Tá tuarascáil nua seolta ag Tuismitheoirí na Gaeltachta a léiríonn líon na dteaghlach atá ag tógáil clann le Gaeilge sna Gaeltachtaí. 




Tá figiúirí le haghaidh gach ceann den 26 Limistéar Pleanála Teanga (LPT) san áireamh sa tuarascáil.  




Níl ach 3 LPT sa Ghaeltacht ar féidir a rá go bhfuil os cionn 50% de theaghlaigh ag tógáil a gclann le Gaeilge iontu. 




Mar sin, cén fáth nach bhfuil níos mó daoine ag tabhairt a dteanga dúchais dá gcuid páistí? 




Ar Seachtain, labhair Sorcha Ní Chéilleachair, Ceannasaí Tuismitheoirí na Gaeltachta, faoi cad é a léiríonn an taighde nua seo dúinn. 




Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism 




Foclóir: 




Comhluadar: Companionship 




Lánúineacha: Couples 




Daonáireamh: Census 




Slat tomhais: A measuring-rod 




LPT: Limistéar Pleanála Teanga 




Abhainn: River 




Mórtas: Pride 




Seasmhach: Stable/Consistant  




Céatadán: Percentage 




Iniúchadh: Examination 




Rangú: Categorisation 

Tá tuarascáil nua seolta ag Tuismitheoirí na Gaeltachta a léiríonn líon na dteaghlach atá ag tógáil clann le Gaeilge sna Gaeltachtaí.&nbsp;
 
Tá figiúirí le haghaidh gach ceann den 26 Limistéar Pleanála Teanga (LPT) san áireamh sa tuarascáil. &nbsp;
 
Níl ach 3 LPT sa Ghaeltacht ar féidir a rá go bhfuil os cionn 50% de theaghlaigh ag tógáil a gclann le Gaeilge iontu.&nbsp;
 
Mar sin, cén fáth nach bhfuil níos mó daoine ag tabhairt a dteanga dúchais dá gcuid páistí?&nbsp;
 
Ar Seachtain, labhair Sorcha Ní Chéilleachair, Ceannasaí Tuismitheoirí na Gaeltachta, faoi cad é a léiríonn an taighde nua seo dúinn.&nbsp;
 
Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Comhluadar: Companionship&nbsp;
 
Lánúineacha: Couples&nbsp;
 
Daonáireamh: Census&nbsp;
 
Slat tomhais: A measuring-rod&nbsp;
 
LPT: Limistéar Pleanála Teanga&nbsp;
 
Abhainn: River&nbsp;
 
Mórtas: Pride&nbsp;
 
Seasmhach: Stable/Consistant &nbsp;
 
Céatadán: Percentage&nbsp;
 
Iniúchadh: Examination&nbsp;
 
Rangú: Categorisation&nbsp;

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge.

Seachtain

Cé mhéad teaghlach atá ag tógáil clann le Gaeilge sa Ghaeltacht? 

Deir eagrais iascaireachta go bhfuil beagnach 2,300 post i mbaol tar éis chinneadh ón Aontas Eorpach atá “tubaisteach”, dar leo. I mí na Nollag, ag cruinniú sa Bhruiséil, fógraíodh go mbeidh ciorrú ollmhór ar an méid iasc is féidir a thabhairt i dtír in Éirinn. Tiocfaidh an t-athrú seo i bhfeidhm i mbliana. Cén tionchar a bheas aige seo ar iascairí agus ar lucht próiseála atá fostaithe sa tír seo? Céard atá i ndán don earnáil iascaireachta amach anseo? 




Láithreoir: Róisín Ní Mhaoláin, Aoi: Áine Ní Bhreisleáin 




Foclóir: 




Earnáil: Sector 




Aontas Eorpach: European Union 




Domhain: Deep 




Slí beatha: Livelihood 




Comhphobal: Ccommunity 




Uasmhéid: Maximum 




Tubaisteach: Disastrous 




Imeall: Border 




Bia mara: Seafood 




Táillí: Fees 




Monarcha : Factory 




Eagrais: Oorganisations 




Spotsolas: Spotlight 




Baol: Danger/fear 




Cé: Quay/dock 




Neodrach: Neutral 

Deir eagrais iascaireachta go bhfuil beagnach 2,300 post i mbaol tar éis chinneadh ón Aontas Eorpach atá “tubaisteach”, dar leo. I mí na Nollag, ag cruinniú sa Bhruiséil, fógraíodh go mbeidh ciorrú ollmhór ar an méid iasc is féidir a thabhairt i dtír in Éirinn. Tiocfaidh an t-athrú seo i bhfeidhm i mbliana. Cén tionchar a bheas aige seo ar iascairí agus ar lucht próiseála atá fostaithe sa tír seo? Céard atá i ndán don earnáil iascaireachta amach anseo?&nbsp;
 
Láithreoir: Róisín Ní Mhaoláin, Aoi: Áine Ní Bhreisleáin&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Earnáil: Sector&nbsp;
 
Aontas Eorpach: European Union&nbsp;
 
Domhain: Deep&nbsp;
 
Slí beatha: Livelihood&nbsp;
 
Comhphobal: Ccommunity&nbsp;
 
Uasmhéid: Maximum&nbsp;
 
Tubaisteach: Disastrous&nbsp;
 
Imeall: Border&nbsp;
 
Bia mara: Seafood&nbsp;
 
Táillí: Fees&nbsp;
 
Monarcha : Factory&nbsp;
 
Eagrais: Oorganisations&nbsp;
 
Spotsolas: Spotlight&nbsp;
 
Baol: Danger/fear&nbsp;
 
Cé: Quay/dock&nbsp;
 
Neodrach: Neutral&nbsp;

Tubaisteach do na Gaeltachtaí: 2,300 fishing jobs i mbaol 

An bhfuil éigeandáil teanga sa Ghaeltacht?  

De réir tuarascáil nua-eisithe - tá. 

Deirtear go neamhbhalbh sa tuairisc seo go gcaithfear “idirghabháil phráinneach chuimsitheach” a dhéanamh sula sleamhnaíonn an Ghaeilge níos faide siar mar theanga sa Ghaeltacht. 

Mar sin, an bhfuil an Ghaeilge ag fáil bháis mar theanga sna ceantair? 

Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: John Prendergast 

Éigeandáil teanga sa Ghaeltacht: An bhfuil an Ghaeilge ag sleamhnú uainn? 

Amuigh faoin tuath in oirthear Chontae Dhoire, díreach faoi scáth shliabh Charn Tóchair, tá pobal beag de chúpla cead theach le fáil ann.  




Go dtí tús an 20ú haois, bhí Gaeilge láidir go fóill sa cheantar, ach tháinig athrú ar sin nuair a thosaigh an cheantar á bhánú de bharr easpa fostaíochta, easpa tithe agus easpa deiseanna. 




Thart fá tríocha bliana ó shin, tháinig an pobal le chéile le dul i ngleic leis an mbánú seo, thosaigh siad coiste le hathghiniúint a dhéanamh ar an gceantar agus leag siad béim láidir ar an nGaeilge. 




Ó shin i leith, tá rath iontach ar an dúiche agus bhronnadh aitheantas oifigiúil ar an cheantar mar Líonra Gaeilge in 2015, an chéad uair a bhain ceantar tuaithe a leithéid d’aitheantas. 




Ní hamháin sin ach tá clú millteanach ar an gclub CLG áitiúil, Sléacht Neill, mar gheall ar na gaiscí atá bainte amach acu ar an bpáirc imeartha le blianta beaga anuas. 




Éachtaí dochreidte do cheantar beag iargúlta nach bhfuil fiú sráidbhaile le fáil ann.  




Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Aoife Ní Chasaide 




 




Foclóir: 




Eispéireas: Experience 




Fís: Vision 




Muintir na háite: The local people 




Coiste: Committee 




De réir mo thuigbhéala: From my understanding 




Bothán: cabin 




Neartú: Strengthen 




Éacht: Achievement 




Cothú: Cultivate 




Tírdhreach: Landscape 




Uile-Éireann: All-Ireland 




Dúshlánach: Challenging 




Comhairle: Advice 




Comhphobal: Community 




Ag streachailt: Struggling 




Díospóireacht: Debate 




I lár an aonaigh: Centre stage 




Thar fóir: Over the top  




Aird: Attention 




 

Amuigh faoin tuath in oirthear Chontae Dhoire, díreach faoi scáth shliabh Charn Tóchair, tá pobal beag de chúpla cead theach le fáil ann. &nbsp;
 
Go dtí tús an 20ú haois, bhí Gaeilge láidir go fóill sa cheantar, ach tháinig athrú ar sin nuair a thosaigh an cheantar á bhánú de bharr easpa fostaíochta, easpa tithe agus easpa deiseanna.&nbsp;
 
Thart fá tríocha bliana ó shin, tháinig an pobal le chéile le dul i ngleic leis an mbánú seo, thosaigh siad coiste le hathghiniúint a dhéanamh ar an gceantar agus leag siad béim láidir ar an nGaeilge.&nbsp;
 
Ó shin i leith, tá rath iontach ar an dúiche agus bhronnadh aitheantas oifigiúil ar an cheantar mar Líonra Gaeilge in 2015, an chéad uair a bhain ceantar tuaithe a leithéid d’aitheantas.&nbsp;
 
Ní hamháin sin ach tá clú millteanach ar an gclub CLG áitiúil, Sléacht Neill, mar gheall ar na gaiscí atá bainte amach acu ar an bpáirc imeartha le blianta beaga anuas.&nbsp;
 
Éachtaí dochreidte do cheantar beag iargúlta nach bhfuil fiú sráidbhaile le fáil ann. &nbsp;
 
Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Aoife Ní Chasaide&nbsp;
 
&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Eispéireas: Experience&nbsp;
 
Fís: Vision&nbsp;
 
Muintir na háite: The local people&nbsp;
 
Coiste: Committee&nbsp;
 
De réir mo thuigbhéala: From my understanding&nbsp;
 
Bothán: cabin&nbsp;
 
Neartú: Strengthen&nbsp;
 
Éacht: Achievement&nbsp;
 
Cothú: Cultivate&nbsp;
 
Tírdhreach: Landscape&nbsp;
 
Uile-Éireann: All-Ireland&nbsp;
 
Dúshlánach: Challenging&nbsp;
 
Comhairle: Advice&nbsp;
 
Comhphobal: Community&nbsp;
 
Ag streachailt: Struggling&nbsp;
 
Díospóireacht: Debate&nbsp;
 
I lár an aonaigh: Centre stage&nbsp;
 
Thar fóir: Over the top &nbsp;
 
Aird: Attention&nbsp;
 
&nbsp;

Cé mhéad teaghlach atá ag tógáil clann le Gaeilge sa Ghaeltacht?

In 1 playlist(s)

Seachtain

Social links

Recent clips