Amuigh faoin tuath in oirthear Chontae Dhoire, díreach faoi scáth shliabh Charn Tóchair, tá pobal beag de chúpla cead theach le fáil ann.  




Go dtí tús an 20ú haois, bhí Gaeilge láidir go fóill sa cheantar, ach tháinig athrú ar sin nuair a thosaigh an cheantar á bhánú de bharr easpa fostaíochta, easpa tithe agus easpa deiseanna. 




Thart fá tríocha bliana ó shin, tháinig an pobal le chéile le dul i ngleic leis an mbánú seo, thosaigh siad coiste le hathghiniúint a dhéanamh ar an gceantar agus leag siad béim láidir ar an nGaeilge. 




Ó shin i leith, tá rath iontach ar an dúiche agus bhronnadh aitheantas oifigiúil ar an cheantar mar Líonra Gaeilge in 2015, an chéad uair a bhain ceantar tuaithe a leithéid d’aitheantas. 




Ní hamháin sin ach tá clú millteanach ar an gclub CLG áitiúil, Sléacht Neill, mar gheall ar na gaiscí atá bainte amach acu ar an bpáirc imeartha le blianta beaga anuas. 




Éachtaí dochreidte do cheantar beag iargúlta nach bhfuil fiú sráidbhaile le fáil ann.  




Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Aoife Ní Chasaide 




 




Foclóir: 




Eispéireas: Experience 




Fís: Vision 




Muintir na háite: The local people 




Coiste: Committee 




De réir mo thuigbhéala: From my understanding 




Bothán: cabin 




Neartú: Strengthen 




Éacht: Achievement 




Cothú: Cultivate 




Tírdhreach: Landscape 




Uile-Éireann: All-Ireland 




Dúshlánach: Challenging 




Comhairle: Advice 




Comhphobal: Community 




Ag streachailt: Struggling 




Díospóireacht: Debate 




I lár an aonaigh: Centre stage 




Thar fóir: Over the top  




Aird: Attention 




 

Amuigh faoin tuath in oirthear Chontae Dhoire, díreach faoi scáth shliabh Charn Tóchair, tá pobal beag de chúpla cead theach le fáil ann. &nbsp;
 
Go dtí tús an 20ú haois, bhí Gaeilge láidir go fóill sa cheantar, ach tháinig athrú ar sin nuair a thosaigh an cheantar á bhánú de bharr easpa fostaíochta, easpa tithe agus easpa deiseanna.&nbsp;
 
Thart fá tríocha bliana ó shin, tháinig an pobal le chéile le dul i ngleic leis an mbánú seo, thosaigh siad coiste le hathghiniúint a dhéanamh ar an gceantar agus leag siad béim láidir ar an nGaeilge.&nbsp;
 
Ó shin i leith, tá rath iontach ar an dúiche agus bhronnadh aitheantas oifigiúil ar an cheantar mar Líonra Gaeilge in 2015, an chéad uair a bhain ceantar tuaithe a leithéid d’aitheantas.&nbsp;
 
Ní hamháin sin ach tá clú millteanach ar an gclub CLG áitiúil, Sléacht Neill, mar gheall ar na gaiscí atá bainte amach acu ar an bpáirc imeartha le blianta beaga anuas.&nbsp;
 
Éachtaí dochreidte do cheantar beag iargúlta nach bhfuil fiú sráidbhaile le fáil ann. &nbsp;
 
Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Aoife Ní Chasaide&nbsp;
 
&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Eispéireas: Experience&nbsp;
 
Fís: Vision&nbsp;
 
Muintir na háite: The local people&nbsp;
 
Coiste: Committee&nbsp;
 
De réir mo thuigbhéala: From my understanding&nbsp;
 
Bothán: cabin&nbsp;
 
Neartú: Strengthen&nbsp;
 
Éacht: Achievement&nbsp;
 
Cothú: Cultivate&nbsp;
 
Tírdhreach: Landscape&nbsp;
 
Uile-Éireann: All-Ireland&nbsp;
 
Dúshlánach: Challenging&nbsp;
 
Comhairle: Advice&nbsp;
 
Comhphobal: Community&nbsp;
 
Ag streachailt: Struggling&nbsp;
 
Díospóireacht: Debate&nbsp;
 
I lár an aonaigh: Centre stage&nbsp;
 
Thar fóir: Over the top &nbsp;
 
Aird: Attention&nbsp;
 
&nbsp;

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge.

Seachtain

A Gaeltacht resurrected: Áit a bhí á bánú ach anois faoi bhláth 

I mí Eanáir 2011, dúnmaraíodh Michaela McAreavey agus í ar mhí na meala in ostán in Oiléan Mhuirís. 

Phós sí John McAreavey díreach dhá lá déag roimhe sin.    

Buille uafásach dá teaghlach a bhí san eachtra brúidiúil agus tharraing an fiosrúchán aird na meán ní amháin in Éirinn, ach ar fud an domhain.    

Cúisíodh beirt fhear ach fuarthas neamhchiontach an dís acu.  15 bhliain níos déanaí, tá an cás  fós gan réiteach.   

Phléigh iriseoir Seachtain an cás le Ciarán Dunbar. 

Dúnmharú Michaela McAreavey: 15 mbliana ar aghaidh agus ceartas in easnamh go fóill  

Maduro fuadaithe, neamhaird ar bhuaiteoir Nobel Machado, an Ghraonlainn faoi bhagairt ó thús na bliana. 
Tar éis seachtain den bhliain 2026, tá cúrsaí an domhain níos corraithí ná mar a bhí anuraidh cheana féin. 
Pléann John Downing agus Conchúr Ó Faoláin cúrsaí an tsaoil sa bhliain úr le Ciarán Dunbar 

2026: ‘Ní féidir a bheith cinnte de rud ar bith tar éis thús spleodrach leis an mbliain’  

Tá os cionn caoga bliana caite ag an úrscéalaí Éilis Ní Dhuibhne i mbun pinn. 




 




Le breis agus 30 leabhar eisithe aici, idir Bhéarla agus Ghaeilge agus iliomad gradaim buaite aici, is í duine de na scríbhneoirí is tábhachtaí i litríocht na hÉireann. 




  




I measc an réimse leathain leabhar atá scríofa aici, tá ‘The Dancers Dancing’, ‘Twelve Thousand Days’ agus ‘Fáinne Geal an Lae’. 




 




Cé go bhfuil aitheantas go leor bainte amach aici as a cuid scríbhneoireachta i nGaeilge, admhaíonn sí go raibh drogall uirthi tabhairt faoin dúshlán sa chéad dul síos. 




 




Mar sin de, cad chuige a mothaíonn sí an gá anois chun tabhairt faoina leithéid? 




 




Agus ina dhiaidh bhás a fear céile, an béaloideasaí clúiteach Bo Almqvist, cén dóigh ar aimsigh sí tearmann agus dóchas ón bhrón? 




 




Ar Seachtain, labhraíonn Éilis Ní Dhuibhne, atá ina Laureate i gcomhair fhicsean Éireannach, faoina cuid gaiscí, a cuid ísealphointí agus an ceangal atá aici le teanga a hathar. 




 




Foclóir: 




Ionadaíocht: Representation 




I mbéal an phobail: The talk of the parish 




Aonarach: Solitary 




Go smior: To the core 




Bua: Attribute or gift 




Siúinéir: Carpenter 




Spreag siad: They encouraged 




Fíodóireacht: Weaving 




Béaloideas: Folklore 




Finscéal: Fable/Legend 




Peaca: Sin 




Clúiteach: Renowned 




A thréigean: To abandon 




Cúthaileach: Shy  




Úrscéal: Novel 




Mórtas: Pride 




Tagairtí: References 




Slabhra: Chain 




 

Tá os cionn caoga bliana caite ag an úrscéalaí Éilis Ní Dhuibhne i mbun pinn.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Le breis agus 30 leabhar eisithe aici, idir Bhéarla agus Ghaeilge agus iliomad gradaim buaite aici, is í duine de na scríbhneoirí is tábhachtaí i litríocht na hÉireann.&nbsp;
 
&nbsp;&nbsp;
 
I measc an réimse leathain leabhar atá scríofa aici, tá ‘The Dancers Dancing’, ‘Twelve Thousand Days’ agus ‘Fáinne Geal an Lae’.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Cé go bhfuil aitheantas go leor bainte amach aici as a cuid scríbhneoireachta i nGaeilge, admhaíonn sí go raibh drogall uirthi tabhairt faoin dúshlán sa chéad dul síos.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Mar sin de, cad chuige a mothaíonn sí an gá anois chun tabhairt faoina leithéid?&nbsp;
 
&nbsp;
 
Agus ina dhiaidh bhás a fear céile, an béaloideasaí clúiteach Bo Almqvist, cén dóigh ar aimsigh sí tearmann agus dóchas ón bhrón?&nbsp;
 
&nbsp;
 
Ar Seachtain, labhraíonn Éilis Ní Dhuibhne, atá ina Laureate i gcomhair fhicsean Éireannach, faoina cuid gaiscí, a cuid ísealphointí agus an ceangal atá aici le teanga a hathar.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Ionadaíocht: Representation&nbsp;
 
I mbéal an phobail: The talk of the parish&nbsp;
 
Aonarach: Solitary&nbsp;
 
Go smior: To the core&nbsp;
 
Bua: Attribute or gift&nbsp;
 
Siúinéir: Carpenter&nbsp;
 
Spreag siad: They encouraged&nbsp;
 
Fíodóireacht: Weaving&nbsp;
 
Béaloideas: Folklore&nbsp;
 
Finscéal: Fable/Legend&nbsp;
 
Peaca: Sin&nbsp;
 
Clúiteach: Renowned&nbsp;
 
A thréigean: To abandon&nbsp;
 
Cúthaileach: Shy &nbsp;
 
Úrscéal: Novel&nbsp;
 
Mórtas: Pride&nbsp;
 
Tagairtí: References&nbsp;
 
Slabhra: Chain&nbsp;
 
&nbsp;

A Gaeltacht resurrected: Áit a bhí á bánú ach anois faoi bhláth

In 1 playlist(s)

Seachtain

Social links

Recent clips