Tá seachtain chorrach, ghnóthach eile i ndiaidh a bheith ann ó thuaidh. 

Ar Bhóthar Gharbhachaidh, ceantar náisiúnach i bPort an Dúnáin, tá slua mór léirsitheoirí ag iarraidh stop a chur le mórshiúl de chuid an Oird Oráistigh, dul tríd a gceantar. 

Leis an aighneas seo ag leanúint ar aghaidh le breis is seachtain anois, tá an t-iriseoir Ciarán Dunbar liom le tumadh isteach sa scéal agus sa stair. 

 

Mórshiúil: Parade 

Aighneas: Discord 

Fir bhuí: Orange men 

Srianta: Restrictions 

Iarratas: Application 

Cinneadh: Decision 

Gheall sé: He promised 

Cónaitheoirí: Residents 

Mí-ord: Disorder 

Círéibí: Riots 

Lámh in uachtar: The upper hand 

Cuir faoi chois: To oppress 

Foréigean: Violence 

Achrann: Acrimony 

Neamhaird: To pay no attention to 

Scoilte: Divided 

 

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

<p>Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. </p>

Seachtain

Droim Crí agus Garbhachadh: Cén fáth an tsáinn? 

Tá Baile Átha Cliath ag éirí níos Gaelaí óir tá Ceathrú Ghaeilge beartaithe dó. 

Beidh an Cheathrú Ghaeilge lonnaithe thart ar Shráid Fhearchair, Sráid Camden agus Sráid Synge, áit a bhfuil Gaeilgeoirí agus roinnt institiúidí agus áiseanna Gaeilge lonnaithe cheana féin. 

Tá sé ina sprioc ag an Cheathrú go mbeidh an Ghaeilge le feiceáil, le cloisteáil agus in úsáid go nádúrtha gach lá i ngnóthaí an cheantair. 

Ach cén dóigh a athróidh sé an chathair? 

Agus cén dóigh is féidir gnólachtaí sa cheantar a mhealladh le Gaeilge a úsáid? 

Labhair Maitiú Ó Casaide, Stiúrthóir Cheathrú Gaeilge Bhaile Átha Cliath, ar Seachtain faoin bhfís nua Ghaelach don phríomhchathair. 

 

Foclóir: 

Ceathrú: Quarter 

Eagarthóir: Editor 

Fís: Vision 

Athfhorbairt: Redevelop 

Ag feidhmiú: Operating 

Dearfacht: Positivity 

Earcaigh: Recruit 

Athchruthú: Recerete 

Bóthar na bhFál: The Falls Road 

Feiceálach: Visible or prominent  

Cúthail: Shy 

Gadaíocht chultúrtha: Cultural theft 

Masla: Insult 

Lipéad: Label 

Tionscadal: Project 

Borradh: Surge or growth 

Dublin’s new Gaeilge quarter: An fear taobh thiar den fhís 

Tá clú agus cáil ar Chontae an Chláir sa lá atá inniu ann mar gheall ar an gceol, ach ní i bhfad ó shin a bhí Gaeltacht fhairsing láidir sa chontae.  

Mar a bheadh foláireamh soiléir ann ó aimsir a chuaigh thart, chaill an Clár a cainteoirí dúchais lenár linn féin.  

Agus ansin, rinneadh dearmad gur ann di riamh. 

Ach tá daoine ag obair chun stair na Gaeltachta sin a chur in iúl do mhuintir an chontae agus fiú chun Coláiste Gaeilge Charraig a’ Chabhaltaigh a oscailt in athuair. 

Duine acu sin ná an Dr Síle Níc Ní Choincheannain. Is léachtóir san oideachas le saineolas sa Ghaeilge í i gColáiste Mhuire gan Smál, Luimneach. 

Labhair sí le Ciarán Dunbar faoi Ghaeilge agus faoi Ghaeltacht an Chláir, agus faoi na hiarrachtaí chun Coláiste Eoghan Uí Chomhraidhe a oscailt arís. 

An Clár: An contae a chaill a chuid Gaeilge ach a choinnigh an ceol 

Tréigeadh go leor oileán Éireannach thar na blianta. 

Oileán Ghabhla mar shampla, áit a bhfuil cáil air mar gheall ar an amhrán Báidín Fheilimí. Tá sé suite tuairim is míle amach ó chósta Dhún na nGall. 

Agus tráth dá raibh, bhí na scórtha teaghlach ina gcónaí ann. 

D'fhág siad an t-oileán sna 1960í áfach. 

D'fhág na pobail a bhí ag saothrú a slí beatha ón talamh agus ón fharraige agus bhog siad anonn go dtí an mhórthír. 

Anois, leathchéad bliain ina dhiaidh sin, tá beatha ag teacht ar ais chuig an oileán de réir mar atá daoine ag filleadh ar a chladach arís. 

Ar Seachtain, labhair an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin faoin bheocht agus faoin bhfuinneamh nua atá á chur ar ais i nGabhla. 

 

Foclóir: 

Bád farantóireachta: Ferry 

Go buan: Permanently  

Earraí: Goods 

Ag dul i léig: Declining 

Banaíodh an t-oileán: The island was deserted  

Ar leac an dorais: On the doorstep 

Deontas: Grant 

Gineadóirí: Generators  

Athchóirigh: Renovate 

Bonneagar: Infrastructure 

Leathanbhanda: Broadband 

Ag obair go cianda: Working remotely 

Uathúil: Unique 

Sainiúil: Distinctive 

Teas: Heat 

Ar cíos: Rent 

Iargúltacht: Remoteness 

 

Droim Crí agus Garbhachadh: Cén fáth an tsáinn?

In 1 playlist(s)

Seachtain

Social links

Recent clips