Diederik legt in deze podcast heel veel uit over elektronica die overal inzit, maar waar je nooit van gehoord hebt. MEMS, of Micro Electro Mechanical Systems. Fononen, ja, met een n. Fotonen komen ook even langs.

Daarnaast gaan we enkele luisteraarsvragen beantwoorden, onder andere over stikstof, de oerknal en evolutie van vissen.

00:00:00 Intro
00:03:06 Piepkleine bevinkjes op een chip: surface accoustic waves (fononen :) )
00:28:46 MEMS: Micro Electro Mechanical Systems
00:40:25 Luisteraars/kijkersvragen: eerste vraag over evolutie en vissen
00:46:40 Wat gebeurt met vitaminepillen als ze over datum zijn? (en medicijnen)
00:49:35 Zouden alle dingen dezelfde kant op moeten draaien sinds de oerknal?
00:52:43 Kun je met zeoliet het stikstofprobleem oplossen?
01:05:25 Afsluiting en stel je vragen!

Diederik legt in deze podcast heel veel uit over elektronica die overal inzit, maar waar je nooit van gehoord hebt. MEMS, of Micro Electro Mechanical Systems. Fononen, ja, met een n. Fotonen komen ook even langs.
Daarnaast gaan we enkele luisteraarsvragen beantwoorden, onder andere over stikstof, de oerknal en evolutie van vissen.
00:00:00 Intro 00:03:06 Piepkleine bevinkjes op een chip: surface accoustic waves (fononen :) ) 00:28:46 MEMS: Micro Electro Mechanical Systems 00:40:25 Luisteraars/kijkersvragen: eerste vraag over evolutie en vissen 00:46:40 Wat gebeurt met vitaminepillen als ze over datum zijn? (en medicijnen) 00:49:35 Zouden alle dingen dezelfde kant op moeten draaien sinds de oerknal? 00:52:43 Kun je met zeoliet het stikstofprobleem oplossen? 01:05:25 Afsluiting en stel je vragen!

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week. 

Dé podcast van&nbsp;<a href="http://scientias.nl/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Scientias.nl</a>&nbsp;over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

Scientias Podcast

Over fononen, evolutie, stikstof én de oerknal | Scientias Podcast 54

Diep onder het ijs van Antarctica bevindt zich een gigantische detector die de meest ongrijpbare deeltjes van het heelal probeert te vangen: neutrino's. De Belgische natuurkundige Francis Halzen kreeg er dit jaar de Nobelprijs voor Natuurkunde voor. Diederik en Krijn duiken in de werking van IceCube en bespreken ook de Nobelprijzen voor Scheikunde en Geneeskunde. En waarom bewegen we eigenlijk zoveel met onze handen als we praten?


0:00 Introductie en terugblik
01:36 Vooruitblik: onze nieuwe AI-serie
05:04 Luisteraarsvraag: Diederiks handgebaren
08:53 Waarom praten we met onze handen?
12:14 Het McGurk-effect: hoe onze zintuigen samenwerken
19:33 De Nobelprijzen van 2026
21:57 Nobelprijs Geneeskunde: optogenetica
24:28 Nobelprijs Scheikunde: spiegelbeeldmoleculen
33:27 Terug naar de Nobelprijs voor Natuurkunde
36:20 Wat maakt neutrino's zo bijzonder?
39:41 Tsjerenkovstraling: sneller dan het licht?
42:48 Van water naar ijs: het ontstaan van IceCube
47:59 De aarde als filter voor neutrino's
49:37 Waar komen hoogenergetische neutrino's vandaan?
54:42 Kosmische bronnen opsporen
55:24 De eerste grote ontdekkingen van IceCube
57:17 Bert en Ernie en de peta-elektronvolt
59:56 Een nieuw venster op het heelal
01:01:40 Verdient fundamenteel onderzoek een Nobelprijs?
01:04:06 Afsluiting

Diep onder het ijs van Antarctica bevindt zich een gigantische detector die de meest ongrijpbare deeltjes van het heelal probeert te vangen: neutrino's. De Belgische natuurkundige Francis Halzen kreeg er dit jaar de Nobelprijs voor Natuurkunde voor. Diederik en Krijn duiken in de werking van IceCube en bespreken ook de Nobelprijzen voor Scheikunde en Geneeskunde. En waarom bewegen we eigenlijk zoveel met onze handen als we praten?
 0:00 Introductie en terugblik 01:36 Vooruitblik: onze nieuwe AI-serie 05:04 Luisteraarsvraag: Diederiks handgebaren 08:53 Waarom praten we met onze handen? 12:14 Het McGurk-effect: hoe onze zintuigen samenwerken 19:33 De Nobelprijzen van 2026 21:57 Nobelprijs Geneeskunde: optogenetica 24:28 Nobelprijs Scheikunde: spiegelbeeldmoleculen 33:27 Terug naar de Nobelprijs voor Natuurkunde 36:20 Wat maakt neutrino's zo bijzonder? 39:41 Tsjerenkovstraling: sneller dan het licht? 42:48 Van water naar ijs: het ontstaan van IceCube 47:59 De aarde als filter voor neutrino's 49:37 Waar komen hoogenergetische neutrino's vandaan? 54:42 Kosmische bronnen opsporen 55:24 De eerste grote ontdekkingen van IceCube 57:17 Bert en Ernie en de peta-elektronvolt 59:56 Een nieuw venster op het heelal 01:01:40 Verdient fundamenteel onderzoek een Nobelprijs? 01:04:06 Afsluiting

Nobelprijs voor neutrino's: hoe IceCube het heelal onderzoekt - Scientias Podcast 92

Diederik Jekel en Krijn Soeteman bespreken de Nobelprijs voor natuurkunde 2026 voor Francis Halzen. Eerst kondigen zij een samenwerking met Met Nerds om Tafel en een livepodcast in Amsterdam aan. Daarna leggen zij uit waarom neutrino's een nieuwe manier zijn om het heelal te bestuderen: ze zijn elektrisch neutraal en hebben slechts zelden wisselwerking met materie. Via velden, fundamentele krachten en bètaverval komen zij bij Pauli's hypothese van een onzichtbaar deeltje, Fermi's uitwerking en de eerste detectie van reactorantineutrino's door Cowan en Reines. De kubieke-kilometerdetector IceCube op de Zuidpool komt aan het einde kort ter sprake; de werking ervan en de kosmische ontdekkingen bewaren de hosts voor een volgende aflevering.

Meer lezen:
Nobelprijs voor natuurkunde 2026: https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/summary/
Hoe IceCube werkt: https://icecube.wisc.edu/science/icecube/
Hal West live-opname: https://halwest.amsterdam/voorstelling/scientias-podcast-live/

00:00 Intro, luisteraarsactie en Scientias Live
05:15 De Nobelprijs voor Francis Halzen
07:20 Een nieuw venster op het heelal
12:25 Wat betekent een interactie tussen deeltjes?
16:30 Scalair, vector en tensor: wat is een veld?
21:41 De vier fundamentele krachten
25:00 Waarom neutrino's nauwelijks reageren op materie
28:30 Krachten voorstellen met golven en velden
31:00 Kwantumvelden en het W-boson
37:39 Hoe ontdek je iets dat overal doorheen vliegt?
41:00 Bètaverval en het antineutrino
42:55 Deeltjesbanen zichtbaar maken
47:31 Pauli voorspelt een onzichtbaar deeltje
50:10 Cowan en Reines detecteren reactorantineutrino's
54:43 Van een kernreactor naar IceCube: wordt vervolgd

Diederik Jekel en Krijn Soeteman bespreken de Nobelprijs voor natuurkunde 2026 voor Francis Halzen. Eerst kondigen zij een samenwerking met Met Nerds om Tafel en een livepodcast in Amsterdam aan. Daarna leggen zij uit waarom neutrino's een nieuwe manier zijn om het heelal te bestuderen: ze zijn elektrisch neutraal en hebben slechts zelden wisselwerking met materie. Via velden, fundamentele krachten en b&egrave;taverval komen zij bij Pauli's hypothese van een onzichtbaar deeltje, Fermi's uitwerking en de eerste detectie van reactorantineutrino's door Cowan en Reines. De kubieke-kilometerdetector IceCube op de Zuidpool komt aan het einde kort ter sprake; de werking ervan en de kosmische ontdekkingen bewaren de hosts voor een volgende aflevering.
Meer lezen: Nobelprijs voor natuurkunde 2026: https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/summary/ Hoe IceCube werkt: https://icecube.wisc.edu/science/icecube/ Hal West live-opname: https://halwest.amsterdam/voorstelling/scientias-podcast-live/
00:00 Intro, luisteraarsactie en Scientias Live 05:15 De Nobelprijs voor Francis Halzen 07:20 Een nieuw venster op het heelal 12:25 Wat betekent een interactie tussen deeltjes? 16:30 Scalair, vector en tensor: wat is een veld? 21:41 De vier fundamentele krachten 25:00 Waarom neutrino's nauwelijks reageren op materie 28:30 Krachten voorstellen met golven en velden 31:00 Kwantumvelden en het W-boson 37:39 Hoe ontdek je iets dat overal doorheen vliegt? 41:00 B&egrave;taverval en het antineutrino 42:55 Deeltjesbanen zichtbaar maken 47:31 Pauli voorspelt een onzichtbaar deeltje 50:10 Cowan en Reines detecteren reactorantineutrino's 54:43 Van een kernreactor naar IceCube: wordt vervolgd

Neutrino's! Wat zijn het eigenlijk? In aanloop naar de Nobelprijs Natuurkunde, no. 1 - Scientias Podcast 91

Hoe meet je een paar nanogram PFAS in een liter water? In deze aflevering beantwoorden Diederik en Krijn een luisteraarsvraag over de extreem kleine hoeveelheden die tegenwoordig in drinkwater kunnen worden aangetoond.

Het antwoord voert langs Robert Boyle, Bunsen en Kirchhoff, chromatografie, massaspectrometrie en Clair Patterson. Uiteindelijk komen al die ideeën samen in de manier waarop laboratoria tegenwoordig PFAS uit een watermonster halen, herkennen en zo nauwkeurig mogelijk meten.

00:00 Hoe meet je een miljardste gram PFAS?
03:16 De luisteraarsvraag: hoe voorkom je vervuiling?
05:10 Alberto Contador en een minuscuul meetbaar spoor
09:09 Robert Boyle en het begin van nauwkeurig meten
13:29 IJzer in water zichtbaar maken
19:38 Bunsen en Kirchhoff: elementen herkennen aan licht
26:31 De ontdekking van cesium
29:30 Hoe concentreer je een spoorstof?
33:21 Chromatografie: stoffen van elkaar scheiden
38:45 Massaspectrometrie: massa, lading en isotopen
42:37 Clair Patterson en de ouderdom van de aarde
46:27 Het probleem van loodverontreiniging
53:10 Hoe controleer je een PFAS-meting?
58:50 Van monster tot meetresultaat

Hoe meet je een paar nanogram PFAS in een liter water? In deze aflevering beantwoorden Diederik en Krijn een luisteraarsvraag over de extreem kleine hoeveelheden die tegenwoordig in drinkwater kunnen worden aangetoond.
Het antwoord voert langs Robert Boyle, Bunsen en Kirchhoff, chromatografie, massaspectrometrie en Clair Patterson. Uiteindelijk komen al die idee&euml;n samen in de manier waarop laboratoria tegenwoordig PFAS uit een watermonster halen, herkennen en zo nauwkeurig mogelijk meten.
00:00 Hoe meet je een miljardste gram PFAS? 03:16 De luisteraarsvraag: hoe voorkom je vervuiling? 05:10 Alberto Contador en een minuscuul meetbaar spoor 09:09 Robert Boyle en het begin van nauwkeurig meten 13:29 IJzer in water zichtbaar maken 19:38 Bunsen en Kirchhoff: elementen herkennen aan licht 26:31 De ontdekking van cesium 29:30 Hoe concentreer je een spoorstof? 33:21 Chromatografie: stoffen van elkaar scheiden 38:45 Massaspectrometrie: massa, lading en isotopen 42:37 Clair Patterson en de ouderdom van de aarde 46:27 Het probleem van loodverontreiniging 53:10 Hoe controleer je een PFAS-meting? 58:50 Van monster tot meetresultaat

Over fononen, evolutie, stikstof én de oerknal | Scientias Podcast 54

In 1 playlist(s)

Scientias Podcast

Social links

Follow podcast

Recent clips