Er is een gezegde onder obligatiebeleggers dat de rente blijft stijgen tot er iets kapot gaat. Dan zien we wat de zwakke elementen in de economie zijn. Het bekendste voorbeeld is de financiële crisis van 2008. De Fed rente steeg toen van 1,0% naar 5,5% en de obligatiemarkt hobbelde mee. Op een gegeven moment bleek hoe zwak de fundamenten van de Amerikaanse huizenmarkt waren. De huizenmarkt ging kapot en dreigde het hele financiele systeem in haar val mee te nemen.

Een dergelijk rente beweging zien we nu in Japan. De rente stijgt door en door, maar het heeft geen consequenties, nog niet. De Japanse rente op staatsobligaties steeg van 0% naar 2,3%. Dat is het hoogste niveau sinds de zomer van 1997.

Dat gaat wel een dingetje worden met die enorme Japanse staatsschuld. Momenteel is de schuldratio 240%. Daarbij moet wel gezegd worden dat de Japanse centrale bank ruim de helft van de staatsobligaties in handen heeft. Bovendien heeft de Bank of Japan nog flink wat aandelen in portefeuille die ze mogelijk kunnen verkopen.

Deze rentestijging kreeg de afgelopen weken nog wat extra vaart, toen Reuters berichtte dat de Bank of Japan de beleidsrente verder wil verhogen. Dat was breaking news. Blijkbaar hangen Reuters journalisten in dezelfde bars rond als de Bank of Japan medewerkers. Misschien een idee om in Frankfurt te kijken waar de ECB medewerkers na werktijd nog een biertje gaan drinken. Die rente verhoging is op zich ook wel logisch. De Japanse yen is flink verzwakt. Dat genereert veel import inflatie. Nu de Japanse bedrijven gewend zijn aan inflatie, prijzen ze hogere inputprijzen ook makkelijker door. En zo komt na decennialang deflatie angsten, inflatie weer in het systeem.

De tweede rentepush kwam omdat de premier nieuwe verkiezingen uitschreef. Dat is bijzonder. Nog maar kort geleden (oktober 2024) waren de vorige verkiezingen. De huidige premier Takaichi heeft 62% van de bevolking achter haar staan en dat wil ze inacasseren. Dat soort percentages zien we niet veel meer in democratieën. Trump’s approval rate staat ergens tussen de 35% en de 42%, afhankelijk van welke media het onderzoek houdt. En om nog populairder te worden wil ze tijdelijk de 8% btw op voeding afschaffen. Dat is fijn voor de consument, maar het betekent een nog groter overheidstekort. En dus een stijgende rente. Voorlopig lijkt de strategie, gewoon doen of er geen probleem is. Dat is meestal geen verstandige strategie.

Dan blijft de vraag, wat gaat er dan stuk door die stijgende rente? Dat is moeilijk te zeggen. Misschien een nog zwakkere yen.  Of misschien opwaartse druk op rentes in andere landen. Er zijn tegenwoordig genoeg zwakke fundamenten te vinden. Of zoals Buffett het zei; “when the tide is loo low, you'll see who is swimming naked”.  

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.