Doordat de wereld steeds verder vergrijst en meer mensen recht hebben op een pensioen, stevenen we af op een wereldwijde pensioencrisis. Daarvoor waarschuwt Larry Flink, de topman van vermogensbeheerder BlackRock. ‘Als je naar de Verenigde Staten kijkt, dan zie je dat er te veel mensen zijn die te weinig sparen voor hun oude dag’, legt econoom Edin Mujagic uit. 

Doordat de wereld steeds verder vergrijst en meer mensen recht hebben op een pensioen, stevenen we af op een wereldwijde pensioencrisis. Daarvoor waarschuwt Larry Flink, de topman van vermogensbeheerder BlackRock. ‘Als je naar de Verenigde Staten kijkt, dan zie je dat er te veel mensen zijn die te weinig sparen voor hun oude dag’, legt econoom Edin Mujagic uit.

Elke dag een intrigerende gedachtewisseling over de stand van de macro-economie. Op maandag en vrijdag gaat presentator Thomas van Zijl in gesprek met econoom Arnoud Boot, de rest van de week praat Van Zijl met econoom Edin Mujagić.

Elke dag een intrigerende gedachtewisseling over de stand van de macro-economie. Op maandag en vrijdag gaat presentator Thomas van Zijl in gesprek met econoom Arnoud Boot, de rest van de week praat Van Zijl met econoom Edin Mujagić.

Macro met Boot en Mujagić  | BNR

Elke dag een intrigerende gedachtewisseling over de stand van de macro-economie. Op maandag en vrijdag gaat presentator Thomas van Zijl in gesprek met econoom Arnoud Boot, de rest van de week praat Van Zijl met econoom Edin Mujagić.

Arnoud Boot (1960, Huizen) is hoogleraar Corporate Finance en Financiële Markten aan de Universiteit van Amsterdam. Arnoud Boot wil de luisteraar met zijn bijdragen aan het denken zetten. “Niets is mooier dan in discussie gaan over waar het economisch beleid naartoe moet.”

Edin Mujagić (1977, Bosnië-Herzegovina) is hoofdeconoom bij OHV Vermogensbeheer. Mujagić wil de vergeten lessen uit de economische historie gebruiken om het heden te duiden. “Een gids zijn door de wondere wereld van de economie, kan het voor een macro-econoom nog leuker worden?”

Elke dag een intrigerende gedachtewisseling over de stand van de macro-economie. Op maandag en vrijdag gaat presentator Thomas van Zijl in gesprek met econoom Arnoud Boot, de rest van de week praat Van Zijl met econoom Edin Mujagić.
Arnoud Boot (1960, Huizen) is hoogleraar Corporate Finance en Financiële Markten aan de Universiteit van Amsterdam. Arnoud Boot wil de luisteraar met zijn bijdragen aan het denken zetten. “Niets is mooier dan in discussie gaan over waar het economisch beleid naartoe moet.”
Edin Mujagić (1977, Bosnië-Herzegovina) is hoofdeconoom bij OHV Vermogensbeheer. Mujagić wil de vergeten lessen uit de economische historie gebruiken om het heden te duiden. “Een gids zijn door de wondere wereld van de economie, kan het voor een macro-econoom nog leuker worden?”

Macro met Boot en Mujagić | BNR | Payt

Hét zakelijke nieuwsprogramma van de Nederlandse radio. Presentatie: Thomas van Zijl. Elke dag een nieuwe editie online, en elke dag om 12.00 uur te horen op BNR Nieuwsradio. 

Hét zakelijke nieuwsprogramma van de Nederlandse radio. Presentatie: Thomas van Zijl. Elke dag een nieuwe editie online, en elke dag om 12.00 uur te horen op BNR Nieuwsradio.

Zakendoen | BNR

Deze feed bevat alle afleveringen van:
BNR Beurs
BNR Beleggerspanel
BNR Economenpanel
Buiten de Beurs
Column Corné van Zeijl
De Economische stand van Nederland
Doorgelicht
Economie update
EK update: Derk dwars door Duitsland
En Gratis Bier Voor Iedereen
Het Nieuwe Geld
Levenspioniers
Macro met Boot en Mujagić
Rotterdam in de Olie
Van Alle Markten Thuis

Deze feed bevat alle afleveringen van:
<ul>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/beurs">BNR Beurs</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/zakendoen-beleggen">BNR Beleggerspanel</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/zakendoen-beleggen">BNR Economenpanel</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/buiten-de-beurs">Buiten de Beurs</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/corne-van-zeijl">Column Corné van Zeijl</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-economische-stand-van-nederland">De Economische stand van Nederland</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/doorgelicht">Doorgelicht</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/economie-update">Economie update</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/ek-update-derk-dwars-door-duitsland">EK update: Derk dwars door Duitsland</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/en-gratis-bier-voor-iedereen">En Gratis Bier Voor Iedereen</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/het-nieuwe-geld">Het Nieuwe Geld</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/levenspioniers">Levenspioniers</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/macro-met-boot-en-mujagic">Macro met Boot en Mujagić</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/rotterdam-in-de-olie">Rotterdam in de Olie</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/podcast/vanallemarktenthuis">Van Alle Markten Thuis</a></li>
</ul>

BNR Economie

Macro met Boot en Mujagić

‘We stevenen af op een pensioencrisis’

Terwijl nationale en Europese parlementen door de oorlog in het Midden-Oosten worden gedwongen na te denken over de gevolgen van de stijgende energieprijzen, is in Brussel gisteren besloten het emissiehandelssysteem voorlopig intact te houden. Daarmee was het glas ‘halfvol’, denkt macro-econoom Arnoud Boot.

Nog even: emissiehandelssysteem?

Dat systeem (ETS) zet bedrijven die CO2 uitstoten onder druk om schoner te produceren. Wie wil vervuilen, moet vervuilingscertificaten kopen, die steeds schaarser worden. Dit zorgt voor een prijsprikkel: bedrijven worden gestimuleerd te investeren in groenere energie en minder vervuilende productiemethoden. Omdat het aantal beschikbare certificaten over de tijd afneemt, zijn bedrijven verplicht hun productie aan te passen, waardoor de totale CO2-uitstoot geleidelijk daalt.

Het ETS wordt terecht gezien als een succes van de Europese Unie. Maar dit vereist continu overheidsbeleid, want om de CO2-uitstoot tegen te gaan moet je investeren in groenere energie en productie. Daarom was het glas in Brussel toch wel halfvol.

Want er is veel discussie over voortzetting van het ETS? 

Sommige landen wilden het ETS tijdelijk stopzetten om de industrie te ontzien. Polen, Italië en Oostenrijk noemen het voortzetten van het systeem een existential threat voor de industrie. Gelukkig blijft het ETS overeind, al worden er enkele kleine aanpassingen doorgevoerd. Deze geven bedrijven iets meer speelruimte, waardoor het systeem iets minder strak wordt, maar de kern blijft intact.

Dat is goed nieuws, maar er speelt meer in de energiediscussie, namelijk de verzwaring van de energienetten. 

Een belangrijk onderdeel van de energiediscussie is de toegang van bedrijven tot het elektriciteitsnetwerk. Investeringen in het netwerk zijn achtergebleven, waardoor veel bedrijven geen aansluiting hebben. Dit vormt een fundamentele beperking voor het groeivermogen van de economie.

Europa stelt nu dat niet alleen de energiekosten, maar ook de netwerkkosten gesubsidieerd mogen worden om energie goedkoper te maken. Dat klinkt gunstig voor consumenten, maar kan er ook toe leiden dat er minder geld binnenkort voor investeringen in de netwerken. Op de lange termijn betekent dit dat de capaciteit van het netwerk beperkt blijft, waardoor bedrijven en consumenten uiteindelijk weer te maken krijgen met tekorten. Daarmee spannen we het paard achter de wagen.

Die investeringen zijn dus belangrijk. Waarom zijn die zo achtergebleven destijds?

Energienetwerken kunnen in private handen zijn, maar in feite zijn ze een publiek goed. Ze zijn de ruggengraat van een land en zijn van nationaal en internationaal belang. Op de vraag waarom de investeringen in deze netwerken zijn achtergebleven, waardoor we te maken hebben met capaciteitsproblemen, is nog geen eenvoudig antwoord op te geven.

Een deel van de verklaring is dat netwerkkosten doorberekend worden aan consumenten en bedrijven die er gebruik van maken. Die tarieven worden gereguleerd door de Nederlandse mededingingsautoriteit (ACM), om te voorkomen dat de kosten te hoog worden. Het streven om de tarieven zo laag mogelijk te houden is goed voor de consument, maar gaat wel ten koste van noodzakelijke investeringen. Maar die zijn juist cruciaal, want zonder investeringen hebben consumenten en bedrijven morgen geen toegang tot het netwerk.

 

Terwijl nationale en Europese parlementen door de oorlog in het Midden-Oosten worden gedwongen na te denken over de gevolgen van de stijgende energieprijzen, is in Brussel gisteren besloten het emissiehandelssysteem voorlopig intact te houden. Daarmee was het glas &lsquo;halfvol&rsquo;, denkt macro-econoom Arnoud Boot.
Nog even: emissiehandelssysteem?
Dat systeem (ETS) zet bedrijven die CO2 uitstoten onder druk om schoner te produceren. Wie wil vervuilen, moet vervuilingscertificaten kopen, die steeds schaarser worden. Dit zorgt voor een prijsprikkel: bedrijven worden gestimuleerd te investeren in groenere energie en minder vervuilende productiemethoden. Omdat het aantal beschikbare certificaten over de tijd afneemt, zijn bedrijven verplicht hun productie aan te passen, waardoor de totale CO2-uitstoot geleidelijk daalt.
Het ETS wordt terecht gezien als een succes van de Europese Unie. Maar dit vereist continu overheidsbeleid, want om de CO2-uitstoot tegen te gaan moet je investeren in groenere energie en productie. Daarom was het glas in Brussel toch wel halfvol.
Want er is veel discussie over voortzetting van het ETS?&nbsp;
Sommige landen wilden het ETS tijdelijk stopzetten om de industrie te ontzien. Polen, Itali&euml; en Oostenrijk noemen het voortzetten van het systeem een existential threat voor de industrie. Gelukkig blijft het ETS overeind, al worden er enkele kleine aanpassingen doorgevoerd. Deze geven bedrijven iets meer speelruimte, waardoor het systeem iets minder strak wordt, maar de kern blijft intact.
Dat is goed nieuws, maar er speelt meer in de energiediscussie, namelijk de verzwaring van de energienetten.&nbsp;
Een belangrijk onderdeel van de energiediscussie is de toegang van bedrijven tot het elektriciteitsnetwerk. Investeringen in het netwerk zijn achtergebleven, waardoor veel bedrijven geen aansluiting hebben. Dit vormt een fundamentele beperking voor het groeivermogen van de economie.
Europa stelt nu dat niet alleen de energiekosten, maar ook de netwerkkosten gesubsidieerd mogen worden om energie goedkoper te maken. Dat klinkt gunstig voor consumenten, maar kan er ook toe leiden dat er minder geld binnenkort voor investeringen in de netwerken. Op de lange termijn betekent dit dat de capaciteit van het netwerk beperkt blijft, waardoor bedrijven en consumenten uiteindelijk weer te maken krijgen met tekorten. Daarmee spannen we het paard achter de wagen.
Die investeringen zijn dus belangrijk. Waarom zijn die zo achtergebleven destijds?
Energienetwerken kunnen in private handen zijn, maar in feite zijn ze een publiek goed. Ze zijn de ruggengraat van een land en zijn van nationaal en internationaal belang. Op de vraag waarom de investeringen in deze netwerken zijn achtergebleven, waardoor we te maken hebben met capaciteitsproblemen, is nog geen eenvoudig antwoord op te geven.
Een deel van de verklaring is dat netwerkkosten doorberekend worden aan consumenten en bedrijven die er gebruik van maken. Die tarieven worden gereguleerd door de Nederlandse mededingingsautoriteit (ACM), om te voorkomen dat de kosten te hoog worden. Het streven om de tarieven zo laag mogelijk te houden is goed voor de consument, maar gaat wel ten koste van noodzakelijke investeringen. Maar die zijn juist cruciaal, want zonder investeringen hebben consumenten en bedrijven morgen geen toegang tot het netwerk.
&nbsp;

‘Behoud ETS-systeem is mooi, maar glas is halfvol’

Socrates staat onder meer bekend om de uitspraak: ‘Het enige dat ik zeker weet, is dat ik niets weet’. En dat was eigenlijk ook de boodschap van Fed-voorzitter Jerome Powell gisteren tijdens de persconferentie na de rentevergadering, zegt macro-econoom Edin Mujagić. De Amerikaanse centrale bank heeft besloten de rente ongewijzigd te laten op 3,5-3,75 procent, ondanks – of eigenlijk, vanwege – de grote wereldwijde onzekerheid.

 

Socrates staat onder meer bekend om de uitspraak: &lsquo;Het enige dat ik zeker weet, is dat ik niets weet&rsquo;. En dat was eigenlijk ook de boodschap van Fed-voorzitter Jerome Powell gisteren tijdens de persconferentie na de rentevergadering, zegt macro-econoom Edin Mujagić. De Amerikaanse centrale bank heeft besloten de rente ongewijzigd te laten op 3,5-3,75 procent, ondanks &ndash; of eigenlijk, vanwege &ndash; de grote wereldwijde onzekerheid.
&nbsp;

‘Het komt niet vaak voor dat je een centrale bankier met een filosoof kan vergelijken’

Deze week staan er talloze rentebesluiten op de agenda. Nadat Australië eerder deze week de rente opnieuw verhoogde, is het nu de beurt aan de Fed en de ECB. Vanuit Frankfurt hoopt macro-econoom Edin Mujagic vooral ‘stoere taal’ te horen.

Moeten we ons schrap zetten deze week?

Ja. Australië ging als eerste. De Centrale Bank van Australië verhoogde de rente voor de tweede keer dit jaar, als reactie op de gestegen energieprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten. De inflatie ligt er momenteel hoog, bijna 4 procent, terwijl de bank mikte op 2 tot 3 procent.

De ECB zit momenteel in een gunstigere positie. Het laatste inflatiecijfer laat zien dat de geldontwaarding in de eurozone 1,9 procent bedroeg, keurig onder de 2 procent-grens. Maar dit cijfer gaat over de periode vóór de oorlog in het Midden-Oosten. De effecten van de recente stijging van olieprijzen zijn nog niet meegenomen.

Kunnen we op dat cijfer varen dan?

Kijk je dieper naar de cijfers, dan blijkt dat één factor de inflatie aanzienlijk drukte: energie. Die was ongeveer 3 procent goedkoper dan een jaar eerder, waardoor de inflatie met 0,3 procentpunt daalde. Zonder deze daling zou de inflatie boven de 2 procent zijn uitgekomen. Nu die tijdelijke bijdrage wegvalt, kan de druk op toekomstige inflatiecijfers toenemen, zeker door hogere olie- en gasprijzen.

Daar komt nog bij dat de zwakkere euro extra druk geeft. Olie wordt in dollars betaald; als de euro daalt, stijgt de prijs in euro’s en daarmee de inflatiedruk.

Tegelijkertijd zien we dat de marktrente blijft stijgen. Is dat een waarschuwing? 

Ik denk van wel. Bij de persconferentie hoop ik stoere taal te horen, in de zin: vandaag doen we niets, maar we bereiden ons voor op renteverhogingen. De discussie van de afgelopen tijd – rente gelijk houden of verlagen – moet verschuiven naar rente gelijk houden of verhogen. Deze focus is belangrijk vanwege die stijgende kapitaalmarktrentes. 

Beleggers op die markten herinneren zich nog goed dat in 2021 en 2022 de inflatie volledig uit de hand liep, terwijl de ECB dat toen bagatelliseerde. Die fout wil de bank volgens mij niet nog een keer maken. Doet ze dat wel, dan loopt ze het risico dat de financiële markt minder vertrouwen krijgt en de kapitaalmarktrentes verder stijgen. De ECB heeft nu de luxe om het even aan te kijken, maar dat mag niet te lang duren. 

Maar overheden denken al na over het opzetten van steunpakketten. Dat kost geld en kan daardoor inflatoire druk veroorzaken?  

Ja, en dat is nog een reden dat de deur voor renteverhogingen open moet gaan. In veel landen in de eurozone wordt gesproken over compensatie voor de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten. Vanuit politiek oogpunt is dat begrijpelijk, maar de realiteit is dat veel van die landen geen extra middelen hebben. Maar compensatie betekent ook hogere uitgaven, grotere begrotingstekorten en eerder meer inflatie dan minder. 

Dat is extra reden voor de ECB om stoere taal te gebruiken. Misschien niet alleen woorden, maar ook concrete renteverhogingen te overwegen. 

Deze week staan er talloze rentebesluiten op de agenda. Nadat Australi&euml; eerder deze week de rente opnieuw verhoogde, is het nu de beurt aan de Fed en de ECB. Vanuit Frankfurt hoopt macro-econoom Edin Mujagic vooral &lsquo;stoere taal&rsquo; te horen.
Moeten we ons schrap zetten deze week?
Ja. Australi&euml; ging als eerste. De Centrale Bank van Australi&euml; verhoogde de rente voor de tweede keer dit jaar, als reactie op de gestegen energieprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten. De inflatie ligt er momenteel hoog, bijna 4 procent, terwijl de bank mikte op 2 tot 3 procent.
De ECB zit momenteel in een gunstigere positie. Het laatste inflatiecijfer laat zien dat de geldontwaarding in de eurozone 1,9 procent bedroeg, keurig onder de 2 procent-grens. Maar dit cijfer gaat over de periode v&oacute;&oacute;r de oorlog in het Midden-Oosten. De effecten van de recente stijging van olieprijzen zijn nog niet meegenomen.
Kunnen we op dat cijfer varen dan?
Kijk je dieper naar de cijfers, dan blijkt dat &eacute;&eacute;n factor de inflatie aanzienlijk drukte: energie. Die was ongeveer 3 procent goedkoper dan een jaar eerder, waardoor de inflatie met 0,3 procentpunt daalde. Zonder deze daling zou de inflatie boven de 2 procent zijn uitgekomen. Nu die tijdelijke bijdrage wegvalt, kan de druk op toekomstige inflatiecijfers toenemen, zeker door hogere olie- en gasprijzen.
Daar komt nog bij dat de zwakkere euro extra druk geeft. Olie wordt in dollars betaald; als de euro daalt, stijgt de prijs in euro&rsquo;s en daarmee de inflatiedruk.
Tegelijkertijd zien we dat de marktrente blijft stijgen. Is dat een waarschuwing?&nbsp;
Ik denk van wel. Bij de persconferentie hoop ik stoere taal te horen, in de zin: vandaag doen we niets, maar we bereiden ons voor op renteverhogingen. De discussie van de afgelopen tijd &ndash; rente gelijk houden of verlagen &ndash; moet verschuiven naar rente gelijk houden of verhogen. Deze focus is belangrijk vanwege die stijgende kapitaalmarktrentes.&nbsp;
Beleggers op die markten herinneren zich nog goed dat in 2021 en 2022 de inflatie volledig uit de hand liep, terwijl de ECB dat toen bagatelliseerde. Die fout wil de bank volgens mij niet nog een keer maken. Doet ze dat wel, dan loopt ze het risico dat de financi&euml;le markt minder vertrouwen krijgt en de kapitaalmarktrentes verder stijgen. De ECB heeft nu de luxe om het even aan te kijken, maar dat mag niet te lang duren.&nbsp;
Maar overheden denken al na over het opzetten van steunpakketten. Dat kost geld en kan daardoor inflatoire druk veroorzaken? &nbsp;
Ja, en dat is nog een reden dat de deur voor renteverhogingen open moet gaan. In veel landen in de eurozone wordt gesproken over compensatie voor de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten. Vanuit politiek oogpunt is dat begrijpelijk, maar de realiteit is dat veel van die landen geen extra middelen hebben. Maar compensatie betekent ook hogere uitgaven, grotere begrotingstekorten en eerder meer inflatie dan minder.&nbsp;
Dat is extra reden voor de ECB om stoere taal te gebruiken. Misschien niet alleen woorden, maar ook concrete renteverhogingen te overwegen.&nbsp;

‘We stevenen af op een pensioencrisis’

In 2 playlist(s)

Macro met Boot en Mujagić

Social links

Follow podcast

Recent clips