In deze aflevering praten Diederik Jekel en Krijn Soeteman over Mars, hoe we weten wat we weten en uiteindelijk het nieuws dat ontdekt is hoe bepaalde geulen 'gegraven' zijn. 

Verder duiken ze eens dieper de wetenschapscommunicatie in, niet in de laatste plaats omdat Diederik én Anna Gimbère op donderdag 16 oktober 2025 de Irispenning in ontvangst mochten nemen voor hun excellente bijdrage aan het Nederlandstalige wetenschapscommunicatielandschap.
Geulen op Mars! https://scientias.nl/nederlandse-wetenschapper-vindt-verklaring-voor-mysterieuze-geulen-in-de-duinen-op-mars/ 
Video van droogijs dat geulen 'graaft': https://www.youtube.com/watch?v=PVCU6_5hl-0 
Link naar originele onderzoek: https://doi.org/10.1029/2024GL112860 

00:00 Intro
00:51 Diederik en Anna winnaars van de Irispenning!
02:53 Waarom heet de Irispenning eigenlijk zo?
05:45 Mars, het nieuws (bijna)
07:11 Fantaseren over buitenaardse beschavingen, al heel lang! 
07:47 Christiaan Huygens: het lijkt onwaarschijnlijk dat de aarde de enige bewoonde planeet is
17:36 Geulen op Mars: hoe vormen die zich?
29:54 Een grote omweg, wetenschapscommunicatie. Hoe werkt dat nou eigenlijk?
48:07 Afsluiting

Volg ons ook op TikTok, Instagram, BlueSky, Mastodon en Facebook

In deze aflevering praten Diederik Jekel en Krijn Soeteman over Mars, hoe we weten wat we weten en uiteindelijk het nieuws dat ontdekt is hoe bepaalde geulen 'gegraven' zijn.&nbsp;
Verder duiken ze eens dieper de wetenschapscommunicatie in, niet in de laatste plaats omdat Diederik &eacute;n Anna Gimb&egrave;re op donderdag 16 oktober 2025 de Irispenning in ontvangst mochten nemen voor hun excellente bijdrage aan het Nederlandstalige wetenschapscommunicatielandschap.
<ul>
<li aria-level="1">Geulen op Mars! <a href="https://scientias.nl/nederlandse-wetenschapper-vindt-verklaring-voor-mysterieuze-geulen-in-de-duinen-op-mars/">https://scientias.nl/nederlandse-wetenschapper-vindt-verklaring-voor-mysterieuze-geulen-in-de-duinen-op-mars/</a>&nbsp;</li>
<li aria-level="1">Video van droogijs dat geulen 'graaft': <a href="https://www.youtube.com/watch?v=PVCU6_5hl-0">https://www.youtube.com/watch?v=PVCU6_5hl-0</a>&nbsp;</li>
<li aria-level="1">Link naar originele onderzoek: <a href="https://doi.org/10.1029/2024GL112860">https://doi.org/10.1029/2024GL112860</a>&nbsp;</li>
</ul>
00:00 Intro 00:51 Diederik en Anna winnaars van de Irispenning! 02:53 Waarom heet de Irispenning eigenlijk zo? 05:45 Mars, het nieuws (bijna) 07:11 Fantaseren over buitenaardse beschavingen, al heel lang!&nbsp; 07:47 Christiaan Huygens: het lijkt onwaarschijnlijk dat de aarde de enige bewoonde planeet is 17:36 Geulen op Mars: hoe vormen die zich? 29:54 Een grote omweg, wetenschapscommunicatie. Hoe werkt dat nou eigenlijk? 48:07 Afsluiting
Volg ons ook op&nbsp;<a href="https://www.tiktok.com/@scientias_nl">TikTok</a>, <a href="https://www.instagram.com/scientias/">Instagram</a>, <a href="https://bsky.app/profile/scientias-nl.bsky.social">BlueSky</a>, <a href="https://mastodon.nl/@scientias">Mastodon</a> en <a href="https://www.facebook.com/scientias/">Facebook</a>

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week. 

Dé podcast van&nbsp;<a href="http://scientias.nl/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Scientias.nl</a>&nbsp;over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

Scientias Podcast

Het mysterie achter kruipend droogijs op Mars | Scientias Podcast 40

Wie krijgt het miljoen? En heeft AI nou wel of niet de Navier-Stokesvergelijking opgelost, een van de millenniumproblemen, opgesteld door het Clay Mathematichs Institute of Cambridge, Massachusetts (VS). Diederik legt uit aan Krijn hoe het nou eigenlijk zit met die vloeistofdynamica, een nogal pittige tak van de natuurkunde. Luister hier naar de 88ste aflevering van de Scientias Podcast.

00:00:00 Introductie
00:01:32 Kaartjes voor het Wetenschapspodcastfestival
00:03:11 Heeft AI een groot wiskundeprobleem opgelost?
00:06:30 Wat kun je met een vergelijking?
00:09:32 De Navier-Stokesvergelijking voorspelt vloeistofstromen
00:12:16 Leonhard Euler en vloeistoffen zonder viscositeit
00:17:59 Navier voegt stroperigheid toe
00:23:21 George Gabriel Stokes komt tot dezelfde vergelijking
00:24:14 De geschiedenis kort samengevat
00:26:19 Computational fluid dynamics
00:28:55 Wervelingen en vorticiteit
00:31:29 Waarom drie dimensies zoveel moeilijker zijn
00:34:51 Waarom een mogelijke singulariteit ertoe doet
00:37:02 Het Millennium Prize Problem
00:38:05 Córdoba en Martínez-Zoroa zetten de eerste stap
00:42:42 Buckmaster en Alpöge schakelen AI in
00:46:05 Het laatste theorema van Fermat
00:51:32 Hoe Lean wiskundige bewijzen controleert
00:54:57 OpenAI mengt zich in de zoektocht
00:58:30 Samenwerkende autonome AI-agents
00:59:53 Tienduizend agents werken aan Navier-Stokes
01:01:11 De geclaimde oplossing
01:01:56 De strijd om prioriteit en erkenning
01:05:35 Wat betekent AI voor de wiskunde?
01:06:48 Het computerbewijs van het vierkleurenprobleem
01:10:25 Wie beheerst de wiskunde van de toekomst?
01:16:42 Afsluiting

 

Wie krijgt het miljoen? En heeft AI nou wel of niet de <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Navier-Stokesvergelijkingen">Navier-Stokesvergelijking</a> opgelost, een van de <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Millenniumprijsprobleem">millenniumproblemen</a>, opgesteld door het Clay Mathematichs Institute of Cambridge, Massachusetts (VS). Diederik legt uit aan Krijn hoe het nou eigenlijk zit met die vloeistofdynamica, een nogal pittige tak van de natuurkunde. Luister hier naar de 88ste aflevering van de <a href="https://scientias.nl/nieuws/video/podcast/">Scientias Podcast</a>.
00:00:00 Introductie 00:01:32 Kaartjes voor het Wetenschapspodcastfestival 00:03:11 Heeft AI een groot wiskundeprobleem opgelost? 00:06:30 Wat kun je met een vergelijking? 00:09:32 De Navier-Stokesvergelijking voorspelt vloeistofstromen 00:12:16 Leonhard Euler en vloeistoffen zonder viscositeit 00:17:59 Navier voegt stroperigheid toe 00:23:21 George Gabriel Stokes komt tot dezelfde vergelijking 00:24:14 De geschiedenis kort samengevat 00:26:19 Computational fluid dynamics 00:28:55 Wervelingen en vorticiteit 00:31:29 Waarom drie dimensies zoveel moeilijker zijn 00:34:51 Waarom een mogelijke singulariteit ertoe doet 00:37:02 Het Millennium Prize Problem 00:38:05 C&oacute;rdoba en Mart&iacute;nez-Zoroa zetten de eerste stap 00:42:42 Buckmaster en Alp&ouml;ge schakelen AI in 00:46:05 Het laatste theorema van Fermat 00:51:32 Hoe Lean wiskundige bewijzen controleert 00:54:57 OpenAI mengt zich in de zoektocht 00:58:30 Samenwerkende autonome AI-agents 00:59:53 Tienduizend agents werken aan Navier-Stokes 01:01:11 De geclaimde oplossing 01:01:56 De strijd om prioriteit en erkenning 01:05:35 Wat betekent AI voor de wiskunde? 01:06:48 Het computerbewijs van het vierkleurenprobleem 01:10:25 Wie beheerst de wiskunde van de toekomst? 01:16:42 Afsluiting
&nbsp;

Navier-Stokesvergelijking opgelost door AI? - Scientias Podcast 88

In aflevering 87 gaan we verder met de Nancy Grace Roman Space Telescope. Dit keer draait alles om de vraag wat deze ruimtetelescoop daadwerkelijk gaat ontdekken.

Diederik legt uit waarom onze huidige methoden om exoplaneten te vinden een groot deel van alle planeten missen. Via gravitationele microlensing kan Roman juist planeten met wijde banen en zelfs losgeslagen planeten zonder moederster opsporen.

Daarna wordt het nog spectaculairder. Met een geavanceerde coronagraaf probeert Roman het verblindende licht van sterren zo nauwkeurig weg te werken dat het gereflecteerde licht van een exoplaneet zichtbaar wordt. Daarvoor gebruikt de telescoop maskers, vervormbare spiegels, duizenden actuatoren, interferentie en detectoren die afzonderlijke fotonen kunnen registreren.

Van Einstein en gekromde ruimtetijd tot diffractie, Airy-patronen en direct gefotografeerde exoplaneten: een diepe duik in de natuurkunde achter een van de bijzonderste ruimtetelescopen van dit moment.
 
00:00 Intro
00:57 Terugblik op de Roman-telescoop
01:51 Waarom een panoramatelescoop?
03:23 Wat is surveyastronomie?
04:25 Het Hertzsprung-Russelldiagram
05:05 Edwin Hubble en het uitdijende heelal
06:14 Roman en de zoektocht naar exoplaneten
06:52 Hoe Kepler exoplaneten ontdekte
08:34 De transitmethode uitgelegd
10:11 Waarom we zoveel exoplaneten missen
12:26 Het probleem van planeten met wijde banen
14:12 Meetbias en de kans op een transit
16:08 Wat is surveyastronomie in het Nederlands?
17:38 Microlensing als oplossing
18:52 Einstein en de kromming van ruimtetijd
22:48 Zwaartekracht als lens
24:14 Hoe microlensing werkt
27:04 Hoe een planeet zichzelf verraadt
28:33 Roman kijkt naar het centrum van de Melkweg
30:16 Honderden miljoenen sterren observeren
31:30 Planeten rond de snowline
32:29 Losgeslagen planeten zonder ster
35:03 Exoplaneten rechtstreeks fotograferen
38:30 Hoe werkt een coronagraaf?
38:53 Waarom een ster nooit een perfect puntje is
40:54 Het Airy-patroon
42:16 Waarom telescopen zelf patronen in sterrenlicht maken
43:45 De herkenbare spikes van James Webb
44:28 Waarom iedereen sterren anders ziet
46:23 Hoe blokkeer je sterrenlicht?
46:37 Speckles: nepplaneten in je detector
47:45 Vervormbare spiegels en duizenden actuatoren
49:23 Sterlicht vernietigen met interferentie
49:56 Pairwise probing
51:51 Wachten op individuele fotonen
53:04 De atmosfeer van een exoplaneet onderzoeken
53:27 Eeuwen aan slimme oplossingen
55:55 De Roman-telescoop als eindresultaat
56:50 Afsluiting

In aflevering 87 gaan we verder met de Nancy Grace Roman Space Telescope. Dit keer draait alles om de vraag wat deze ruimtetelescoop daadwerkelijk gaat ontdekken.
Diederik legt uit waarom onze huidige methoden om exoplaneten te vinden een groot deel van alle planeten missen. Via gravitationele microlensing kan Roman juist planeten met wijde banen en zelfs losgeslagen planeten zonder moederster opsporen.
Daarna wordt het nog spectaculairder. Met een geavanceerde coronagraaf probeert Roman het verblindende licht van sterren zo nauwkeurig weg te werken dat het gereflecteerde licht van een exoplaneet zichtbaar wordt. Daarvoor gebruikt de telescoop maskers, vervormbare spiegels, duizenden actuatoren, interferentie en detectoren die afzonderlijke fotonen kunnen registreren.
Van Einstein en gekromde ruimtetijd tot diffractie, Airy-patronen en direct gefotografeerde exoplaneten: een diepe duik in de natuurkunde achter een van de bijzonderste ruimtetelescopen van dit moment. &nbsp; 00:00 Intro 00:57 Terugblik op de Roman-telescoop 01:51 Waarom een panoramatelescoop? 03:23 Wat is surveyastronomie? 04:25 Het Hertzsprung-Russelldiagram 05:05 Edwin Hubble en het uitdijende heelal 06:14 Roman en de zoektocht naar exoplaneten 06:52 Hoe Kepler exoplaneten ontdekte 08:34 De transitmethode uitgelegd 10:11 Waarom we zoveel exoplaneten missen 12:26 Het probleem van planeten met wijde banen 14:12 Meetbias en de kans op een transit 16:08 Wat is surveyastronomie in het Nederlands? 17:38 Microlensing als oplossing 18:52 Einstein en de kromming van ruimtetijd 22:48 Zwaartekracht als lens 24:14 Hoe microlensing werkt 27:04 Hoe een planeet zichzelf verraadt 28:33 Roman kijkt naar het centrum van de Melkweg 30:16 Honderden miljoenen sterren observeren 31:30 Planeten rond de snowline 32:29 Losgeslagen planeten zonder ster 35:03 Exoplaneten rechtstreeks fotograferen 38:30 Hoe werkt een coronagraaf? 38:53 Waarom een ster nooit een perfect puntje is 40:54 Het Airy-patroon 42:16 Waarom telescopen zelf patronen in sterrenlicht maken 43:45 De herkenbare spikes van James Webb 44:28 Waarom iedereen sterren anders ziet 46:23 Hoe blokkeer je sterrenlicht? 46:37 Speckles: nepplaneten in je detector 47:45 Vervormbare spiegels en duizenden actuatoren 49:23 Sterlicht vernietigen met interferentie 49:56 Pairwise probing 51:51 Wachten op individuele fotonen 53:04 De atmosfeer van een exoplaneet onderzoeken 53:27 Eeuwen aan slimme oplossingen 55:55 De Roman-telescoop als eindresultaat 56:50 Afsluiting

Spectaculaire methode om exoplaneten te vinden met nieuwe telescoop, deel 2 - Scientias Podcast 87

In aflevering 86 duiken we in de Nancy Grace Roman Space Telescope, NASA’s nieuwe ruimtetelescoop met een ongekend breed blikveld. Waarom is zo’n telescoop nodig naast Hubble en James Webb? We bespreken de reis naar L2, de zoektocht naar donkere energie en donkere materie en de Hubble-spanning.

Daarna gaan we terug naar de geschiedenis van de telescoop, van Lipperhey, Galileo en Kepler tot Huygens, Newton, Gregory en Cassegrain. Onderweg leggen we uit hoe lenzen, spiegels, brandpuntsafstand en optische aberraties hebben geleid tot de moderne Roman-telescoop.

Het verhaal blijkt te groot voor één aflevering. In deel twee gaan we verder met exoplaneten, directe beeldvorming en gravitationele microlensing.

00:00 Intro
03:27 Sterrennieuws en Govert Schilling
04:07 Buitenaards met Govert Schilling
05:10 Waarom hebben we de Roman-telescoop nodig?
06:11 De spiegel van Roman
09:46 Wat is de Nancy Grace Roman Space Telescope?
10:30 Waarom vliegt Roman naar Lagrangepunt L2?
13:39 Lancering, missie en vergelijking met James Webb
17:01 De panoramacamera van Roman
19:04 Donkere materie en donkere energie
19:50 Kan Roman de Hubble-spanning helpen oplossen?
22:50 Wie was Nancy Grace Roman?
23:40 Spitzer en het begin van ruimtetelescopen
25:39 Waarom sterren twinkelen
27:31 Hoe werkt een telescoop eigenlijk?
28:03 De uitvinding van de telescoop
29:14 Galileo en Kepler verbeteren de telescoop
31:58 Christiaan en Constantijn Huygens
34:05 Het probleem van chromatische aberratie
37:28 Newton ontdekt hoe wit licht werkt
38:46 De uitvinding van de spiegeltelescoop
39:19 Gregory en Newton
42:57 Het Cassegrain-ontwerp
45:24 Wat is brandpuntsafstand?
49:07 Hoe werkt de Roman-telescoop?
51:46 De optica achter het enorme beeldveld
52:40 Volgende week: exoplaneten

In aflevering 86 duiken we in de Nancy Grace Roman Space Telescope, NASA&rsquo;s nieuwe ruimtetelescoop met een ongekend breed blikveld. Waarom is zo&rsquo;n telescoop nodig naast Hubble en James Webb? We bespreken de reis naar L2, de zoektocht naar donkere energie en donkere materie en de Hubble-spanning.
Daarna gaan we terug naar de geschiedenis van de telescoop, van Lipperhey, Galileo en Kepler tot Huygens, Newton, Gregory en Cassegrain. Onderweg leggen we uit hoe lenzen, spiegels, brandpuntsafstand en optische aberraties hebben geleid tot de moderne Roman-telescoop.
Het verhaal blijkt te groot voor &eacute;&eacute;n aflevering. In deel twee gaan we verder met exoplaneten, directe beeldvorming en gravitationele microlensing.
00:00 Intro 03:27 Sterrennieuws en Govert Schilling 04:07 Buitenaards met Govert Schilling 05:10 Waarom hebben we de Roman-telescoop nodig? 06:11 De spiegel van Roman 09:46 Wat is de Nancy Grace Roman Space Telescope? 10:30 Waarom vliegt Roman naar Lagrangepunt L2? 13:39 Lancering, missie en vergelijking met James Webb 17:01 De panoramacamera van Roman 19:04 Donkere materie en donkere energie 19:50 Kan Roman de Hubble-spanning helpen oplossen? 22:50 Wie was Nancy Grace Roman? 23:40 Spitzer en het begin van ruimtetelescopen 25:39 Waarom sterren twinkelen 27:31 Hoe werkt een telescoop eigenlijk? 28:03 De uitvinding van de telescoop 29:14 Galileo en Kepler verbeteren de telescoop 31:58 Christiaan en Constantijn Huygens 34:05 Het probleem van chromatische aberratie 37:28 Newton ontdekt hoe wit licht werkt 38:46 De uitvinding van de spiegeltelescoop 39:19 Gregory en Newton 42:57 Het Cassegrain-ontwerp 45:24 Wat is brandpuntsafstand? 49:07 Hoe werkt de Roman-telescoop? 51:46 De optica achter het enorme beeldveld 52:40 Volgende week: exoplaneten

Het mysterie achter kruipend droogijs op Mars | Scientias Podcast 40

In 1 playlist(s)

Scientias Podcast

Social links

Follow podcast

Recent clips