Dat de krijgsmacht tanks, fregatten, luchtafweergeschut en munitie moet hebben, is bekend. Maar dat militairen ook niet meer zonder computers, laptops, de juiste software en digitale vaardigheden en zelfs getalenteerde hackers kunnen, dat wordt sneller vergeten. 

In deze aflevering van de podcast ‘In het defensief’ pleit universitair hoofddocent Jelle van Haaster van de Nederlandse Defensieacademie hartstochtelijk voor meer investeringen in cybercapaciteiten. Toen hij zelf vertrok als militair bij Defensie om zich op cyber te storten, hield het leger zich nog verre van de digitale wereld. Gelukkig is dat volgens Van Haaster nu heel anders, al acht hij nóg snellere veranderingen hard nodig.  

Van Haaster is ‘fan’ van kunstmatige intelligentie. Officiers op het slagveld krijgen nu al enorme hoeveelheden informatie binnen van verkenningsdrones, radars, militairen aan het front, satellieten, de veiligheidsdiensten en noem maar op. Alleen met AI is die overvloed aan data op termijn nog snel te verwerken om als krijgsmacht vervolgens een goede gevechtsstrategie te kunnen uitdokteren, denkt de wetenschapper. 

Ziet hij dan geen gevaren van AI, zoals het verlies van de menselijke dominantie waarvoor zelfs de Paus het afgelopen weekend waarschuwde? Of wat te denken van de killerrobots, die zonder enige vorm van empathie of aanziens des persoons mensen in de toekomst massaal zouden kunnen neermaaien? ‘Lang leek me dat onzin, die killer robots,’ erkent Van Haaster.  

Maar inmiddels zijn er, zo zegt hij, al aanvalsdrones die gezichten herkennen en deze – nu nog na toestemming van een echt mens, een dronepiloot – kunnen doden? Hierover moeten we in gesprek, zegt Van Haaster. Want Westerse legers zullen niet snel robots zonder menselijke toestemming laten doden, maar wat als het westen tegenover krijgsmachten komt te staan die het minder nauw nemen met ethische normen? En vooral: hoe pakt juist Europa als eerste de kansen die AI óók biedt? Van Haaster pleit voor samenwerking met bedrijven, het liefst ook van Europese bodem.

Over In het defensief

In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.

Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments. 

Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.  

Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.

In de podcast bespreken Schrijver en Kegel ook hoe Rusland vergelijkbare methodes probeert in te zetten, al zijn die volgens hen minder effectief. Daarnaast gaat het gesprek over de snelheid waarmee Oekraïne innoveert tijdens de oorlog — bijvoorbeeld op het gebied van drones, informatie-uitwisseling en samenwerking tussen overheid en technologiebedrijven.

De centrale vraag daarbij: kan Europa daarvan leren? Volgens de onderzoekers wel, al waarschuwen ze dat NAVO-landen de Oekraïense aanpak niet simpelweg één-op-één kunnen overnemen. Toch laat Oekraïne volgens hen zien hoe belangrijk snelheid, flexibiliteit en technologische innovatie zijn geworden in moderne conflicten.