Je leverancier roept trots dat hij soeverein is. Maar als de wet Amerikaans is en de stekker in Washington zit, wie is er dan echt de baas?

Digitale soevereiniteit is in een half jaar van vakjargon naar chefsache gegaan, en Randal is het woord inmiddels een beetje zat. Brenno de Winter (auteur van “Soevereiniteit! Hoe dan?”) en Ellen Mok (Digitale Doetank) leggen uit waarom het toch een groot ding is: door onze digitale afhankelijkheid hebben we een stuk macht uit handen gegeven aan bedrijven waar we geen regie over hebben. Het gesprek gaat van de Westfaalse vrede naar het uitzetten van AI-modellen voor niet-Amerikanen, en van het mondkapjes-moment naar Chinese staatshackers die dertien jaar in de systemen van Volkswagen zaten. De oplossing is volgens Ellen grappig genoeg niet zo complex: we geven het geld al uit, we moeten het alleen anders uitgeven. Onderweg dreigt Ellen haar Mistral-abonnement op te zeggen (waarna het model zich netjes gedraagt) en bouwt Brenno al zijn slides om naar platte markdown, inclusief herbruikbare katplaatjes.

Over Ellen Mok

Ellen Mok is oprichter van de Digitale Doetank, een steward-owned advieskantoor dat overheden en bedrijven helpt bij digitale autonomie. Ze werkte eerder als Manager Cyber Strategy & Risk bij KPMG en als cybersecurity-onderzoeker bij de AIVD (onder meer in het Cyber China-team), en was in 2024 kandidaat voor D66 voor het Europees Parlement. Ze is daarnaast extern adviseur van het Digitale Autonomie Competentiecentrum (DACC).

• LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/ellen-mok-a238727b/
• Website: https://www.digitaledoetank.nl/

Over Brenno de Winter

Brenno de Winter is informatiebeveiligingsexpert, voormalig onderzoeksjournalist (Journalist van het Jaar 2011) en auteur van “Soevereiniteit! Hoe dan?”. Hij is voorzitter van Stichting LibreKAT (rond OpenKAT) en actief vanuit zijn bedrijf Vigilis B.V. In de aflevering presenteert hij zijn nieuwe open source presentatietool op basis van markdown.

• LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/brenno
• Website: https://dewinter.com/

In deze aflevering

0:00:00 Intro: soevereiniteit sexy maken en een Europese virusscanner
0:02:15 Ellens Digitale Doetank: een advieskantoor zonder afhankelijkheid als verdienmodel
0:04:11 Gemeente Amsterdam als launching customer en de beslisboom voor de cloud
0:09:07 Soevereiniteit versus digitale autonomie, en waarom “wij kunnen geen hyperscalers” onzin is
0:14:13 De kostencurve: Europees doet vooraf pijn, Amerikaans achteraf
0:17:07 Van de Westfaalse vrede naar big tech als de nieuwe baas
0:20:33 Het mondkapjes-moment en AI-modellen die voor niet-Amerikanen dichtgaan
0:23:02 Waarom de IT geen leermechanisme heeft zoals de luchtvaart
0:28:03 Slides als platte markdown: Brenno’s ontsnapping uit PowerPoint (met katten)
0:31:42 Sponsor: Rabobank
0:36:20 Vibecoden met Amerikaanse modellen: mag dat als je hier zo tegen bent?
0:46:06 Van ISO 27001 tot een echt soevereiniteitsstempel
0:57:49 Het Cloud Sovereignty Framework, de SEAL-niveaus en de wildgroei aan modellen
1:05:22 Nationale veiligheid Amerikaanse stijl: toegang tot de meest gevoelige data
1:13:57 256 miljard per jaar naar big tech, ongeveer een heel land aan economie
1:20:22 Chinese staatshackers, dertien jaar bij Volkswagen en gedumpte e-auto’s
1:29:07 Luistervraag Boba: wordt soevereiniteit ooit sexy?
1:36:17 Luistervraag Robert-Jan: wat moeten nerds nog bouwen?

Genoemd in deze aflevering

• Soevereiniteit! Hoe dan?, het boek van Brenno de Winter
• Digitale Doetank, Ellens advieskantoor voor digitale autonomie
• Cloud Sovereignty Framework, het Europese model met SEAL-niveaus 0 tot 4
• Volwassenheidsmodel Digitale Autonomie (DACC), zelftest voor je organisatie
• MITRE ATT&CK Framework, het community-model dat als inspiratie diende
• Nextcloud All-in-One, open source werkplek om zelf te hosten
• The Good Cloud, Nederlandse gehoste Nextcloud-dienst
• Stichting LibreKAT, Brenno’s stichting rond OpenKAT

Tips van de tafel

Brenno: Maak van je presentaties platte markdown in plaats van PowerPoint; doorzoekbaar, herbruikbaar en het scheelt gigabytes aan opslag.
Brenno: Vibecode gerust met AI, maar lees je eigen code en sla geen stappen over, anders bouw je cognitieve schuld op.
Ellen: Koop bij een aanbesteding op je eigen normen en waarden, niet op de laagste prijs; anders komt er nooit een volwassen Europees alternatief.
Ellen: Ga deze week bewust iets vets kopen of gebruiken dat Europees is.