Breis is daichead bliain ó shín, d’imigh Barbara Bhreathnach, máthair óg de sheachtar, ar iarraidh gan tasc gan tuairisc i gCarna i gcroílár na Gaeltachta. 




Oíche amháin i mí an Mheitheamh 1985, bhí muintir Bhreathnach ag cóisireacht sa teach tábhairne áitiúil, agus gaolta ar cuairt acu ó thar lear. 




D’fhill siad go teach cónaithe muintir Bhreathnach agus lean an chóisir ar aghaidh go dtí na huaireanta beaga an mhaidin sin. 




Chonacthas Barbara don uair dheireanach agus í ina codladh ar an tolg ag 4am. 




Ní fhaca a teaghlach í ón lá sin ná ní raibh aon teagmháil léi ó shin. 




Cad é go díreach a tharla an oíche chinniúnach sin? 




Cén fáth nár tarraingíodh mórán airde ar an chás? 




Agus an bhfuil daoine ann go fóill ag coinneáil na fírinne faoi cheilt? 




Ar Seachtain, amharcann an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin siar ar an chás a tharla 41 bliain ó shin agus atá go fóill gan fhreagraí. 




Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism 




Foclóir: 




Ar iarraidh: Missing 




Sna deaga: In the teenage years 




Tábhairne: Pub 




Scaifte: Group 




Is cosúil: It seems 




Pas: Passport 




Módh taistil: Means of transport 




Tuairimíocht: Speculation 




In ísle brí: Depressed 




Fiosrúchán: Investigation 




Easpa: A lack of 




Tochaltóir: Digger 




Colscaradh: Divorce 




Ráflaí: Rumours 




Rún: Secret 




 




 




 




 




 




 

Breis is daichead bliain ó shín, d’imigh Barbara Bhreathnach, máthair óg de sheachtar, ar iarraidh gan tasc gan tuairisc i gCarna i gcroílár na Gaeltachta.&nbsp;
 
Oíche amháin i mí an Mheitheamh 1985, bhí muintir Bhreathnach ag cóisireacht sa teach tábhairne áitiúil, agus gaolta ar cuairt acu ó thar lear.&nbsp;
 
D’fhill siad go teach cónaithe muintir Bhreathnach agus lean an chóisir ar aghaidh go dtí na huaireanta beaga an mhaidin sin.&nbsp;
 
Chonacthas Barbara don uair dheireanach agus í ina codladh ar an tolg ag 4am.&nbsp;
 
Ní fhaca a teaghlach í ón lá sin ná ní raibh aon teagmháil léi ó shin.&nbsp;
 
Cad é go díreach a tharla an oíche chinniúnach sin?&nbsp;
 
Cén fáth nár tarraingíodh mórán airde ar an chás?&nbsp;
 
Agus an bhfuil daoine ann go fóill ag coinneáil na fírinne faoi cheilt?&nbsp;
 
Ar Seachtain, amharcann an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin siar ar an chás a tharla 41 bliain ó shin agus atá go fóill gan fhreagraí.&nbsp;
 
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Ar iarraidh: Missing&nbsp;
 
Sna deaga: In the teenage years&nbsp;
 
Tábhairne: Pub&nbsp;
 
Scaifte: Group&nbsp;
 
Is cosúil: It seems&nbsp;
 
Pas: Passport&nbsp;
 
Módh taistil: Means of transport&nbsp;
 
Tuairimíocht: Speculation&nbsp;
 
In ísle brí: Depressed&nbsp;
 
Fiosrúchán: Investigation&nbsp;
 
Easpa: A lack of&nbsp;
 
Tochaltóir: Digger&nbsp;
 
Colscaradh: Divorce&nbsp;
 
Ráflaí: Rumours&nbsp;
 
Rún: Secret&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;

Máthair óg Ghaeltachta ar iarraidh: Breis is 40 bliana gan fhreagaí 

Níl aon taifead ann de Ghaeilge Loch Garman.  




Mar sin de, an bhfuil sí caillte ar fad nó an bhfuil fianaise ar bith ann faoin chineál Gaeilge a bhíodh ann?  




Agus cad iad na teangacha eile a bhí á labhairt sa chontae in éineacht leis an nGaeilge? 




Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneacha, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman. 




Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism 

Níl aon taifead ann de Ghaeilge Loch Garman. &nbsp;
 
Mar sin de, an bhfuil sí caillte ar fad nó an bhfuil fianaise ar bith ann faoin chineál Gaeilge a bhíodh ann? &nbsp;
 
Agus cad iad na teangacha eile a bhí á labhairt sa chontae in éineacht leis an nGaeilge?&nbsp;
 
Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneacha, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman.&nbsp;
 
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism&nbsp;

Wexford: Cén saghas Gaeilge a labhraíodh i nGaeltacht Loch Garman? 

Is dúiche Éireannach a chaith beagnach trí chéad bliana faoi thionchar na Lochlannach é Loch Garman. 




Sa bhliain 1170 tháinig na hAngla-Normannaigh chuig an chontae agus d’fhág lorg ann a mhaireann go dtí an lá atá inniu ann – an Béarla, cuir i gcás. 




Ní nach ionadh, glactar leis go minic, sa stairseanchas, agus sa stair scríofa ag an lucht léinn gur contae gallda amach is amach a bhí ann ó shin. Contae is ea é nach samhlaítear le Gaeltacht nó leis an nGaeilge. 




Léiríonn taighde gurbh ann do na Gaeil agus a dteanga sa chontae i gcónaí áfach. 




Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneach, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman. 




Sa chéad eagrán eile den phodchraoladh seo, gheobhaidh muid amach faoi cén chineál Gaeilge a bhíodh á labhairt, i nGaeltacht Loch Garman. 




Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism 

Is dúiche Éireannach a chaith beagnach trí chéad bliana faoi thionchar na Lochlannach é Loch Garman.&nbsp;
 
Sa bhliain 1170 tháinig na hAngla-Normannaigh chuig an chontae agus d’fhág lorg ann a mhaireann go dtí an lá atá inniu ann – an Béarla, cuir i gcás.&nbsp;
 
Ní nach ionadh, glactar leis go minic, sa stairseanchas, agus sa stair scríofa ag an lucht léinn gur contae gallda amach is amach a bhí ann ó shin. Contae is ea é nach samhlaítear le Gaeltacht nó leis an nGaeilge.&nbsp;
 
Léiríonn taighde gurbh ann do na Gaeil agus a dteanga sa chontae i gcónaí áfach.&nbsp;
 
Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneach, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman.&nbsp;
 
Sa chéad eagrán eile den phodchraoladh seo, gheobhaidh muid amach faoi cén chineál Gaeilge a bhíodh á labhairt, i nGaeltacht Loch Garman.&nbsp;
 
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism&nbsp;

Gaeltacht Loch Garman: When was Irish spoken in Wexford? 

Ó Learphoill go cathair Londain - is fada scéal an imirce go Sasana.

Leis an glúnta, chuir easpa deiseanna sa tír seo iachall ar dhaoine imeacht, agus ba í an Bhreatain an chéad stad do cuid mhaith acu agus iad ag cuartú saol níos fearr dóibh féin.

Le linn an chéad seo caite, bhí na hÉireannaigh ag croílár tionscadail tógála sa Bhreatain, ach taobh leis an obair sin, bhí leithcheal, imeallú agus droch-chlú a lean iad ar feadh i bhfad.

Mar sin, cén tionchar a bhí ag an imeallú seo ar na pobail Éireannacha  ar fud na Breataine?

Agus cén chuma a bhí ar an saol i ndáiríre dóibh siúd a rinne an turas trasna Mhuir Éireann?

Tá taispeantas nua san Epic Museum i mBaile Átha Cliath a dhéanann iniúchadh ar na ceisteanna seo agus ar scéal na n-imirceach i Sasana.

Chun an stair seo a fhiosrú, labhair Seachtain leis an staraí eacnamaíochta Cormac Ó Gráda - duine acu siúd atá taobh thiar den taighde don taispeantas seo - le súil siar a chaitheamh ar shaol na nÉireannach i Sasana.

Foclóir:
An Réabhlóid Thionsclaíoch: Industrial revolution
Táille: Fee
An chosmhuintir: The common people
Spáilpíní: Nomadic farmworkers
Díspeag: Belittle
Coitianta: Common
Éirimiúil: Intelligent
Ag toraíocht: Searching
Achrann: Dispute
Sloinnte: Surnames
Meán: Average
Maoiniú: Financing
Eachtrannaigh: Foreigners
Bhí fonn orthu: They were keen to
Todhchaí: Future
Ag maolú: Petering out
Naimhdeas: Animosity
Sofheicthe: Visible
Léirsithe: Demonstrations
Inimirce: Immigration
Ganntanas oibrithe: A lack of workers

Ó Learphoill go cathair Londain - is fada scéal an imirce go Sasana.
Leis an glúnta, chuir easpa deiseanna sa tír seo iachall ar dhaoine imeacht, agus ba í an Bhreatain an chéad stad do cuid mhaith acu agus iad ag cuartú saol níos fearr dóibh féin.
Le linn an chéad seo caite, bhí na hÉireannaigh ag croílár tionscadail tógála sa Bhreatain, ach taobh leis an obair sin, bhí leithcheal, imeallú agus droch-chlú a lean iad ar feadh i bhfad.
Mar sin, cén tionchar a bhí ag an imeallú seo ar na pobail Éireannacha&nbsp; ar fud na Breataine?
Agus cén chuma a bhí ar an saol i ndáiríre dóibh siúd a rinne an turas trasna Mhuir Éireann?
Tá taispeantas nua san Epic Museum i mBaile Átha Cliath a dhéanann iniúchadh ar na ceisteanna seo agus ar scéal na n-imirceach i Sasana.
Chun an stair seo a fhiosrú, labhair Seachtain leis an staraí eacnamaíochta Cormac Ó Gráda - duine acu siúd atá taobh thiar den taighde don taispeantas seo - le súil siar a chaitheamh ar shaol na nÉireannach i Sasana.
Foclóir:
<ul>
 <li>An Réabhlóid Thionsclaíoch: Industrial revolution</li>
 <li>Táille: Fee</li>
 <li>An chosmhuintir: The common people</li>
 <li>Spáilpíní: Nomadic farmworkers</li>
 <li>Díspeag: Belittle</li>
 <li>Coitianta: Common</li>
 <li>Éirimiúil: Intelligent</li>
 <li>Ag toraíocht: Searching</li>
 <li>Achrann: Dispute</li>
 <li>Sloinnte: Surnames</li>
 <li>Meán: Average</li>
 <li>Maoiniú: Financing</li>
 <li>Eachtrannaigh: Foreigners</li>
 <li>Bhí fonn orthu: They were keen to</li>
 <li>Todhchaí: Future</li>
 <li>Ag maolú: Petering out</li>
 <li>Naimhdeas: Animosity</li>
 <li>Sofheicthe: Visible</li>
 <li>Léirsithe: Demonstrations</li>
 <li>Inimirce: Immigration</li>
 <li>Ganntanas oibrithe: A lack of workers</li>
</ul>

‘No Irish need apply’: Scéal na nÉireannach i Sasana 

Os cionn mí ó shin, tharraing léirsithe maidir le costas breosla aird ar an mbrú atá ar phobail tuaithe. 




 




Dúnadh bóithre timpeall na tíre agus lucht na hagóide ag lorg tacaíochta ón rialtas chun dul i ngleic leis an ardú costais. 




 




In ainneoin gur chuir an rialtas beartais cúnaimh ar fáil, tá imní ar phobail tuaithe nach bhfuil deireadh na géarchéime seo ann go fóill. 




 




Mar sin de, an bhfuil a dhath ar bith réitithe i ndáiríre? 




 




Agus an bhfuil an ghéarchéim bhreosla níos measa fós sa Ghaeltacht? 




 




Láithreoir: Tessa Fleming, Aoí: Áine Ní Bhreisleáin 




 




 




Foclóir: 




Léirsithe: Demonstrations 




Breosla: Fuel 




Iniúchadh: To examine 




Iompar: Transport 




An Meánoirthear: The Middle East 




Ag teacht i dtír: To land or arrive by sea 




Faoiseamh: Relief 




Réiteach: Solution 




Beart: Package 




Scuainí: Queues 




Conraitheoir talmhaíochta: Agricultural contractor 




Díomhaoin: Idle 




Earraí: Goods 




Imníoch: Concerned/anxious 




Rogha: Choice 




Fiontraí: Entrepreneur 




Éiginnteacht: Uncertainty 




Costas reachtála: Running cost 




Achmhainní nádúrtha: Natural resources 




Móin: Turf 




Leochaileach: Vulnerable 

Os cionn mí ó shin, tharraing léirsithe maidir le costas breosla aird ar an mbrú atá ar phobail tuaithe.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Dúnadh bóithre timpeall na tíre agus lucht na hagóide ag lorg tacaíochta ón rialtas chun dul i ngleic leis an ardú costais.&nbsp;
 
&nbsp;
 
In ainneoin gur chuir an rialtas beartais cúnaimh ar fáil, tá imní ar phobail tuaithe nach bhfuil deireadh na géarchéime seo ann go fóill.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Mar sin de, an bhfuil a dhath ar bith réitithe i ndáiríre?&nbsp;
 
&nbsp;
 
Agus an bhfuil an ghéarchéim bhreosla níos measa fós sa Ghaeltacht?&nbsp;
 
&nbsp;
 
Láithreoir: Tessa Fleming, Aoí: Áine Ní Bhreisleáin&nbsp;
 
&nbsp;
 
&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Léirsithe: Demonstrations&nbsp;
 
Breosla: Fuel&nbsp;
 
Iniúchadh: To examine&nbsp;
 
Iompar: Transport&nbsp;
 
An Meánoirthear: The Middle East&nbsp;
 
Ag teacht i dtír: To land or arrive by sea&nbsp;
 
Faoiseamh: Relief&nbsp;
 
Réiteach: Solution&nbsp;
 
Beart: Package&nbsp;
 
Scuainí: Queues&nbsp;
 
Conraitheoir talmhaíochta: Agricultural contractor&nbsp;
 
Díomhaoin: Idle&nbsp;
 
Earraí: Goods&nbsp;
 
Imníoch: Concerned/anxious&nbsp;
 
Rogha: Choice&nbsp;
 
Fiontraí: Entrepreneur&nbsp;
 
Éiginnteacht: Uncertainty&nbsp;
 
Costas reachtála: Running cost&nbsp;
 
Achmhainní nádúrtha: Natural resources&nbsp;
 
Móin: Turf&nbsp;
 
Leochaileach: Vulnerable&nbsp;

Géarchéim bhreosla níos measa sa Ghaeltacht? 

Is cloch mhíle mhór í caoga bliain d’aois - fágann duine slán le ré amháin, agus cuireann sé tús le ré nua.

­

Ach ní hionann “caoga” an lae inniu agus an chiall a ba leis do na glúnta eile a tháinig romhainn.

­

Agus is fíor é sin, go háirithe i gcás Dháithí Uí Shé, agus a bhreithlá mór féin ag teannadh leis.

­

Le beagnach Tríocha bliain caite aige ar an scáileán teilifíse, is beag duine in Éirinn nach bhfuil aithne súl acu ar Dháithí.

­

Cad é mar a mhothaíonn sé i ndáiríre faoin chloch mhíle mhór seo?

­

Agus cad iad na ceachtanna saoil atá foghlamtha aige ar an aistear go dtí seo?

­

Ar Seachtain, labhair Dáithí le Tessa Fleming.

­

­

Foclóir:

­

Na maidí a scaoileadh le sruth: To let things slide

­

I bhfaiteadh na súl: In the blink of an eye

­

Roic: Wrinkles

­

Maol: Bald

­

Ag tanú: Thinning

­

Ardteist: Leaving Cert

­

Máistir sorcais: Circus master

­

I ndiaidh a chéile: Back-to-back

­

Fir grinn: Clowns

­

Bliain agus leathchéad: 51 years

­

Caid: Football

­

Soineanta: Naive or innocent

­

Domhain: Deep

­

Teoraí: Guide

­

Gealgháireach: Cheerful

­

I gcló: Print

­

Lig do scíth: Relax

­

Póigín gréine: Freckle

­

Breoite: Sick

­

Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

Is cloch mhíle mhór í caoga bliain d’aois - fágann duine slán le ré amháin, agus cuireann sé tús le ré nua.
­
Ach ní hionann “caoga” an lae inniu agus an chiall a ba leis do na glúnta eile a tháinig romhainn.
­
Agus is fíor é sin, go háirithe i gcás Dháithí Uí Shé, agus a bhreithlá mór féin ag teannadh leis.
­
Le beagnach Tríocha bliain caite aige ar an scáileán teilifíse, is beag duine in Éirinn nach bhfuil aithne súl acu ar Dháithí.
­
Cad é mar a mhothaíonn sé i ndáiríre faoin chloch mhíle mhór seo?
­
Agus cad iad na ceachtanna saoil atá foghlamtha aige ar an aistear go dtí seo?
­
Ar Seachtain, labhair Dáithí le Tessa Fleming.
­
­
Foclóir:
­
Na maidí a scaoileadh le sruth: To let things slide
­
I bhfaiteadh na súl: In the blink of an eye
­
Roic: Wrinkles
­
Maol: Bald
­
Ag tanú: Thinning
­
Ardteist: Leaving Cert
­
Máistir sorcais: Circus master
­
I ndiaidh a chéile: Back-to-back
­
Fir grinn: Clowns
­
Bliain agus leathchéad: 51 years
­
Caid: Football
­
Soineanta: Naive or innocent
­
Domhain: Deep
­
Teoraí: Guide
­
Gealgháireach: Cheerful
­
I gcló: Print
­
Lig do scíth: Relax
­
Póigín gréine: Freckle
­
Breoite: Sick
­
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

Dáithí Ó Sé: ‘A Blasket Island boatman was the best job I ever had!’ 

Beidh vótálaithe i nGaillimh agus Baile Átha Cliath ag caitheamh vóta i bhfothoghcháin Dé hAoine beag seo. 




Ghéill Paschal Donohoe a shuíochán Dála i mBaile Átha Cliath Láir i mí na Samhna seo caite chun a dhul ag obair sa Bhanc Domhanda. 




Chomh maith leis, tá suíochán an Uachtaráin nua Catherine Connolly le líonadh i nGaillimh Thiar. 




Tá 31 iarrthóir san iomlán ag rith sa dá thoghcheantar. 




Is iomaí ceist atá i mbéal an phobail agus an toghchán ag teannadh linn. 




Tá cúrsaí tithíochta, an costas maireachtála, an inimirce ag croílár an fheachtais sa dá chontae. 




Ach cé hiad na hiarrthóirí atá chun cinn go dtí seo? 




An buntáiste í líofacht na Gaeilge, go háirithe do mhuintir Chonamara? 




Agus cén tionchar a bheidh ag torthaí na dtoghchán seo ar na páirtithe móra agus ar chúrsaí polaitíochta na tíre i gcoitinne? 




Ar Seachtain, labhair Ciarán Dunbar le John Downing, tráchtaire polaitíochta leis an Irish Independent agus Máirín Ní Ghadhra, tráchtaire polaitíochta agus láithreoir TG4. 




 




Foclóir: 




Fothoghchán: By-election 




Breithiúnas cúirte: Court judgement 




Moill: Delay 




Stocaireacht: Campaigning 




Codarsnacht: Contrast 




Toghcheantar/dáilcheantar: Constituency  




Bruachbhaile: Suburb 




Áibhéil: Exaggeration 




Pobalbhreith: Opinion poll 




An dallamullóg a chur ar dhuine: To pull the wool over someone’s eyes 




Cuarbhóthar: Ring road 




Tachta: Choked 




Tráth dá raibh: Back in the day 




Vóta aistrithe: Transfers 




Frithbhunaíochta: Anti-establishment 




Teip: Failure 




Rogha na coitiantachta: The favourite 




Cinniúnach: Decisive 




Eachtrannaigh: Foreigners 




Iallach a chur ar: To force 




Comhaireamh: Count 

Beidh vótálaithe i nGaillimh agus Baile Átha Cliath ag caitheamh vóta i bhfothoghcháin Dé hAoine beag seo.&nbsp;
 
Ghéill Paschal Donohoe a shuíochán Dála i mBaile Átha Cliath Láir i mí na Samhna seo caite chun a dhul ag obair sa Bhanc Domhanda.&nbsp;
 
Chomh maith leis, tá suíochán an Uachtaráin nua Catherine Connolly le líonadh i nGaillimh Thiar.&nbsp;
 
Tá 31 iarrthóir san iomlán ag rith sa dá thoghcheantar.&nbsp;
 
Is iomaí ceist atá i mbéal an phobail agus an toghchán ag teannadh linn.&nbsp;
 
Tá cúrsaí tithíochta, an costas maireachtála, an inimirce ag croílár an fheachtais sa dá chontae.&nbsp;
 
Ach cé hiad na hiarrthóirí atá chun cinn go dtí seo?&nbsp;
 
An buntáiste í líofacht na Gaeilge, go háirithe do mhuintir Chonamara?&nbsp;
 
Agus cén tionchar a bheidh ag torthaí na dtoghchán seo ar na páirtithe móra agus ar chúrsaí polaitíochta na tíre i gcoitinne?&nbsp;
 
Ar Seachtain, labhair Ciarán Dunbar le John Downing, tráchtaire polaitíochta leis an Irish Independent agus Máirín Ní Ghadhra, tráchtaire polaitíochta agus láithreoir TG4.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Fothoghchán: By-election&nbsp;
 
Breithiúnas cúirte: Court judgement&nbsp;
 
Moill: Delay&nbsp;
 
Stocaireacht: Campaigning&nbsp;
 
Codarsnacht: Contrast&nbsp;
 
Toghcheantar/dáilcheantar: Constituency &nbsp;
 
Bruachbhaile: Suburb&nbsp;
 
Áibhéil: Exaggeration&nbsp;
 
Pobalbhreith: Opinion poll&nbsp;
 
An dallamullóg a chur ar dhuine: To pull the wool over someone’s eyes&nbsp;
 
Cuarbhóthar: Ring road&nbsp;
 
Tachta: Choked&nbsp;
 
Tráth dá raibh: Back in the day&nbsp;
 
Vóta aistrithe: Transfers&nbsp;
 
Frithbhunaíochta: Anti-establishment&nbsp;
 
Teip: Failure&nbsp;
 
Rogha na coitiantachta: The favourite&nbsp;
 
Cinniúnach: Decisive&nbsp;
 
Eachtrannaigh: Foreigners&nbsp;
 
Iallach a chur ar: To force&nbsp;
 
Comhaireamh: Count&nbsp;

By-elections i nGaillimh agus BÁC: An buntáiste í an Ghaeilge sna fothoghcháin? 

Maraíodh Natalie McNally, bean sna luath-tríochaidí, i mbéal na Nollag 2022, agus í trí ar pháiste.  




Ciontaíodh a iar-pháirtí, Stephen McCullagh, le déanaí as an dúnmharú ina dhiaidh dó iarracht a dhéanamh na póilíní a chur ar strae le linn an fhiosrúcháin. 




Chruthaigh sé bréag-ailibí dó féin. Maígh sé go raibh sé ag ‘beoshruthú’ ar Youtube ar feadh sé uair a chloig an oíche a dúnmharaíodh Natalie.  




Chomh maith leis sin, rinne sé tréaniarracht an milleán a chur ar iarpháirtí eile de chuid Natalie. 




Mar sin, cén dóigh ar tháinig na póilíní ar an fhírinne? 




Agus cad é atá i ndán anois do McCullagh? 




Ar Seachtain, labhair Ciarán Dunbar le Tessa Fleming faoin fhiosrúchán, faoin chas cúirte agus faoi McCullagh – iar-chomhghleacaí dá chuid. 

­

­

Foclóir:

­

Gean: Affection

­

Torrach: Pregnant

­

Idir dhá comhairle: Unsure or to be on the fence

­

Is léir: it is obvious

­

Tacht: Choke

­

Sádh í: She was stabbed

­

Dúnorgain: Manslaughter

­

An rud is míofaire: The most hideous thing

­

Otharcharr: Ambulance

­

Gabh: Arrest

­

Dodhéanta: Impossible

­

Aisteach: Strange

­

D'ainneoin: Despite

­

Bleachtaire: Detective

­

Bhí an t-ádh dearg air: He was very lucky

­

Comhghleacaí: Colleague

­

De réir a chéile: Bit by bit

­

Miotógaí: Gloves

­

Stócach: Boyfriend

­

Mar sin féin: However

­

Go teoiriciúil: Theoretically

­

Machnamh: Consideration

­

Aiféala: Regret

­

Is ball den Trust Project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism

Maraíodh Natalie McNally, bean sna luath-tríochaidí, i mbéal na Nollag 2022, agus í trí ar pháiste. &nbsp;
 
Ciontaíodh a iar-pháirtí, Stephen McCullagh, le déanaí as an dúnmharú ina dhiaidh dó iarracht a dhéanamh na póilíní a chur ar strae le linn an fhiosrúcháin.&nbsp;
 
Chruthaigh sé bréag-ailibí dó féin. Maígh sé go raibh sé ag ‘beoshruthú’ ar Youtube ar feadh sé uair a chloig an oíche a dúnmharaíodh Natalie. &nbsp;
 
Chomh maith leis sin, rinne sé tréaniarracht an milleán a chur ar iarpháirtí eile de chuid Natalie.&nbsp;
 
Mar sin, cén dóigh ar tháinig na póilíní ar an fhírinne?&nbsp;
 
Agus cad é atá i ndán anois do McCullagh?&nbsp;
 
Ar Seachtain, labhair Ciarán Dunbar le Tessa Fleming faoin fhiosrúchán, faoin chas cúirte agus faoi McCullagh – iar-chomhghleacaí dá chuid.&nbsp;
­
­
Foclóir:
­
Gean: Affection
­
Torrach: Pregnant
­
Idir dhá comhairle: Unsure or to be on the fence
­
Is léir: it is obvious
­
Tacht: Choke
­
Sádh í: She was stabbed
­
Dúnorgain: Manslaughter
­
An rud is míofaire: The most hideous thing
­
Otharcharr: Ambulance
­
Gabh: Arrest
­
Dodhéanta: Impossible
­
Aisteach: Strange
­
D'ainneoin: Despite
­
Bleachtaire: Detective
­
Bhí an t-ádh dearg air: He was very lucky
­
Comhghleacaí: Colleague
­
De réir a chéile: Bit by bit
­
Miotógaí: Gloves
­
Stócach: Boyfriend
­
Mar sin féin: However
­
Go teoiriciúil: Theoretically
­
Machnamh: Consideration
­
Aiféala: Regret
­
Is ball den Trust Project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag <a href="https://www.independent.ie/about-us/our-journalism/a2146721679.html">independent.ie/ourjournalism</a>

An dúnmharfóir Stephen McCullagh: 'Iar-chomhghleacaí de mo chuid'

Tá blianta fada caite ag Gráinne McElwain os comhair an cheamara mar láithreoir. 




D’fhág sí an mhúinteoireacht meánscoile agus í go fóill sna luath-fichidí chun gairm bheatha a chruthú di féin mar thuairisceoir agus mar láithreoir in earnáil an spóirt. 




Ó shin i leith, d’oibrigh sí ag na hócáidí spóirt is mó leis na cainéil mhóra, ar nós RTÉ, BBC, Sky Sports, GAA Beo agus TG4. 




Tá a ceird forbartha go paiteanta aici agus an-taithí go deo aici a bheith ag cur faoi agallamh imreoirí, bainisteoirí agus tráchtairí spóirt. 




Ach ní earnáil éasca í na meáin in aon chor, agus is minic go mbíonn níos mó ama caite ar an bhóthar ag taistil ná os comhair an cheamara. 




Mar sin de, cad iad na buaicphointe agus an crá croí is mó a bhaineann leis an saol seo, saite sa spóirt? 




Agus i dtaca leis an láithriú de agus maidir lena a bheith ag caint go poiblí, cad iad na do’s and don’ts atá le foghlaim? 




Ar Seachtain, labhraíonn Tessa Fleming leis an láithreoir spóirt Gráinne McElwain faoina saol oibre agus faoina togra úr ‘Own My Stage’. 




 




Foclóir: 




Togra: Project  




Seomra foirne: Staff room 




Nathanna cainte: Phrases or sayings  




Earnáil: Sector 




Caint phoiblí: Public speaking 




Táithí: Experience 




Fuinneamh: Energy 




Aitheantas: Recognition 




Aiseolas: Feedback 




Bua na cainte: The gift of the gab 




Eiseamláir: Role model 




Imní: Nervousness or anxiety 




Fánach: Random 




Scáthán: Mirror 




Teachtaireacht: Message 




Caighdeán: Standard 




Meáchan: Weight 

Tá blianta fada caite ag Gráinne McElwain os comhair an cheamara mar láithreoir.&nbsp;
 
D’fhág sí an mhúinteoireacht meánscoile agus í go fóill sna luath-fichidí chun gairm bheatha a chruthú di féin mar thuairisceoir agus mar láithreoir in earnáil an spóirt.&nbsp;
 
Ó shin i leith, d’oibrigh sí ag na hócáidí spóirt is mó leis na cainéil mhóra, ar nós RTÉ, BBC, Sky Sports, GAA Beo agus TG4.&nbsp;
 
Tá a ceird forbartha go paiteanta aici agus an-taithí go deo aici a bheith ag cur faoi agallamh imreoirí, bainisteoirí agus tráchtairí spóirt.&nbsp;
 
Ach ní earnáil éasca í na meáin in aon chor, agus is minic go mbíonn níos mó ama caite ar an bhóthar ag taistil ná os comhair an cheamara.&nbsp;
 
Mar sin de, cad iad na buaicphointe agus an crá croí is mó a bhaineann leis an saol seo, saite sa spóirt?&nbsp;
 
Agus i dtaca leis an láithriú de agus maidir lena a bheith ag caint go poiblí, cad iad na do’s and don’ts atá le foghlaim?&nbsp;
 
Ar Seachtain, labhraíonn Tessa Fleming leis an láithreoir spóirt Gráinne McElwain faoina saol oibre agus faoina togra úr ‘Own My Stage’.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Togra: Project &nbsp;
 
Seomra foirne: Staff room&nbsp;
 
Nathanna cainte: Phrases or sayings &nbsp;
 
Earnáil: Sector&nbsp;
 
Caint phoiblí: Public speaking&nbsp;
 
Táithí: Experience&nbsp;
 
Fuinneamh: Energy&nbsp;
 
Aitheantas: Recognition&nbsp;
 
Aiseolas: Feedback&nbsp;
 
Bua na cainte: The gift of the gab&nbsp;
 
Eiseamláir: Role model&nbsp;
 
Imní: Nervousness or anxiety&nbsp;
 
Fánach: Random&nbsp;
 
Scáthán: Mirror&nbsp;
 
Teachtaireacht: Message&nbsp;
 
Caighdeán: Standard&nbsp;
 
Meáchan: Weight&nbsp;

Gráinne McElwain: From múinteoir meánscoile to media guru 

Ba é Daonáireamh 1926 an chéad daonáireamh a rinneadh tar éis bhunú an Stáit.




Beagnach céad bliain tar éis dó a bheith curtha i gcrích, tá fáil againn anois ar an eolas pearsanta a líonadh isteach ar na foirmeacha sin.




Rinneadh tuairisciú ar bheagnach trí mhilliún duine sa daonáireamh sin agus tugann sé léargas fíorluachmhar dúinn ar shaol mhuintir na hÉireann mar a bhí sa bhliain 1926.




Tá cuid mhór againn anois ag tumadh isteach sa chartlann agus suim againn níos mó a fháil amach faoinár gceantar féin agus faoi na daoine a tháinig romhainn.




Sa sraith teilifíse nua, ‘Come to your Census’, chuaigh seisear ar thuras pearsanta chun iniúchadh a dhéanamh ar a gcuid gaolta féin atá luaite sna cáipéisí.




Duine acu siúd ná an láithreoir raidió Gormfhlaith Ní Thuairisg, agus í ag rianú a sinsear féin agus scéalta a pobail.




Labhair Gormfhlaith ar Seachtain faoi na scealta a tháinig chun solais ar a haistear agus an dóigh a ndeachaigh sé i bhfeidhm uirthi.




Foclóir:




Múnlaigh: Shape

Ag brath ar: Depending on

Eisimirice: Emmigration 

Éagóir agus leatrom: Injustice and opression

Gannchuid: Scarcity 

Racht mothúcháin: Fit of emotion 

Chuaigh sé i gcion orm: It really hit home

Drogall: Reluctant

I gcaitheamh móige: Throughout my childhood 

Ní laghdaíonn sé sin: That doesn’t take away from

Cosc: Prevent

Leigheas: Remedy

Comhbhá: Empathy

Cruatan: Hardship

Domhain: Deep

Airigh: To feel

Níor chuimhnigh mé: I didn’t consider

Tochailt: Digging 

Cladach: Coast/Shoreline

Ba é Daonáireamh 1926 an chéad daonáireamh a rinneadh tar éis bhunú an Stáit.
 
Beagnach céad bliain tar éis dó a bheith curtha i gcrích, tá fáil againn anois ar an eolas pearsanta a líonadh isteach ar na foirmeacha sin.
 
Rinneadh tuairisciú ar bheagnach trí mhilliún duine sa daonáireamh sin agus tugann sé léargas fíorluachmhar dúinn ar shaol mhuintir na hÉireann mar a bhí sa bhliain 1926.
 
Tá cuid mhór againn anois ag tumadh isteach sa chartlann agus suim againn níos mó a fháil amach faoinár gceantar féin agus faoi na daoine a tháinig romhainn.
 
Sa sraith teilifíse nua, ‘Come to your Census’, chuaigh seisear ar thuras pearsanta chun iniúchadh a dhéanamh ar a gcuid gaolta féin atá luaite sna cáipéisí.
 
Duine acu siúd ná an láithreoir raidió Gormfhlaith Ní Thuairisg, agus í ag rianú a sinsear féin agus scéalta a pobail.
 
Labhair Gormfhlaith ar Seachtain faoi na scealta a tháinig chun solais ar a haistear agus an dóigh a ndeachaigh sé i bhfeidhm uirthi.
 
Foclóir:
 
Múnlaigh: Shape
Ag brath ar: Depending on
Eisimirice: Emmigration&nbsp;
Éagóir agus leatrom: Injustice and opression
Gannchuid: Scarcity&nbsp;
Racht mothúcháin: Fit of emotion&nbsp;
Chuaigh sé i gcion orm: It really hit home
Drogall: Reluctant
I gcaitheamh móige: Throughout my childhood&nbsp;
Ní laghdaíonn sé sin: That doesn’t take away from
Cosc: Prevent
Leigheas: Remedy
Comhbhá: Empathy
Cruatan: Hardship
Domhain: Deep
Airigh: To feel
Níor chuimhnigh mé: I didn’t consider
Tochailt: Digging&nbsp;
Cladach: Coast/Shoreline

1926 Census: ‘1% de phobal na tíre a líon i nGaeilge é - mo mhuintir ina measc’

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge.

Seachtain

Social links:

174 clip(s)