فصل دوم اپیزود هفتم | مدرنیته، آنتیگونه یا کرئون

گاهی اوقات یک مسابقۀ فوتبال را می‌توان نقطۀ تلاقی شبکه‌ای از روابط میان ورزش، سیاست و حافظۀ جمعی دید. برد ایران در بازی مقابل اسرائیل در جام ملت‌های آسیا ۱۳۴۷، فقط یک پیروزی ورزشی نبود، بلکه لحظه‌ای بود که در آن مردم ایران احساس غرور و همبستگی ملی را تجربه کردند. اما برای فهم بهتر این احساس غرور و …

فصل دوم، اپیزود ششم | فاوست یا مفیستوفلس

اگر بگوییم جامعه‌شناسی در ایران، به یک تعبیری صرفاً به جامعه‌شناسی توسعه تقلیل پیدا کرده است، شاید حرف‌مان چندان بیراه نباشد. توسعه به کلیدواژۀ جامعه‌شناسی ما تبدیل شده است. در انتهای همۀ انتقادات به این نکته اشاره می‌شود که جامعۀ ایران، یک جامعۀ توسعه‌نیافته است و باید تلاش‌ها و تغییراتی صورت بگیر…

فصل دوم، اپیزود پنجم | مدرنیته، دن‌کیشوت یا سانچو

در این قسمت مداخله به تحلیل جنگ ۱۲ روزه پرداخته‌ایم. تلاش‌مان بیشتر این بوده که توضیح دهیم یک تحلیل درست دربارۀ چنین جنگی باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد تا از سطح آرزو، فحش و امید فراتر برود. همچنین تحلیل با پیش‌گویی و پیش‌بینی متفاوت است. ما در مداخله همواره به دنبال تحلیل‌های تاریخی بوده و هستیم. …

فصل دوم، اپیزود چهارم | مدرنیته، لورل یا هاردی

در قسمت‌های قبلی پادکست مداخله، سعی کردیم این روایت قهرمان‌محور از تاریخ ایران را نقد کنیم که معتقد است «ایرانِ امروز ساختۀ شاهانی مانند نادرشاه / آغامحمدخان / رضاشاه است». در این قسمت به نقد یک روایت رایج دیگر قهرمان‌محور از تاریخ معاصر ایران می‌پردازیم که معتقد است «اصلاح‌گران پیشرویی مانند قائم‌…

فصل دوم، اپیزود سوم| مدرنیته، مش قاسم یا دایی‌جان ناپلئون

«کار، کار خودشونه». این جمله یکی از پرتکرارترین جملات در فرهنگ جامعۀ ایرانِ معاصر، در تحلیل پدیده‌های سیاسی بوده است. گاهی اوقات این «خودشون» به نظام سیاسی ایران اشاره داشته، گاهی اوقات به دولت انگلیس، گاهی اوقات به دولت آمریکا، و گاهی اوقات هم به لابی یهود و نهادهای پنهانی فراماسونری. در این قسمت …

فصل دوم، اپیزود دوم | مدرنیته، دکتر جکیل یا آقای هاید

چرا از دل اروپای مدرن فاشیسم به وجود آمد؟ عموماً در توضیح چرایی شکل‌گیری فاشیسم، تحلیل‌ها به دام روان‌شناسی هیتلر و یا مسائل جامعه‌شناحتی آلمان می‌افتند. مسئلۀ ما این است که چه نسبتی بین اندیشۀ سیاسی مدرن که مروج آزادی و عقلانیت است و فاشیسم وجود دارد. در این قسمت توضیح خواهیم داد که چرا فاشیسم مقو…

فصل دوم، اپیزود اول | مدرنیته، کاوه یا اسکندر

بسیاری از افراد تصور می‌کنند که امروزه فقط اروپا و آمریکای شمالی مدرن هستند. سؤالی که پیش می‌آید این است که چه شد که این جوامع مدرن شدند و جوامع دیگر مدرن نشدند؟ آیا یک قهرمان آمد و آنها را مدرن کرد؟ یا یک حملۀ خارجی باعث شد که همۀ سنت‌ها به طور کامل از بین برود و جامعۀ مدرن به دنیا بیاید؟ عامل مدر…

فصل اول، اپیزود دهم | مداخله، علیه نوستالژی، علیه اسطوره، علیه فراموشی

مداخله مهم‌ترین مأموریت خودش را مقابله با کلیشه‌های ذهنی در مورد تاریخ می‌داند. کلیشه، محتوای تکراری نیست؛ بلکه عملکردی است که سعی می‌کند محتوای تکراری تولید کند و به همین دلیل کمکی به فهم وضعیت اکنون ما نمی‌کند. کلیشه‌های رایجی که در تاریخ‌نویسی ما وجود دارد و باید از آن‌ها دوری کنیم، نوستالژی‌گرا…

فصل اول، اپیزود نهم | مدرنیته و جدایی نادر از سیمین

خیلی از متفکران برای توضیح جایگاه تاریخی ایران، از مفاهیم «سنت» و «مدرنیته» استفاده می‌کنند. سنت به چه معناست؟ آیا سنت فقط مجموعه اندیشه‌هایی را شامل می‌شود که چند صد سال از آن گذشته باشد؟ مدرنیته به چه معناست؟ آیا مدرنیته یک مجموعه‌ی منسجمی از اندیشه‌هاست که می‌توان کل آن را پذیرفت؟ در قسمت نهم مد…

فصل اول، اپیزود هشتم | مدرنیته و شطرنج

یکی از تصورات خطی و کاریکاتورگونه از وضعیت مدرن این است که دین در وضعیت مدرن جایگاهی ندارد و یا اگر هم جایگاهی داشته باشد، در خانه و پستو است. این دیدگاه منطبق است با همان فهم غلط از سکولاریزاسیون که فکر می‌کند سکولاریزاسیون یعنی جدایی دین از سیاست. این دیدگاه ساده‌لوحانه درباره‌ی سکولاریزاسیون معت…