Intro

NAVO-Vliegtuigen gesignaleerd bij Kaliningrad

De EA-37B: een vliegend cyberwapen

Dick Berlijn over de EA-37B

Wordt de NAVO pro-actiever?

Russische piloot beschiet Brits toestel (2022)

Clash Chinese en Amerikaanse toestellen (2001)

Recente confrontatie tussen China en de VS

Wat kan de luisteraar hiervan merken?

In deze aflevering van Schaduwoorlog analyseren Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk hoe de Navo zich voorbereidt op een mogelijke confrontatie met Rusland rond de Baltische staten. Aanleiding is een opvallende en uitzonderlijk grootschalige luchtoefening boven de oostflank van het bondgenootschap, rondom de Russische exclave Kaliningrad en de strategische Suwalki-corridor. Oud-commandant der strijdkrachten Dick Berlijn legt uit welke boodschap dit aan het Kremlin geeft: als Rusland de Navo test, slaat de alliantie direct toe op z'n meest kwetsbare plek. 

Daarnaast bespreken Annieke en Huib dat dit soort machtsvertoon in het schemergebied tussen oorlog en vrede niet zonder risico’s is. Ze blikken terug op eerdere incidenten waarbij miscommunicatie of intimidatie in de lucht bijna tot een escalatie leidde, zoals een Russische piloot die in 2022 een raket afvuurde op een Brits spionagevliegtuig en de beruchte botsing boven het Chinese eiland Hainan in 2001.

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman
Eindredactie: Jasper Veenstra
Artwork: Matteo Bal

In deze aflevering van Schaduwoorlog analyseren Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk hoe de Navo zich voorbereidt op een mogelijke confrontatie met Rusland rond de Baltische staten. Aanleiding is een opvallende en uitzonderlijk grootschalige luchtoefening boven de oostflank van het bondgenootschap, rondom de Russische exclave Kaliningrad en de strategische Suwalki-corridor. Oud-commandant der strijdkrachten Dick Berlijn legt uit welke boodschap dit aan het Kremlin geeft: als Rusland de Navo test, slaat de alliantie direct toe op z'n meest kwetsbare plek.&nbsp;
Daarnaast bespreken Annieke en Huib dat dit soort machtsvertoon in het schemergebied tussen oorlog en vrede niet zonder risico&rsquo;s is. Ze blikken terug op eerdere incidenten waarbij miscommunicatie of intimidatie in de lucht bijna tot een escalatie leidde, zoals een Russische piloot die in 2022 een raket afvuurde op een Brits spionagevliegtuig en de beruchte botsing boven het Chinese eiland Hainan in 2001.
Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Jasper Veenstra Artwork: Matteo Bal

Terwijl in Oekraïne een loopgravenoorlog wordt uitgevochten met tanks, artillerie en lange-afstandswapens, ligt zonder dat we het doorhebben ook de rest van Europa onder vuur. Spionage, sabotage, aanslagen en cyberaanvallen: Rusland maakt zich er veelvuldig schuldig aan, maar ook China en andere staten roeren zich in deze strijd. Wat is het doel van hybride oorlogsvoering? Hoe gróót is de dreiging precies? En wat merken we van deze cyberoorlog, wat blijft er onder de radar? 

Als iemand dat weet, is het Huib Modderkolk. Als onderzoeksjournalist voor de Volkskrant begeeft hij zich al jaren in dit veld en schreef hij de bestsellers Het is oorlog maar niemand die het ziet en: Dit wil je écht niet weten.

In de nieuwe podcast Schaduwoorlog gaat Huib samen met adjunct-hoofdredacteur Annieke Kranenberg de vaak onzichtbare dreiging van hybride oorlogsvoering ontleden en analyseren.

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman 

Redactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

Terwijl in Oekra&iuml;ne een loopgravenoorlog wordt uitgevochten met tanks, artillerie en lange-afstandswapens, ligt zonder dat we het doorhebben ook de rest van Europa onder vuur. Spionage, sabotage, aanslagen en cyberaanvallen: Rusland maakt zich er veelvuldig schuldig aan, maar ook China en andere staten roeren zich in deze strijd.&nbsp;Wat is het doel van hybride oorlogsvoering? Hoe gr&oacute;&oacute;t is de dreiging precies? En wat merken we van deze cyberoorlog, wat blijft er onder de radar?&nbsp;
Als iemand dat weet, is het Huib Modderkolk. Als onderzoeksjournalist voor de Volkskrant begeeft hij zich al jaren in dit veld en schreef hij de bestsellers Het is oorlog maar niemand die het ziet&nbsp;en:&nbsp;Dit wil je &eacute;cht niet weten.
In de nieuwe podcast Schaduwoorlog gaat Huib samen met adjunct-hoofdredacteur Annieke Kranenberg de vaak onzichtbare dreiging van hybride oorlogsvoering ontleden en analyseren.
Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman&nbsp;
Redactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra
Artwork: Matteo Bal

Schaduwoorlog

Terwijl in Oekraïne een loopgravenoorlog wordt uitgevochten met tanks, artillerie en lange-afstandswapens, ligt zonder dat we het doorhebben ook de rest van Europa onder vuur. Spionage, sabotage, aanslagen en cyberaanvallen: Rusland maakt zich er veelvuldig schuldig aan, maar ook China en andere staten roeren zich in deze strijd. Wat is het doel van hybride oorlogsvoering? Hoe gróót is de dreiging precies? En wat merken we van deze cyberoorlog, wat blijft er onder de radar? 

Als iemand dat weet, is het Huib Modderkolk. Als onderzoeksjournalist voor de Volkskrant begeeft hij zich al jaren in dit veld en schreef hij de bestsellers Het is oorlog maar niemand die het ziet en: Dit wil je écht niet weten.

In Schaduwoorlog ontleedt en analyseert Huib samen met adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant Annieke Kranenberg de vaak onzichtbare dreiging van hybride oorlogsvoering.

Terwijl in Oekra&iuml;ne een loopgravenoorlog wordt uitgevochten met tanks, artillerie en lange-afstandswapens, ligt zonder dat we het doorhebben ook de rest van Europa onder vuur. Spionage, sabotage, aanslagen en cyberaanvallen: Rusland maakt zich er veelvuldig schuldig aan, maar ook China en andere staten roeren zich in deze strijd.&nbsp;Wat is het doel van hybride oorlogsvoering? Hoe gr&oacute;&oacute;t is de dreiging precies? En wat merken we van deze cyberoorlog, wat blijft er onder de radar?&nbsp;
Als iemand dat weet, is het Huib Modderkolk. Als onderzoeksjournalist voor de Volkskrant begeeft hij zich al jaren in dit veld en schreef hij de bestsellers Het is oorlog maar niemand die het ziet&nbsp;en:&nbsp;Dit wil je &eacute;cht niet weten.
In Schaduwoorlog ontleedt en analyseert Huib samen met adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant Annieke Kranenberg de vaak onzichtbare dreiging van hybride oorlogsvoering.

Zo wil de Navo terugslaan als Rusland de Baltische staten aanvalt

Het publieke Strava-account van de MIVD-baas

Het veiligheidsrisico van sportapps

Hoe je telefoon continu data over jou deelt

Een Iranese aanval op basis van Strava-data

Wat ging er mis bij de MIVD?

Wat kun je zelf doen om je data te beschermen?

Jarenlang was het Strava-account openbaar van Peter Reesink, de directeur van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) , waardoor zijn sportactiviteiten, woonadres en reispatronen eenvoudig te achterhalen waren. De Volkskrant ontdekte dit na een tip van een buitenlandse onderzoeker. Reesink had de Strava-app verwijderd, maar niet het bijbehorende account.

Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg duiden in deze Schaduwoorlog-aflevering hoe pijnlijk dit is voor de MIVD, omdat al sinds 2018 is bekend dat sportapps en locatiedata ernstige veiligheidsrisico’s kunnen opleveren. Daarnaast bespreken ze hoe locatiegegevens via advertentienetwerken en databrokers worden verzameld en verkocht. Onderzoekers hebben hiermee medewerkers van veiligheidsdiensten, militaire locaties en zelfs bewegingen van hooggeplaatste personen kunnen reconstrueren. Dat maakt dergelijke data ook waardevol voor buitenlandse inlichtingendiensten.

Lees hier het verhaal van Huib Modderkolk over deze zaak

Kaarten voor het theatercollege In de digitale loopgraven

Lees verder:
Defensie verhoogt de Alert State
2018: Publieke Strava-accounts tonen geheime militaire bases
Minister Bijleveld verbiedt gebruik sportapps voor militairen
Advertentiedata gebruiken om Poetin te traceren
In 2024 bleek uit advertentiedata wie op geheime Amerikaanse bases werken

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman
Eindredactie: Josefien Overeem en Corinne van Duin
Artwork: Matteo Bal

 

Jarenlang was het Strava-account openbaar van Peter Reesink, de directeur van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) , waardoor zijn sportactiviteiten, woonadres en reispatronen eenvoudig te achterhalen waren. De Volkskrant ontdekte dit na een tip van een buitenlandse onderzoeker. Reesink had de Strava-app verwijderd, maar niet het bijbehorende account. Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg duiden in deze Schaduwoorlog-aflevering hoe pijnlijk dit is voor de MIVD, omdat al sinds 2018 is bekend dat sportapps en locatiedata ernstige veiligheidsrisico&rsquo;s kunnen opleveren. Daarnaast bespreken ze hoe locatiegegevens via advertentienetwerken en databrokers worden verzameld en verkocht. Onderzoekers hebben hiermee medewerkers van veiligheidsdiensten, militaire locaties en zelfs bewegingen van hooggeplaatste personen kunnen reconstrueren. Dat maakt dergelijke data ook waardevol voor buitenlandse inlichtingendiensten.
Lees hier&nbsp;<a href="https://www.volkskrant.nl/binnenland/mivd-directeur-had-openbaar-account-bij-strava-activiteiten-jarenlang-te-volgen~bfe15ff4/">het verhaal </a>van Huib Modderkolk over deze zaak
Kaarten voor het theatercollege <a href="https://webwinkel.volkskrant.nl/products/in-de-digitale-loopgraven">In de digitale loopgraven</a>
Lees verder:
<ul>
<li><a href="https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2025/05/14/defensie-verhoogt-de-alert-state">Defensie verhoogt de Alert State</a></li>
<li><a href="https://www.youtube.com/watch?v=0IB8p-YpXwA">2018: Publieke Strava-accounts tonen geheime militaire bases</a></li>
<li><a href="https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2240501-verbod-hardloop-apps-voor-militairen-privegegevens-zo-te-achterhalen">Minister Bijleveld verbiedt gebruik sportapps voor militairen</a></li>
<li><a href="https://www.wired.com/story/how-pentagon-learned-targeted-ads-to-find-targets-and-vladimir-putin/">Advertentiedata gebruiken om Poetin te traceren</a></li>
<li><a href="https://www.wired.com/story/phone-data-us-soldiers-spies-nuclear-germany/">In 2024 bleek uit advertentiedata wie op geheime Amerikaanse bases werken</a></li>
</ul>
Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Josefien Overeem en Corinne van Duin Artwork: Matteo Bal
&nbsp;

Strava als veiligheidslek: zelfs de MIVD-directeur bleek te volgen

Gaat Poetin de NAVO testen?

Hoe Poetin de hybride oorlog opvoert

Hoe Rusland de internetvrijheid inperkt

Tim Bosch over Poetins wanhoop

Wat gaat de Nederlandse luisteraar merken?

Het gonst ervan bij de Europese veiligheidsdiensten: de Russische president Vladimir Poetin zou binnenkort wel eens de Navo kunnen gaan testen. Klopt dat, en waar blijkt dat dan uit? In de eerste aflevering van Schaduwoorlog na de zomerstop schetst onderzoeksjournalist Huib Modderkolk hoe er wereldwijd in inlichtingenkringen wordt gekeken naar de wanhopige indruk die Poetin maakt, nu de oorlog in Oekraïne spaak loopt.

Dat baart namelijk zorgen: Poetin heeft een geschiedenis van rare sprongen in het nauw. Zo pleegde hij in de jaren negentig eens een aanslag op gebouwen in Moskou, die vervolgens in de schoenen van de Tsjtetsjenen werden geschoven.

Uit recente rapportages van Amerikaanse inlichtingendiensten zou blijken dat Poetin binnen afzienbare tijd van plan is de weerbaarheid van de Navo te testen. Om welke scenario’s gaat het daarbij? Welk gevaar loopt de Navo? En wat zijn de mogelijk bredere implicaties? Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk leggen het uit, en bellen ook met cyber security-expert Tim Bosch.

Lees ook:
The New York Times: Poetins doel voor 2026: het ineenstorten van de NAVO
BBC: Poetins Rusland van binnenuit: ‘We zijn afgesneden van de rest van de wereld’
Bloomberg: Poetin gebruikt FSB voor binnenlandse repressie
TASS: EU maakt zich klaar voor conflict met Rusland, zegt Russische diplomaat
Laatste kaarten voor theatercolleges ‘In de Digitale Loopgraven’

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman
Eindredactie: Jasper Veenstra en Corinne van Duin
Artwork: Matteo Bal

Het gonst ervan bij de Europese veiligheidsdiensten: de Russische president Vladimir Poetin zou binnenkort wel eens de Navo kunnen gaan testen. Klopt dat, en waar blijkt dat dan uit? In de eerste aflevering van Schaduwoorlog na de zomerstop schetst onderzoeksjournalist Huib Modderkolk hoe er wereldwijd in inlichtingenkringen wordt gekeken naar de wanhopige indruk die Poetin maakt, nu de oorlog in Oekra&iuml;ne spaak loopt.
Dat baart namelijk zorgen: Poetin heeft een geschiedenis van rare sprongen in het nauw. Zo pleegde hij in de jaren negentig eens een aanslag op gebouwen in Moskou, die vervolgens in de schoenen van de Tsjtetsjenen werden geschoven.
Uit recente rapportages van Amerikaanse inlichtingendiensten zou blijken dat Poetin binnen afzienbare tijd van plan is de weerbaarheid van de Navo te testen. Om welke scenario&rsquo;s gaat het daarbij? Welk gevaar loopt de Navo? En wat zijn de mogelijk bredere implicaties? Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk leggen het uit, en bellen ook met cyber security-expert Tim Bosch.
Lees ook:
<ul>
<li><a href="https://www.nytimes.com/2026/08/14/world/europe/russia-moldova-putin.html">The New York Times: Poetins doel voor 2026: het ineenstorten van de NAVO</a></li>
<li><a href="https://www.youtube.com/watch?v=-gawdIcdY00">BBC: Poetins Rusland van binnenuit: &lsquo;We zijn afgesneden van de rest van de wereld&rsquo;</a></li>
<li><a href="https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-08-07/putin-looks-to-fsb-hardliners-to-keep-his-wartime-elite-in-line">Bloomberg: Poetin gebruikt FSB voor binnenlandse repressie</a></li>
<li><a href="https://tass.com/politics/2160759">TASS: EU maakt zich klaar voor conflict met Rusland, zegt Russische diplomaat</a></li>
<li><a href="https://webwinkel.volkskrant.nl/products/in-de-digitale-loopgraven">Laatste kaarten voor theatercolleges &lsquo;In de Digitale Loopgraven&rsquo;</a></li>
</ul>
Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Jasper Veenstra en Corinne van Duin Artwork: Matteo Bal

Poetin begint wanhopig te worden, en dat is gevaarlijk

Russische dreiging in de Baltische staten

Terug naar 2022: de Russische invasie 

AIVD en MIVD zagen de invasie niet aankomen

Een unieke bron

Irritatie in de Trèveszaal

Wat heeft het Ruslandhuis gemist?

Hoe is het nu?

Hoe konden de Nederlandse inlichtingendiensten er zo faliekant naast zitten? Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk ontleden de aanloop naar de Russische invasie in Oekraïne. Uit een onthullende reconstructie van Huib en collega Ben Meindertsma blijkt dat het ‘Ruslandhuis’ (de gezamenlijke eenheid van de AIVD en MIVD) tot op het allerlaatste moment niet geloofde dat Vladimir Poetin daadwerkelijk een oorlog zou beginnen. En dat terwijl de Amerikaanse bondgenoten via een ongekende publieke campagne nadrukkelijk waarschuwden voor een naderende oorlog.

De basis voor deze Nederlandse analyse was een unieke bron in de top van het Russische veiligheidsapparaat. Deze beproefde bron van inside information gaf aan dat de enorme troepenopbouw aan de grens bedoeld was als strategisch drukmiddel om westerse concessies af te dwingen, niet om een invasie te starten. In deze aflevering bespreken Huib en Annieke hoe het sterke vertrouwen in deze specifieke informatie onbewust leidde tot een tunnelvisie, waardoor de diensten vasthielden aan hun standpunt, wat tot frictie en irritatie leidde in de ministerraad. Ze blikken terug op de veelzeggende loyaliteitstest waarbij Poetin zijn eigen inlichtingentop live op televisie ondervroeg , en leggen uit hoe de werkelijke radicalisering van de Russische president buiten het reguliere staatsapparaat om plaatsvond.

Tot slot kijken we naar de actuele dreiging aan de oostgrens van Europa. Nu er vanuit Polen en de Baltische staten opnieuw dringende waarschuwingen klinken dat Rusland de NAVO wil testen met provocaties, stelt de podcast de vraag hoe de informatiepositie er nu voorstaat. Hebben de Europese diensten door de harde lessen en een hechtere samenwerking inmiddels een steviger gezamenlijk fundament om de huidige risico’s in te schatten?

Lees het onderzoek van Huib en Ben hier: ‘Unieke bron’ maakte Nederlandse inlichtingendiensten blind voor Poetins invasie: ‘Wat een fuck-up’

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk
Montage en redactie: Tiemen Hageman
Eindredactie: Jasper Veenstra
Artwork: Matteo Bal

Hoe konden de Nederlandse inlichtingendiensten er zo faliekant naast zitten? Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk ontleden de aanloop naar de Russische invasie in Oekra&iuml;ne. Uit <a href="https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2026/rusland-oekraine-inlichtingen-nederland-onderzoek~v3109311/">een onthullende reconstructie</a> van Huib en collega Ben Meindertsma blijkt dat het &lsquo;Ruslandhuis&rsquo; (de gezamenlijke eenheid van de AIVD en MIVD) tot op het allerlaatste moment niet geloofde dat Vladimir Poetin daadwerkelijk een oorlog zou beginnen. En dat terwijl de Amerikaanse bondgenoten via een ongekende publieke campagne nadrukkelijk waarschuwden voor een naderende oorlog. De basis voor deze Nederlandse analyse was een unieke bron in de top van het Russische veiligheidsapparaat. Deze beproefde bron van inside information gaf aan dat de enorme troepenopbouw aan de grens bedoeld was als strategisch drukmiddel om westerse concessies af te dwingen, niet om een invasie te starten. In deze aflevering bespreken Huib en Annieke hoe het sterke vertrouwen in deze specifieke informatie onbewust leidde tot een tunnelvisie, waardoor de diensten vasthielden aan hun standpunt, wat tot frictie en irritatie leidde in de ministerraad. Ze blikken terug op de veelzeggende loyaliteitstest waarbij Poetin zijn eigen inlichtingentop live op televisie ondervroeg , en leggen uit hoe de werkelijke radicalisering van de Russische president buiten het reguliere staatsapparaat om plaatsvond. Tot slot kijken we naar de actuele dreiging aan de oostgrens van Europa. Nu er vanuit Polen en de Baltische staten opnieuw dringende waarschuwingen klinken dat Rusland de NAVO wil testen met provocaties, stelt de podcast de vraag hoe de informatiepositie er nu voorstaat. Hebben de Europese diensten door de harde lessen en een hechtere samenwerking inmiddels een steviger gezamenlijk fundament om de huidige risico&rsquo;s in te schatten?
Lees het onderzoek van Huib en Ben hier: <a href="https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2026/rusland-oekraine-inlichtingen-nederland-onderzoek~v3109311/">&lsquo;Unieke bron&rsquo; maakte Nederlandse inlichtingendiensten blind voor Poetins invasie: &lsquo;Wat een fuck-up&rsquo;</a>
Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Jasper Veenstra Artwork: Matteo Bal

Zo wil de Navo terugslaan als Rusland de Baltische staten aanvalt

In 1 playlist(s)

Schaduwoorlog

Social links

Follow podcast

Recent clips