In Europa geldt doorgaans: hoe dichter landen bij Rusland liggen, hoe meer ze het land vrezen en hoe meer ze investeren in veiligheid en defensie. Toch is het allemaal niet zo simpel, zo zeggen defensie-experts Michelle Haas en Tim Haesebrouck van de universiteit van het Belgische Gent (UGent) in deze editie van 'In het defensief'. Al jaren doen ze onderzoek naar defensie-hervormingen in Europa. 

Op dit moment zijn alle ogen in de Europese Unie gericht op Hongarije. Daar vond vorige week een electorale aardverschuiving plaats, waardoor premier Viktor Orbán na zestien jaar het veld moet ruimen voor de pro-Europese Peter Magyar. Minder bekend is dat Hongarije niet alleen in de EU, maar ook in de Navo een eigen koers ging varen. Boedapest bedong in 2024 dat het een uitzonderingspositie op het gebied van Oekraïnesteun kreeg. Binnen de Navo hoeft Hongarije niet bij te dragen aan Navo-activiteiten voor of militaire hulp aan Kyiv.

Hoogleraar internationale politiek Haesebrouck denkt dat Magyar, anders dan Orbán, niet via allerlei veto's EU-beleid zal frustreren. Hij vraagt zich wel sterk af of de nieuwe premier straks het Hongaarse Oekraïnebeleid stevig zal omgooien. Hij verwacht in elk geval niet dat de hulpkraan naar Kyiv nu wel flink opengaat.

De Baltische staten en Polen zijn daarentegen felle pleitbezorgers van de Navo en van Oekraïnesteun, ziet onderzoeker Haas. Deze landen zien de Navo als de belangrijkste garantie om Rusland buiten de deur te houden. Door Kyiv in de strijd te houden, heeft Moskou het bovendien - zo denken de Balten en Polen - te druk om hun landen aan te vallen.

Ook Tsjechië zat land op die lijn, tot de jongste verkiezingen. De nieuwe premier Pas toen president Petr Pavel de nieuwe, populistische Tsjechische premier Andrej Babis onder druk zette en alleen zijn zegen wilde geven aan diens coalitie als die zich pro-defensie, pro-Europees en pro-NAVO, zou opstellen, ging Pavel akkoord.

De Poolse populisten van de voormalige regeringspartij PiS zijn juist erg voor de Navo, maar geen groot fan van de EU. 'De ene populist is de andere niet', willen Haas en Haesebrouck maar zeggen. Ze spelen allemaal in op de nationale onderbuikgevoelens en de beleving van de nationale geschiedenis. Daardoor is het te simpel om ze over één kam te scheren. We nemen de Oost-Europese landen in deze aflevering met de UGent-onderzoekers door.

Over In het defensief

In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.

Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments. 

Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.  

Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.