In de 34ste Scientias Podcast gaan Krijn en Diederik in op onderzoek naar een heel oude schedel uit Griekenland en hoe je nou bepaalt hoe oud iets is. En nee, dat is niet zo makkelijk.

Daarna duikt Diederik in de vraag wat er nou van klopt van het nieuwsbericht over de klimaatvriendelijkheid van elektrische auto's.

00:00 Intro
01:33 Schedel van mensachtige: hoe oud is ie nou eigenlijk?
17:55 Elektrische auto's zijn beter, minder CO2, etc. Hoe is dat laatste Amerikaanse onderzoek nou gedaan?
36:04 Aanprijzing voor benzine-auto
43:23 Transport van fossiele brandstoffen over de oceanen: wel 40 procent van alle bewegingen van vrachtschepen
45:46 Afsluiting

Links naar onderzoeken:

https://dx.doi.org/10.1016/j.jhevol.2025.103732 

http://dx.doi.org/10.1021/acs.est.5c05406 

In de 34ste Scientias Podcast gaan Krijn en Diederik in op onderzoek naar een <a href="https://scientias.nl/al-in-de-jaren-60-is-deze-mysterieuze-schedel-ontdekt-pas-nu-is-er-meer-over-duidelijk/">heel oude schedel uit Griekenland</a> en hoe je nou bepaalt hoe oud iets is. En nee, dat is niet zo makkelijk.
Daarna duikt Diederik in de vraag wat er nou van klopt van het&nbsp;<a href="https://scientias.nl/hoe-klimaatvriendelijk-zijn-elektrische-autos-echt/">nieuwsbericht over de klimaatvriendelijkheid van elektrische auto's</a>.
00:00 Intro 01:33 Schedel van mensachtige: hoe oud is ie nou eigenlijk? 17:55 Elektrische auto's zijn beter, minder CO2, etc. Hoe is dat laatste Amerikaanse onderzoek nou gedaan? 36:04 Aanprijzing voor benzine-auto 43:23 Transport van fossiele brandstoffen over de oceanen: wel 40 procent van alle bewegingen van vrachtschepen 45:46 Afsluiting
Links naar onderzoeken:
<a href="https://dx.doi.org/10.1016/j.jhevol.2025.103732">https://dx.doi.org/10.1016/j.jhevol.2025.103732</a>&nbsp;
<a href="http://dx.doi.org/10.1021/acs.est.5c05406">http://dx.doi.org/10.1021/acs.est.5c05406</a>&nbsp;

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week. 

Dé podcast van&nbsp;<a href="http://scientias.nl/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Scientias.nl</a>&nbsp;over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

Scientias Podcast

Schedels op z'n Grieks en elektrisch is het beste! | Scientias Podcast 34

In deze aflevering praat Diederik over de voorgeschiedenis van Apollo. Hoe kwamen raketpioniers als Tsiolkovsky, Oberth en Wernher von Braun op het spoor van ruimtevaart? Welke rol speelden de V2, Operation Paperclip, Sputnik en Kennedy’s maanbelofte? En waarom was de keuze voor Lunar Orbit Rendezvous zo bepalend voor de reis naar de maan? 

Luister deel 1 in deze Apolloreeks over ruimtevaart.

Citaat Kennedy: https://youtu.be/atM5lmX5tPk?si=H6FM87l41grx97cw&t=3
Werner von Braun (0:43): https://www.youtube.com/watch?v=8zcU85O82XE
Alan Shepard: https://youtu.be/GuTE8Kndv4E?si=9UbDiQf6aEnfufgR&t=315

00:00:00 Intro: de Apollo-vakantieserie
00:01:05 Wat leverde Apollo wetenschappelijk op?
00:03:07 De hoofdpersonen en grote vragen achter Apollo
00:04:00 Waarom wetenschap cruciaal was voor NASA
00:06:06 Van de Wright Brothers naar de eerste ruimtedromen
00:07:04 Tsiolkovsky en de droom van raketten naar de maan
00:08:35 Newtons derde wet en hoe raketten werken
00:11:26 Vloeibare waterstof en zuurstof als raketbrandstof
00:15:44 Specifieke impuls: hoe efficiënt is raketbrandstof?
00:19:29 De Tsiolkovsky-vergelijking en waarom massa alles is
00:22:01 Hermann Oberth en de jonge Wernher von Braun
00:23:15 De eerste Duitse raketclubs en gevaarlijke experimenten
00:26:05 Von Braun, het leger en de V2-raket
00:27:34 Mittelbau-Dora en de donkere kant van de ruimtevaart
00:28:51 Operation Paperclip en von Braun naar Amerika
00:30:30 Disney, Tomorrowland en het opgepoetste ruimtevaartverhaal
00:31:47 Van V2-technologie naar ballistische raketten
00:33:40 Sputnik, NASA en de druk op Amerika
00:34:38 Gagarin en Kennedy’s zoektocht naar een grote overwinning
00:37:01 James E. Webb en Apollo als wetenschappelijk project
00:40:40 Direct Ascent en het probleem van de reuzenraket
00:43:01 John Houbolt en het Lunar Orbit Rendezvous
00:46:13 Project Mercury en de onzekerheden over mensen in de ruimte
00:47:15 Kritiek op bemande ruimtevaart en angst voor besmetting
00:48:29 James Van Allen en de stralingsgordels
00:50:11 Hoe Apollo veilig door de Van Allen-gordels kon vliegen
00:52:10 Wat bijna misging en de vooruitblik op Apollo 1
00:53:02 Afsluiting

In deze aflevering praat Diederik over de voorgeschiedenis van Apollo. Hoe kwamen raketpioniers als Tsiolkovsky, Oberth en Wernher von Braun op het spoor van ruimtevaart? Welke rol speelden de V2, Operation Paperclip, Sputnik en Kennedy&rsquo;s maanbelofte? En waarom was de keuze voor Lunar Orbit Rendezvous zo bepalend voor de reis naar de maan?&nbsp;
Luister deel 1 in deze Apolloreeks over ruimtevaart.
Citaat Kennedy: https://youtu.be/atM5lmX5tPk?si=H6FM87l41grx97cw&amp;t=3 Werner von Braun (0:43): https://www.youtube.com/watch?v=8zcU85O82XE Alan Shepard: https://youtu.be/GuTE8Kndv4E?si=9UbDiQf6aEnfufgR&amp;t=315
00:00:00 Intro: de Apollo-vakantieserie 00:01:05 Wat leverde Apollo wetenschappelijk op? 00:03:07 De hoofdpersonen en grote vragen achter Apollo 00:04:00 Waarom wetenschap cruciaal was voor NASA 00:06:06 Van de Wright Brothers naar de eerste ruimtedromen 00:07:04 Tsiolkovsky en de droom van raketten naar de maan 00:08:35 Newtons derde wet en hoe raketten werken 00:11:26 Vloeibare waterstof en zuurstof als raketbrandstof 00:15:44 Specifieke impuls: hoe effici&euml;nt is raketbrandstof? 00:19:29 De Tsiolkovsky-vergelijking en waarom massa alles is 00:22:01 Hermann Oberth en de jonge Wernher von Braun 00:23:15 De eerste Duitse raketclubs en gevaarlijke experimenten 00:26:05 Von Braun, het leger en de V2-raket 00:27:34 Mittelbau-Dora en de donkere kant van de ruimtevaart 00:28:51 Operation Paperclip en von Braun naar Amerika 00:30:30 Disney, Tomorrowland en het opgepoetste ruimtevaartverhaal 00:31:47 Van V2-technologie naar ballistische raketten 00:33:40 Sputnik, NASA en de druk op Amerika 00:34:38 Gagarin en Kennedy&rsquo;s zoektocht naar een grote overwinning 00:37:01 James E. Webb en Apollo als wetenschappelijk project 00:40:40 Direct Ascent en het probleem van de reuzenraket 00:43:01 John Houbolt en het Lunar Orbit Rendezvous 00:46:13 Project Mercury en de onzekerheden over mensen in de ruimte 00:47:15 Kritiek op bemande ruimtevaart en angst voor besmetting 00:48:29 James Van Allen en de stralingsgordels 00:50:11 Hoe Apollo veilig door de Van Allen-gordels kon vliegen 00:52:10 Wat bijna misging en de vooruitblik op Apollo 1 00:53:02 Afsluiting

Wat hebben we aan Apollo gehad, nr. 1: de start in Rusland en Duitsland - Scientias Podcast 71

Wat weten we eigenlijk écht over de oudheid? En hoe voorkom je dat archeologie verandert in mooie verhalen, mediahypes of zelfs regelrechte misleiding?

In deze aflevering spreekt Krijn Soeteman met oudheidkundige, wetenschapsjournalist en schrijver Jona Lendering over de wereld achter archeologische vondsten, historische claims en wetenschappelijke onzekerheid. Van de Dode Zee-rollen tot vervalste papyri, van Romeinse resten in Nijmegen tot AI die oude teksten kan helpen lezen: deze aflevering laat zien hoe fascinerend én ingewikkeld het is om het verleden betrouwbaar te reconstrueren.

Ook bespreken we waarom communicatie over oudheidkunde vaak misgaat, hoe journalisten beter met archeologisch nieuws kunnen omgaan en waarom goede wetenschap juist begint bij twijfel.

Blog Mainzerbeobachter: https://mainzerbeobachter.com/ 
Persbericht Pompeii: https://pompeiisites.org/comunicati/archeologia-pompei-nuovi-ritrovamenti-nella-necropoli-di-porta-stabia/
Cloe vs. History: https://www.youtube.com/watch?v=aaua5ghidk0 
Backfire-effect: https://mainzerbeobachter.com/2017/07/31/mom-het-backfire-effect/ 
Filmpjes Diederik over Egypte: https://scientias.nl/piramides-gebouwd-door-aliens-hadden-ze-elektriciteit-short/ en https://scientias.nl/onvoltooide-vazen-liegen-niet-waarom-aliens-de-piramides-niet-bouwden/ 

00:00:00 Intro en Jona Lendering
00:01:57 Wat is oudheidkunde?
00:04:01 Waarom de oudheid relevant blijft
00:05:58 Jona als uitlegger van de oudheid
00:07:00 Archeologie in de praktijk: veldwerk en methodes
00:11:55 Ambigu bewijs: één muntje en meerdere hypotheses
00:14:38 Crisis in archeologische communicatie
00:17:00 De Schijf van Nebra, hypotheses en media
00:19:09 Nijmegen, de aquaductaffaire en wetenschappelijke integriteit
00:22:31 Lekenpubliek, musea en draagvlak voor archeologie
00:27:01 Misverstanden over de oudheid en historische analogieën
00:33:02 Geschiedenis, archeologie en mooie verhalen
00:37:19 De grondslagencrisis in de oudheidkunde
00:42:20 Wat misgaat in wetenschapsjournalistiek
00:44:20 Vervalsingen: Sappho-papyri en het Evangelie van Jezus’ vrouw
00:51:29 Het IDOHZO-syndroom: oudheid koppelen aan actualiteit
00:58:16 De Dode Zee-rollen als voorbeeld van echte oudheidkunde
01:00:15 AI in oudheidkunde: nut en valkuilen
01:04:40 Goede AI-toepassingen: LiDAR en grafheuvels
01:07:33 Qumran Instituut, Dode Zee-rollen en klerken
01:11:42 Kleitabletten automatisch lezen
01:14:46 Diederiks vraag: Egyptenaren, piramiden en aliens
01:19:30 Wat wetenschapsjournalisten beter moeten begrijpen
01:22:31 Afsluiting en vooruitblik

#archeologie #scientias

Wat weten we eigenlijk &eacute;cht over de oudheid? En hoe voorkom je dat archeologie verandert in mooie verhalen, mediahypes of zelfs regelrechte misleiding?
In deze aflevering spreekt Krijn Soeteman met oudheidkundige, wetenschapsjournalist en schrijver <a href="https://www.livius.org/contributor/jona-lendering/">Jona Lendering</a> over de wereld achter archeologische vondsten, historische claims en wetenschappelijke onzekerheid. Van de Dode Zee-rollen tot vervalste papyri, van Romeinse resten in Nijmegen tot AI die oude teksten kan helpen lezen: deze aflevering laat zien hoe fascinerend &eacute;n ingewikkeld het is om het verleden betrouwbaar te reconstrueren.
Ook bespreken we waarom communicatie over oudheidkunde vaak misgaat, hoe journalisten beter met archeologisch nieuws kunnen omgaan en waarom goede wetenschap juist begint bij twijfel.
Blog Mainzerbeobachter:&nbsp;<a href="https://mainzerbeobachter.com/">https://mainzerbeobachter.com/</a>&nbsp; Persbericht Pompeii: <a href="https://pompeiisites.org/comunicati/archeologia-pompei-nuovi-ritrovamenti-nella-necropoli-di-porta-stabia/">https://pompeiisites.org/comunicati/archeologia-pompei-nuovi-ritrovamenti-nella-necropoli-di-porta-stabia/</a> Cloe vs. History: <a href="https://www.youtube.com/watch?v=aaua5ghidk0">https://www.youtube.com/watch?v=aaua5ghidk0</a>&nbsp; Backfire-effect: <a href="https://mainzerbeobachter.com/2017/07/31/mom-het-backfire-effect/">https://mainzerbeobachter.com/2017/07/31/mom-het-backfire-effect/</a>&nbsp; Filmpjes Diederik over Egypte: <a href="https://scientias.nl/piramides-gebouwd-door-aliens-hadden-ze-elektriciteit-short/">https://scientias.nl/piramides-gebouwd-door-aliens-hadden-ze-elektriciteit-short/</a> en <a href="https://scientias.nl/onvoltooide-vazen-liegen-niet-waarom-aliens-de-piramides-niet-bouwden/">https://scientias.nl/onvoltooide-vazen-liegen-niet-waarom-aliens-de-piramides-niet-bouwden/</a>&nbsp;
00:00:00 Intro en Jona Lendering 00:01:57 Wat is oudheidkunde? 00:04:01 Waarom de oudheid relevant blijft 00:05:58 Jona als uitlegger van de oudheid 00:07:00 Archeologie in de praktijk: veldwerk en methodes 00:11:55 Ambigu bewijs: &eacute;&eacute;n muntje en meerdere hypotheses 00:14:38 Crisis in archeologische communicatie 00:17:00 De Schijf van Nebra, hypotheses en media 00:19:09 Nijmegen, de aquaductaffaire en wetenschappelijke integriteit 00:22:31 Lekenpubliek, musea en draagvlak voor archeologie 00:27:01 Misverstanden over de oudheid en historische analogie&euml;n 00:33:02 Geschiedenis, archeologie en mooie verhalen 00:37:19 De grondslagencrisis in de oudheidkunde 00:42:20 Wat misgaat in wetenschapsjournalistiek 00:44:20 Vervalsingen: Sappho-papyri en het Evangelie van Jezus&rsquo; vrouw 00:51:29 Het IDOHZO-syndroom: oudheid koppelen aan actualiteit 00:58:16 De Dode Zee-rollen als voorbeeld van echte oudheidkunde 01:00:15 AI in oudheidkunde: nut en valkuilen 01:04:40 Goede AI-toepassingen: LiDAR en grafheuvels 01:07:33 Qumran Instituut, Dode Zee-rollen en klerken 01:11:42 Kleitabletten automatisch lezen 01:14:46 Diederiks vraag: Egyptenaren, piramiden en aliens 01:19:30 Wat wetenschapsjournalisten beter moeten begrijpen 01:22:31 Afsluiting en vooruitblik
#archeologie #scientias

Over oudheidkunde, nepvondsten en AI: wat weten we écht over het verleden? - Scientias Podcast 70

In deze aflevering praten Diederik en Krijn over de geschiedenis van programmeren en kunstmatige intelligentie. Ze volgen de ontwikkeling van machinecode naar programmeertalen, van de eerste computers tot moderne AI. Ze besteden bijzondere aandacht aan pioniers als Kathleen Booth, Grace Hopper, Margaret Hamilton, Karen Spärck Jones en Fei-Fei Li, ofwel de vrouwen die programmeren mogelijk maakten. Een aflevering over schakelaars, bugs, compilers, zoekmachines en de ideeën die uiteindelijk de basis legden voor de AI van nu.

Een relais-computer: https://www.youtube.com/shorts/KpFzga-bDtI

00:00:00 Intro: van programmeren naar AI
00:00:49 Terugblik op vrouwen in de softwaregeschiedenis
00:04:12 Kathleen Booth en het probleem van machinecode
00:06:14 De ARC en computers met relais
00:10:07 Van binaire code naar assembler
00:13:12 Wie was Kathleen Booth?
00:16:16 De volgende stap: herhaling automatiseren
00:20:20 Subroutines als recepten voor computers
00:22:38 Grace Hopper: van wekkers naar Harvard Mark I
00:25:16 Grace Hopper na de oorlog: UNIVAC en standaardcode
00:31:39 Wat doet een compiler?
00:34:31 COBOL en de onzichtbare motor van banken
00:36:13 De eerste echte bug
00:37:40 Margaret Hamilton en software engineering
00:40:14 Apollo 11, fouttolerantie en priority scheduling
00:41:29 Waarom vaste regels tekortschieten
00:43:47 Karen Spärck Jones en de statistiek van zoeken
00:45:41 Inverse document frequency uitgelegd
00:47:28 Van regels naar waarschijnlijkheid en machine learning
00:49:18 Fei-Fei Li en de doorbraak van computer vision
00:52:11 ImageNet: miljoenen voorbeelden voor AI
00:53:11 Geoffrey Hinton, neurale netwerken en de AI-revolutie
00:54:21 Samenvatting: van schakelaars naar kunstmatige intelligentie
00:55:25 Afsluiting en vooruitblik

Beeld thumbnail: CODASYL - https://ia801604.us.archive.org/3/items/bitsavers_codasylCOB_6843924/COBOL_Report_Apr60.djvu, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=35899805

In deze aflevering praten Diederik en Krijn over de geschiedenis van programmeren en kunstmatige intelligentie. Ze volgen de ontwikkeling van machinecode naar programmeertalen, van de eerste computers tot moderne AI. Ze besteden bijzondere aandacht aan pioniers als Kathleen Booth, Grace Hopper, Margaret Hamilton, Karen Sp&auml;rck Jones en Fei-Fei Li, ofwel de vrouwen die programmeren mogelijk maakten. Een aflevering over schakelaars, bugs, compilers, zoekmachines en de idee&euml;n die uiteindelijk de basis legden voor de AI van nu.
Een relais-computer: https://www.youtube.com/shorts/KpFzga-bDtI
00:00:00 Intro: van programmeren naar AI 00:00:49 Terugblik op vrouwen in de softwaregeschiedenis 00:04:12 Kathleen Booth en het probleem van machinecode 00:06:14 De ARC en computers met relais 00:10:07 Van binaire code naar assembler 00:13:12 Wie was Kathleen Booth? 00:16:16 De volgende stap: herhaling automatiseren 00:20:20 Subroutines als recepten voor computers 00:22:38 Grace Hopper: van wekkers naar Harvard Mark I 00:25:16 Grace Hopper na de oorlog: UNIVAC en standaardcode 00:31:39 Wat doet een compiler? 00:34:31 COBOL en de onzichtbare motor van banken 00:36:13 De eerste echte bug 00:37:40 Margaret Hamilton en software engineering 00:40:14 Apollo 11, fouttolerantie en priority scheduling 00:41:29 Waarom vaste regels tekortschieten 00:43:47 Karen Sp&auml;rck Jones en de statistiek van zoeken 00:45:41 Inverse document frequency uitgelegd 00:47:28 Van regels naar waarschijnlijkheid en machine learning 00:49:18 Fei-Fei Li en de doorbraak van computer vision 00:52:11 ImageNet: miljoenen voorbeelden voor AI 00:53:11 Geoffrey Hinton, neurale netwerken en de AI-revolutie 00:54:21 Samenvatting: van schakelaars naar kunstmatige intelligentie 00:55:25 Afsluiting en vooruitblik
Beeld thumbnail: CODASYL - https://ia801604.us.archive.org/3/items/bitsavers_codasylCOB_6843924/COBOL_Report_Apr60.djvu, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=35899805

Schedels op z'n Grieks en elektrisch is het beste! | Scientias Podcast 34

In 1 playlist(s)

Scientias Podcast

Social links

Follow podcast

Recent clips