Een bouwkeet vol Philips-mensen die er geen zin in hadden. Ruim veertig jaar later is ASML een geopolitiek schaakstuk. Hoe dan?

ASML bouwt de machines waarmee de meest geavanceerde chips ter wereld worden gemaakt. Toch krijg je vaak een lege blik als je op een feestje vraagt wat het bedrijf doet. BNR-journalisten Daniël Mol en Maxim van Mil doken twee jaar in die geschiedenis voor hun podcast Ons ASML. Aan tafel vertellen ze hoe ASML in 1984 begon als afsplitsing die Philips liever kwijt dan rijk was, met mensen die dachten dat ze in een sterfhuis zaten. En hoe eerste directeur Gjalt Smit op de terugvlucht uit San Francisco, na een glas rode wijn, ineens wist hoe ASML nummer één kon worden. Daarna komen de gok op extreem ultraviolet licht (EUV) en de spionagezaak die Nederland wakker schudde aan bod. Oud-bestuurder Frits van Hout ontdekte dat ASML zelf op het geopolitieke schaakbord was gezet. Plus: waarom ze bij partner imec op cultuurcursus gingen om met de Brabanders te kunnen samenwerken.

Over Daniël Mol

Daniël Mol is programmamaker bij BNR. Hij presenteert de Cryptocast, stelt De Grote Tech Show samen en is co-producer van De Technoloog. Daarvoor produceerde hij het afscheidsinterview dat Herbert Blankesteijn en Ben van der Burg afnamen bij ASML-topman Martin van den Brink. Samen met Maxim van Mil maakte hij de podcast Ons ASML.

• LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/dani%C3%ABl-mol-33a200216
• Ons ASML: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/ons-asml/id6819569525

Over Maxim van Mil

Maxim van Mil is tech- en beursjournalist bij BNR en dagelijks te horen in BNR Beurs. Voor Ons ASML deed hij twee jaar onderzoek naar de geschiedenis van het bedrijf, tot in het eigen archief van ASML. Hij legt uit waarom zelfs beursanalisten vaak niet precies weten wat ASML maakt.

• LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/maxim-van-mil
• Ons ASML: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/ons-asml/id6819569525

In deze aflevering

0:00:13 Intro: wat doet ASML eigenlijk, en waarom weet bijna niemand dat?
0:05:25 Nerdbekering in de cleanroom, bij het afscheid van Martin van den Brink
0:12:01 Gesprek over spionage en geopolitiek
0:17:52 Van Natlab-idee tot sterfhuis vol Philips-mensen zonder zin
0:22:25 Gjalt Smit, een glas rode wijn en drie regels om nummer één te worden
0:35:44 De gok op extreem ultraviolet, en klanten die mee moesten investeren
0:46:36 Frits van Hout: niet aan het schaakbord, maar erop
0:53:22 Cultuurcursus bij imec om met de Brabanders te kunnen werken
1:00:43 Luistervraag van Joris Matthijsen: welke vraag bleef onbeantwoord?
1:05:33 Luistervraag van Alex Schoonkind: hoe krijgen we meer ASML's in Nederland?

Sponsor: Alliander

Kijk op https://werkenbij.alliander.com/

Genoemd in deze aflevering

• Ons ASML, de BNR-podcast van Daniël en Maxim: acht afleveringen, wekelijks vanaf vrijdag 16 oktober 2026
• Het ontstaansverhaal van ASML, de start in 1984 volgens ASML zelf
• EUV-lithografiesystemen, ASML legt extreem ultraviolet uit
• Lenzen en spiegels, achtergrond bij optiek en High-NA
• Lessons Learned from ASML, boek van Susanne van der Velden en Mohammad Nasir Nasiri
• Le Chat van Mistral AI, Franse chatassistent die Daniël noemt

Tips van de tafel

Maxim van Mil: wil je echt snappen waarom ASML slaagde, zoek dan het boek van Susanne van der Velden op, het resultaat van ruim tien jaar onderzoek naar het bedrijf.

Daniël Mol: luister Ons ASML voor het hele verhaal, van de eerste bouwkeet tot de geopolitiek van nu.

Daniël Mol: wie Europese tech wil steunen, begint bij gebruiken. Probeer bijvoorbeeld eens Le Chat van Mistral AI.