Darubini ya Afrika (Kiswahili)

Tanzania: Tanzania inaelekea kunufaika na kupanda kwa kiwango kikubwa kwa bei ya dhahabu duniani. Ayam Shekifu alifanya mahojinao na mwandishi wa habari wa kujitegemea Wilberforce Ngoto kutoka Dar es salaam-Tanzania, ambapo Wilberforce Ngoto alianza kwa kufafanua zaidi kuhusiana na taarifa hii.

Drc: Visa vya Ebola vinaendelea kuongezeka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, hali inayosababisha hofu kubwa miongoni mwa wananchi huku shughuli za kiuchumi zikiendelea kudorora. Mwandishi wa habari wa kujitegema Germain Hassan Kyahwere ametuandalia ripoti ifuatayo kutoka Beni-Drc.

Afrika Kusini: Serikali ya Ghana imeanza leo kuwarejesha raia wake kutoka Afrika Kusini kutokana na kuongezeka kwa chuki dhidi ya wahamiaji nchini hapa. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Asokolo Itabelo, ambaye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa na mkazi wa jiji la Durban, Abedi alimuuliza kama amepokeaje hatua hiyo ambayo imechukuliwa na serkali ya Ghana, Asokolo alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Drc: Shirika la misaada la Kikristo la “Samaritan’s Purse”, linatarajia kufungua ndani ya wiki moja kituo cha Ebola chenye uwezo wa vitanda 50 kaskazini mashariki mwa Drc. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Dieu Donne Lossa, yeye ni mwenyekiti wa mashirika ya kiraia kutoka Bunia mkoani Ituri-Drc, Abedi alimuuliza kama wao kama masharika ya kiraia wamepokeaje taarifa hizo, Dieu Donne Lossa alianza kwa kujibu.

Mkuu wa polisi nchini Kenya ameagiza mabadiliko makubwa katika kikosi cha usalama cha Rais William Ruto baada ya mwanaume mmoja kuvuka ulinzi na kumfikia rais wakati alipokuwa akihutubia wafuasi wake Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Martin Wren ambaye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Nairobi-Kenya, Abedi alimuuliza kama mwanaume huyo aliwezaje kuvuka ulinzi wa Rais, Martin Wren alianza kwa kufafanua zaidi.

Tanzania: Serikali ya Tanzania kupitia mfuko wa Dunia wa mabadiliko ya tabia nchi wameanza hatua za awali za kupanda miti na kuhamasisha  kilimo mseto  katika maeneo ambayo yameathiriwa na uwepo wa wakimbizi, ili kuwajengea uwezo wananchi kuhimili mabadiliko ya tabia nchi maggharibi mwa Tanzania. Mwandishi wetu Prosper Kwigize na ripoti kamili.

Drc: Zaidi ya visa 900 vinavyoshukiwa kuwa vya Ebola, vikiwemo visa 101 vilivyothibitishwa, vimetambuliwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo. Mwandishi wa habari wa kujitegemea Germain Hassan Kyahwere na ripoti kamili.

Rwanda: Rwanda na Russia zimesaini makubaliano ya ushirikiano wa kijeshi na kiufundi katika sekta ya ulinzi. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na mwandishi wetu Sylvanus Karemera kutoka Kigali-Rwanda, Abedi alimuuliza ni kwa nini hatua hii imekuja baada ya Marekani kuliwekea vikwazo jeshi la Rwanda, Sylvanus alianza kwa kuelezea.

Kenya: Rais William Ruto wa Kenya amewahakikishia Wakenya kuwa nchi haikabiliwi na uhaba wa mafuta licha ya hofu inayoongezeka iliyochochewa na kupanda kwa bei ya mafuta. Mwandishi wetu Diana Wanyonyi na ripoti kamili.  

Drc: Tani karibu 100 za vifaa vya dharura zimepelekwa mashariki mwa DRC huku Shirika la Afya Duniani WHO likionya kuhusu hatari kubwa ya kusambaa kwa Ebola katika ukanda huo. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Dieu Donne Lossa, ambaye ni mwenyekiti wa mashirika ya kiraia mkoani Ituri, Abedi alimuuliza kama taarifa zenyewe zikoje kiundani, Dieu Donne Lossa alianza kwa kuelezea.

Afrika Kusini: Tume ya Haki za Kibinadamu ya Afrika Kusini imetoa wito wa utulivu huku wahamiaji kadhaa wakiendelea kupiga kambi nje ya ofisi za UNHCR mjini Durban wakitafuta hifadhi. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Asokolo Itabelo, ambaye ni mkazi wa Durban na ambaye pia ni miongoni mwa watu wanaopiga kambi katika ofisi za UNHCR Durban, Abedi alimuuliza hali ikoje kiujumla katika ofisi za UNHCR mjini Durban, Asokolo Itabelo alianza kwa kufafanua zaidi.

Tanzania: Rais wa Tanzania Samia Suluhu Hassan ametangaza kuundwa kwa tume nyingine maalumu ya jinai itakayochunguza vitendo vya vurugu vilivyotokea wakati na baada ya uchaguzi wa Oktoba 29 mwaka jana. Mwandishi wetu Gabriel Zakaria na ripoti kamili.

Mamlaka ya Mapato Malawi imesema kuwa, kuanzishwa kwa mfumo wa kutoza kielektroniki, kumesababisha ongezeko la mapato la kwacha bilioni 2 ndani ya siku moja. Mwandishi wetu Richard Mwafulirwa na ripoti kamili kutoka Malawi.

Wamiliki wa mabasi ya abiria na bodaboda waanza mgomo hii leo kushinikiza serikali kushusha bei ya mafuta. Mwandishi wetu Diana Wanyonyi na ripoti kamili.

Kenya: Bei ya mafuta imepanda kwa kiwango kikubwa nchini Kenya. Mwandishi wetu Diana Wanyonyi na maelezo zaidi.  

Rwanda: Rais wa Rwanda Paul Kagame amekosoa kuongezeka kwa matumizi ya vikwazo katika siasa za kimataifa, akisema mataifa yenye nguvu hubagua mataifa dhaifu. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na mwandishi wetu Sylvanus Karemera kutoka Kigali-Rwanda, Abedi alimuuliza kama Rais Paul Kagame anamaanisha nini anaposema vikwazo vinatumika isivyo haki, Sylvanus alianza kwa kuelezea.

Jeshi la Magereza la Malawi limepanga kuanza kutembelea shule za msingi, sekondari na vyuo kuelimisha wanafunzi kuhusu haki ya kurekebisha makosa, upatanisho kati ya wahalifu na waathiriwa, pamoja na ujenzi wa amani. Mwandishi wetu Richard Mwafulirwa na ripoti kamili kutoka Malawi.

Shirika la kutetea haki za binadamu la Human Rights Watch limesema waasi wa M23 na jeshi la Rwanda walihusika kwa ukatili wakati wa kukamatwa na kukaliwa kwa mji wa Uvira mnamo mwezi Desemba 2025. Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide na ripoti kamili.

Drc: Kumekuwa na maoni tofauti baada ya waasi wa M23 kujiondoa katika miji ya Sange, Kabunambo na maeneo kadhaa ya tarafa la Uvira mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo. Mwandishi wa habari wa kujitegemea Thomson Undji Batangalwa na ripoti kamili.

Kenya: Kongamano kuhusu uhusiano kati ya Afrika na Ufaransa almaarufu kama “Africa Forward” limeingia siku ya pili jijini Nairobi nchini Kenya, likiwaleta pamoja marais wa mataifa 30 barani Afrika akiwemo rais wa Kenya William Ruto na mwenzake wa Ufaransa Emmanuel Macron. Mwanahabari wetu Diana Wanyonyi na taarifa kamili.

Drc: Waasi wa M23 waanza kujiondoa katika vijiji mbalimbali huko Kivu Kusini kufuatia makubaliano ya Doha. Mwandishi wetu Austere Malivika na ripoti kamili.  

Upinzani Burundi wasimamisha ushiriki katika uchaguzi wa rais wa 2027. Ripoti ya mwandishi wetu Balen Havyarimana na mengi zaidi.

Drc: Rais Félix Tshisekedi amesema yuko tayari kugombea muhula wa tatu madarakani “ikiwa wananchi watataka hivyo.” Mwandishi Austere Malivika na ripoti kamili.

Ivory Coast: Serikali ya Ivory Coast imevunja Tume Huru ya Uchaguzi kufuatia ukosoaji unaoendelea kuhusu namna ilivyosimamia uchaguzi. Manasse bin Bendera na ripoti kamili.

Muswada wa kura ya maoni kitaifa nchini DRC unajadiliwa bungeni, huku ukiungwa mkono na baadhi lakini ukipingwa na wengine. Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide na ripoti kamili kutoka Beni-Drc.  

Wafanyabiashara kote Malawi wamefunga maduka kupinga mfumo mpya wa kielektroniki wa utoaji risiti ulioanza Mei Mosi 2026. Mwandishi wetu Richard Mwafulirwa na ripoti kamili kutoka Malawi.  

Seneta wa Nandi, Samson Cherargei, amewasilisha hoja ya kumvua Rais wa zamani wa Kenya Uhuru Kenyatta mafao yake ya kustaafu, akidai bado anajihusisha na siasa. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Martin Wren, yeye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Nairobi-Kenya, Abedi alimuuliza kama hoja ya Samson Cherargei ina msingi wa kisheria dhidi ya Uhuru Kenyatta, Martin alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Rais wa Kenya William Ruto yuko ziarani nchini Tanzania, na amelihutubia Bunge la Tanzania hii leo. Mwandishi wetu Farhia Middle ametuandalia na kututumia ripoti ifuatayo kutoka Dar es salaam-Tanzania.

Tanzania : Rais wa Rwanda Paul KagamE na Rais Samia Suluhu Hassan wa Tanzania wamekubaliana kuimarisha ushirikiano wa kibiashara, uchukuzi na sekta ya Nishati. Mwandishi wetu Gabriel Zakaria na ripoti kamili.

Kenya : Mei 3 ni Siku ya Uhuru wa Vyombo vya Habari Duniani. Mwaka huu ni miaka 35 tangu kutangazwa kwake. Hali ikoje kwa waandishi wa habari nchini Kenya ? Mwandishi wetu Diana Wanyonyi ametuandalia na kututumia ripoti ifuatayo kutoka Mombasa-Kenya.

Serikali ya Tanzania imesaini makubaliano yenye thamani ya dola bilioni 1.277 kwa ajili ya ujenzi wa reli ya kisasa ya SGR kutoka Makutupora hadi Isaka, hatua inayotarajiwa kuimarisha usafiri wa kikanda na kukuza uchumi. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Jerry Muro, yeye ni mchambuzi wa siasa za kimataifa kutoka Tanzania, Ayam alimuuliza kama taarifa yenyewe ikoje kiundani Jerry Muro alianza kwa kueleza.

Wagonjwa wa virusi vya ukimwi nchini Senegal waogopa kwenda hospitali kwa hofu ya kukamatwa, kufuatia ukandamizaji dhidi ya watu wa mapenzi ya jinsia moja. Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Jeshi la mwisho la polisi la Kenya lililotumwa kupambana na magenge ya wahalifu nchini Haiti limerejea nyumbani baada ya kukamilisha misheni yao, licha ya vikundi vyenye silaha kuendelea kudhibiti sehemu kubwa za Haiti. Abedi Jean de la Croix alifanya mahojiano na Martin Wren, mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Nairobi, Kenya. Abedi alimuuliza kuhusu mafanikio yaliyopatikana na askari hao nchini Haiti, ambapo Martin alianza kwa kueleza.

Hali ya wafungwa katika gereza la Kanyangavi, wilayani Rutshuru, eneo linalodhibitiwa na AFC-M23, inaendelea kuzorota kutokana na ukiukwaji wa haki za binadamu na ukosefu wa huduma za msingi. Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide na mengi zaidi kutoka Beni-Drc.

Polisi nchini Tanzania wamewakamata washukiwa 37 wilayani Ubungo kwa tuhuma za uhalifu wa mtandaoni, ikiwemo kutuma vitisho na ujumbe wa matusi. Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Serikali ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo imetangaza kuanzisha kikosi maalum cha ulinzi wa migodi, kitakacholinda migodi pamoja na mnyororo mzima wa uzalishaji na usafirishaji. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Esaie Katasi, yeye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Beni-Drc, Abedi alimuuliza kama amepokeaje utaratibu huo ambao umewekwa na serkali ya Drc, Esaie Katasi alianza kwa kutoa mtazamo wake.

 Makundi ya wanawake katika mji wa Mombasa nchini Kenya, yanaitaka serikali kuanzisha mazungumzo na Saudi Arabia ili kuweka sheria zitakazolinda Wakenya wanaokwenda huko kutafuta ajira. Mwandishi wetu Diana Wanyonyi na ripoti kamili.

Afrika Kusini: Afrika Kusini inaadhimisha hii leo miaka 32 tangu kufanyika kwa uchaguzi wa kihistoria wa kidemokrasia. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Kapele Mutachi, ambaye ni mchambuzi wa masuala ya siasa kutoka Durban hapa nchini, Abedi alimuuliza kama ni mafanikio gani makubwa yamepatikana tangu kuanza kwa utawala wa Kidemokrasia Baada ya miaka 32, Kapele alianza kwa kuelezea.

Kenya: Mvua kubwa inavyoendelea kunyesha katika pwani ya Mombasa nchini Kenya, imeathiri shughuli za kiuchumi, huku barabara na makazi vikiathiriwa pia. Mwandishi wetu Diana Wanyonyi na ripoti kamili kutoka Mombasa-Kenya.

Drc: Serikali ya Marekani chini ya Trump inajadili kuhamisha Waafghani 1,100 waliokwama Qatar kwenda Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na mbunge mstaafu Kizerbo Kasereka kutoka Kinshasa-Drc, Abedi alimuuliza kama ana maoni gani kuhusiana na taarifa hii, Kizerbo Kasereka alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Afrika Ya Kati: Serikali ya Jamhuri ya Afrika ya Kati imeanza msako kwa watumishi wa umma, ikilenga kuwabaini waliotumia vyeti vya kughushi au vya watu wengine kupata ajira serikalini. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na mwandishi wetu Mossi Mwassi kutoka Congo-Brazzaville, Abedi alimuuliza kama ni sababu zipi zimeisukuma serikali ya Jamhuri ya Afrika ya Kati kuanzisha msako huu dhidi ya watumishi wa umma, Mossi Mwassi alianza kwa kuelezea.  

Wanajeshi wa Drc na Uganda waliwaokoa raia wasiopungua 200 katika uvamizi dhidi ya kambi ya wanamgambo wa Kiislamu wa ADF mashariki mwa nchi hiyo wiki iliyopita. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Esaie Katasi, yeye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Beni-Drc, Abedi alimuuliza kama watu hao waliokolewa katika mazingira gani, Esaie alianza kwa kuelezea.

Wageni wanaoishi Afrika Kusini, hasa katika mji wa Durban, wanakabiliwa na changamoto zinazozidi kuongezeka, huku biashara zao zikilengwa mara kwa mara, kuporwa, na kulazimishwa kufungwa na makundi ya wenyeji. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Asokolo Itabelo ambaye ni mkazi wa Durban, Abedi alimuuliza kama hali ikoje kiujumla kwa wageni katika jiji la Durban, Asokolo alianza kwa kufafanua zaidi.

Tanzania: Kundi linalosaidia watu wenye ulemavu wa kusikia nchini Tanzania linatafuta shilingi milioni 100 ili kuzindua jarida la alama za kitabibu kwa lengo la kuboresha mawasiliano katika sekta ya afya. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na mchambuzi huru Navile Meena kutoka Dar es salaam-Tanzania, Ayam alimuuliza kama taarifa hizi zikoje kiundani Navile Meena alianza kwa kueleza.

Kenya: Upinzani nchini Kenya umetoa muda wa siku saba kwa serikali kupunguza bei ya mafuta au kukabiliwa na maandamano ya kitaifa, huku vijana wa Gen Z wakitangaza pia maandamano kuanzia kesho. Mwandishi wetu Luke Wasike na ripoti kamili.

Mjumbe wa Jumuiya ya madola Lazarus Chakwera amekutana na viongozi wa upinzani Tundu Lissu na Luhaga Mpina kuhusu uchaguzi wenye utata wa mwaka 2025. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Jerry Muro, yeye ni mchambuzi wa siasa za kimataifa kutoka Tanzania, Ayam alimuuliza kama ziara hii inamaanishi nini, Jerry Muro alianza kwa kuelezea.

Kenya imeomba ufadhili wa dharura kutoka World Bank ili kupunguza athari za kiuchumi za vita ya Iran. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Martin Wren, yeye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Nairobi-Kenya, Abedi alimuuliza kama taarifa zenyewe zikoje kiundani, Martin alianza kwa kufafanua zaidi.  

Mwanasiasa wa upinzani Afrika Kusini Julius Malema amehukumiwa kifungo cha miaka mitano jela kwa kufyatua risasi hewani kwenye mkutano. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Omar Kashindi, yeye ni mchambuzi wa masuala ya siasa kutoka hapa nchini, Abedi alimuuliza kama ana mtazamo gani kuhusiana na hukumu ya miaka 5 dhidi ya Julius Malema, Omar alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Waziri wa Madini wa Tanzania, Anthony Mavunde, ameagiza kufutwa kwa leseni 40 za utafiti wa madini kutokana na kutotekelezwa. Kwa undani zaidi wa taarifa hii, Ayam Shekifu alifanya mahojiano na waziri wa madini wa Tanzania Mhe. Anthony Mavunde kutoka nchini Tanzania, Ayam alimuuliza kama ni kwa nini alichukuwa maamuzi hayo, Mhe. Waziri Anthony Mavunde alianza kwa kufafanua zaidi.  

Leo, Aprili 15, inatimia miaka mitatu tangu kuanza kwa vita nchini Sudan kati ya jeshi na wanamgambo wa RSF, vita ambavyo vimesababisha vifo vya maelfu ya watu na kuwalazimu zaidi ya watu milioni 11 kuyakimbia makazi yao. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Mi’alano Tangani’a David, yeye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Nairobi-Kenya, Abedi alimuuliza kama anatathminije miaka mitatu ya vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Sudan, Mi’alano alianza kwa kuelezea.