Darubini ya Afrika (Kiswahili)

Katika manisipaa ya Matana, Mkoa wa Bururi, vijana na wanawake wanakabiliwa na changamoto nyingi zikiwemo ukosefu wa ajira, umaskini, upatikanaji mdogo wa mitaji, na uhaba wa mbolea za kilimo. Ili kuboresha hali zao za maisha, wengi wao wameamua kujipanga katika vyama na ushirika kwa lengo la kuanzisha shughuli za kuzalisha kipato na kuimarisha ustahimilivu wao wa kiuchumi. Mwandishi wetu Balen Havyarimana na ripoti kamili.

Mjadala unaendelea nchini Malawi baada ya serikali, kupitia Wizara ya Elimu, kuongeza ada za masomo ya vyuo vikuu kutoka kwacha 650,000 hadi kwacha milioni 1.3 za Malawi. Hatua hiyo imezua maoni tofauti, huku wengi wakihofia kuwa inaweza kufanya elimu ya juu isiweze kufikiwa na wanafunzi wengi. Mwandishi wetu Ruchard Mwafulirwa na ripoti ifuatayo.

Drc: Wakaazi wa vijiji mbalimbali wilayani kalehe mapakani mwa Kivu kusini na kaskazini wanaoshambuliwa na makundi yenye silaha waomba usalama kuimarishwa  na kushindikizwa kimaisha kutokana na maisha magumu wanayopitia kutokana na machafuko mashariki mwa Congo kwa muda mrefu,wengi wao wakiwa wakulima na wafugaji.   Austere Malivika na ripoti Zaidi kutoka Kalehe Kalungu .

Wakulima wa Rutshuru, Kivu Kaskazini, wanakabiliwa na kushuka kwa bei za mazao kutokana na kudorora kwa biashara za mpakani na Uganda na Rwanda baada ya kufungwa kwa mipaka kufuatia mlipuko wa Ebola. Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide ametuandalia na kututumia ripoti ifuatayo.

Urusi iko tayari kuisaidia Msumbiji kuondoa tishio la ugaidi linaloikabili nchi hiyo, Waziri wa Mambo ya Nje wa Urusi, Sergei Lavrov, alisema jana Alhamisi. Manasse bin Bendera na ripoti kamili.

Raia wa Uganda waliorejeshwa kutoka Afrika Kusini wiki iliyopita wamepelekwa katika Taasisi ya Kitaifa ya Uongozi kwa ajili ya kufundishwa itikadi ya chama tawala, masuala ya siasa, na namna ya kushiriki katika Mpango wa maendeleo. Abedi Jean de la Croix alifanya mahojiano na aliyekuwa kiongozi wa Idhaa ya Kiswahili ya Channel Africa, Mzee Mike Arereng, kutoka Kampala, Uganda. Abedi alimuuliza sababu zilizoifanya serikali kuchukua maamuzi hayo, Akijibu swali hilo, Mzee Mike Arereng alianza kwa kufafanua kwamba...

Kumekuwa na maoni mseto miongoni mwa wananchi na wachambuzi wa masuala ya kisiasa kuhusu nia ya Rwanda kuondoa vikosi vyake nchini humo. Hatua hiyo imeendelea kuzua wasiwasi na mjadala miongoni mwa wananchi wa DRC. Abedi Jean de la Croix alifanya mahojiano na Esaie Katasi kutoka Beni-Drc, yeye ni mchambuzi wa masuala ya siasa, Abedi alimuuliza mtazamo wake kuhusiana na vikosi vya Rwanda kuendelea kuwepo Drc, Esaie Katasi alianza kwa kuelezea.

Drc: Upinzani nchini DRC wasisitiza maandamano ya Julai 22 mwaka huu licha ya mazungumzo na rais wa Burundi. Abedi Jean de la Croix alifanya mahojiano na Esaie Katasi kutoka Beni-Drc, yeye ni mchambuzi wa masuala ya siasa, Abedi alimuuliza anazungumzaje kuhusiana na mkutano huo, Esaie Katasi alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Paris-Ufaransa: Ulimwengu hii leo unaadhimisha Siku ya Kiswahili, huku lugha hiyo ikiendelea kuimarika kimataifa. Mwandishi wetu Gabriel Zakaria na ripoti kamili.  

Kituo cha kisasa cha kupambana na virusi hatari vya Ebola kimezinduliwa mjini Beni mashariki mwa Drc, ikiwa ni hatua ya kukabiliana na ongezeko la visa na maambukizi ya ugonjwa huo. Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide na ripoti kamili.  

Baadhi ya raia wa Tanzania waliokuwa wamepanga kushiriki maandamano yanayotarajiwa kufanyika kesho kupinga kile wanachodai kuwa ni ukandamizaji unaoendelea, sasa wana hofu ya kushiriki kutokana na vitisho vya serikali pamoja na kumbukumbu za mauaji yaliyotokea wakati na baada ya uchaguzi mkuu wa Oktoba mwaka jana. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Wilberforce Ngoto, yeye ni mwandishi wa habari wa kujitegemea na mchambuzi wa masuala ya siasa kutoka Dar es salaam-Tanzania, Ayam alimuuliza hali ikoje, Wilberforce Ngoto alianza kwa kuelezea.

Baraza la Mawaziri nchini Kenya limeidhinisha mabilioni ya shilingi kwa ajili ya miradi mikubwa ya afya, miundombinu, na vita dhidi ya ufisadi wa mishahara serikalini. Mwandishi wetu Diana Wanyonyi na mengi zaidi.

Jeshi la polisi nchini Tanzania limeimarisha ulinzi na doria katika maeneo mbalimbali nchini humo, hasa katika jiji la kibiashara la Dar es Salaam, tofauti na ilivyozoeleka, kutokana na kuwepo kwa tishio la kufanyika kwa maandamano. Mwandishi wetu Farhia Middle na ripoti ifuatayo kutoka Dar es salaam-Tanzania.  

Afrika Kusini: Maandamano ya kupinga uwepo wa wahamiaji wasio na vibali yanaendelea katika miji kadhaa nchini Afrika Kusini, ambapo makundi ya waandamanaji yamejitokeza mitaani yakipaza sauti na kueleza wasiwasi wao kuhusu uhamiaji na shinikizo unaowekwa kwenye huduma za umma na ajira.Abedi Jean dela croix na ripoti kamili.

Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo inaadhimisha miaka 66 ya uhuru huku nchi hiyo ikiendelea kukabiliwa na changamoto nyingi, ikiwemo ukosefu wa usalama.Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Jacques Yalala, yeye ni mwanasiasa na mwenyekiti wa chama cha kisiasa cha UDC kutoka Durban hapa nchini, Abedi alimuuliza mtazamo wake kuhusiana na maadhimisho ya miaka 66 ya uhuru wa Drc, Jacques Yalala alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Drc: Hali ya ukosefu wa usalama inayoendelea katika maeneo kadhaa ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo imeathiri kwa kiasi kikubwa ushiriki wa wanafunzi katika mtihani wa taifa unaomalizika leo nchini kote. Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide na ripoti kamili kutoka Beni-Drc.  

Polisi wameweka vizuizi vya barabarani na vituo vya ukaguzi katika maeneo mengi muhimu ya kuingia katikati ya jiji la Nairobi nchini Kenya, ili kudhibiti mienendo ya watu kabla ya maandamano ya kumbukumbu ya Gen Z. Abedi Jean de la Croix alifanya mahojiano muda mfupi uliopita na Martin Wren, mchambuzi wa masuala ya kisiasa na kisheria kutoka Nairobi, Kenya, Abedi alimuuliza kama hali ikoje kiujumla nchini Kenya, Martin alianza kwa kuelezea kwa kina namna hali ilivyo nchini Kenya.

Kenya: Waendesha mashtaka nchini Kenya wamesema kwamba watawashtaki wanafunzi kadhaa kwa kosa la mauaji ya wanafunzi wenzao 16 waliokufa katika moto ulioteketeza bweni mwishoni mwa Mei, tukio lililoishtua nchi hiyo ya Afrika Mashariki. Abedi Jean de la Croix alifanya mahojiano muda mfupi uliopita na Martin Wren, mchambuzi wa masuala ya kisiasa na kisheria kutoka Nairobi, Kenya, Abedi alimuuliza ni ushahidi gani ambao upande wa mashtaka unayo unaowaunganisha wanafunzi hao na mkasa huo, Martin alianza kwa kueleza kwamba…

Drc: Madaktari wa hospitali za umma walio chini ya Muungano wa Kitaifa wa Madaktari “SYNAMED”, wametangaza kuanza mgomo katika hospitali zote za umma nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Murula Pacifique, yeye ni daktari katika hospitali mojawapo mjini Beni-Drc, Abedi alimuuliza kama taarifa zenyewe zikoje kiundani, Murula Pacifique alianza kwa kufafanua zaidi kuhusiana na taarifa hii.

Kigoma: Mkuu wa Mkoa wa Kigoma, Simon Sirro, ametoa siku saba kwa wakazi wanaowahifadhi wahamiaji haramu kuhakikisha wanarejeshwa katika nchi zao. kwa undani wa taarifa hii, Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Mkuu wa mkoa wa Kigoma Simon Sirro kutoka Kigoma-Tanzania, ambapo mkuu wa mkoa aliezea zaidi kuhusiana na taarifa hii.

Drc: Kufungwa kwa mpaka wa Goma nchini DRC na Gisenyi nchini Rwanda, kumeathiri maelfu ya watu wanaovuka kila siku kwa biashara na shughuli nyingine za kujikimu. Mwandishi wetu Austere Malivika na ifuatayo.

Sekta ya madini na uchimbaji mawe nchini Rwanda imekua katika robo ya kwanza ya mwaka 2026. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na mwandishi wetu Sylvanus Karemera kutoka Kigali-Rwanda, Abedi alimuuliza kama taarifa zenyewe zikoje kiundani, Sylvanus alianza kwa kuelezea.

Rais wa Burundi na Mwenyekiti wa sasa wa Umoja wa Afrika, Évariste Ndayishimiye, anatarajiwa kuwasili leo, Jumatatu Juni 22, mjini Kinshasa, mji mkuu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, kwa ziara ya kikazi ya saa 48. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Omar Kavota, yeye ni mchambuzi wa siasa za Drc na maziwa makuu, Abedi alimuuliza kama anazungumziaji mchango wa Burundi katika kusaidia kurejesha amani nchini Drc, Omar Kavota alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Shirika la Amnesty International limeanzisha kampeni ya kutaka haki kwa waathiriwa wa vita mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo.Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide na ripoti kamili kutoka Beni-Drc.

Mamlaka ya Udhibiti wa Nishati ya Malawi imetangaza kupunguza bei za petroli, dizeli na mafuta ya taa kote nchini.Mwandishi wetu Richard Mwafulirwa na ripoti ifuatayo.

Baraza la Katiba la Senegal limekataa kusikiliza rufaa dhidi ya kurejeshwa kwa Ousmane Sonko bungeni, ambako sasa ni Spika wa Bunge. Abedi Jean dela croix na ripoti ifuatayo.

Viongozi wa nchi za G7 Jumanne walitoa wito wa kuwa na mwitikio thabiti na wa pamoja dhidi ya mlipuko wa Ebola nchini Drc, wakizihimiza nchi nyingine kuchangia rasilimali ili kuhakikisha ugonjwa huo unadhibitiwa. Manasse bin Bendera na ripoti kamili.

 Upinzani Drc umelaani kupitishwa kwa muswada ambao unaweza kutoa fursa kwa Rais Félix Tshisekedi kugombea muhula wa tatu, ukishutumu kile wanachosema ni unyakuzi wa madaraka. Abedi Jean de la Croix alifanya mahojiano na Esaie Katasi kutoka Beni-Drc, yeye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa, Abedi alimuuliza kama amepokeaje hatua ya bunge kuidhinisha mswada huo wa rasimu, Esaie Katasi alianza kwa kuelezea.

Rwanda: Rais Paul Kagame wa Rwanda mwishoni mwa juma jana alimpokea Balozi Johan Borgstam, Mwakilishi Maalum wa Umoja wa Ulaya katika eneo la Maziwa Makuu, katika mazungumzo yaliyolenga masuala ya ushirikiano na hali ya usalama katika ukanda huo.Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na mwandishi wetu Sylvanus Karemera kutoka Kigali-Rwanda, Abedi alimuuliza kama mazungumzo hayo yalilenga nini haswa, Sylvanus alianza kwa kuelezea.

Uganda: Vikosi vya usalama vya Uganda vimemkamata Erias Lukwago, mwanasiasa mwandamizi wa upinzani na wakili wa kiongozi wa chama cha People’s Front for Freedom, Kizza Besigye, ambaye anashikiliwa na anakabiliwa na kesi ya uhaini.Abedi Jean de la Croix alifanya mahojiano na aliyekuwa kiongozi wa Idhaa ya Kiswahili ya Channel Africa, Mzee Mike Arereng, kutoka Kampala, Uganda. Abedi alimuuliza sababu zilizomfanya Erias Lukwago akamatwe, mzee Mike Arereng alianza kwa kuelezea.

Wasiwasi inaendelea kuongezeka miongoni mwa wakazi kutokana na kuzorota kwa hali ya usalama katika baadhi ya maeneo ya Mkoa wa Kivu Kusini-Drc. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Stratege Namubamba, yeye ni msemaji wa kundi la Wazalendo la FABB kutoka Kivu Kusini, Abedi alimuuliza kama hali ya usalama ikoje kiujumla Kivu Kusini, Stratege Namubamba alianza kwa kuelezea.

Wabunge kutoka mikoa ya Kivu Kaskazini, Kivu Kusini na Ituri wamesitisha ushiriki wao katika vikao vya Bunge la Taifa mjini Kinshasa, wakishinikiza Serikali ya DRC kufungua mjadala kuhusu hali ya usalama Mashariki mwa DRC. Mwandishi wa habari wa kujitegemea Germain Hassan Kyahwere na ripoti kamili.

Upinzani nchini Drc umeandaa leo mkutano wa kukaa kwa amani katika makao makuu ya bunge la taifa mjini Kinshasa, kupinga muswada wa kura ya maoni unaolenga kubadilisha Katiba. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na naibu mwenyekiti wa chama kikubwa cha upinzani Drc cha Ecide Mhe. Jean Baptiste Kasekwa, Abedi alimuuliza ni kwa nini wanapinga marekebisho ya katiba, Mhe. Jean Baptiste Kasekwa alianza kwa kuelezea.  

Rwanda imepinga vikali ripoti ya Human Rights Watch inayodai kuwa jeshi lake linahusika katika ukiukwaji wa haki za binadamu mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na mwandishi wetu Sylvanus Karemera kutoka Kigali-Rwanda, Abedi alimuuliza ni kwa nini Rwanda inapinga ripoti ya Human Rights Watch, Sylvanus alianza kwa kufafanua zaidi.

Ituri: Kuporomoka kwa daraja la Mto Ituri 2, linalounganisha majimbo ya Kivu Kaskazini, Ituri na Tshopo katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, kumezua wasiwasi mkubwa kwa wakazi na kuvuruga shughuli za kiuchumi katika maeneo yanayotegemea daraja hilo. Mwandishi wa habari wa kujitegemea Germain Hassan Kyahwere na ripoti kamili kutoka Beni-Drc.

Drc: Vyama vya madaktari nchini DRC vimetangaza kuanzisha mgomo, vikilalamikia ukosefu wa majibu ya wazi kwa madai yao. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Murula Mbeko Pacifique, yeye ni daktari na mmoja wa wanamemba wa muungano huo wa madaktari kutoka Beni-Drc, Abedi alimuuliza kama taarifa zenyewe zikoje kiundani, Murula Mbeko Pacifique alianza kwa kufafanua zaidi.

Drc: Kundi la waasi la M23 linaloungwa mkono na Rwanda linadaiwa kuwalazimisha maelfu ya watu kujiunga na safu zake mashariki mwa Drc, kwa mujibu wa ripoti ya Human Rights Watch Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Esaie Katasi ambaye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Beni-Drc, Abedi alimuuliza yeye kama mwanaharakati wa haki za binadamu ana mtazamo gani kuhusiana na ripoti ya Human Rights Watch, Esaie Katasi alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Uganda: Uganda imethibitisha jumla ya visa 19 vya Ebola na kuripoti vifo viwili. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na aliyekuwa kiongozi wa channel Africa idhaa ya Kiswahili, mzee Mike Arereng, Abedi alimuuliza kama mpaka sasa ni visa vingapi ambavyo vimerikodiwa Uganda, Mzee Mike Arereng alianza kwa kutoa Idadi kamili ya visa vya Ebola Uganda.

Kenya: Polisi nchini Kenya walitumia mabomu ya kutoa machozi na kuwakamata waandamanaji hii leo waliokuwa wakipinga ujenzi wa kituo cha karantini kwa raia wa Marekani waliowekwa katika hatari ya kuambukizwa Ebola. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Martin Wren, yeye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Nairobi-Kenya, Abedi alimuuliza kama hali ikoje kiujumla nchini Kenya, Martin Wren alianza kwa kufafanua zaidi kuhusiana na maandamano Kenya.

Tanzania na Singapore zinatarajiwa kuimarisha zaidi ushirikiano wao wa kiuchumi na kidiplomasia kufuatia kuwasili kwa Rais wa Singapore, kwa ziara rasmi ya kitaifa ya siku tatu nchini Tanzania. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na mwandishi wetu Gabriel Zakaria kutoka Dodoma-Tanzania, Abedi alimuuliza kama ziara ya Rais wa Singapore nchini Tanzania inahusu nini, Gabriel Zakaria alianza kwa kuelezea kiundani.  

Burundi: Vikundi vya kutetea haki za mtoto nchini Burundi vinatoa wito wa kuwekwa kwa udhibiti wa matumizi ya vifaa vya kidijitali miongoni mwa wanafunzi. Mwandishi wetu Balen Havyarimana na mengi zaidi.

Malawi: Kuongezeka kwa idadi ya wakimbizi ambao wanahifadhiwa katika kambi ya Dzaleka wilayani Dowa nchini Malawi kutoka watu 12,000 kufikia 60,000, kumeanza kuleta changamoto kubwa kwa huduma za msingi katika masuala ya usafi, elimu na afya nchini humo. Mwandishi wetu Richard Mwafulirwa na ripoti kamili.  

Afrika Kusini: Rais wa Kenya William Ruto amewasili hapa nchini kwa ziara ya siku mbili ya kuimarisha uhusiano kati ya Kenya na Afrika Kusini. Abedi Jean dela croix na mengi zaidi.  

Drc: Marekani imeweka vikwazo dhidi ya makamanda wawili wa makundi yenye silaha wanaotuhumiwa kuchochea mapigano mashariki mwa DRC. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Esaie Katasi, yeye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Beni-Drc, Abedi alimuuliza kama hatua hii itasaidia kumaliza machafuko Drc, Esaie Katasi alianza kwa kutoa mtazamo wake.

Drc: Maandamano ya kupinga marekebisho ya katiba yanayodaiwa kukiuka misingi ya kikatiba yanaendelea kushika kasi nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, yakiongozwa na miungano mikubwa ya vyama vya upinzani pamoja na asasi za kiraia. Abedi Jean dela croix alifanya mahojiano na Esaie Katasi, yeye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa kutoka Beni-Drc, Abedi alimuuliza kama hali ya maandamano na mgomo baridi ikoje kiujumla kote nchini Drc, Esaie Katasi alianza kwa kuelezea.

Urusi: Rais wa Tanzania, Samia Suluhu Hassan, aliwasili mjini Moscow siku ya Jumanne kwa ziara muhimu ya kiserikali ya siku tatu nchini Urusi. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Wilberforce Ngoto, yeye ni mwandishi wa habari wa kujitegemea kutoka Dar es salaam nchini Tanzania, Ayam alimuuliza kama taarifa zenyewe zikoje kiundani, Wilberforce Ngoto alianza kwa kueleza kwa kina.

Tanzania: Mradi wa Bomba la Mafuta Ghafi la Afrika Mashariki, kwa kushirikiana na TotalEnergies, umeendelea kuwawezesha vijana kupitia makongamano, semina na mafunzo yanayowasaidia kutumia fursa zilizopo katika sekta ya nishati. Ayam Shekifu alifanya mahojiano na Wilberforce Ngoto, yeye ni mwandishi wa habari wa kujitegemea kutoka Dar es salaam nchini Tanzania, Wilberforce Ngoto alianza kwanza kwa kufafanua zaidi kuhusiana na taarifa hii.

Burundi: Ubalozi wa Marekani nchini Burundi hautatoa tena huduma za viza za Marekani kufuatia uamuzi wa Washington kupunguza idadi ya vituo vya utoaji viza barani Afrika. Mwandishi wetu Balen Havyarimana na ripoti kamili.

Waziri wa Jinsia, Maendeleo na Ustawi wa Jamii Mary Navicha amesema asilimia 88 ya watoto wa mitaani nchini Malawi wana angalau mzazi mmoja aliye hai, huku zaidi ya nusu wakiruhusiwa na wazazi au walezi wao kwenda mitaani. Mwandishi wetu Richard Mwafulirwa na ripoti kamili.  

 Zaidi ya watu 20 waliuawa katika shambulio la kushtukiza lililotokea usiku wa Jumamosi kuamkia Jumapili katika eneo la Ngadi, takriban kilomita 7 kutoka mji wa Beni, Kivu Kaskazini, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo. Mwandishi wetu M’molelwa M’seke Dide na ripoti kamili kutoka Beni-Drc.