Darubini ya Afrika (Kiswahili)

Uganda: Benki Kuu ya Uganda itaanza mwezi huu mpango wa kununua dhahabu ndani ya nchi, ikiungana na mataifa mengine duniani yanayoongeza akiba ya dhahabu kufuatia kupanda kwa bei ya madini hayo. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na mwandishi wetu Cassius Ochokombege kutoka Kampala-Uganda, Abedi alimuuliza ni kwa nini benki kuu ya Uganda imeamua kuanza mpango huo, Cassius alianza kwa kufafanua zaidi.

AU: Wataalamu wa masuala ya kimataifa wanaonya kuwa nchi za Afrika huenda zikaanza kuhisi athari barani humo, hasa katika bei za mafuta, gharama za chakula na uhusiano wa kidiplomasia. Kulichambua hili Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Navile Meena, ambaye ni mchambuzi huru kutoka Dar es salaam-Tanzania, ambapo Navile Meena alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Aliyekuwa Waziri Mkuu wa Tunisia, Ali Larayedh, amehukumiwa kifungo cha miaka 24 jela kwa tuhuma za kuwezesha raia wa Tunisia kusafiri kwenda Syria kujiunga na makundi ya kijihadi katika muongo uliopita. Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Viongozi wa Mkoa wa Kivu Kaskazini – Drc, katika maeneo yanayodhibitiwa na M23, wametoa wito kwa wakaazi wa mji wa mpakani wa Ishasha, ulioko kwenye mpaka kati ya Uganda na Drc, kujitenga na wapiganaji wa FDLR wanaodaiwa kupiga kambi katika hifadhi ya Taifa ya Virunga. Mwandishi wetu Austere Malivika na ripoti kamili kutoka Drc.

Ethiopia: Rais wa Israeli Isaac Herzog amewasili Addis Ababa nchini Ethiopia hii leo, kuanza ziara ya kikazi ya siku mbili nchini humo.Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Afrika Kusini: Serikali ya Afrika Kusini imesema katika bajeti yake ya mwaka kuwa itapendekeza mfumo wa kusimamia nidhamu ya fedha za umma.Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Kapele Mutachi, ambaye ni mchambuzi wa masuala ya Uchumi kutoka Durban hapa nchini, Abedi alimuuliza kama nini mtazamo wake kuhusiana na taarifa hii, Kapele Mutachi alianza kwa kujibu.

Chad imefunga mpaka wake wa mashariki na Sudan, kufuatia mapigano ya mwishoni mwa wiki yaliyochochewa na vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Sudan, ambapo wanajeshi watano wa Chad waliuawa.Manasse bin Bendera na mengi zaidi.

Mikutano maalum imeanza Jumatatu hadi Jumatano wiki hii mjini Beni, kupitia harakati za Gavana wa Kivu Kaskazini Jemadari Eva Somo, kujadili suala nyeti la waasi wa ADF, kufuatia miaka ya mauaji na juhudi zisizozaa matunda. Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide na ripoti kamili kutoka Beni-Drc.

Kenya: Serikali ya Urusi imekanusha ripoti ya kiintelijensia iliyowasilishwa bungeni ikidai kuwa zaidi ya Wakenya 1,000 wamesajiliwa kujiunga na jeshi la nchi hiyo.Mwandishi wetu Luke Wasike na ripoti kamili kutoka Nairobi-Kenya

Drc: Wakazi wa mji wa Uvira mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, wanaitaka serikali kufungua haraka mpaka kati ya nchi hiyo na Burundi ili kurahisisha shughuli za kijamii na kiuchumi.Awali Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na mwandishi wa habari wa kujitegemea Thomson Undji, Abedi alimuuliza kama kufungwa kwa mpaka huo kunaathiri kiasi gani wananchi wa kawaida, Thomson alianza kwa kueleza.

Ivory Coast inatafakari kupunguza bei ya kakao kwa wakulima ili kuendana na Ghana, wakati wazalishaji wakubwa duniani wakikabiliwa na mgogoro katika sekta hiyo. Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Mapigano kati ya jeshi la serikali ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya congo na waasi wa M23 yanaendelea mashariki mwa nchi hiyo licha ya makubaliano ya kusitisha mapigano yaliyopaswa kuanza kutekelezwa jana Jumatano. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na mbunge mstaafu wa Drc Kizerbo Kasereka kutoka Oicha-Drc, Abedi alimuuliza ni kwa nini makubaliano hayatekelezwi, Mhe Kizerbo Kasereka alianza kwa kueleza.

Gabon: Mdhibiti wa vyombo vya habari nchini Gabon ametangaza kufungwa kwa muda kwa mitandao ya kijamii.Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Drc: Waasi wa AFC/M23 nchini Drc, wanawahimiza wapiganaji wa FDLR kuondoka katika misitu ya nchi hiyo na kurejea nchini kwao Rwanda.Mwandishi wetu Austere Malivika na ripoti kamili kutoka Goma-Drc.

Tanzania: Mmoja wa wazalishaji wa mafuta ya mawese katika mkoa wa Kigoma nchini Tanzania, ametengeneza mashine ya kuchakata mabaki ya zao la mawese ili kuzalisha umeme mbadala na mkaa mbadala.Mwandishi wetu Prosper Kwigize na ripoti kamili kutoka Tanzania.

Afrika Kusini: Kiwango rasmi cha ukosefu wa ajira nchini Afrika Kusini kimeshuka hadi asilimia 31.4 katika robo ya nne ya mwaka 2025 kutoka asilimia 31.9 katika robo ya tatu.Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Kapele Mutachi, ambaye ni mchambuzi wa masuala ya Uchumi kutoka Durban hapa nchini Afrika Kusini ambapo Kapele alianza kwa kutoa mtazamo wake kuhusiana na taarifa hii.

Drc: Rais wa zamani wa Kenya, Uhuru Kenyatta, anayesimamia mchakato wa amani katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, amesema kuwa wanafanya maendeleo.Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Asokolo Itabelo, mchambuzi wa siasa kutoka Durban hapa nchini, Abedi alimuuliza kama anakubaliana na kauli ya Rais wa zamani wa Kenya Uhuru Kenyatta, Asokolo alianza kwa kueleza.

Kenya: Usumbufu umeripotiwa katika viwanja vya ndege kote Kenya baada ya wafanyakazi wa usafiri wa anga kuanza mgomo baridi.Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Martin Wren, ambaye ni mchambuzi wa masuala ya siasa kutoka Nairobi-Kenya, Abedi alimuuliza ni kwa nini wafanyakazi hao wanagoma, Martin alianza kwa kufafanua zaidi kuhusiana na sakata hilo.

Drc: Ulimwengu mzima unasherehekea Siku ya Radio duniani. Nini umuhimu wa Redio katika maeneo yenye ukosefu wa usalama.l?

Ikiwa leo dunia nzima inaadhmisha siku ya Radio kimataifa, nchini Tanzania radio hususani radio jamii zimetajwa kuendelea kuaminika na kutoa mchango mkubwa katika kukabiliana na mabadiliko ya tabia nchi na kuongeza ajira kwa vijana.

Ethiopia: Afrika Kusini imechaguliwa na nchi wanachama wa Umoja wa Afrika kuhudumu kwa muhula wa miaka miwili katika Baraza la Amani na Usalama la chombo hicho cha bara. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Nixon Katembo, Ayam alimuuliza ni masuala gani ambayo Afrika Kusini itayapa kipaumbele, Nixon alianza kwa kujibu.

Drc: Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inataka kufanya dhamana yake ya kimataifa kuwa ya kwanza kati ya nyingi, waziri wake wa fedha aliiambia Reuters, wakati nchi hiyo inapanda soko la sasa la metali na kuimarika kwa uhusiano na Marekani. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na mbunge mstaafu wa Drc Kizerbo Kasereka, ambapo Kizerbo Kasereka alianza kwa kueleza.

Hatimaye serikali ya kenya imevunja ukimya kuhusiana na suala la wakenya wanaotafuta ajira nchini Urusi, wengi wao wakijipata kusajiliwa na jeshi la Urusi kwenye vita dhidi ya ukraine.Mwandishi wetu Luke Wasike na ripori kamili.

Serikali ya Tanzania imeanzisha juhudi za kidiplomasia, kuishawishi Umoja wa Ulaya kuondoa zuio la misaada ya maendeleo yenye thamani ya Euro milioni 156.Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Jerry Muro, ambaye ni mchambuzi wa masuala ya siasa kutoka Tanzania, ambapo Jerry Muro alianza kwa kueleza zaidi kuhusiana na taarifa hii.

Kampuni ya mawasiliano ya “Telkom Networks Malawi”, imesaini mkataba wa makubaliano wa miaka minne na shirika la “Hope for the Blind”, kuwasaidia wanafunzi 63 wenye ulemavu na yatima mbalimbali nchini kote. Mwandishi wetu Richard Mwafulirwa na ripoti kamili kutoka Malawi.

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, amefungua rasmi Soko Kuu Jipya la Kariakoo jijini Dar es Salaam, hatua kubwa kuelekea kurejesha kitovu cha biashara baada ya soko la awali kuharibiwa na moto mnamo Julai 2021. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Jerry Muro, ambaye ni mchambuzi wa siasa za kimataifa kutoka Dar es salaam-Tanzania, ambapo Jerry Muro alianza kueleza kwa kina kuhusiana na taarifa hii.

Serikali ya Tanzania yatenga Shilingi za Tanzania bilioni 15.7, ili kuimarisha ufadhili wa Magonjwa yasiyoambukiza. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na mchambuzi wa siasa za kimataifa “Jerry Muro” kutoka nchini Tanzania, ambapo Jerry Muro alianza kwa kuthibitisha taarifa hii.  

 Afrika Kusini imesema Ijumaa kuwa waziri wake wa biashara amesaini makubaliano ya ushirikiano wa kiuchumi wakati wa ziara rasmi nchini China. Abedi Jean dela croix na dondoo zaidi.

Mkurugenzi Mtendaji wa Tume Huru ya Mipaka na Uchaguzi nchini Kenya, Marjan Hussein, amejiuzulu. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Martin Wren ambaye ni mchanganuzi wa masuala ya siasa kutoka Nairobi-Kenya, Abedi alimuuliza ni kwa nini Marjan Hussein amejiuzulu, Martin Wren alianza kwa kueleza.

Serikali ya Tanzania imezindua rasmi matumizi ya droni katika kilimo, hatua inayolenga kuongeza uzalishaji katika sekta hiyo. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na mchambuzi huru “Navile Meena” kutoka nchini Tanzania, Ayam alimuuliza kama taarifa zenyewe zikoje kiundani, Navile Meena alianza kwa kufafanua zaidi.

Uber imesitisha rasmi shughuli zake za usafirishaji nchini Tanzania, baada ya karibu miaka kumi katika taifa hilo la Afrika Mashariki. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na mchambuzi huru “Nevile Meena” kutoka nchini Tanzania, Nevile Meena ambapo Nevile Meena alianza kwa kufafanua zaidi kuhusiana na taarifa hii.

Mahakama nchini Uganda jana Jumatatu ilitupilia mbali kesi dhidi ya mwanamume anayetuhumiwa kujihusisha na vitendo vya ushoga, uhalifu ambao una adhabu kali chini ya sheria za kupinga ushoga. Manasse bin Bendera na ripoti kamili.

Mamia ya wasafiri jijini Nairobi walikwama hii leo asubuhi, baada ya waendeshaji wa magari ya uchukuzi wa umma, maarufu kama matatu kugoma. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Martin Wren, ambaye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Nairobi-Kenya, Abedi alimuuliza ni kwa nini waendeshaji wa matatu au teksi nchini Kenya wamegoma, Martin Wren alianza kwa kufafanua zaidi.

Waziri wa Mambo ya Nje wa Uingereza, Yvette Cooper, yuko katika ziara ya kikazi nchini Ethiopia kwa lengo la kupunguza idadi ya wahamiaji haramu kutoka Pembe ya Afrika wanaojaribu kuingia Uingereza. Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Serikali ya kijeshi ya Burkina Faso imefuta vyama vyote vya siasa na kufuta mfumo wa kisheria uliokuwa unasimamia uendeshaji wake. Manasse bin Bendera na ripoti kamili.

Jeshi la Nigeria limesema wanamgambo wameishambulia kambi ya kijeshi katika jimbo la Borno, kaskazini mwa nchi hiyo. Abedi Jean dela croix na mengi zaidi.

ECOWAS imeondoa rasmi vikwazo vyote dhidi ya Guinea na kurejesha taifa hilo katika uanachama kamili wa jumuiya hiyo ya kikanda.Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Waethiopia wanaoishi katika Kaunti ya Mandera, kaskazini mashariki mwa Kenya, wanasema wameonywa kuwa watakabiliwa na kifo iwapo hawataondoka eneo hilo ifikapo tarehe 5 Februari 2026, hali wanayodai ni tishio kubwa kwa maisha yao. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Martin Wren, ambaye ni mchanganuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Nairobi-Kenya, Abedi alimuuliza ni kwa nini waEthiopia hao wanaombwa kuondoka, Martin Wren alianza kwa kufafanua zaidi.

Ujumbe wa Umoja wa Mataifa nchini Drc, MONUSCO, kupitia kitengo chake cha kupokonya silaha, kurejesha wapiganaji na kuunganisha familia, umewarejesha nyumbani raia 34 wa Rwanda, wakiwemo wapiganaji wa zamani 15 wa FDLR na wanafamilia 19. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Esaie Katasi, ambaye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Beni-Drc, Abedi alimuuliza kama amepokeaje taarifa hizi, Esaie Katasi alianza kwa kujibu.

Rais mteule wa Uganda, Yoweri Museveni, amewasilisha ombi katika Mahakama Kuu ya Uganda, akitaka pingamizi dhidi ya uchaguzi wa Urais litupiliwe mbali, akisisitiza kuwa uchaguzi wa Januari 15 ulifanyika kwa mujibu wa sheria na ulikuwa halali. Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Jeshi la Nigeria limesema litawafungulia mashitaka maafisa wake kadhaa kwa madai ya kupanga mapinduzi dhidi ya serikali ya Rais Bola Tinubu mwaka 2025. Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Mwanasiasa wa upinzani nchini Kenya, Rigathi Gachagua, amesema kulikuwa na jaribio la kumuua wakati wa ibada ya kanisani jana Jumapili. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Martin Wren, ambaye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Nairobi nchini Kenya, Abedi alimuuliza kama taarifa zenyewe zikoje kiundani, Martin Wren alianza kwa kufafanua zaidi.

Rais Cyril Ramaphosa wa Afrika Kusini, amesema uchumi wa Afrika Kusini unaendelea kuimarika baada ya kukua kwa robo nne mfululizo. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na mchambuzi wa masuala ya kiuchumi “Kapele Mutachi” kutoka Durban hapa nchini, ambapo Kapele alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Drc: Jamii ya Wanyamulenge nchini Drc, imeomba kurejeshwa Uvira baada ya M23 kuondoka mjini humo. Mwandishi wetu Austere Malivika na ripoti kamili.

Guinea Bissau: Guinea Bissau imepanga uchaguzi wa rais na wabunge tarehe 6 Desemba mwaka huu, baada ya mapinduzi ya kijeshi kuvuruga mchakato wa uchaguzi mwaka jana. Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Msumbiji: Mafuriko katika jimbo la Maputo nchini Msumbiji yamefunika maeneo makubwa ya ardhi, huku zaidi ya watu 100 wakifariki tangu kuanza kwa msimu wa mvua mwezi Oktoba mwaka jana. Manasse bin Bendera na ripoti kamili.

Afrika: Shirika la Utalii la Umoja wa Mataifa limesema kuwa utalii barani Afrika uliongezeka kwa asilimia nane mwaka jana, huku idadi ya watalii ikifikia milioni 81.  Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Malawi: Mamlaka ya udhibiti wa nishati nchini Malawi imeongeza bei ya petroli na dizeli kwa mara ya pili ndani ya miezi mine. Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Tanzania: Kilimo na biashara ya tangawizi, pamoja na soko la Afrika, vinaendelea kuwavutia wakazi wa Tanzania na Burundi kujihusisha na uzalishaji na uuzaji wa zao hilo, hasa kutokana na matumizi yake katika tiba asilia. Mwandishi wetu Prosper Kiwigize na ripoti kamili.