligin orthu gur Gardaí a ba iad. &nbsp;
 
Is ansin a choinnigh siad bean, fear agus triúr páiste dá gcuid faoi bhéal gunna. &nbsp;
 
Dhá uair a chloig níos déanaí, bhí traen poist ar an bhealach ó Chorcaigh go Baile Átha Cliath, nuair a phléasc an geaing an iarnród taobh thiar den teach feirme agus tháinig an traen chun stopadh. &nbsp;
 
Choinnigh siad an tiománaí agus an criú traein faoi bhagairt.&nbsp;
 
Chuaigh siad ar bord agus ghoid dhá chéad míle punt, tuairim ar milliún euro sa lá atá inniu ann. &nbsp;
 
An rud a tharla ina dhiaidh sin áfach, ba chúis náire agus conspóide é don Stáit. &nbsp;
 
Cúisíodh triúr fear as robáil nach raibh aon páirt acu ann agus maireann na hiarmhairtí go fóill d’Osgur Breathnach,do Nicky Kelly agus do Brian McNally.&nbsp;
 
Ar Seachtain amharcann Íte Ní Chionnaith, iar-léachtóir iriseoireachta agus iar-bhall den IRSP, siar ar an chonspóid lena dearcadh féin a thabhairt ar an robáil agus ar an mhéid a thit amach ina dhiaidh.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Faoi bhéal gunna: At gunpoint&nbsp;
 
Ráiteas: Statement&nbsp;
 
Pleascáin: Explosives &nbsp;
 
Iomrall ceartais: Miscarriage of justice&nbsp;
 
Gabh: Arrest&nbsp;
 
Baill: Members&nbsp;
 
Droch-íde: abuse or ill treatment&nbsp;
 
Bagairt: Threat&nbsp;
 
Seán: Deny&nbsp;
 
Cuireadh iachall orthu: They were forced to&nbsp;
 
Fianaise: Evidence&nbsp;
 
An Chúirt Choiriúil Speisialta: The Special Criminal Court&nbsp;
 
Éadóchasach: Hopeless&nbsp;
 
In ainneoin: Despite&nbsp;
 
Ciontach: Guilty&nbsp;
 
D’éalaigh sé: He escaped&nbsp;
 
Achomharc: Legal appeal&nbsp;
 
Ciontú: Conviction&nbsp;
 
Cuir ar neamhní: To quash&nbsp;
 
Cúiseanna daonna: Humanitarian grounds&nbsp;

‘Tortured, jailed, forgotten’: Robáil traenach Sallins 50 bliana ar aghaidh 

Tá go leor ceantar Gaeltachta ann atá ag streachailt go mór le bánú na tuaithe. 

Sin de réir gníomhaithe teanga atá sa tóir ar réiteach práinneach a rachaidh i ngleic leis an fhadhb. 

Dar leo, is é bánú na Gaeltachta mar gheall ar an easpa tithíochta, an ghéarchéim is mó a bhí ag an teanga riamh, ach ní ar thithíocht amháin atá an locht, dar leo, 

I measc na ndúshlán, tá cúrsaí imirce, infrastruchtúr, seirbhísí, fostaíocht agus áiseanna, agus tá siad ar fad nasctha ó thaobh thodhchaí na Gaeltachta de. 

Ach cad é an tionchar atá le feiceáil ar an talamh sna ceantair seo atá faoi bhrú maidir le saol an chultúir agus leis an spórt? 

Cad iad na baic is mó atá ag coinneáil cainteoirí Gaeilge atá ag lorg tí, lasmuigh den Ghaeltacht? 

Agus cén dóigh go bhfuil na pobail seo ag troid i gcoinne chreimeadh na tuaithe? 

Ar Seachtain, fiosraíonn Áine Ní Bhreisleáin an tionchar atá ag bánú na tuaithe ar an Ghaeltacht. 

 

 

Foclóir: 

Bánú: Depopulation 

Ceal: A lack of 

Gníomhaithe teanga: Language activists 

Tithíocht inacmhainne: Affordable housing 

Fostaíocht: Employment 

Níos fusa: Easier 

Faoin tuath: The country or rural area 

Éileamh: Demand 

Todhchaí: Future 

Luach: Value 

Forleathan: Widespread 

Go sonrach: Particularly 

Ar dualgas: On Duty 

Borradh: A boost or growth 

Creimeadh: Erosion 

I mbaol: In danger 

Scéim Scoláireachta: Scholarship Scheme 

An taoide a chasadh: To turn the tide 

Ag dul in éag: Becoming extinct 

Is annamh: Rarely 

Ionad Fiontraíochta: Enterprise centre 

Ar an imeall: On the egde 

Fite fuaite: Intertwined 

Bánú na Gaeltachta: Where are all the Irish speakers? 

Is beag duine nár chuala trácht ar an sloinne Hitler, ná ar na himeachtaí uafásacha a tharla mar gheall ar Adolf Hitler.  Seans nach bhfuil mórán fios ag an ghnáthdhuine ar na hÉireannaigh a bhí gaolta leis – na ‘Irish Hitlers’ mar a tugadh orthu.  Mar sin de, cén ceangal a bhí ag Adolf Hitler leis an tír bheag seo ar imeall na hEorpa? Agus cad chuige a ndeachaigh Paddy Hitler chun cogaidh in aghaidh a uncail féin? 




 




Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Ciarán Dunbar 




Foclóir: 




 




Seafóideach: Daft 




Is annamh: Rarely 




Leathdheartháir: Half-brother 




Mion sónraí: minute details 




Tiománta: Determined 




Fuadach: Kidnap 




Maígh: Allege 




Fianaise Evidence 




Scian: Knife 




Ní nach ionadh: It’s no surprise 




Teacht i dtír: Take advantage of 




Namhaid: Enemy 




Gadaíocht: Thieving  




Spiaireachta: Spying 




Dul chun searbhais: To turn sour 




Bolscaireacht: Propaganda 




Sloinne: Surname

Is beag duine nár chuala trácht ar an sloinne Hitler, ná ar na himeachtaí uafásacha a tharla mar gheall ar Adolf Hitler. &nbsp;Seans nach bhfuil mórán fios ag an ghnáthdhuine ar na hÉireannaigh a bhí gaolta leis – na ‘Irish Hitlers’ mar a tugadh orthu. &nbsp;Mar sin de, cén ceangal a bhí ag Adolf Hitler leis an tír bheag seo ar imeall na hEorpa? Agus cad chuige a ndeachaigh Paddy Hitler chun cogaidh in aghaidh a uncail féin?&nbsp;
 
&nbsp;
 
Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Ciarán Dunbar&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
&nbsp;
 
Seafóideach: Daft&nbsp;
 
Is annamh: Rarely&nbsp;
 
Leathdheartháir: Half-brother&nbsp;
 
Mion sónraí: minute details&nbsp;
 
Tiománta: Determined&nbsp;
 
Fuadach: Kidnap&nbsp;
 
Maígh: Allege&nbsp;
 
Fianaise Evidence&nbsp;
 
Scian: Knife&nbsp;
 
Ní nach ionadh: It’s no surprise&nbsp;
 
Teacht i dtír: Take advantage of&nbsp;
 
Namhaid: Enemy&nbsp;
 
Gadaíocht: Thieving &nbsp;
 
Spiaireachta: Spying&nbsp;
 
Dul chun searbhais: To turn sour&nbsp;
 
Bolscaireacht: Propaganda&nbsp;
 
Sloinne: Surname

The Irish Hitlers: Paddy, Bridget agus uncail Adolf 

Tá Laura Pakenham ar dhuine de réaltaí móra na GaelTok-ta, an pobal úrnua sin de chainteoirí Gaeilge a bhíonn ag cruthú ábhar digiteach ar TikTok. 




Is as lár na tíre í Laura ó dhúchas, ceantar nach bhfuil cáil mhór air as an Ghaelscolaíocht, ach tá gairm cruthaithe aici anois as an teanga a chur chun cinn. 




Is múinteoir, craoltóir, cruthaitheoir ábhair ar na meáin sóisialta í agus anois, is údar í fosta. 




Tá leabhar úr scríofa aice, ‘Irish: History and Culture Through Language’. 




Is leabhar faoin Ghaeilge é, dírithe ar fhoghlaimeoirí, agus b’fhéidir a rá gur am tráthúil é dá leithéid, le borradh as cuimse tagtha ar an tsuim atá ann sa Ghaeilge le roinnt blianta anuas. 




Anuraidh, tháinig fás 600% ar úsáid na teanga ar TikTok agus tá an cuma air nach bhfuil sé sin ag laghdú i mbliana. Agus is léir nach in Éirinn amháin atá an suim sa teanga ag fás. 




Chuaigh leabhar Laura ar dhíol sna Stáit Aontaithe fiú sula raibh sé ar fáil anseo in Éirinn, agus tá sé anois ar fáil go domhanda. 




 




Ar Seachtain, labhraíonn Laura Pakenham faoina leabhar úr agus na míthuiscintí atá ann faoin Ghaeilge atá ina ‘pet peeve’s’ do Ghaelgeoirí. 




 




 




Foclóir: 




Borradh: Boom or explosion 




Teibí: Abstract 




Súigh isteach: Absorb 




Airím: I feel  




Achar ama: Time frame 




Fiúntach: Worthwhile 




Aistear: Journey 




Cinneadh: Decision 




Machnamh: Contemplation 




Ábhar: Content 




Éacht: Achievement 




Uathúil: Unique 




Easpa: A lack of 




Teangacha dúchasacha: Native languages 




Ábhar scoile: School subject 




Sáite: Immersed 




Leáigh: Melt 




Reoite: Frozen 




Diúltach: Negative 




Dearfach: Positive 




Is annamh: Seldom 




Dea-chleachtas: Good practice 




Bac: Block 




Cáin: Criticise 




Cothromaíocht: Balance 




Closleabhar: Audiobook 

Tá Laura Pakenham ar dhuine de réaltaí móra na GaelTok-ta, an pobal úrnua sin de chainteoirí Gaeilge a bhíonn ag cruthú ábhar digiteach ar TikTok.&nbsp;
 
Is as lár na tíre í Laura ó dhúchas, ceantar nach bhfuil cáil mhór air as an Ghaelscolaíocht, ach tá gairm cruthaithe aici anois as an teanga a chur chun cinn.&nbsp;
 
Is múinteoir, craoltóir, cruthaitheoir ábhair ar na meáin sóisialta í agus anois, is údar í fosta.&nbsp;
 
Tá leabhar úr scríofa aice, ‘Irish: History and Culture Through Language’.&nbsp;
 
Is leabhar faoin Ghaeilge é, dírithe ar fhoghlaimeoirí, agus b’fhéidir a rá gur am tráthúil é dá leithéid, le borradh as cuimse tagtha ar an tsuim atá ann sa Ghaeilge le roinnt blianta anuas.&nbsp;
 
Anuraidh, tháinig fás 600% ar úsáid na teanga ar TikTok agus tá an cuma air nach bhfuil sé sin ag laghdú i mbliana. Agus is léir nach in Éirinn amháin atá an suim sa teanga ag fás.&nbsp;
 
Chuaigh leabhar Laura ar dhíol sna Stáit Aontaithe fiú sula raibh sé ar fáil anseo in Éirinn, agus tá sé anois ar fáil go domhanda.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Ar Seachtain, labhraíonn Laura Pakenham faoina leabhar úr agus na míthuiscintí atá ann faoin Ghaeilge atá ina ‘pet peeve’s’ do Ghaelgeoirí.&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Borradh: Boom or explosion&nbsp;
 
Teibí: Abstract&nbsp;
 
Súigh isteach: Absorb&nbsp;
 
Airím: I feel &nbsp;
 
Achar ama: Time frame&nbsp;
 
Fiúntach: Worthwhile&nbsp;
 
Aistear: Journey&nbsp;
 
Cinneadh: Decision&nbsp;
 
Machnamh: Contemplation&nbsp;
 
Ábhar: Content&nbsp;
 
Éacht: Achievement&nbsp;
 
Uathúil: Unique&nbsp;
 
Easpa: A lack of&nbsp;
 
Teangacha dúchasacha: Native languages&nbsp;
 
Ábhar scoile: School subject&nbsp;
 
Sáite: Immersed&nbsp;
 
Leáigh: Melt&nbsp;
 
Reoite: Frozen&nbsp;
 
Diúltach: Negative&nbsp;
 
Dearfach: Positive&nbsp;
 
Is annamh: Seldom&nbsp;
 
Dea-chleachtas: Good practice&nbsp;
 
Bac: Block&nbsp;
 
Cáin: Criticise&nbsp;
 
Cothromaíocht: Balance&nbsp;
 
Closleabhar: Audiobook&nbsp;

An Ghaeltok: Béarlachas agus ‘pet peeves’ Laura Pakenham 

Tá Seachtain na Gaeilge buailte linn arís ar feadh coicíse agus i mbliana tá an ceol i gcroílár an chéiliúradh. 




Is é téama na bliana seo ná ‘A Ghaeilge, mo cheol thú’, agus s’iad Róisín Seoighe, ball den ghrúpa ceoil IMLÉ, agus Conor Curley ón bhanna ceoil Fontaines D.C., ambasadóirí na féile. 




Tá dhá thuras ar leith ag an bheirt ambasadóir leis an teanga. 




Tógadh Róisín le Gaeilge i gcroílár na Gaeltachta agus cumann sí ceol nua-aimseartha ins an teanga, agus tá Conor anois ag iarraidh ath-thosú lena chuid aistir foghlamtha. 




Léiríonn téama na bliana seo an gaol láidir atá idir an Ghaeilge agus an ceol agus tá an teanga á úsáid ag Conor agus Róisín ina gcuid liricí. 




Tá sé coitianta anois do cheoltóirí móra le rá an Ghaeilge a fhigh isteach ina gcuid ceoil ceoltóirí ar nós CMAT, Fontaines D.C., Denise Chalia agus Kneecap. 




Ach cad é atá mar spreagadh ar an treocht seo? 




Ar Seachtain labhair Tessa Fleming le Róisín Seoighe, Ambasadóir Sheachtain na Gaeilge, agus bean Gaeltachta go smior í, faoin fís atá aici don Ghaeilge agus don Ghaeltacht. 




Foclóir: 




Ceol a chumadh: To compose music 




Faitíos: Apprehension 




Aistrigh: Translate 




Béim: Emphasis 




Eispéireas: Experience 




Céad cuimhní: First memories 




Nósanna: Traditions or customs 




Éalú uaigh: Escape from it 




Drogall: Hesitation 




Seanchas: Storytelling  




Ag casadh ceol: Playing music 




Camchuairt: A tour 




A scaradh: To seperate 




Dushlán: Challenge 




Iomráiteach: Prominent 




Slí bheatha: Career 




Figh: Weave 

Tá Seachtain na Gaeilge buailte linn arís ar feadh coicíse agus i mbliana tá an ceol i gcroílár an chéiliúradh.&nbsp;
 
Is é téama na bliana seo ná ‘A Ghaeilge, mo cheol thú’, agus s’iad Róisín Seoighe, ball den ghrúpa ceoil IMLÉ, agus Conor Curley ón bhanna ceoil Fontaines D.C., ambasadóirí na féile.&nbsp;
 
Tá dhá thuras ar leith ag an bheirt ambasadóir leis an teanga.&nbsp;
 
Tógadh Róisín le Gaeilge i gcroílár na Gaeltachta agus cumann sí ceol nua-aimseartha ins an teanga, agus tá Conor anois ag iarraidh ath-thosú lena chuid aistir foghlamtha.&nbsp;
 
Léiríonn téama na bliana seo an gaol láidir atá idir an Ghaeilge agus an ceol agus tá an teanga á úsáid ag Conor agus Róisín ina gcuid liricí.&nbsp;
 
Tá sé coitianta anois do cheoltóirí móra le rá an Ghaeilge a fhigh isteach ina gcuid ceoil ceoltóirí ar nós CMAT, Fontaines D.C., Denise Chalia agus Kneecap.&nbsp;
 
Ach cad é atá mar spreagadh ar an treocht seo?&nbsp;
 
Ar Seachtain labhair Tessa Fleming le Róisín Seoighe, Ambasadóir Sheachtain na Gaeilge, agus bean Gaeltachta go smior í, faoin fís atá aici don Ghaeilge agus don Ghaeltacht.&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Ceol a chumadh: To compose music&nbsp;
 
Faitíos: Apprehension&nbsp;
 
Aistrigh: Translate&nbsp;
 
Béim: Emphasis&nbsp;
 
Eispéireas: Experience&nbsp;
 
Céad cuimhní: First memories&nbsp;
 
Nósanna: Traditions or customs&nbsp;
 
Éalú uaigh: Escape from it&nbsp;
 
Drogall: Hesitation&nbsp;
 
Seanchas: Storytelling &nbsp;
 
Ag casadh ceol: Playing music&nbsp;
 
Camchuairt: A tour&nbsp;
 
A scaradh: To seperate&nbsp;
 
Dushlán: Challenge&nbsp;
 
Iomráiteach: Prominent&nbsp;
 
Slí bheatha: Career&nbsp;
 
Figh: Weave&nbsp;

Róisín Seoighe: ‘Tá mé oscailte do chomhoibriú le Fontaine’s D.C!’ 

Chruinnigh scaifte taobh amuigh de Theacht Laighean i mBAC Dé Máirt na seachtaine seo agus iad ag ágóidíocht de bharr fadhb thithíocht na Gaeltachta. 

Bhí an lucht agóide ag éileamh ar an Aire Tithíochta James Browne dul i mbun gnímh láithreach maidir leis an ghéarchéim thithíochta agus teanga sa Ghaeltacht. 

Tá sé acu go bhfuil an ghéarchéim thithíochta ag dul in olcas agus tá muintir na Gaeltachta buailte go dona leis. 

Labhair Áine Ní Bhreisleáin le Seachtain faoin léirsiú. 

'An ghéarchéim thithíochta ag dul in olcas sa Ghaeltacht'

Tá an t-oileán beag seo ag athrú ar go leor, leor bealaí - ó thaobh na  polaitíochta de, ó thaobh an chultúir de agus ó thaobh ár bhféiniúlachta de. 




Agus leis na hathruithe sin, tá díospóireacht  ag teacht chun cinn arís is arís eile, is é sin,  reifreann faoin teorainn agus faoi Éire Aontaithe. 




Ach cé comh réadúil is atá an fís sin maidir le hÉire Aontaithe? 




Ag Ard Fheis Chonradh na Gaeilge i mBéal Feirste ar na mallaibh, ghlac an eagraíocht le rún ar son ghníomhú i dtreo “Éire Aontaithe ar leas na Gaeilge agus na Gaeltachta”. 




Ach le conspóid agus le teannas go minic ina scáil ar aon díospóireacht pholaitiúil faoin nGaeilge – go háirithe ó thuaidh -  an bhfuil baol an go dtiocfadh ísliú stádais ar an teanga in Éire Ath-Aontaithe? 




Agus í ag taifeadadh beo ag an Ard Feis, phléigh Áine Ní Bhreisleáin taighde úr ar thodhchaí na Gaeilge agus na Gaeltachta in Éirinn Aontaithe leis an údar Róisín Nic Liam (scoláire dochtúireachta PhD in Ollscoil na Banríona), agus le hUachtarán Chonradh na Gaeilge, Ciarán Mac Giolla Bhéin. 




 




Foclóir: 




Ag bailiú nirt: Gaining momentum 




Dlús: Accerlate or to hasten 




Is mithid dúinn: It’s time for us 




Claochlaitheach: Transformative  




Ionchur: Input 




Claonadh: Bias 




Ag amharc go cúng: Looking narrowly 




Rúin: Motions 




Críochdheighilt: Partition 




Ualach: Burden 




Deis chneasaithe: Opportunity for healing 




Uirlis dheighilte: A tool of separation 




Dlínse: Jurisdiction  




Fréamhaithe: Rooted 




Toil: Desire or will 




Ionchas: Expectation  




Creatlach: Framework 




Idirbheartaíocht: Negotiation 




Rinneadh muid talamh slán daofa: We took them for granted 




Samhail: Model 




Am-scála: Time frame 




Aineolach: Uninformed or ignorant 




Géilleadh: Surrender 




Soiléireacht: Clarity 




An cheist a chíoradh: To discuss the issue 




Beidh seo ar leas..: This will benefit.. 




 

Tá an t-oileán beag seo ag athrú ar go leor, leor bealaí - ó thaobh na &nbsp;polaitíochta de, ó thaobh an chultúir de agus ó thaobh ár bhféiniúlachta de.&nbsp;
 
Agus leis na hathruithe sin, tá díospóireacht &nbsp;ag teacht chun cinn arís is arís eile, is é sin, &nbsp;reifreann faoin teorainn agus faoi Éire Aontaithe.&nbsp;
 
Ach cé comh réadúil is atá an fís sin maidir le hÉire Aontaithe?&nbsp;
 
Ag Ard Fheis Chonradh na Gaeilge i mBéal Feirste ar na mallaibh, ghlac an eagraíocht le rún ar son ghníomhú i dtreo “Éire Aontaithe ar leas na Gaeilge agus na Gaeltachta”.&nbsp;
 
Ach le conspóid agus le teannas go minic ina scáil ar aon díospóireacht pholaitiúil faoin nGaeilge – go háirithe ó thuaidh - &nbsp;an bhfuil baol an go dtiocfadh ísliú stádais ar an teanga in Éire Ath-Aontaithe?&nbsp;
 
Agus í ag taifeadadh beo ag an Ard Feis, phléigh Áine Ní Bhreisleáin taighde úr ar thodhchaí na Gaeilge agus na Gaeltachta in Éirinn Aontaithe leis an údar Róisín Nic Liam (scoláire dochtúireachta PhD in Ollscoil na Banríona), agus le hUachtarán Chonradh na Gaeilge, Ciarán Mac Giolla Bhéin.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Ag bailiú nirt: Gaining momentum&nbsp;
 
Dlús: Accerlate or to hasten&nbsp;
 
Is mithid dúinn: It’s time for us&nbsp;
 
Claochlaitheach: Transformative &nbsp;
 
Ionchur: Input&nbsp;
 
Claonadh: Bias&nbsp;
 
Ag amharc go cúng: Looking narrowly&nbsp;
 
Rúin: Motions&nbsp;
 
Críochdheighilt: Partition&nbsp;
 
Ualach: Burden&nbsp;
 
Deis chneasaithe: Opportunity for healing&nbsp;
 
Uirlis dheighilte: A tool of separation&nbsp;
 
Dlínse: Jurisdiction &nbsp;
 
Fréamhaithe: Rooted&nbsp;
 
Toil: Desire or will&nbsp;
 
Ionchas: Expectation &nbsp;
 
Creatlach: Framework&nbsp;
 
Idirbheartaíocht: Negotiation&nbsp;
 
Rinneadh muid talamh slán daofa: We took them for granted&nbsp;
 
Samhail: Model&nbsp;
 
Am-scála: Time frame&nbsp;
 
Aineolach: Uninformed or ignorant&nbsp;
 
Géilleadh: Surrender&nbsp;
 
Soiléireacht: Clarity&nbsp;
 
An cheist a chíoradh: To discuss the issue&nbsp;
 
Beidh seo ar leas..: This will benefit..&nbsp;
 
&nbsp;

Éire Aontaithe: Would it demote or promote our national language? 

Do phobal iargúlta ar chósta thiar thuaidh na tíre, tá an tseirbhís aeir go Baile Átha Cliath riachtanach. 




I nDún na nGall, áit nach bhfuil iarnród ná mótarbhealach ar bith ann, tá go leor daoine ag brath ar an aerfort le dul go dtí an phríomhchathair. 




Tá an sceideal eitilte mar a bhí ag athrú anois áfach. 




Agus leis an athrú sin, tá míshástacht, imní agus fearg ag fás. 




Fógraíodh seachtain ó shin go raibh conradh úr PSO sínithe ag an Roinn Iompair le comhlacht eitlíochta. 




De réir an amchlár nua, tiocfaidh deireadh le heitiltí fillte i lár an lae idir an dá aerfort.  




De réir lucht feachtais ar son chúram ailse, beidh tionchar diúltach ag an sceideal úr ar na céadta duine atá ag fáil cóir leigheas i mBaile Átha Cliath. 




Mar sin de, cad é an chúis taobh thiar den athrú amchláir seo? 




Agus cad é an chéad chéim eile don phobal nach bhfuil sásta glacadh leis? 




Ar Seachtain, ;abhair Áine Ní Bhreisleáin faoin fhearg atá ar an phobal áitiúil i nDún na nGall de bharr na n-athruithe atá le teacht. 




Foclóir: 




Eitiltí fillte: Return flights 




Mí-bhuntáiste eacnamúil: Economic disadvantage 




Raflaí: Rumours 




Ag reachtáil: Running/Organise 




Tairiscint: A tender 




Ailse: Cancer 




Ag fulaingt: Suffering 




Corruair: Sometimes 




Otharlann: Hospital 




Tromchúiseach: Grave 




Cóir leighis: Medical treatment 




Galar croí: Heart disease 




Imirce: Emigration 




Infheistíocht: Investment 




Le bheith ar an ghannchuid: To be short on something 




Feiliúnach: Suitable 




Ciall tráchtála: Commercial sense 




Brabús: Profit 




Éileamh: Demand 




Do Ladar a chur isteach i rud: To weigh in on something or to meddle 




Folamh: Empty 

Do phobal iargúlta ar chósta thiar thuaidh na tíre, tá an tseirbhís aeir go Baile Átha Cliath riachtanach.&nbsp;
 
I nDún na nGall, áit nach bhfuil iarnród ná mótarbhealach ar bith ann, tá go leor daoine ag brath ar an aerfort le dul go dtí an phríomhchathair.&nbsp;
 
Tá an sceideal eitilte mar a bhí ag athrú anois áfach.&nbsp;
 
Agus leis an athrú sin, tá míshástacht, imní agus fearg ag fás.&nbsp;
 
Fógraíodh seachtain ó shin go raibh conradh úr PSO sínithe ag an Roinn Iompair le comhlacht eitlíochta.&nbsp;
 
De réir an amchlár nua, tiocfaidh deireadh le heitiltí fillte i lár an lae idir an dá aerfort. &nbsp;
 
De réir lucht feachtais ar son chúram ailse, beidh tionchar diúltach ag an sceideal úr ar na céadta duine atá ag fáil cóir leigheas i mBaile Átha Cliath.&nbsp;
 
Mar sin de, cad é an chúis taobh thiar den athrú amchláir seo?&nbsp;
 
Agus cad é an chéad chéim eile don phobal nach bhfuil sásta glacadh leis?&nbsp;
 
Ar Seachtain, ;abhair Áine Ní Bhreisleáin faoin fhearg atá ar an phobal áitiúil i nDún na nGall de bharr na n-athruithe atá le teacht.&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Eitiltí fillte: Return flights&nbsp;
 
Mí-bhuntáiste eacnamúil: Economic disadvantage&nbsp;
 
Raflaí: Rumours&nbsp;
 
Ag reachtáil: Running/Organise&nbsp;
 
Tairiscint: A tender&nbsp;
 
Ailse: Cancer&nbsp;
 
Ag fulaingt: Suffering&nbsp;
 
Corruair: Sometimes&nbsp;
 
Otharlann: Hospital&nbsp;
 
Tromchúiseach: Grave&nbsp;
 
Cóir leighis: Medical treatment&nbsp;
 
Galar croí: Heart disease&nbsp;
 
Imirce: Emigration&nbsp;
 
Infheistíocht: Investment&nbsp;
 
Le bheith ar an ghannchuid: To be short on something&nbsp;
 
Feiliúnach: Suitable&nbsp;
 
Ciall tráchtála: Commercial sense&nbsp;
 
Brabús: Profit&nbsp;
 
Éileamh: Demand&nbsp;
 
Do Ladar a chur isteach i rud: To weigh in on something or to meddle&nbsp;
 
Folamh: Empty&nbsp;

The Donegal disconnect: Gan traein, gan mótarbhealach agus anois gan an midday flight 

Tá an sciar is déanaí de na comhaid a bhaineann le Jeffrey Epstein ag cothú ceannlínte nuachta ar fud an domhain i gcónaí, coicís ó foilsíodh iad.

Tá breis agus trí mhilliún comhaid scaoilte sa chuid is déanaí,  físeáin, grianghraifeanna, ríomhphoist, téacsanna, agus tuairiscí nuachta fiú.

Tá na mílte ainmneacha luaite sna cáipéisí - cé go bhfuil sé tábhachtach le cur ina luí ar dhaoine nach ionann a bheith luaite sna comhaid is a rá go raibh aon olc nó éagóir déanta ag na daoine sin.

I measc na gcáipéisí atá curtha ar fáil don phobal, tá tagairtí go leor ann d’Éirinn.

Ar Seachtain, glacann an t-iriseoir Ciarán Dunbar muid tríd na snáithíní a cheanglaíonn Jeffery Epstein leis an tír bheag seo.

Foclóir:
Comhaid: Files
Cáipéisí: Documents
Diabhlaíocht: Devilment
Mí-úsáid ghnéis: Sexual abuse
Clár na gciontóirí gnéis: Sex offenders register
Curtha ina leith: He was accused of
Seilbh a ghlacadh ar: To take possession of
Faic: Nothing
Cloí le: Abide by or stick with
Éagóir: wrongdoing
An chloch is mó ar a phaidrín: His greatest concern
Gar: Favour
Teaghlach ríoga na Breataine: British Royal Family
Líomhaint: Allegation
Comhaontú Aoine an Chéasta: Good Friday Agreement
Príomh-ailtire: Main architects
Smál: Stain or taint
Beannacht: Blessing
Ciontaíodh é: He was found guilty
Neamhaird: Ignore
Tá aiféala air: He regrets

Tá an sciar is déanaí de na comhaid a bhaineann le Jeffrey Epstein ag cothú ceannlínte nuachta ar fud an domhain i gcónaí, coicís ó foilsíodh iad.
Tá breis agus trí mhilliún comhaid scaoilte sa chuid is déanaí,&nbsp; físeáin, grianghraifeanna, ríomhphoist, téacsanna, agus tuairiscí nuachta fiú.
Tá na mílte ainmneacha luaite sna cáipéisí - cé go bhfuil sé tábhachtach le cur ina luí ar dhaoine nach ionann a bheith luaite sna comhaid is a rá go raibh aon olc nó éagóir déanta ag na daoine sin.
I measc na gcáipéisí atá curtha ar fáil don phobal, tá tagairtí go leor ann d’Éirinn.
Ar Seachtain, glacann an t-iriseoir Ciarán Dunbar muid tríd na snáithíní a cheanglaíonn Jeffery Epstein leis an tír bheag seo.
Foclóir:
<ul>
 <li>Comhaid: Files</li>
 <li>Cáipéisí: Documents</li>
 <li>Diabhlaíocht: Devilment</li>
 <li>Mí-úsáid ghnéis: Sexual abuse</li>
 <li>Clár na gciontóirí gnéis: Sex offenders register</li>
 <li>Curtha ina leith: He was accused of</li>
 <li>Seilbh a ghlacadh ar: To take possession of</li>
 <li>Faic: Nothing</li>
 <li>Cloí le: Abide by or stick with</li>
 <li>Éagóir: wrongdoing</li>
 <li>An chloch is mó ar a phaidrín: His greatest concern</li>
 <li>Gar: Favour</li>
 <li>Teaghlach ríoga na Breataine: British Royal Family</li>
 <li>Líomhaint: Allegation</li>
 <li>Comhaontú Aoine an Chéasta: Good Friday Agreement</li>
 <li>Príomh-ailtire: Main architects</li>
 <li>Smál: Stain or taint</li>
 <li>Beannacht: Blessing</li>
 <li>Ciontaíodh é: He was found guilty</li>
 <li>Neamhaird: Ignore</li>
 <li>Tá aiféala air: He regrets</li>
</ul>

Epstein, the files agus an nasc le hÉirinn 

I mí an Mheithimh 2020, baineadh siar as daoine ar fud na tíre nuair a chualathas faoi bhás neamhchoitianta buachalla óig i dtuaisceart Bhéal Feirste.  

Tháinig na póilíní ar chorp Noah Donohoe, a bhí sna luath-dhéaga, i ndraein stoirme i dtuaisceart na cathrach, i bhfad óna theach féin, sé lá tar éis dó imeacht ar iarraidh.  

Tá go leor ceisteanna ann go fóill faoina bhás agus osclaíodh ionchoisne trí seachtaine ó shin chun iarracht a dhéanamh cuid de na ceisteanna sin a fhreagairt.  

Ar Seachtain, labhair an t-iriseoir Liam Tunney faoi na bomaití is suntasaí san ionchoisne go dtí seo. 

Noah Donohoe: Eolas suntasach ag teacht amach ón ionchoisne 

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge.

Seachtain

Social links:

161 clip(s)