Elk jaar komen er in Nederland ruim drie miljoen ongebruikelijke transacties binnen bij één instantie: FIU-Nederland. Wat daar mee gebeurt, weten weinig mensen. In deze aflevering schuift Rebecca van Essen aan, sectorspecialist bij de FIU en de belangrijkste contactpersoon voor de cryptosector.

De FIU is geen opsporingsdienst, geen politie en ook niet het openbaar ministerie. Beheersmatig valt de dienst onder de politie, maar dat is vooral praktisch: voor het werk zijn politiegegevens nodig. Van Essen omschrijft de FIU als een onafhankelijke inlichtingenorganisatie die meldingen verzamelt, analyseert en verrijkt met gegevens van bijvoorbeeld de Belastingdienst, en die een deel daarvan verdacht verklaart en overdraagt aan de opsporing. Toen zij in 2019 solliciteerde waren het 400.000 meldingen per jaar, inmiddels ruim drie miljoen. Het team groeide van 59 naar zo'n 135 mensen.

Nederland werkt met ongebruikelijke transacties, waar de meeste Europese landen verdachte transacties kennen. Co-host Mauro Halve deed vanuit zijn vorige functie bij Amdax zelf honderden van die meldingen en legt uit waar de grens ligt. Verdacht raakt aan een strafbaar feit, ongebruikelijk is alles wat afwijkt van een verwacht patroon. Dat levert een lage melddrempel op, en dus veel informatie. Het beeld dat banken en cryptobedrijven zoveel mogelijk over de schutting gooien, herkent Van Essen niet: instellingen krijgen daar juist feedback op.

Dan crypto. Van Essen wil er weg blijven bij de stelling dat crypto per definitie een groter risico vormt. In het jaaroverzicht over 2025 noemt de FIU crypto wel een veelzijdig instrument voor criminelen. Wat de dienst vooral ziet is fraude, met recovery scams en social engineering waar ook ouderen en nieuwe instappers slachtoffer van worden. Daarnaast de aankoop van kinderporno met crypto, en de cryptobetaalkaart, waarbij een betaaldienstverlener niet kan zien dat er crypto achter de transactie zit.

Het gesprek gaat ook over de grens. Via het wereldwijde FIU-netwerk kan Nederland collega's bevragen, tot en met de FIU van de Seychellen, maar een antwoord komt niet altijd. En waar illegaal verkeer jaren geleden vooral in bitcoin liep, gaat het inmiddels grotendeels via stablecoins.

Sinds MiCAR meldt een deel van de cryptodienstverleners elders, en de objectieve indicator van 15.000 euro is vervallen. Daardoor kwamen er 44 procent minder meldingen uit de sector. Tot slot het systeem zelf: Nederland gaat over naar verdachte transacties, wat minder meldingen betekent maar meer werk per melding.

Co-host is Mauro Halve.

Over de podcast

Cryptocurrency are here to stay. In deze wekelijkse podcast gidst Daniël Mol je door het belangrijkste cryptonieuws, langs hypes en trends, voor- en tegenstanders en winst en verlies. In het A-deel bespreken we het laatste nieuws en in het B-deel gaan we in gesprek met een gast. Van cypherpunkpioneers tot grootbanken die aan de haal gaan met stablecoins, van Bitcoin tot Ethereum tot CBDC's. Alles passeert de revue.
Reageren? Stuur dan een mail naar cryptocast@bnr.nl

Gasten

• Rebecca van Essen is sectorspecialist bij FIU-Nederland.
• Mauro Halve is voorzitter van de Nederlandse Vereniging Cryptodienstverleners (NVC).

Links

• Het jaaroverzicht 2025 van FIU-Nederland over criminele geldstromen
• Cryptodienstverleners meldden 44 procent minder ongebruikelijke transacties
• Wat de nieuwe opschortingsbevoegdheid betekent voor meldingsplichtige instellingen
• VBNL gaat verder als Nederlandse Vereniging Cryptodienstverleners

Host

• Daniël Mol is presentator en redacteur van de Cryptocast. Hij is sinds 2017 met Bitcoin bezig en kwam in 2021 bij het team van de Cryptocast.

Redactie

• Daniël Mol
• Donner Bakker