Darubini ya Afrika (Kiswahili)

Kenya: Nchi wanachama nane wa EAC zimeahidi kuharakisha mageuzi ya elimu, kwa lengo la kuongeza ujuzi wa vijana na kuimarisha ushindani wa kanda. Ripoti ya mwandishi wetu Diana Wanyonyi inaangazia zaidi.

Drc: Rais Félix Tshisekedi wa Drc amezindua mazungumzo ya kitaifa yenye lengo la kukuza amani, mshikamano na ujenzi wa taifa. Mwandishi wetu Austere Malivika na ripoti kamili.  

Uganda: Mkuu wa Jeshi la Uganda, Muhoozi Kainerugaba, ambaye pia ni mtoto wa Rais wa muda mrefu wa nchi hiyo Yoweri Museveni, amesema atagombea Urais mwaka 2031.Awali, Abedi Jean de la Croix alifanya mahojiano na mwandishi wetu, Cassius Ochokombege, kutoka Kampala nchini Uganda. Abedi alimuuliza iwapo kauli ya Muhoozi Kainerugaba ya kutangaza kugombea urais mwaka 2031 inaashiria mwanzo rasmi wa mpango wa kumrithisha madaraka Rais Yoweri Museveni, Cassius alianza kwa kueleza.

Drc: Nyumba moja binafsi ya kuhifadhia maiti mjini Beni nchini Drc imeshambuliwa na watu wenye hasira, wanaodaiwa kuchukua mwili wa marehemu, licha ya juhudi za serikali na wahudumu wa afya kudhibiti Ebola.Tukio hilo limetokana na watu hao kukosa subira kutokana na kuchelewa kwa matokeo ya vipimo vya maabara vinavyothibitisha Ebola, kabla ya mwili huo kuzikwa.Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide na ripoti ifuatayo kutoka Beni-Drc.

Tanzania: Rais wa Tanzania, Dkt. Samia Suluhu Hassan, amekubali ombi la Makamu wa Rais, Emmanuel Nchimbi, la kujiuzulu wadhifa huo.Mwandishi wetu Farhia Middle na ripoti kamili kutoka Dar es salaam nchini Tanzania.

Nyumba moja binafsi ya kuhifadhia maiti mjini Beni nchini Drc imeshambuliwa na watu wenye hasira, wanaodaiwa kuchukua mwili wa marehemu, licha ya juhudi za serikali na wahudumu wa afya kudhibiti Ebola. Tukio hilo limetokana na watu hao kukosa subira kutokana na kuchelewa kwa matokeo ya vipimo vya maabara vinavyothibitisha Ebola, kabla ya mwili huo kuzikwa. Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide na ripoti ifuatayo kutoka Beni-Drc.

Rais wa Tanzania, Dkt. Samia Suluhu Hassan, amekubali ombi la Makamu wa Rais, Emmanuel Nchimbi, la kujiuzulu wadhifa huo.Mwandishi wetu Farhia Middle na ripoti kamili kutoka Dar es salaam nchini Tanzania.

Drc: Ujumbe wa kuthibitisha usitishaji mapigano kati ya jeshi la Drc na kundi lenye silaha la M23 linaloungwa mkono na Rwanda ulitumwa Jumatatu hadi mashariki mwa Drc. Awali Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Esaie Katasi, yeye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Beni-Drc, Abedi alimuuliza kama anazungumziaje kuhusiana na hatua hii, Esaie Katasi alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Tanzania: Makamu wa Rais wa Tanzania Emmanuel Nchimbi ametangaza kujiuzulu kutoka nafasi hiyo. Kulichambua hili tunaungana na Wilberforce Ngoto, yeye ni mwanahabari wa sauti ya Ujerumani na mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Dar es salaam-Tanzania, Wilberforce Ngoto habari za leo.

Tel Aviv: Maafisa wa kijeshi kutoka Uganda na Burundi wametembelea Israel kujadili uwezekano wa kupeleka wanajeshi katika Ukanda wa Gaza. Awali Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na mwandishi wetu Cassius Ochokombege kutoka Kampala-Uganda, Abedi alimuuliza ni kwa nini Uganda na Burundi zinaonyesha utayari wa kutuma wanajeshi Gaza, na maslahi yao katika mpango huu ni yapi, Cassius alianza kwa kufafanua zaidi.

Burundi: Moto mkubwa uliteketeza majengo mawili ya biashara katikati ya jiji la Bujumbura Ijumaa iliyopita. Bujumbura ni mji mkuu wa kiuchumi wa Burundi na kitovu kikuu cha biashara nchini humo, ambako shughuli nyingi za kiuchumi na kifedha zimejikita. Mengi ni ndani ya ripoti hii ya mwandishi wetu Balen Havyarimana kutoka Bujumbura-Burundi.

Drc: Uongozi wa AFC-M23 katika mkoa wa Kivu Kaskazini nchini Drc, umechukua hatua kali dhidi ya wasafiri wanaotoka katika maeneo yanayodhibitiwa na serikali, ambako mlipuko wa Ebola unaendelea kwa sasa. Mwandishi wetu Austere Malivika na ripoti kamili.

Afrika Leo: Mada ya leo ni kuhusu afya ya uzazi kwa wanawake barani Afrika, ni kwamba: Afya ya uzazi na haki za wanawake barani Afrika ziko katika njia panda. Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara inaendelea kuwa miongoni mwa maeneo yenye viwango vya juu vya utoaji mimba usio salama duniani. Mwanahabari wetu Diana Wanyonyi ameandaa Makala yafuatayo akiwa mjini Mombasa nchini Kenya.

Kiongozi wa Fano amesema makundi yenye silaha yameunda muungano kwa lengo la kushirikiana katika juhudi za kumuondoa madarakani waziri mkuu Abiy Ahmed. Awali Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na mwandishi wetu Coletta Wanjohi, Abedi alimuuliza maamuzi hayo ya Fano yanatokana na nini, Coletta alianza kwa kufafanua zaidi.

 Mawakili wanaomwakilisha mwanasiasa wa upinzani nchini Uganda, Dkt. Kizza Besigye, wamejiondoa katika kesi yake wakisema wanahofia usalama wao na uwezekano wa kukamatwa. Awali, Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na aliyekuwa Mkurugenzi wa Idhaa ya Kiswahili ya Channel Africa, Mzee Mike Arereng, kutoka Kampala, Uganda. Abedi alimuuliza ni nini hasa kimewafanya mawakili wa Dkt. Kizza Besigye kuhofia uwezekano wa kukamatwa; Mzee Mike Arereng alianza kwa kueleza.

Afrika Kusini: Raia wawili wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, wanaotuhumiwa kujaribu kuingia bila kibali katika Mkutano wa SADC uliofanyika mwezi huu mjini Durban, wamefikishwa katika Mahakama ya Hakimu Mkazi ya Durban. Manasse bin Bendera alifanya mahojiano na Chris Kashindi, mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Durban, Afrika Kusini. Katika mahojiano hayo, Manasse alimuuliza kama anaweza kueleza kwa ufupi kilichotokea Durban na jinsi raia hao wawili wa DRC walivyokamatwa; Chris Kashindi alianza kwa kuelezea.

Malawi: Wakimbizi katika kambi ya Dzaleka nchini Malawi wanakabiliwa na changamoto kubwa za kibinadamu, ikiwemo uhaba mkubwa wa chakula. Awali, Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Ally Musangwa, ambaye ni mkimbizi katika kambi ya Dzaleka. Abedi alimuuliza kuhusu hali ya maisha kwa ujumla katika kambi hiyo ya wakimbizi ya Dzaleka; Ally hakusita kuelezea kwa kina hali halisi ya maisha katika kambi hiyo.

Drc: Wagonjwa 19 waliopokelewa katika vituo mbalimbali vya matibabu ya Ebola wametoroka katika mkoa wa Kivu Kaskazini, huku visa na vifo vinavyotokana vikiendelea kuongezeka. Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide na ripoti ifuatayo.

Afrika Kusini: Rais wa Zimbabwe, Emmerson Mnangagwa, amemkabidhi Rais wa Afrika Kusini, Cyril Ramaphosa, uenyekiti wa Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika, SADC. Abedi Jean de la Croix alifanya mahojiano na Chris Kashindi, mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Durban, Afrika Kusini. Katika mahojiano hayo, Abedi alimuuliza ni masuala gani muhimu yaliyozungumzwa katika mkutano huo, Chris Kashindi alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Afrika Kusini: Viongozi kadhaa wamewasili Durban, Afrika Kusini, kwa Mkutano wa 46 wa Kawaida wa Wakuu wa Nchi na Serikali wa SADC, ambapo masuala ya amani na usalama yanatarajiwa kutawala majadiliano. Abedi Jean de la Croix alifanya mahojiano na Kapele Mutachi, mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Durban, Afrika Kusini. Katika mahojiano hayo, Abedi alimuuliza ni masuala gani muhimu anayotarajia yatazungumzwa katika mkutano huo, Kapele Mutachi alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Uganda: Waziri wa Ulinzi wa Uganda, Kiryowa Kiwanuka, amesema wanajeshi wa Uganda wataendelea kubaki nchini Somalia licha ya kutokuwa na uhakika wa ufadhili, akitaja makubaliano ya usalama ya pande mbili kati ya Kampala na Mogadishu. Manasse bin Bendera na ripoti kamili.

Zambia: Zoezi la kuhesabu kura linaendelea nchini Zambia kufuatia uchaguzi uliofanyika jana, ambapo Rais Hakainde Hichilema anatarajiwa kuchaguliwa tena licha ya upinzani mkali. Wakati huo huo, raia mmoja wa Kenya amekamatwa nchini humo kwa tuhuma za kuhusika katika njama ya kimtandao iliyolenga kuvuruga mfumo wa uchaguzi. Mengi ni ndani ya ripoti hii ambayo imeandaliwa na Manasse bin Bendera.

Afrika Leo: Mada ya leo ni kuhusu wahudumu wa afya wa Mombasa nchini Kenya walio mstari wa mbele katika mapambano dhidi ya ugonjwa wa Mpox, changamoto wanazokutana nazo na juhudi wanazofanya kuwahudumia na kuwalinda wananchi.   Makala imeandaliwa na mwandishi wetu Diana Wanyonyi, Karibu.

Zambia: Wazambia wameanza kupiga kura Alhamisi hii katika uchaguzi wa Rais ambao utakuwa kipimo kwa Rais Hakainde Hichilema kuona iwapo mageuzi yake ya kiuchumi yameweza kutosha kukabiliana na malalamiko yaliyoenea kuhusu gharama ya maisha. Manasse bin Bendera na ripoti kamili.

Drc: Kufurika kwa Ziwa Tanganyika mjini Uvira katika mkoa wa Kivu Kusini, mashariki mwa Drc, kumesababisha maelfu ya nyumba kuzamishwa na maji, makumi ya maelfu ya wakazi kuyahama makazi yao, huku usafiri na shughuli za masoko katika mji huo zikizorota kwa kiasi kikubwa. Awali Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Kelvin Bwija, mratibu wa shirika la kiraia la wazalendo wakongomani SOCICO RDC, na mtafiti wa masuala ya kiusalama mashariki mwa Drc, Abedi alimuuliza kama taarifa zenyewe zikoje kiundani, Kelvin Bwija alianza kwa kuelezea.

Afrika Kusini: Afrika Kusini imetumia pesa za Afrika Kusini ambazo ni rand milioni 292 kuwarejesha raia wa kigeni katika nchi zao, ikiwa ni sehemu ya mpango wa Rais Cyril Ramaphosa wenye vipengele vitano wa kudhibiti uhamiaji haramu. Wizara ya Mambo ya Ndani sasa inatafuta kurejeshewa gharama hizo kutoka Malawi, Nigeria na Ethiopia. Awali, Manasse bin Bendera alifanya mahojiano na Shomari Carabin, mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka hapa nchini. Manasse alimuuliza matumizi hayo yanaashiria nini kuhusu ukubwa wa changamoto ya uhamiaji nchini Afrika Kusini, Shomari alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Drc: Mashirika 65 ya kiraia nchini DRC yamemtaka Rais Félix Tshisekedi kuachana na mpango wake wa kuitisha kura ya maoni ya kitaifa, na kutotangaza kuwa sheria inayoweka masharti ya kufanyika kwa kura hiyo imeanza kutumika. Mwandishi wa habari wa kujitegemea Germain Hassan Kayhwere na ripoti ifuatayo kutoka Beni-Drc.

Drc: Kundi la Wazalendo limeunda kamati maalumu ya kukabiliana na mashambulizi dhidi ya wahudumu wa afya na vituo vya kutolea matibabu ya Ebola huko Butembo, katika mkoa wa Kivu Kaskazini nchini Drc, wakati idadi ya maambukizi na vifo ikiendelea kuongezeka. Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide na ripoti kamili kutoka Beni-Drc.

Afrika Kusini: Afrika Kusini inaendelea kukabiliwa na hali nyingine ya baridi kali ya msimu wa baridi hii leo Jumanne, huku theluji, mvua kubwa, upepo mkali na baridi kali vikikumba maeneo mbalimbali ya nchi. Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Kesi ya uhaini inayomkabili Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo Tanzania “Tundu Lissu”, ilisikilizwa katika Mahakama Kuu ya Tanzania jijini Dar es Salaam-Tanzania, leo Agosti 10, 2026. Kwa mengi zaidi kuhusiana na taarifa hii, Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Deogratius Bwire, Mkurugenzi wa Shirika la Kuhudumia Wakimbizi nchini Tanzania, kutoka Dar es Salaam-Tanzania.

The Hague: Mahakama ya Kimataifa ya Haki “ICJ” imeweka ratiba ya usikilizwaji wa kesi zilizofunguliwa na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo dhidi ya Rwanda. Awali Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Omar Kavota, yeye ni mchambuzi wa siasa za Drc na maziwa makuu kutoka Beni-Drc, Abedi alimuuliza kama uamuzi wa ICJ kuweka ratiba ya usikilizwaji wa kesi hii unaashiria nini katika mchakato wa kutafuta haki na uwajibikaji kati ya DRC na Rwanda, Omar Kavota alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Afrika Leo: Drc: Mada kuu hii leo ni changamoto za kukabiliana na mlipuko wa Ebola nchini DRC na athari zake za kiuchumi wakati taifa linaendelea kukabiliwa na migogoro ya kiusalama mashariki mwa nchi. Makala imeandaliwa na mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide, Karibu.

Drc: Wanawake mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, hususan katika mji wa Goma mkoani Kivu Kaskazini, wameanzisha kampeni kubwa ya kuhamasisha ushiriki wa wanawake katika kulinda mazingira kupitia upandaji miti na shughuli za usafi wa jamii. Mwandishi wetu Austere Malivika na ripoti kamili.

Burundi: Shirika la Mpango wa Chakula Duniani “WFP” linapanga kupunguza msaada wa chakula kwa wakimbizi wa Drc walioko Burundi kutoka asilimia 75 hadi asilimia 50. Mwandishi wetu Balen Havyarimana na ripoti ifuatayo.

Drc: Raia wa mji na tarafa la Uvira mkoani Kivu Kusini, wamefanya mgomo wa kutotoka majumbani, wakitaka serikali ya Kinshasa kuimarisha uwezo wa jeshi katika mapambano dhidi ya waasi wa M23. Mwandishi wa habari wa kujitegemea Thomson Undji Batangalwa William na ripoti kamili.

Tanzania: Tanzania ni mwenyeji wa Mkutano Mkuu wa Wanahisa wa Africa pamoja na Jukwaa la Miundombinu Afrika, unaofanyika jijini Dar es Salaam. Mwakilishi wetu nchini Tanzania Gabriel Zakaria ametuandalia na kututumia ripoti ifuatayo.

Tanzania: Rais wa Tanzania, Dkt Samia Suluhu Hassan, alizindua Dira ya Taifa ya 2050 katika Ikulu ya Dar es Salaam na baadaye akakutana na viongozi wa sekta binafsi kujadili utekelezaji wake. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Wilberforce Ngoto, yeye ni mwanahabari wa sauti ya Ujerumani na mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Dar es salaam-Tanzania, ambapo Wilberforce Ngoto alianza kwa kufafanua kuhusiana na taarifa hii.

Drc: Shirika la Mpango wa Chakula Duniani “WFP” linasema ukosefu wa fedha, hali duni ya usalama na ugumu wa kufikia maeneo yaliyoathirika vinaendelea kuathiri juhudi za kupambana na Ebola nchini DRC. Mwandishi wa habari wa kujitegemea Germain Hassan Kyahwere na ripoti kamili kutoka Beni-Drc.

Tanzania imeiomba Marekani kuondoa vikwazo vya viza kwa raia wake wanaosafiri kwenda nchini humo. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Wilberforce Ngoto, yeye ni mwandishi wa habari wa sauti ya Ujerumani na mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Dar es salaam-Tanzania, Ayam alimuuliza kama taarifa zenyewe zikoje kiundani, Wilberforce Ngoto alianza kwa kuelezea zaidi.

Mashirika ya kiraia wilayani Mambasa mkoani Ituri nchini Drc, yameanza mgomo wa siku mbili kupinga mauaji ya ADF, na yamesitisha ulipaji kodi hadi usalama uhakikishwe. Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide ametuandalia ripoti ifuatayo kutoka Beni-Drc.

Afrika Kusini: Bunge la Afrika limepitisha azimio linalolenga kushughulikia na kukemea vitendo vya vurugu vinavyochochewa na chuki dhidi ya wageni barani Afrika. Manasse bin Bendera na ripoti kamili.

Drc: Umoja wa Afrika umeidhinisha mpango wa miezi sita wa kufufua mchakato wa amani katika mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Omar Kavota, yeye ni mchambuzi wa siasa za Drc na maziwa makuu kutoka Beni-Drc, Abedi alimuuliza kama anaonaje uamuzi wa Umoja wa Afrika wa kuanzisha mpango huu wa miezi sita, Omar Kavota alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Drc: Wakazi wa Goma, mji ulio chini ya udhibiti wa AFC/M23 mashariki mwa Drc, leo wameshiriki maandamano ya amani yaliyoandaliwa na makundi ya kiraia kupinga mapendekezo ya mabadiliko ya katiba, mauaji yanayoripotiwa huko Beni na Minembwe, pamoja na vikwazo vilivyowekwa dhidi ya viongozi wa AFC/M23. Mwandishi wetu Austere Malivika na ripoti kamili.

Malawi: Ofisi ya Afya ya Wilaya ya Karonga imewaonya wavuvi dhidi ya matumizi ya kondomu kufunika tochi za uvuvi, ikisema kuwa tabia hiyo inadhoofisha juhudi za kuzuia maambukizi ya Virusi vya UKIMWI, magonjwa ya zinaa na mimba zisizotarajiwa. Mwandishi wetu Richard Mwafulirwa na ripoti kamili.

Drc: Idadi ya visa vya Ebola nchini Drc imezidi 3,000 huku wahudumu wa afya katika kituo cha matibabu ya Ebola mashariki mwa nchi hiyo wakianza mgomo kudai malipo yao. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Dieudonne Lossa, mwenyekiti wa mashirika ya kiraia mjini Bunia mkoani Ituri, Abedi alimuuliza hali ilivyo kiujumla, Dieudonne Lossa anaeleza.

Tanzania: Jeshi la Polisi Tanzania limetangaza kuwa watuhumiwa 36 kati ya 130 waliokamatwa hivi karibuni katika operesheni ya kitaifa dhidi ya madai ya uchochezi wa uhalifu na njama za uhalifu wamefikishwa rasmi mahakamani.

Waziri wa Mambo ya Nje wa Ujerumani, Dkt. Johann Wadephul, alikutana na Waziri wa Mahusiano ya Kimataifa na Ushirikiano wa Afrika Kusini, Ronald Lamola, kujadili namna ya kukuza uchumi, kuharakisha mpito wa nishati safi, na kukabiliana na changamoto za kimataifa. Manasse bin Bendera na ripoti kamili.

Biashara haramu ya usafirishaji wa watu inaendelea kuzua wasiwasi miongoni mwa wananchi nchini Ethiopia baada ya polisi kuvunja mtandao wa uhalifu uliokuwa ukijihusisha na shughuli hiyo mapema wiki hii. Abedi Jean de la Croix alifanya mahojiano na mwandishi wetu Coletta Wanjohi. Katika mahojiano hayo, Abedi alimuuliza waathiriwa hao kutoka Ethiopia husafirishwa kuelekea maeneo gani ; Akijibu swali hilo, Coletta alianza kwa kueleza.

Miili ya watu bila uhai imegunduliwa mkoani Ituri kufuatia mashambulizi yaliyofanywa na waasi wa ADF wiki iliyopita. Mwenyekiti wa mashirika ya kiraia mkoani Ituri, Dieudonné Lossa, alithibitisha taarifa hizi katika mahojiano yake na Abedi Jean de la Croix muda mchache uliopita.

Serikali ya Tanzania imesema inatathmini muda uliowekwa na Jumuiya ya Madola, ambayo imeitaka Tanzania kumwachilia bila masharti Tundu Lissu, mwenyekiti wa chama cha upinzani cha CHADEMA. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Gerva Lyenda, yeye ni wakili wa Mhe. Tundu Lissu kutoka Dar es salaam-Tanzania.