Producenten en consumenten geven een wisselend beeld van de economie. Ondanks de onzekerheden ligt het producentenvertrouwen op een redelijk niveau.  Het consumentenvertrouwen blijft daarentegen al sinds de coronapandemie laag. Dat is volgens macro-econoom Arnoud Boot opvallend. ‘Als er één groep is die sinds COVID bijna altijd heeft geprofiteerd van alle onrust, dan zijn het de consumenten.’ 

Hoe precies zijn die CBS-cijfers?

Het producentenvertrouwen betreft het cijfer van maart. Dat was dus al na het begin van de oorlog met Iran, die namelijk op 28 februari begon. Dat vertrouwen kan dus nog instorten. Als het hele Midden-Oosten in een crisis wordt gestort, is dat eigenlijk wel verrassend.

Maar het consumentenvertrouwen is nog veel verrassender. Want als er één groep is die sinds COVID bijna altijd heeft geprofiteerd van alle onrust, dan zijn het de consumenten. Er zijn altijd mensen die tussen wal en schip vallen, juist in crisissituaties, maar vrijwel alle groepen zijn erop vooruitgegaan.

Van laag tot hoog, met uitzondering van gepensioneerden, is er sprake geweest van een ongekende koopkrachtstijging. En toch is de onvrede onder consumenten groter dan ooit.

Maar het IMF waarschuwt juist voor nog meer onzekerheid. Hoe moeten we dat interpreteren?

De boodschap van het IMF is uitermate belangrijk. Volgende week verschijnt hun World Economic Outlook, en het kan bijna niet anders dan dat de verwachtingen naar beneden worden bijgesteld. Als je kijkt naar de wereld, naar de onrust en de fricties die opnieuw ontstaan aan de aanbodkant, dan is dat onvermijdelijk.

Ontwikkelde economieën kunnen hier over het algemeen vrij goed mee omgaan, maar uit dit rapport zal opnieuw blijken dat armere landen de grootste klappen krijgen. Dat zien we nu al gebeuren. Maar die CBS-cijfers gaan over Nederland, de westerse wereld die er keer op keer relatief goed uitkomt.

Waarom blijft het consumentenvertrouwen dan laag?

Consumentenvertrouwen is cruciaal. Als dat langdurig laag blijft, heeft dat gevolgen voor de democratie en de bestuurbaarheid van een land, en kan het leiden tot grote onrust onder kiezers. Vakbonden waarschuwen voor bezuinigingen waar zij niet aan willen meewerken — en dat is begrijpelijk.

Waarom is de consument dan toch ontevreden?

Dat heeft voor een belangrijk deel te maken met sociale media. We kunnen elkaar tegenwoordig elke seconde van alles wijsmaken. Die permanente stroom van onrust moet je niet onderschatten. Het leidt tot grote verschuivingen in het politieke landschap. Maar heeft de consument het in Nederland daadwerkelijk slecht? Nee — hij heeft het beter dan ooit.