In deze aflevering praten Diederik Jekel en Krijn Soeteman over wetenschapsnieuwtjes en achtergronden van de week, waaronder: 
De ManFlu als luisteraarsvraag van een man.
Romeinse gebieden en geluksgevoel
Alcoholverslaving werkt anders dan je denkt.
Je oorspieren vertellen of je goed luistert.
Een nieuw soort koelkast

Hoofdstukken:

0:00 Intro

2:30 Romeinse gebieden en geluksgevoel 

8:00 Je oorspieren vertellen of je goed luistert 

14:41 Alcoholverslaving werkt anders dan je denkt 

17:48 Een nieuw soort koelkast 

35:36 De ManFlu-luisteraarsvraag 

45:18 Blue Ghost-missieupdate

Volg ons op TikTok, Instagram, BlueSky, Mastodon en Facebook 

In deze aflevering praten Diederik Jekel en Krijn Soeteman over wetenschapsnieuwtjes en achtergronden van de week, waaronder:&nbsp;<ul><li>De ManFlu als luisteraarsvraag van een man.</li><li><a href="https://scientias.nl/mensen-in-voormalige-romeinse-gebieden-zijn-gelukkiger/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Romeinse gebieden en geluksgevoel</a></li><li><a href="http://scientias.nl/helpt-alcohol-om-depressie-opzij-te-zetten-verslaving-werkt-anders-dan-gedacht/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Alcoholverslaving </a>werkt anders dan je denkt.</li><li>Je <a href="https://scientias.nl/onze-oorspieren-blijken-helemaal-niet-nutteloos-ze-komen-in-situaties-met-veel-prikkels-erg-goed-van-pas/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">oorspieren </a>vertellen of je goed luistert.</li><li>Een nieuw soort <a href="https://scientias.nl/je-koelkast-draait-nog-op-technologie-uit-de-jaren-50-maar-er-is-een-revolutionaire-upgrade-in-aantocht/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">koelkast</a></li></ul>Hoofdstukken:0:00 Intro2:30 Romeinse gebieden en geluksgevoel 8:00 Je oorspieren vertellen of je goed luistert 14:41 Alcoholverslaving werkt anders dan je denkt 17:48 Een nieuw soort koelkast 35:36 De ManFlu-luisteraarsvraag 45:18 Blue Ghost-missieupdateVolg ons op <a href="https://www.tiktok.com/@scientias_nl" rel="noopener noreferrer" target="_blank">TikTok</a>, <a href="https://www.instagram.com/scientias/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Instagram</a>, <a href="https://bsky.app/profile/scientias-nl.bsky.social" rel="noopener noreferrer" target="_blank">BlueSky</a>, <a href="https://mastodon.nl/@scientias" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Mastodon</a> en <a href="https://www.facebook.com/scientias/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Facebook </a>

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week. 

Dé podcast van&nbsp;<a href="http://scientias.nl/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Scientias.nl</a>&nbsp;over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

Scientias Podcast

Koelkasten tegen klimaatverandering | Scientias Podcast 4

In aflevering 85 lossen Diederik en Krijn het mysterie op van de Europese klokken die in 2018 zes minuten achterliepen. Daarna reconstrueren ze stap voor stap hoe oscillaties, oplopende spanning, verkeerd ingestelde beveiligingen en uitvallende productie-eenheden de stroomuitval in Spanje en Portugal veroorzaakten. Tot slot bespreken ze hoe grid-forming omvormers, batterijen, synchrone compensatoren en elektrische auto’s het stroomnet van de toekomst stabiel kunnen houden.

https://www.bright.nl/nieuws/2110712/vaarwel-saldering-hallo-slimme-energie-kom-naar-de-bright-energy-party.html Bright Energy Party

https://www.entsoe.eu/publications/blackout/28-april-2025-iberian-blackout/ Onderzoek van Entsoe

https://www.ree.es/en/transmission/transmission-projects/spain-france-underground-electricity-interconnection Verbinding tussen Frankrijk en Spanje

00:00:00 Introductie
00:01:11 Netcongestie en de Bright Energy Party
00:02:59 Terugblik op wisselstroom en blindvermogen
00:05:29 Waarom Europese klokken zes minuten achterliepen
00:07:17 Een netfrequentie van 49,996 hertz
00:10:53 Hoe gebruikt een klok de netfrequentie?
00:12:47 Het elektriciteitstekort in Kosovo en Servië
00:16:17 Waarom de klokken daarna voorliepen
00:17:54 De stroomuitval in Spanje en Portugal
00:20:32 Een hoogspanningslijn als spoel en condensator
00:24:27 De ochtend van 28 april 2025
00:27:20 De eerste oscillatie in het stroomnet
00:30:29 Waarom Spanje en Frankrijk gelijkstroom gebruiken
00:42:18 De tweede oscillatie
00:47:19 Productie-eenheden beginnen uit te vallen
00:48:55 De fatale kettingreactie
00:52:12 Waarom traagheid zo belangrijk is
00:55:57 Spanje en Portugal worden losgekoppeld
00:57:09 Was hernieuwbare energie de oorzaak?
01:01:26 Grid-forming omvormers en batterijen
01:03:18 De synchrone compensator
01:05:19 De belangrijkste les van de serie
01:06:59 Elektrische auto’s als tijdelijke netbatterij
01:09:00 Afsluiting

In aflevering 85 lossen Diederik en Krijn het mysterie op van de Europese klokken die in 2018 zes minuten achterliepen. Daarna reconstrueren ze stap voor stap hoe oscillaties, oplopende spanning, verkeerd ingestelde beveiligingen en uitvallende productie-eenheden de stroomuitval in Spanje en Portugal veroorzaakten. Tot slot bespreken ze hoe grid-forming omvormers, batterijen, synchrone compensatoren en elektrische auto&rsquo;s het stroomnet van de toekomst stabiel kunnen houden.
<a href="https://www.bright.nl/nieuws/2110712/vaarwel-saldering-hallo-slimme-energie-kom-naar-de-bright-energy-party.html">https://www.bright.nl/nieuws/2110712/vaarwel-saldering-hallo-slimme-energie-kom-naar-de-bright-energy-party.html</a> Bright Energy Party
<a href="https://www.entsoe.eu/publications/blackout/28-april-2025-iberian-blackout/">https://www.entsoe.eu/publications/blackout/28-april-2025-iberian-blackout/</a> Onderzoek van Entsoe
<a href="https://www.ree.es/en/transmission/transmission-projects/spain-france-underground-electricity-interconnection">https://www.ree.es/en/transmission/transmission-projects/spain-france-underground-electricity-interconnection</a> Verbinding tussen Frankrijk en Spanje
00:00:00 Introductie 00:01:11 Netcongestie en de Bright Energy Party 00:02:59 Terugblik op wisselstroom en blindvermogen 00:05:29 Waarom Europese klokken zes minuten achterliepen 00:07:17 Een netfrequentie van 49,996 hertz 00:10:53 Hoe gebruikt een klok de netfrequentie? 00:12:47 Het elektriciteitstekort in Kosovo en Servi&euml; 00:16:17 Waarom de klokken daarna voorliepen 00:17:54 De stroomuitval in Spanje en Portugal 00:20:32 Een hoogspanningslijn als spoel en condensator 00:24:27 De ochtend van 28 april 2025 00:27:20 De eerste oscillatie in het stroomnet 00:30:29 Waarom Spanje en Frankrijk gelijkstroom gebruiken 00:42:18 De tweede oscillatie 00:47:19 Productie-eenheden beginnen uit te vallen 00:48:55 De fatale kettingreactie 00:52:12 Waarom traagheid zo belangrijk is 00:55:57 Spanje en Portugal worden losgekoppeld 00:57:09 Was hernieuwbare energie de oorzaak? 01:01:26 Grid-forming omvormers en batterijen 01:03:18 De synchrone compensator 01:05:19 De belangrijkste les van de serie 01:06:59 Elektrische auto&rsquo;s als tijdelijke netbatterij 01:09:00 Afsluiting

Black out en hoe we in Europa 6 minuten verloren - Scientias Podcast 85

In aflevering 84 bespreken Diederik en Krijn de zonsverduistering van 12 augustus 2026. Kan een vliegtuig met de schaduw van de maan meevliegen en zo de totaliteit verlengen? Daarna duiken ze opnieuw in het elektriciteitsnet. Met spoelen, condensatoren en reactief vermogen leggen ze uit hoe wisselstroom werkt en waarom de stroomuitval in Spanje en Portugal zo uit de hand kon lopen.

https://scientias.nl/de-komeet-van-halley-heeft-misschien-wel-helemaal-de-verkeerde-naam/ Malmesbury, Halley

https://scientias.nl/hoe-een-misverstand-over-mars-de-mythe-van-de-marsmannetjes-voedde/ Giovanni Schiaparelli, canali

https://www.entsoe.eu/publications/blackout/28-april-2025-iberian-blackout/ ENTSOE-onderzoek naar de blackout

https://www.bayeuxmuseum.com/en/the-bayeux-tapestry/discover-the-bayeux-tapestry/explore-online/ Zoek op het Tapijt van Bayeux naar de komeet van Malmesbury / Halley

00:00:00 Introductie
00:02:09 De zonsverduistering van 2026
00:04:57 De Perseïden en komeet Swift-Tuttle
00:09:49 Kun je met de maanschaduw meevliegen?
00:11:05 De afstanden tussen zon, aarde en maan
00:14:02 Hoe snel beweegt de maanschaduw?
00:20:10 De langste zonsverduistering
00:22:24 Concorde 001 vestigt een eclipsrecord
00:24:11 Terug naar het elektriciteitsnet
00:28:06 Energie vervoeren met wisselspanning
00:41:40 Als stroom en spanning uit fase raken
00:44:56 Spoelen, condensatoren en zelfinductie
00:54:58 Wat is reactief vermogen?
00:58:41 Condensatoren als oplossing
01:01:47 Waarom het stroomnet in Spanje uitviel
01:03:21 Afsluiting

Volg ons op TikTok, Instagram, BlueSky, Mastodon en Facebook 

In aflevering 84 bespreken Diederik en Krijn de zonsverduistering van 12 augustus 2026. Kan een vliegtuig met de schaduw van de maan meevliegen en zo de totaliteit verlengen? Daarna duiken ze opnieuw in het elektriciteitsnet. Met spoelen, condensatoren en reactief vermogen leggen ze uit hoe wisselstroom werkt en waarom de stroomuitval in Spanje en Portugal zo uit de hand kon lopen.
<a href="https://scientias.nl/de-komeet-van-halley-heeft-misschien-wel-helemaal-de-verkeerde-naam/">https://scientias.nl/de-komeet-van-halley-heeft-misschien-wel-helemaal-de-verkeerde-naam/</a> Malmesbury, Halley
<a href="https://scientias.nl/hoe-een-misverstand-over-mars-de-mythe-van-de-marsmannetjes-voedde/">https://scientias.nl/hoe-een-misverstand-over-mars-de-mythe-van-de-marsmannetjes-voedde/</a> Giovanni Schiaparelli, canali
<a href="https://www.entsoe.eu/publications/blackout/28-april-2025-iberian-blackout/">https://www.entsoe.eu/publications/blackout/28-april-2025-iberian-blackout/</a> ENTSOE-onderzoek naar de blackout
<a href="https://www.bayeuxmuseum.com/en/the-bayeux-tapestry/discover-the-bayeux-tapestry/explore-online/">https://www.bayeuxmuseum.com/en/the-bayeux-tapestry/discover-the-bayeux-tapestry/explore-online/</a> Zoek op het Tapijt van Bayeux naar de komeet van Malmesbury / Halley
00:00:00 Introductie 00:02:09 De zonsverduistering van 2026 00:04:57 De Perse&iuml;den en komeet Swift-Tuttle 00:09:49 Kun je met de maanschaduw meevliegen? 00:11:05 De afstanden tussen zon, aarde en maan 00:14:02 Hoe snel beweegt de maanschaduw? 00:20:10 De langste zonsverduistering 00:22:24 Concorde 001 vestigt een eclipsrecord 00:24:11 Terug naar het elektriciteitsnet 00:28:06 Energie vervoeren met wisselspanning 00:41:40 Als stroom en spanning uit fase raken 00:44:56 Spoelen, condensatoren en zelfinductie 00:54:58 Wat is reactief vermogen? 00:58:41 Condensatoren als oplossing 01:01:47 Waarom het stroomnet in Spanje uitviel 01:03:21 Afsluiting
Volg ons op <a href="https://www.tiktok.com/@scientias_nl">TikTok</a>, <a href="https://www.instagram.com/scientias/">Instagram</a>, <a href="https://bsky.app/profile/scientias-nl.bsky.social">BlueSky</a>, <a href="https://mastodon.nl/@scientias">Mastodon</a> en <a href="https://www.facebook.com/scientias/">Facebook&nbsp;</a>

Spookstroom in het netwerk en vliegen achter een eclips - Scientias Podcast 84

In deze aflevering beantwoorden Diederik Jekel en Krijn Soeteman een luisteraarsvraag over het verschil tussen het ontbreken van bewijs en bewijs voor afwezigheid. Aan de hand van piramideclaims, buitenaardse hypothesen en de maanlandingen bespreken ze hoe toetsbare voorspellingen een hypothese sterker of juist minder geloofwaardig kunnen maken.

Daarna vervolgen ze de geschiedenis van het Nederlandse stroomnet. Van de eerste elektrische verlichting bij een spoorbrug in Zevenbergen en de pioniersrol van Willem Smit gaat het verhaal naar de elektriciteitscentrale van Kinderdijk, de eerste interlokale wisselstroomverbinding met Krimpen aan de Lek, transformatoren, de wet van Lenz en de noodzaak van een gesynchroniseerd elektriciteitsnet.

En 14 juli is 14 augustus natuurlijk!

 

00:00:00 Intro: waarheid, complotten en het stroomnet
00:01:32 Luisteraarsvraag: wanneer is ontbreken van bewijs relevant?
00:02:34 Piramides, verloren beschavingen en aliens
00:07:16 Alternatieve verklaringen vragen om eigen bewijs
00:09:50 Hoe toets je de alienhypothese?
00:12:22 De Bagdadbatterij en te grote conclusies
00:13:05 De vergelijking met de maanlandingen
00:15:34 Het olifant-in-de-woonkamer-experiment
00:19:58 Wanneer afwezig bewijs wél iets zegt
00:24:25 Verder met de geschiedenis van het stroomnet
00:28:01 Het begin van elektrische verlichting in Nederland
00:30:47 Het eerste elektrische licht bij Zevenbergen
00:35:24 De elektriciteitstentoonstelling van Parijs
00:41:02 Willem Smit, de Edison van de Lage Landen
00:43:13 De elektriciteitscentrale van Kinderdijk
00:46:22 De lift van Jan Smit laat de lampen dimmen
00:49:05 De wet van Lenz
00:50:37 Waarom het stroomnet gesynchroniseerd moet zijn
00:53:01 Het Nederlandse koppelnet
00:54:43 Van gelijkstroom naar wisselstroom
00:55:12 De stroomverbinding met Krimpen aan de Lek
00:55:54 Hoe een transformator werkt
00:57:05 Wisselstroom verovert Nederland
00:58:00 Vooruitblik: blindstroom en netstoringen
00:59:46 Afsluiting

In deze aflevering beantwoorden Diederik Jekel en Krijn Soeteman een luisteraarsvraag over het verschil tussen het ontbreken van bewijs en bewijs voor afwezigheid. Aan de hand van piramideclaims, buitenaardse hypothesen en de maanlandingen bespreken ze hoe toetsbare voorspellingen een hypothese sterker of juist minder geloofwaardig kunnen maken.
Daarna vervolgen ze de geschiedenis van het Nederlandse stroomnet. Van de eerste elektrische verlichting bij een spoorbrug in Zevenbergen en de pioniersrol van Willem Smit gaat het verhaal naar de elektriciteitscentrale van Kinderdijk, de eerste interlokale wisselstroomverbinding met Krimpen aan de Lek, transformatoren, de wet van Lenz en de noodzaak van een gesynchroniseerd elektriciteitsnet.
En 14 juli is 14 augustus natuurlijk!
&nbsp;
00:00:00 Intro: waarheid, complotten en het stroomnet 00:01:32 Luisteraarsvraag: wanneer is ontbreken van bewijs relevant? 00:02:34 Piramides, verloren beschavingen en aliens 00:07:16 Alternatieve verklaringen vragen om eigen bewijs 00:09:50 Hoe toets je de alienhypothese? 00:12:22 De Bagdadbatterij en te grote conclusies 00:13:05 De vergelijking met de maanlandingen 00:15:34 Het olifant-in-de-woonkamer-experiment 00:19:58 Wanneer afwezig bewijs w&eacute;l iets zegt 00:24:25 Verder met de geschiedenis van het stroomnet 00:28:01 Het begin van elektrische verlichting in Nederland 00:30:47 Het eerste elektrische licht bij Zevenbergen 00:35:24 De elektriciteitstentoonstelling van Parijs 00:41:02 Willem Smit, de Edison van de Lage Landen 00:43:13 De elektriciteitscentrale van Kinderdijk 00:46:22 De lift van Jan Smit laat de lampen dimmen 00:49:05 De wet van Lenz 00:50:37 Waarom het stroomnet gesynchroniseerd moet zijn 00:53:01 Het Nederlandse koppelnet 00:54:43 Van gelijkstroom naar wisselstroom 00:55:12 De stroomverbinding met Krimpen aan de Lek 00:55:54 Hoe een transformator werkt 00:57:05 Wisselstroom verovert Nederland 00:58:00 Vooruitblik: blindstroom en netstoringen 00:59:46 Afsluiting

Koelkasten tegen klimaatverandering | Scientias Podcast 4

In 1 playlist(s)

Scientias Podcast

Social links

Follow podcast

Recent clips