De kans is niet groot dat de EU Gerhard Schröder naar voren schuift als onderhandelaar, mochten Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten om de tafel gaan. Dat zegt Tom Berendsen, minister van Buitenlande Zaken. Eerder schoof Poetin de voormalig Bondskanselier van Duitsland naar voren als mogelijke bemiddelaar. In eventuele onderhandelingen tussen Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten moet Europa volgens Berendsen wel aan tafel zitten. Een EU-onderhandelaar moet volgens de minister dan een duidelijk mandaat én de steun van alle EU-lidstaten hebben. Minister Berendsen is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn.

Luister ook | 'Europa's reactie richting Poetin is verbijsterend en beschamend' 

Direct na het gesprek vertrekt Berendsen naar Zweden voor een bijeenkomst met de ministers van Buitenlandse zaken van de NAVO-landen, ter voorbereiding op de NAVO-top in Ankara. Daar treft Berendsen Europese collega-ministers die allen de Europese bijdrage aan de NAVO willen vergroten. Ondanks de vele beledigingen van de Amerikaanse president Trump aan het adres van de NAVO, twijfelt de minister niet aan de samenwerking met de VS. 

De Amerikaanse president heeft ook meermaals zijn woede uitgesproken over het gebrek aan steun vanuit de NAVO voor de oorlog met Iran. Nederland deelt volgens Berendsen de zorgen van de VS en Israël om de nucleaire capaciteiten van Iran en het bereik van hun raketten, maar blijft pleiten voor een diplomatieke oplossing. Wel heeft Nederland zich aangesloten bij een internationaal initiatief om de Straat van Hormuz te openen, en volgens Berendsen wordt een operatie gepland zodra de situatie dat toelaat.

Lees ook | Berendsen roept Israëlische ambassadeur op het matje om behandeling Flotilla-activisten

De positie van de Britse premier Starmer

Premier Starmer kwam in 2024 aan de macht met een ongekende landslide. Hij won destijds 411 van de 650 zetels in het Lagerhuis. Het sentiment is inmiddels flink gedraaid, nu nog maar 23 procent van de Britten tevreden is met Starmer. Rem Korteweg, EU-expert bij Instituut Clingendael, omschrijft in zijn boek 'Take Back Control? (Tien jaar Brexit, tussen globalisering en soevereiniteit)' hoe het Verenigd Koninkrijk sinds het Brexit-besluit zes premiers heeft versleten: 'Ik zag het Verenigd Koninkrijk als politiek stabiel, economisch sterk en juridisch voorspelbaar, maar door dat EU-referendum worstelt het land enorm met zichzelf.' 

Luister ook |Amerika Podcast

Opboksen tegen Trump | Postma in Amerika

Het was de week van de voorverkiezingen in de VS. Die verkiezingen draaien om zetels voor het Congres en Republikeinse kandidaten proberen met spotjes in de aandacht te komen, ook als ze bewust tegen Trump ingaan. Dat laatste blijkt politiek toch een lastige zet.

Over de makers

Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.

Redactie

Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

Bavo Oost, redacteur bij BNR Nieuwsradio.

De kans is niet groot dat de EU Gerhard Schr&ouml;der naar voren schuift als onderhandelaar, mochten Oekra&iuml;ne, Rusland en de Verenigde Staten om de tafel gaan. Dat zegt Tom Berendsen, minister van Buitenlande Zaken. Eerder schoof Poetin de voormalig Bondskanselier van Duitsland naar voren als mogelijke bemiddelaar. In eventuele onderhandelingen tussen Oekra&iuml;ne, Rusland en de Verenigde Staten moet Europa volgens Berendsen wel aan tafel zitten. Een EU-onderhandelaar moet volgens de minister dan een duidelijk mandaat &eacute;n de steun van alle EU-lidstaten hebben. Minister Berendsen is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn.
Luister ook |&nbsp; <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10600958/europa-s-reactie-richting-poetin-is-verbijsterend-en-beschamend">'Europa's reactie richting Poetin is verbijsterend en beschamend'</a>&nbsp;
Direct na het gesprek vertrekt Berendsen naar Zweden voor een bijeenkomst met de ministers van Buitenlandse zaken van de NAVO-landen, ter voorbereiding op de NAVO-top in Ankara. Daar treft Berendsen Europese collega-ministers die allen de Europese bijdrage aan de NAVO willen vergroten. Ondanks de vele beledigingen van de Amerikaanse president Trump aan het adres van de NAVO, twijfelt de minister niet aan de samenwerking met de VS.&nbsp;
De Amerikaanse president heeft ook meermaals zijn woede uitgesproken over het gebrek aan steun vanuit de NAVO voor de oorlog met Iran. Nederland deelt volgens Berendsen de zorgen van de VS en Isra&euml;l om de nucleaire capaciteiten van Iran en het bereik van hun raketten, maar blijft pleiten voor een diplomatieke oplossing. Wel heeft Nederland zich aangesloten bij een internationaal initiatief om de Straat van Hormuz te openen, en volgens Berendsen wordt een operatie gepland zodra de situatie dat toelaat.
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/nieuws-politiek/10601496/berendsen-roept-israelische-ambassadeur-op-het-matje-om-behandeling-flotilla-activisten">Berendsen roept Isra&euml;lische ambassadeur op het matje om behandeling Flotilla-activisten</a>
De positie van de Britse premier Starmer
Premier Starmer kwam in 2024 aan de macht met een ongekende&nbsp;landslide. Hij won destijds 411 van de 650 zetels in het Lagerhuis. Het sentiment is inmiddels flink gedraaid, nu nog maar 23 procent van de Britten tevreden is met Starmer. Rem Korteweg, EU-expert bij Instituut Clingendael, omschrijft in zijn boek 'Take Back Control? (Tien jaar Brexit, tussen globalisering en soevereiniteit)' hoe het Verenigd Koninkrijk sinds het Brexit-besluit zes premiers heeft versleten: 'Ik zag het Verenigd Koninkrijk als politiek stabiel, economisch sterk en juridisch voorspelbaar, maar door dat EU-referendum worstelt het land enorm met zichzelf.'&nbsp;
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast" data-auth="NotApplicable">Amerika Podcast</a>
Opboksen tegen Trump | Postma in Amerika
Het was de week van de voorverkiezingen in de VS. Die verkiezingen draaien om zetels voor het Congres en Republikeinse kandidaten proberen met spotjes in de aandacht te komen, ook als ze bewust tegen Trump ingaan. Dat laatste blijkt politiek toch een lastige zet.
<hr>
Over de makers
Bernard Hammelburg&nbsp;is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
<a href="https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl" data-auth="NotApplicable">Micha&euml;l Roele</a>, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.
Bavo Oost, redacteur bij BNR Nieuwsradio.

Schröder als EU-onderhandelaar? 'Die kans is wel klein'

Voor bedrijven en overheden geldt dat ze voor grote projecten een aanbestedingsprocedure moeten volgen. Werkt in het algemeen goed, en bespaart aandeelhouders en de belastingbetaler een hoop geld. De EU hanteert kennelijk een soortgelijk model met het plan bedrijfstakken zoals de chemische- en machine-índustrie te dwingen orders voor zogenoemde ‘kritische onderdelen’ te verdelen over tenminste drie leveranciers.

Het doel is niet om voordeliger in te kopen en dus goedkoper te leveren, maar om, zoals de Financial Times het noemt, de afhankelijkheid van China te blokkeren. De Europese Commissie vergadert er op 29 mei over. Het ziet eruit als olie op het vuur voor ondernemers die toch al klagen over de Brusselse bemoeizucht en regeldruk. 

De vraag is wat het uitmaakt. Bij zogenoemde ‘kritieke onderdelen’ denken we aan zeldzame metalen, batterijen of onderdelen van batterijen, de auto-industrie. Maar het gaat veel verder. Zo ongeveer elk kabeltje, 1,5 volts batterijtje, beeldscherm, toetsenbord, computermuis, schroefje en moertje, bestanddeel voor antivries en cosmetica komt uit China. De inkopers bestellen alles online, en de eindafnemer – dus wij, de klanten, ook. 

Het probleem is dat geen enkel land vindingrijk en vlijtig genoeg is om het enige échte alternatief te bieden: zelf produceren. Je kunt de globalisering, waarmee iedereen in zijn sas was, niet terugdraaien met sancties, heffingen, gedwongen beperking van orders en wat dies meer zij. Amerika en Europa hebben niet voor niets gefaald in het ontwikkelen van een Chinastrategie. Xi Jinping lacht ons vierkant uit. 

Zoals hij eigenlijk de hele wereld uitlacht. Donald Trump is tijdens zijn bezoek aan Beijing met alle egards ontvangen, maar kwam met lege handen thuis. Voor Xi was het belangrijkste punt Taiwan, en naar verluidt heeft Trump toegezegd de voorgenomen levering van nieuwe wapens uit te stellen. Douze points pour la Chine. Iets vergelijkbaars speelt zich af met Vladimir Poetin, voor zijn 25ste bezoek in Beijing. Die zogenaamde eeuwige vriendschap is niet meer dan een verstandhuwelijk, dat Rusland voorziet van wapenonderdelen en China van een nieuwe pijpleiding met kolossale hoeveelheden Russisch gas. De BBC noemt Rusland terecht ‘de junior partner.’ 

Met zijn diplomatiek bescheiden gepresenteerde, maar in feite keiharde overwinning op Trump en Poetin kan Xi Jinping terugkijken op een mooi voorjaar. Wat opnieuw aan het verhaal ontbreekt is Europa. Geen visie, of je zou dat plan om industriële orders te verdelen om ze bij China weg te houden een visie moeten noemen. En geen noodsprong, wat het natuurlijk is.

Voor bedrijven en overheden geldt dat ze voor grote projecten een aanbestedingsprocedure moeten volgen. Werkt in het algemeen goed, en bespaart aandeelhouders en de belastingbetaler een hoop geld. De EU hanteert kennelijk een soortgelijk model met het plan bedrijfstakken zoals de chemische- en machine-&iacute;ndustrie te dwingen orders voor zogenoemde &lsquo;kritische onderdelen&rsquo; te verdelen over tenminste drie leveranciers.
Het doel is niet om voordeliger in te kopen en dus goedkoper te leveren, maar om, zoals de Financial Times het noemt, de&nbsp;<a href="https://www.ft.com/content/57b4852c-f323-45b8-b8d0-5a6426dd781e?syn-25a6b1a6=1">afhankelijkheid van China te blokkeren</a>. De Europese Commissie vergadert er op 29 mei over. Het ziet eruit als olie op het vuur voor ondernemers die toch al klagen over de Brusselse bemoeizucht en regeldruk.&nbsp;
<a href="https://www.theguardian.com/business/2026/may/19/china-shock-eu-european-union-industry-imports&nbsp;">De vraag is wat het uitmaakt</a>. Bij zogenoemde &lsquo;kritieke onderdelen&rsquo; denken we aan zeldzame metalen, batterijen of onderdelen van batterijen, de auto-industrie. Maar het gaat veel verder. Zo ongeveer elk kabeltje, 1,5 volts batterijtje, beeldscherm, toetsenbord, computermuis, schroefje en moertje, bestanddeel voor antivries en cosmetica komt uit China. De inkopers bestellen alles online, en de eindafnemer &ndash; dus wij, de klanten, ook.&nbsp;
Het probleem is dat geen enkel land vindingrijk en vlijtig genoeg is om het enige &eacute;chte alternatief te bieden: zelf produceren. Je kunt de globalisering, waarmee iedereen in zijn sas was, niet terugdraaien met sancties, heffingen, gedwongen beperking van orders en wat dies meer zij. Amerika en Europa hebben niet voor niets gefaald in het ontwikkelen van een Chinastrategie. Xi Jinping lacht ons vierkant uit.&nbsp;
Zoals hij eigenlijk de hele wereld uitlacht. Donald Trump is tijdens zijn bezoek aan Beijing met alle egards ontvangen, maar kwam met lege handen thuis. Voor Xi was het belangrijkste punt Taiwan, en naar verluidt heeft Trump toegezegd de voorgenomen levering van nieuwe wapens uit te stellen.&nbsp;<a href="https://www.theguardian.com/business/2026/may/19/china-shock-eu-european-union-industry-imports">Douze points pour la Chine</a>. Iets vergelijkbaars speelt zich af met Vladimir Poetin, voor zijn 25ste bezoek in Beijing. Die zogenaamde eeuwige vriendschap is niet meer dan een verstandhuwelijk, dat Rusland voorziet van wapenonderdelen en China van een nieuwe pijpleiding met kolossale hoeveelheden Russisch gas. De BBC noemt Rusland terecht &lsquo;<a href="https://www.bbc.com/news/articles/c4g8kpkjkl0o">de junior partner</a>.&rsquo;&nbsp;
Met zijn diplomatiek bescheiden gepresenteerde, maar in feite keiharde overwinning op Trump en Poetin kan Xi Jinping terugkijken op een mooi voorjaar. Wat opnieuw aan het verhaal ontbreekt is Europa. Geen visie, of je zou dat plan om industri&euml;le orders te verdelen om ze bij China weg te houden een visie moeten noemen. En geen noodsprong, wat het natuurlijk is.

Douze points pour la Chine

Het is 'verbijsterend' hoe Europa deze week heeft gereageerd op de Russische president Poetin, vindt oud-topdiplomaat Ron Keller. Poetin stelde voor om te onderhandelen met Europa, onder leiding van voormalig bondskanselier Gerhard Schröder. Die laatste suggestie wees EU-buitenlandchef Kaja Kallas resoluut van tafel, maar Europa heeft meer tijd nodig om te bepalen of en waarover we met Poetin zouden willen praten. 'Beschamend', noemt Ron Keller dat. Hij is deze hele uitzending te gast.

Luister ook |'De kwetsbaarheid van Europa op defensie is zo enorm, we hebben Amerika keihard nodig'

Volgens Keller had Europa allang de draaiboeken klaar moeten hebben om te bepalen hoe je in welk scenario op Poetin reageert. 'We hebben ons huiswerk niet gedaan', zegt Keller, die in het verleden onder meer ambassadeur was in Rusland, Oekraïne, China en Turkije. Dat Poetin nu met deze zet komt is volgens Keller tactisch erg slim, vooral nu het met Rusland op het slagveld steeds slechter gaat en er ook in Rusland zelf haarscheurtjes zichtbaar worden.

Lees ook |Trump hoeft in China niet te rekenen op hulp met Iran: ‘Moeten de Amerikanen zelf maar oplossen’

Iran 'comfortabel' aan het onderhandelen

Uiteraard praat Bernard Hammelburg met Ron Keller ook over de situatie in het Midden-Oosten. Volgens Keller heeft Iran niet zoveel reden om tot een deal met Amerika te komen. Ze zitten redelijk comfortabel aan tafel. De New York Times onthulde dat Iran nog dertig van de driëendertig raketlanceerinstallaties operationeel heeft. 

Dat Trump de nucleaire deal met Iran in 2018 heeft opgezegd begrijpt Keller wel. 'Trump heeft de stekker eruit getrokken, maar Iran heeft de deal opgeblazen. Ze hebben zich er nooit aan gehouden.' Dat wil niet zeggen dat je nu tot een betere deal kunt komen. 'De wereld was toen veel meer één dan nu.' Keller verwijst ook naar het feit dat die onderhandelingen destijds meer dan twee jaar hebben geduurd.

Tot slot bespreken Bernard Hammelburg en Ron Keller de situatie tussen Israël en Libanon en hoe de Verenigde Naties in al deze conflicten geen enkele rol weet te vervullen in het oplossen van die oorlogen.

Over de makers

Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.

Redactie

Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

Het is 'verbijsterend' hoe Europa deze week heeft gereageerd op de Russische president Poetin, vindt oud-topdiplomaat Ron Keller. Poetin stelde voor om te onderhandelen met Europa, onder leiding van voormalig bondskanselier Gerhard Schr&ouml;der. Die laatste suggestie wees EU-buitenlandchef Kaja Kallas resoluut van tafel, maar Europa heeft meer tijd nodig om te bepalen of en waarover we met Poetin zouden willen praten. 'Beschamend', noemt Ron Keller dat. Hij is deze hele uitzending te gast.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10600419/de-kwetsbaarheid-van-europa-op-defensie-is-zo-enorm-we-hebben-amerika-keihard-nodig">'De kwetsbaarheid van Europa op defensie is zo enorm, we hebben Amerika keihard nodig'</a>
Volgens Keller had Europa allang de draaiboeken klaar moeten hebben om te bepalen hoe je in welk scenario op Poetin reageert. 'We hebben ons huiswerk niet gedaan', zegt Keller, die in het verleden onder meer ambassadeur was in Rusland, Oekra&iuml;ne, China en Turkije. Dat Poetin nu met deze zet komt is volgens Keller tactisch erg slim, vooral nu het met Rusland op het slagveld steeds slechter gaat en er ook in Rusland zelf haarscheurtjes zichtbaar worden.
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10600810/trump-hoeft-in-china-niet-te-rekenen-op-hulp-met-iran-moeten-de-amerikanen-zelf-maar-oplossen">Trump hoeft in China niet te rekenen op hulp met Iran: &lsquo;Moeten de Amerikanen zelf maar oplossen&rsquo;</a>
Iran 'comfortabel' aan het onderhandelen
Uiteraard praat Bernard Hammelburg met Ron Keller ook over de situatie in het Midden-Oosten. Volgens Keller heeft Iran niet zoveel reden om tot een deal met Amerika te komen. Ze zitten redelijk comfortabel aan tafel. De New York Times <a href="https://www.nytimes.com/2026/05/12/us/politics/iran-missiles-us-intelligence.html">onthulde</a> dat Iran nog dertig van de dri&euml;endertig raketlanceerinstallaties operationeel heeft.&nbsp;
Dat Trump de nucleaire deal met Iran in 2018 heeft opgezegd begrijpt Keller wel. 'Trump heeft de stekker eruit getrokken, maar Iran heeft de deal opgeblazen. Ze hebben zich er nooit aan gehouden.' Dat wil niet zeggen dat je nu tot een betere deal kunt komen. 'De wereld was toen veel meer &eacute;&eacute;n dan nu.' Keller verwijst ook naar het feit dat die onderhandelingen destijds meer dan twee jaar hebben geduurd.
Tot slot bespreken Bernard Hammelburg en Ron Keller de situatie tussen Isra&euml;l en Libanon en hoe de Verenigde Naties in al deze conflicten geen enkele rol weet te vervullen in het oplossen van die oorlogen.
<hr>
Over de makers
Bernard Hammelburg&nbsp;is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
<a href="https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl">Micha&euml;l Roele</a>, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

'Europa's reactie richting Poetin is verbijsterend en beschamend' 

In het Chinese Wuhan, de bron van de coronapandemie, begon op 23 januari 2020 de bouw van een nieuw ziekenhuis. Tien dagen later ging het open, met alles erop en eraan. Als de nood maar hoog genoeg is en de wil echt groot, kan zoiets, en we waren er behoorlijk van onder de indruk.

Bij ons kost alleen de bouw en inrichting van zo’n project een jaar of tien. Wij hebben namelijk een klein ongemak, waarvan de Chinezen nog nooit hebben gehoord: democratie. Vergunningen? Inspraak? Hoorzittingen? Budgettaire goedkeuring? Aanbesteding? Bijscholing? Toezicht? Daar heeft de dictatuur geen boodschap aan. Het is dat mechanisme dat Xi Jinping op grote voorsprong zet bij de onderhandelingen met zijn bezoekende rivaal, Donald Trump. 

Je kunt zeggen dat Trump behoorlijk zijn best doet om de democratie te ontmantelen, maar er is nog altijd een scheiding der machten. De onafhankelijk rechtspraak mag hem nogal eens tegemoetkomen, maar het Hooggerechtshof heeft – bijvoorbeeld – zijn beleid van extreem hoge heffingen aan andere landen voorlopig verboden. En het Congres kan nog zo vaak met de president meebuigen, de staf op het Witte Huis krijgt toch al cursussen ‘omgaan met Democraten’  als die in november de meerderheid mochten overnemen. 

De belangrijkste onderwerpen van de G-2 tussen Trump en Xi, die morgen in Beijing begint, zijn handelsbelangen, heffingen, Iran, Hormuz en Taiwan. Trump dreigt, na het verbod van het Hooggerechtshof , toch weer met tarieven te komen, maar Xi heeft duidelijk gemaakt dat hij lik op stuk geeft en zich niet laat intimideren. Een nieuw Chinees wetje verbiedt ondernemers gehoor te geven aan Amerikaanse sancties. Trumps bezwaar tegen valse concurrentie omdat de Chinese staat altijd een belang heeft in bedrijven, is weggevallen, omdat Trump nu hetzelfde doet: de Amerikaanse regering participeert in bedrijven als Intel en verwerkers van onmisbare mineralen. 

China heeft een enorm belang bij de heropening van de Straat van Hormuz. 80 procent van de Iraanse olie-export gaat naar China, de helft van alle Chinese olie-import en een derde van de gas-import komt via Hormuz. Trump heeft tot nu toe vergeefs geprobeerd Xi te bewegen diens bondgenoot Iran onder druk te zetten om Hormuz te heropenen, maar dat wil niet erg lukken. 

En daar zit de sleutel. Voor de strijd tegen Iran heeft Amerika een groot deel van zijn vloot uit het Verre Oosten weggehaald, waarmee ook de verdedigingsstrategie voor Taiwan is verslapt. Xi’s boodschap is simpel: ik help wel een handje met Iran. Maar dan moet jij voorlopig zwijgen over Taiwan, stoppen met wapenleveranties en je vloot uit de buurt houden. Geeft Trump toe aan Xi’s wensen? Zou kunnen. Maar pikt het Congres het dumpen van Taiwan? Dat wordt de lakmoesproef voor de Amerikaanse democratie. Xi is vol van het zelfvertrouwen van een man die in 10 dagen een compleet ziekenhuis kan bouwen.

In het Chinese Wuhan, de bron van de coronapandemie, begon op 23 januari 2020 de bouw van een nieuw ziekenhuis. Tien dagen later ging het open, met alles erop en eraan. Als de nood maar hoog genoeg is en de wil echt groot, kan zoiets, en we waren er behoorlijk van onder de indruk.
Bij ons kost alleen de bouw en inrichting van zo&rsquo;n project een jaar of tien. Wij hebben namelijk een klein ongemak, waarvan de Chinezen nog nooit hebben gehoord: democratie. Vergunningen? Inspraak? Hoorzittingen? Budgettaire goedkeuring? Aanbesteding? Bijscholing? Toezicht? Daar heeft de dictatuur geen boodschap aan. Het is dat mechanisme dat Xi Jinping op grote voorsprong zet bij de onderhandelingen met zijn bezoekende rivaal, Donald Trump.&nbsp;
Je kunt zeggen dat Trump behoorlijk zijn best doet om de democratie te ontmantelen, maar er is nog altijd een scheiding der machten. De onafhankelijk rechtspraak mag hem nogal eens tegemoetkomen, maar het Hooggerechtshof heeft &ndash; bijvoorbeeld &ndash; zijn beleid van extreem hoge heffingen aan andere landen voorlopig verboden. En het Congres kan nog zo vaak met de president meebuigen, de staf op het Witte Huis krijgt toch al&nbsp;cursussen &lsquo;<a href="https://www.washingtonpost.com/politics/2026/05/04/white-house-briefs-staff-midterm-losses/">omgaan met Democraten</a>&rsquo;&nbsp;&nbsp;als die in november de meerderheid mochten overnemen.&nbsp;
De&nbsp;<a href="https://apnews.com/article/trump-xi-iran-sanctions-trade-48b0ca751712ce473ffcd207997928af?__vfz=medium%3Dstandalone_top_pages">belangrijkste onderwerpen</a>&nbsp;van de G-2 tussen Trump en Xi, die morgen in Beijing begint, zijn handelsbelangen, heffingen, Iran, Hormuz en Taiwan. Trump dreigt, na het&nbsp;<a href="https://www.bbc.com/news/articles/cx2jqgdn719o">verbod van het Hooggerechtshof</a>&nbsp;, toch weer met tarieven te komen, maar Xi heeft duidelijk gemaakt dat hij lik op stuk geeft en zich niet laat intimideren. Een nieuw Chinees wetje verbiedt ondernemers gehoor te geven aan Amerikaanse sancties. Trumps bezwaar tegen valse concurrentie omdat de Chinese staat altijd een belang heeft in bedrijven, is weggevallen, omdat Trump nu hetzelfde doet: de&nbsp;<a href="https://www.washingtonpost.com/politics/2026/05/12/trump-xi-summit-economy/">Amerikaanse regering participeert in bedrijven</a>&nbsp;als Intel en verwerkers van onmisbare mineralen.&nbsp;
China heeft een enorm belang bij de heropening van de Straat van Hormuz. 80 procent van de Iraanse olie-export gaat naar China, de helft van alle Chinese olie-import en een derde van de gas-import komt via Hormuz. Trump heeft tot nu toe vergeefs geprobeerd Xi te bewegen diens bondgenoot Iran onder druk te zetten om Hormuz te heropenen, maar dat wil niet erg lukken.&nbsp;
En daar zit de sleutel. Voor de strijd tegen Iran heeft Amerika een groot deel van zijn vloot uit het Verre Oosten weggehaald, waarmee ook de verdedigingsstrategie voor Taiwan is verslapt. Xi&rsquo;s boodschap is simpel: ik help wel een handje met Iran. Maar dan moet jij voorlopig zwijgen over Taiwan, stoppen met wapenleveranties en je vloot uit de buurt houden. Geeft Trump toe aan Xi&rsquo;s wensen? Zou kunnen. Maar pikt het Congres het dumpen van Taiwan? Dat wordt de lakmoesproef voor de Amerikaanse democratie. Xi is vol van het zelfvertrouwen van een man die in 10 dagen een compleet ziekenhuis kan bouwen.

Xi op voorsprong bij Trump

Europa heeft heel veel moeite met de manier waarop Amerika onder leiding van Trump met ons continent omgaat. Maar het verbreken van de banden met elkaar is juist niet wat we moeten doen, vindt Geoffrey van Leeuwen, stafchef van Mark Rutte bij de NAVO. Volgens hem heeft Europa geen keus. 'De kwetsbaarheid van Europa op het gebied van defensie is zo enorm.' Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn.

Luister ook |'Kans op een betere nucleaire deal tussen VS en Iran is buitengewoon klein'

Van Leeuwen verwijst daarbij naar de capaciteiten die Europa op militair gebied heeft. Een confrontatie met Rusland ziet hij op dit moment somber in zonder de Amerikanen. 'Ik zie niet in hoe we daar nu goed uitkomen.' De F-35 is volgens hem het beste toestel ter wereld. Op de vraag of we het ook met een iets minder Europees toestel kunnen antwoordt hij dat dat niet wenselijk is. Bovendien heeft de NAVO zonder Amerika grote gevolgen voor ons defensiebudget. 'Dan moeten we wel acht tot negen procent aan defensie besteden.'

Toch is Oekraïne een toonbeeld van het feit dat je wel degelijk een goede defensie-industrie kan opbouwen. Maar ook daarvoor wijst Van Leeuwen naar de Amerikanen. 'Daar hebben ze echt wel hulp in gehad. Daarnaast levert Amerika nog verreweg de meeste intelligence aan Oekraïne.' Europa-verslaggever Geert confronteert hem met een uitspraak van Macron dat Frankrijk nu tweederde van de intel levert. 'Dat is een mooie gedachte', aldus Van Leeuwen.

Lees ook |Moskou waarschuwt buitenland: ‘Neem dreiging aanval op Kyiv heel serieus’

Rusland in zwaarder weer

Het gaat niet goed met Rusland. Voor het eerst in lange tijd heeft het meer gebied verloren dan gewonnen in Oekraïne. Dat concludeert het toonaangevende Institute for the Study of War (ISW). Ook in het binnenland gaat het slecht. De economie bevindt zich in een recessie en het rekruteren van soldaten gaat steeds moeizamer omdat de arbeidsmarkt stagneert als gevolg van de oorlogseconomie. Over de gevolgen daarvan is te gast Hubert Smeets, medeoprichter van Raam op Rusland, columnist voor NRC en voormalig correspondent in het land.

Luister ook |Amerika Podcast

President Rubio? | Postma in Amerika

De vraag rijst wie Donald Trump op gaat volgen. Eén iemand die goede kaarten in handen lijkt te hebben is minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die zich best wel opvallend profileert, ziet Amerika-correspondent Jan Postma.

Over de makers

Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.

Redactie

Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

Europa heeft heel veel moeite met de manier waarop Amerika onder leiding van Trump met ons continent omgaat. Maar het verbreken van de banden met elkaar is juist niet wat we moeten doen, vindt Geoffrey van Leeuwen, stafchef van Mark Rutte bij de NAVO. Volgens hem heeft Europa geen keus. 'De kwetsbaarheid van Europa op het gebied van defensie is zo enorm.' Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10599846/kans-op-een-betere-nucleaire-deal-tussen-vs-en-iran-is-buitengewoon-klein">'Kans op een betere nucleaire deal tussen VS en Iran is buitengewoon klein'</a>
Van Leeuwen verwijst daarbij naar de capaciteiten die Europa op militair gebied heeft. Een confrontatie met Rusland ziet hij op dit moment somber in zonder de Amerikanen. 'Ik zie niet in hoe we daar nu goed uitkomen.' De F-35 is volgens hem het beste toestel ter wereld. Op de vraag of we het ook met een iets minder Europees toestel kunnen antwoordt hij dat dat niet wenselijk is. Bovendien heeft de NAVO zonder Amerika grote gevolgen voor ons defensiebudget. 'Dan moeten we wel acht tot negen procent aan defensie besteden.'
Toch is Oekra&iuml;ne een toonbeeld van het feit dat je wel degelijk een goede defensie-industrie kan opbouwen. Maar ook daarvoor wijst Van Leeuwen naar de Amerikanen. 'Daar hebben ze echt wel hulp in gehad. Daarnaast levert Amerika nog verreweg de meeste intelligence aan Oekra&iuml;ne.' Europa-verslaggever Geert confronteert hem met een uitspraak van Macron dat Frankrijk nu tweederde van de intel levert. 'Dat is een mooie gedachte', aldus Van Leeuwen.
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10600394/moskou-waarschuwt-buitenland-neem-dreiging-aanval-op-kyiv-heel-serieus">Moskou waarschuwt buitenland: &lsquo;Neem dreiging aanval op Kyiv heel serieus&rsquo;</a>
Rusland in zwaarder weer
Het gaat niet goed met Rusland. Voor het eerst in lange tijd heeft het meer gebied verloren dan gewonnen in Oekra&iuml;ne. Dat concludeert het toonaangevende Institute for the Study of War (ISW). Ook in het binnenland gaat het slecht. De economie bevindt zich in een recessie en het rekruteren van soldaten gaat steeds moeizamer omdat de arbeidsmarkt stagneert als gevolg van de oorlogseconomie. Over de gevolgen daarvan is te gast Hubert Smeets, medeoprichter van Raam op Rusland, columnist voor NRC en voormalig correspondent in het land.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast">Amerika Podcast</a>
President Rubio? | Postma in Amerika
De vraag rijst wie Donald Trump op gaat volgen. E&eacute;n iemand die goede kaarten in handen lijkt te hebben is minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die zich best wel opvallend profileert, ziet Amerika-correspondent Jan Postma.
<hr>
Over de makers
Bernard Hammelburg&nbsp;is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
<a href="https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl">Micha&euml;l Roele</a>, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

'De kwetsbaarheid van Europa op defensie is zo enorm, we hebben Amerika keihard nodig'

In oorlogstaal heet een oorlogsgebied een ‘theater.’ De Straat van Hormuz is zo’n gebied. Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van defensie, maakt er ook een theatervoorstelling van. Terwijl de drones en raketten over het water scheren, houdt hij vol dat het ‘bestand’ met Iran nog steeds geldt. Het is een diplomatieke goocheltruc: hoe kun je spreken van een staakt-het-vuren wanneer de Amerikaanse marine Iraanse boten tot zinken brengt en Teheran openlijk jacht maakt op commerciële schepen?

 De werkelijkheid is dat Amerika en Iran elkaar vier weken geleden als reddingsboei een bestand toewierpen, maar die zonk. De Amerikaanse marine begeleidt nu schepen onder de noemer ‘Project Freedom’, een operatie die Hegseth handig probeert los te koppelen van de bredere oorlogvoering. Maar de scheidslijn tussen ‘begeleiding’ en ‘gevechtshandelingen’ is flinterdun. Als er gericht op schepen wordt geschoten, is het woord ‘bestand’ niets meer dan een holle frase voor binnenlandse Amerikaanse politieke consumptie. 

De reden voor deze semantische gymnastiek is duidelijk: de War Powers Resolution. Als Amerika betrokken raakt in een oorlog die meer dan 60 dagen duurt, moet het Congres daar toestemming voor geven. Vorige week liep de klok al af, maar Hegseth zei dat die stil was gezet op het moment waarop het bestand inging. Door te beweren dat het bestand nog steeds van kracht is, hoopt hij een juridisch geitenpaadje te hebben gevonden. Trump wil onder geen beding zo’n stemming en wijst erop dat Bill Clinton bij de aanvallen in de Balkan en Barak Obama bij de campagne tegen Libië de wet ook hebben genegeerd. 

Europa kijkt nerveus toe. Tijdens de top van de Europese Politieke Gemeenschap – een soort EU-Plus – in het Armeense Jerevan probeerden Europese leiders eenheid uit te stralen, maar de schaduw van Hormuz hing donker over de Kaukasus. Terwijl ze in Armenië spraken over stabiliteit, waarschuwden EU-functionarissen al eerder voor ‘catastrofale gevolgen’. Europa weigert vooralsnog deel te nemen aan de Amerikaanse militaire operatie. Na een echt staakt-het-vuren valt er met Europa wel te praten, maar de druk van Trump neemt toe. Frankrijk gaf al aan niet deel te nemen  aan de missie zolang de status van het ‘bestand’ zo schimmig blijft. 

Het is een enorme politieke gok, maar misschien doet Trump en slim aan de patstelling in eigen land te doorbreken door de War Powers Resolution juist wél in te roepen en het Congres nadrukkelijk om steun vragen. Met die legitimatie heeft hij een grote kans dat de bondgenoten zich alsnog achter een gezamenlijke missie scharen. Het gaat tenslotte niet om Trumps politieke hachje, maar ook om onze brandstofprijs.

In oorlogstaal heet een oorlogsgebied een &lsquo;theater.&rsquo; De Straat van Hormuz is zo&rsquo;n gebied. Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van defensie, maakt er ook een theatervoorstelling van. Terwijl de drones en raketten over het water scheren, houdt hij vol dat het &lsquo;bestand&rsquo; met Iran nog steeds geldt. Het is een diplomatieke goocheltruc: hoe kun je spreken van een staakt-het-vuren wanneer de Amerikaanse marine Iraanse boten tot zinken brengt en Teheran openlijk jacht maakt op commerci&euml;le schepen?
&nbsp;De werkelijkheid is dat Amerika en Iran elkaar vier weken geleden als reddingsboei een bestand toewierpen, maar die zonk. De Amerikaanse marine begeleidt nu schepen onder de noemer&nbsp;&lsquo;<a href="https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2026/5/4/trump-says-us-to-begin-escorting-ships-in-strait-of-hormuz">Project Freedom</a>&rsquo;, een operatie die Hegseth handig probeert los te koppelen van de bredere oorlogvoering. Maar de scheidslijn tussen &lsquo;begeleiding&rsquo; en &lsquo;gevechtshandelingen&rsquo; is flinterdun. Als er gericht op schepen wordt geschoten, is het woord &lsquo;bestand&rsquo; niets meer dan een holle frase voor binnenlandse Amerikaanse politieke consumptie.&nbsp;
De reden voor deze semantische gymnastiek is duidelijk: de&nbsp;<a href="https://thehill.com/homenews/house/5859981-trump-congress-iran-conflict/">War Powers Resolution</a>. Als Amerika betrokken raakt in een oorlog die meer dan 60 dagen duurt, moet het Congres daar toestemming voor geven. Vorige week liep de klok al af, maar Hegseth zei dat die stil was gezet op het moment waarop het bestand inging. Door te beweren dat het bestand nog steeds van kracht is, hoopt hij een juridisch geitenpaadje te hebben gevonden. Trump wil onder geen beding zo&rsquo;n stemming en wijst erop dat Bill Clinton bij de aanvallen in de Balkan en Barak Obama bij de campagne tegen Libi&euml; de wet ook hebben genegeerd.&nbsp;
Europa kijkt nerveus toe. Tijdens de top van de Europese Politieke Gemeenschap &ndash; een soort EU-Plus &ndash; in het Armeense Jerevan probeerden Europese leiders eenheid uit te stralen, maar de schaduw van Hormuz hing donker over de Kaukasus. Terwijl ze in Armeni&euml; spraken over stabiliteit, waarschuwden EU-functionarissen al eerder voor&nbsp;&lsquo;<a href="https://caliber.az/en/post/prolonged-hormuz-disruption-could-have-catastrophic-consequences-eu-warns">catastrofale gevolgen</a>&rsquo;. Europa weigert vooralsnog deel te nemen aan de Amerikaanse militaire operatie. Na een echt staakt-het-vuren valt er met Europa wel te praten, maar de druk van Trump neemt toe. Frankrijk gaf al aan&nbsp;<a href="https://see.news/macron-rejects-participation-in-us-led-freedom-project-for-hormuz-strait">niet deel te nemen</a>&nbsp;&nbsp;aan de missie zolang de status van het &lsquo;bestand&rsquo; zo schimmig blijft.&nbsp;
Het is een enorme politieke gok, maar misschien doet Trump en slim aan de patstelling in eigen land te doorbreken door de&nbsp;War Powers Resolution&nbsp;juist w&eacute;l in te roepen en het Congres nadrukkelijk om steun vragen. Met die legitimatie heeft hij een grote kans dat de bondgenoten zich alsnog achter een gezamenlijke missie scharen. Het gaat tenslotte niet om Trumps politieke hachje, maar ook om onze brandstofprijs.

Theatervoorstelling in Hormuz

https://api.omny.fm/orgs/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/clips/fb5dcdb0-9ca9-41c4-b16c-b4420040a742/transcript

Trump wil dat Iran tekent bij een kruisje voor een nieuwe nucleaire deal. De kans dat Trump er een betere deal uithaalt dan Obama in 2015 is 'buitengewoon klein', dat zegt Piet de Klerk, oud-diplomaat bij het Internationaal Atoomenergieagentschap. In 2014 was hij hoofdonderhandelaar op de nucleaire top in Den Haag. Hij is te gast bij Bernard Hammelburg in BNR De Wereld.

Luister ook |‘Wij moeten onderdeel zijn van de oplossing in de oorlog in het Midden-Oosten'

De Klerk denkt dat de kans op een betere deal zoveel kleiner is geworden door een gebrek aan vertrouwen. 'Het vertrouwen tussen de VS en Iran is weg. In de eerste plaats omdat Trump het heeft opgezegd en toen men weer ging praten heeft Amerika de onderhandelingen afgekapt en begon het met bombardementen. Daarnaast is het onvermijdelijk dat zo'n akkoord ingewikkeld wordt.' De Klerk verwijst daarbij naar het vorige nucleaire akkoord, dat bestond uit 160 pagina's. 'Als je ziet hoe lang Obama erover heeft gedaan. Dat gaat op korte termijn gewoon niet lukken'.

Lees ook |Merz zet vraagtekens bij Amerikaanse strategie

Nu is ook Merz klaar met Trump

Na Meloni, Sanchez en Macron is nu ook Friedrich Merz klaar met Donald Trump. Volgens de Duitse bondskanselier wordt Amerika vernederd door de Iraniërs. Het roept de vraag op of er met de groeiende Europese kritiek nu ook echt iets gaat veranderen in onze autonomie ten opzichte van de VS. Te gast is Hendrik Vos, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit Gent, gespecialiseerd in Europese politiek, net als Europa-verslaggever Geert Jan Hahn.

Luister ook |Amerika Podcast

Congresleden maken zich zorgen over TMZ | Postma in Amerika

De beruchte roddelsite TMZ is nu ook actief in Washington. Dat leidt tot bezorgdheid onder Congresleden. Minister van Oorlog Pete Hegseth gaat er apart mee om. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma.

Over de makers

Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.

Redactie

Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

Luc de Klerk, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

Trump wil dat Iran tekent bij een kruisje voor een nieuwe nucleaire deal. De kans dat Trump er een betere deal uithaalt dan Obama in 2015 is 'buitengewoon klein', dat zegt Piet de Klerk, oud-diplomaat bij het Internationaal Atoomenergieagentschap. In 2014 was hij hoofdonderhandelaar op de nucleaire top in Den Haag. Hij is te gast bij Bernard Hammelburg in BNR De Wereld.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10599360/wij-moeten-onderdeel-zijn-van-de-oplossing-in-de-oorlog-in-het-midden-oosten">&lsquo;Wij moeten onderdeel zijn van de oplossing in de oorlog in het Midden-Oosten'</a>
De Klerk denkt dat de kans op een betere deal zoveel kleiner is geworden door een gebrek aan vertrouwen. 'Het vertrouwen tussen de VS en Iran is weg. In de eerste plaats omdat Trump het heeft opgezegd en toen men weer ging praten heeft Amerika de onderhandelingen afgekapt en begon het met bombardementen. Daarnaast is het onvermijdelijk dat zo'n akkoord ingewikkeld wordt.' De Klerk verwijst daarbij naar het vorige nucleaire akkoord, dat bestond uit 160 pagina's. 'Als je ziet hoe lang Obama erover heeft gedaan. Dat gaat op korte termijn gewoon niet lukken'.
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10599531/liveblog-iran-iran-wil-akkoord-over-hormuz-nucleair-overleg-later">Merz zet vraagtekens bij Amerikaanse strategie</a>
Nu is ook Merz klaar met Trump
Na Meloni, Sanchez en Macron is nu ook Friedrich Merz klaar met Donald Trump. Volgens de Duitse bondskanselier wordt Amerika vernederd door de Irani&euml;rs. Het roept de vraag op of er met de groeiende Europese kritiek nu ook echt iets gaat veranderen in onze autonomie ten opzichte van de VS. Te gast is Hendrik Vos, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit Gent, gespecialiseerd in Europese politiek, net als Europa-verslaggever Geert Jan Hahn.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast">Amerika Podcast</a>
Congresleden maken zich zorgen over TMZ | Postma in Amerika
De beruchte roddelsite TMZ is nu ook actief in Washington. Dat leidt tot bezorgdheid onder Congresleden. Minister van Oorlog Pete Hegseth gaat er apart mee om. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma.
<hr>
Over de makers
Bernard Hammelburg&nbsp;is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
<a href="https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl">Micha&euml;l Roele</a>,&nbsp;buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.
<a href="https://www.linkedin.com/in/lucdeklerk?originalSubdomain=nl">Luc de Klerk</a>, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

'Kans op een betere nucleaire deal tussen VS en Iran is buitengewoon klein'

https://api.omny.fm/orgs/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/clips/69f7433b-5d73-4ae9-bfbc-b43c00ee9057/transcript

Ooit sloten we verdragen. Of we bereikten een akkoord na nachtenlang polderen of jaren onderhandelen over komma’s en clausules. We tekenden een overeenkomst, een pact of een convenant. Maar sinds Donald Trump de wereldpolitiek betrad met zijn bijbel The Art of the Deal, lijkt ons vocabulaire te zijn gekrompen tot één enkel, plat woord: de ‘deal’.

Het is een linguïstische infectie die via het Witte Huis ook het Binnenhof heeft bereikt. Waar Trump elk internationaal partnerschap degradeerde tot een ordinaire transactie tussen twee handelaren, doen onze eigen politici nu vrolijk mee. Of het nu gaat om een migratiedeal met Tunesië of de Green Deal Duurzame Zorg; het is tegenwoordig een ‘goede deal’ of een ‘slechte deal’. De overheid presenteert zich niet langer als hoeder van het algemeen belang, maar als een behendige koopman.

Het meest treffende voorbeeld is de nucleaire overeenkomst met Iran in 2015. Trump noemde dit steevast de ‘slechtste deal ooit’ en stapte er ook uit. Het was een technisch en diplomatiek huzarenstukje waaraan bijna twee jaar lang intensief was gewerkt door honderden specialisten uit de VS, Rusland, China, Frankrijk, het VK, Duitsland en Iran, om een nucleaire wapenwedloop te voorkomen. Maar voor Trump was het geen historisch akkoord, het was een ‘waardeloze transactie’ waarbij hij vond dat Amerika te veel met cash smeet. Inmiddels gaat hij al lange tijd te werk door ervaren diplomaten te passeren en vastgoed-dealmakers uit zijn eigen vriendenkring in te zetten voor het bereiken van vrede. Voor hem is diplomatie geen vak van staten en wetten, maar een spel als CEO.

Het probleem is dat een 'deal' juridisch gezien een schimmig begrip is. Een verdrag is een op schrift gestelde overeenkomst die volgens volkenrechtelijke criteria is opgesteld. In Nederland vereist dit vaak parlementaire goedkeuring en een beoordeling door de Raad van State. Een 'deal' daarentegen is vaak niet meer dan een besluit zonder harde juridische verankering. Waar een traktaat systemen bouwt voor de lange termijn, is een deal een min of meer vrijblijvende afspraak die na de volgende verkiezingen weer van tafel kan.

In de serieuze politiek is geen plaats voor het vocabulaire van een markthal. Een verdrag heeft autoriteit, een akkoord heeft draagvlak, maar een deal heeft alleen een prijs. Het geeft geen pas om de taal te verkwanselen aan de retoriek van de projectontwikkelaar. Politiek is geen transactie, maar een publieke zaak. Want zodra de staat een marktkraam wordt, is de burger de verliezende partij. En dat is een verdomd slechte deal.

Ooit sloten we verdragen. Of we bereikten een akkoord na nachtenlang polderen of jaren onderhandelen over komma&rsquo;s en clausules. We tekenden een overeenkomst, een pact of een convenant. Maar sinds Donald Trump de wereldpolitiek betrad met zijn bijbel&nbsp;The Art of the Deal, lijkt ons vocabulaire te zijn gekrompen tot &eacute;&eacute;n enkel, plat woord: de &lsquo;deal&rsquo;.
Het is een lingu&iuml;stische infectie die via het Witte Huis ook het Binnenhof heeft bereikt. Waar Trump elk internationaal partnerschap degradeerde tot een ordinaire transactie tussen twee handelaren, doen onze eigen politici nu vrolijk mee. Of het nu gaat om een migratiedeal met Tunesi&euml; of de Green Deal Duurzame Zorg; het is tegenwoordig een &lsquo;goede deal&rsquo; of een &lsquo;slechte deal&rsquo;. De overheid presenteert zich niet langer als hoeder van het algemeen belang, maar als een behendige koopman.
Het meest treffende voorbeeld is de nucleaire overeenkomst met Iran in 2015. Trump noemde dit steevast de <a href="https://www.nbcnews.com/politics/white-house/art-worst-deal-trump-blasts-iran-agreement-n809986 ">&lsquo;slechtste deal ooit&rsquo;</a> en stapte er ook uit. Het was een technisch en diplomatiek huzarenstukje waaraan bijna twee jaar lang intensief was gewerkt door <a href="https://www.nytimes.com/2018/05/08/world/middleeast/trump-iran-nuclear-deal.html ">honderden specialisten</a> uit de VS, Rusland, China, Frankrijk, het VK, Duitsland en Iran, om een nucleaire wapenwedloop te voorkomen. Maar voor Trump was het geen historisch akkoord, het was een &lsquo;waardeloze transactie&rsquo; waarbij hij vond dat Amerika te veel met cash smeet. Inmiddels gaat hij al lange tijd te werk door ervaren diplomaten te passeren en vastgoed-dealmakers uit zijn eigen vriendenkring in te zetten voor het bereiken van vrede. Voor hem is diplomatie geen vak van staten en wetten, maar een spel als <a href="https://en.unav.edu/web/global-affairs/how-trump-is-turning-us-foreign-policy-into-his-business-playground#:~:text=Countries%20are%20not%20partners;%20they,in%2Dchief%20of%20America%20Inc. ">CEO</a>.
Het probleem is dat een 'deal' juridisch gezien een schimmig begrip is. Een verdrag is een op schrift gestelde overeenkomst die volgens volkenrechtelijke criteria is opgesteld. In Nederland vereist dit vaak parlementaire goedkeuring en een beoordeling door de Raad van State. Een 'deal' daarentegen is vaak niet meer dan een besluit zonder harde juridische verankering. Waar een traktaat systemen bouwt voor de lange termijn, is een deal een min of meer vrijblijvende afspraak die na de volgende verkiezingen weer van tafel kan.
In de serieuze politiek is geen plaats voor het vocabulaire van een markthal. Een verdrag heeft autoriteit, een akkoord heeft draagvlak, maar een deal heeft alleen een prijs. Het geeft geen pas om de taal te verkwanselen aan de retoriek van de projectontwikkelaar. Politiek is geen transactie, maar een publieke zaak. Want zodra de staat een marktkraam wordt, is de burger de verliezende partij. En dat is een verdomd slechte deal.

Vastgoed-diplomatie

https://api.omny.fm/orgs/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/clips/23d3990d-7cd3-4019-b823-b43b003ff6ec/transcript

Europese leiders benadrukken steeds dat de oorlogen in het Midden-Oosten niet onze oorlogen zijn, maar steeds meer landen willen wel bijdragen aan een oplossing. Een goede zaak, vindt Kajsa Ollongren, oud-minister van Defensie en tegenwoordig werkzaam als Speciaal Vertegenwoordiger Mensenrechten voor de Europese Unie. Ze is te gast in BNR De Wereld.

Luister ook |'VS en Iran hebben meer te verliezen dan te winnen bij een hervatting van de oorlog'

'We moeten onderdeel willen zijn van de oplossing', zegt Ollongren. De oplossing moet volgens haar bestaan uit diplomatie en het herstellen van de vrije doorvaart door de Straat van Hormuz. Daarbij geldt ook dat het humanitair recht wordt gerespecteerd, ook door Israël en Hezbollah. Zeker nu de deelnemende landen aan deze oorlogen de mensenrechten aan hun laars lappen, zo onderschrijft Ollongren.

Lees ook |Doorvaart Panamakanaal vijf keer duurder nu Straat van Hormuz gesloten is: ‘Kan nog meer worden’

Vrije doorvaart door de Straat van Hormuz

Om die Straat van Hormuz weer bevaarbaar te krijgen hebben Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk een coalition of the willing gesmeed, bestaande uit 49 landen. Daarin zitten onder meer ook Nederland, Duitsland, Japan en Canada. Volgens Ben Bekkering, voormalig plaatsvervangend commandant van de Koninklijke Marine en oud-militair vertegenwoordiger bij de NAVO, moeten we snel onze schepen die kant op zodat we snel kunnen reageren als de situatie dat toelaat. Wat Bekkering betreft moet deze coalitie dat doen, en niet de NAVO zelf.

Luister ook |Amerika Podcast

Campagnestand in het Witte Huis | Postma in Amerika

Het Witte Huis gaat steeds meer in de campagnemodus, ziet Amerika-correspondent Jan Postma. Hoewel er niets over gecommuniceerd wordt, lekt er toch het één en ander uit.

Over de makers

Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.

Redactie

Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

Europese leiders benadrukken steeds dat de oorlogen in het Midden-Oosten niet onze oorlogen zijn, maar steeds meer landen willen wel bijdragen aan een oplossing. Een goede zaak, vindt Kajsa Ollongren, oud-minister van Defensie en tegenwoordig werkzaam als Speciaal Vertegenwoordiger Mensenrechten voor de Europese Unie. Ze is te gast in BNR De Wereld.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10598801/vs-en-iran-hebben-meer-te-verliezen-dan-te-winnen-bij-een-hervatting-van-de-oorlog">'VS en Iran hebben meer te verliezen dan te winnen bij een hervatting van de oorlog'</a>
'We moeten onderdeel willen zijn van de oplossing', zegt Ollongren. De oplossing moet volgens haar bestaan uit diplomatie en het herstellen van de vrije doorvaart door de Straat van Hormuz. Daarbij geldt ook dat het humanitair recht wordt gerespecteerd, ook door Isra&euml;l en Hezbollah. Zeker nu de deelnemende landen aan deze oorlogen de mensenrechten aan hun laars lappen, zo onderschrijft Ollongren.
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10599342/doorvaart-panamakanaal-vijf-keer-duurder-nu-straat-van-hormuz-gesloten-is-kan-nog-meer-worden">Doorvaart Panamakanaal vijf keer duurder nu Straat van Hormuz gesloten is: &lsquo;Kan nog meer worden&rsquo;</a>
Vrije doorvaart door de Straat van Hormuz
Om die Straat van Hormuz weer bevaarbaar te krijgen hebben Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk een coalition of the willing gesmeed, bestaande uit 49 landen. Daarin zitten onder meer ook Nederland, Duitsland, Japan en Canada. Volgens Ben Bekkering, voormalig plaatsvervangend commandant van de Koninklijke Marine en oud-militair vertegenwoordiger bij de NAVO, moeten we snel onze schepen die kant op zodat we snel kunnen reageren als de situatie dat toelaat. Wat Bekkering betreft moet deze coalitie dat doen, en niet de NAVO zelf.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast">Amerika Podcast</a>
Campagnestand in het Witte Huis | Postma in Amerika
Het Witte Huis gaat steeds meer in de campagnemodus, ziet Amerika-correspondent Jan Postma. Hoewel er niets over gecommuniceerd wordt, lekt er toch het &eacute;&eacute;n en ander uit.
<hr>
Over de makers
Bernard Hammelburg&nbsp;is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
<a href="https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl">Micha&euml;l Roele</a>,&nbsp;buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

‘Wij moeten onderdeel zijn van de oplossing in de oorlog in het Midden-Oosten'

https://api.omny.fm/orgs/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/clips/bd379cd7-feb5-4341-84a1-b43500eed7d9/transcript

Bij de VN zijn de sollicitaties begonnen voor de opvolging van Antonio Guterres als Secretaris-Generaal. We zullen hem niet missen. Hij heeft zich ontpopt tot een meester van de verkeerde clichés op de verkeerde momenten. Terwijl de wereldmachten de veiligheidsarchitectuur steen voor steen afbreken, komt de Secretaris-Generaal van achter zijn bureau met briljante commentaren zoals ‘de noodzaak tot de-escalatie’ en ‘ik maak me grote zorgen’.

Zijn twee termijnen van vijf jaar werden gekenmerkt door een pijnlijk gebrek aan daadkracht: van zijn tandeloze morele verontwaardiging over de invasie van Oekraïne tot zijn onvermogen om de VN-organisaties in conflictgebieden effectief aan te sturen. Zijn enige tastbare succes, de Oekraïense graanovereenkomst, was een zeldzame opleving in een verder anemisch mandaat waarin hij vooral uitblonk in het uiten van zijn 'diepe bezorgdheid' terwijl de halve wereld in brand stond. 

Het kan anders. In het verleden bewezen leiders dat de post meer omvat dan een ceremoniële hamer. Dag Hammarskjöld, de eerste SG, legde de basis voor de moderne vredesmacht door met een bijna mystieke onafhankelijkheid tussen de grootmachten te laveren. Kofi Annan wist met zijn morele autoriteit de VN tot het centrum van de wereldpolitiek te maken, zelfs toen hij de VS openlijk kritiseerde over de illegaliteit van de Irak-oorlog. Zij waren geen toeschouwers, maar architecten van de wereldorde. 

De rol van de Secretaris-Generaal is nu fundamenteel veranderd. Zoals Foreign Policy  stelt, is de tijd van de 'Blauwhelmen' als universele vredebewaarders voorbij. De volgende leider krijgt geen organisatie die vrede afdwingt, maar een instituut dat moet overleven in een wereld van brute geopolitiek. In deze chaos is er geen behoefte aan een nieuwe predikant, maar aan een guerrilla-diplomaat: iemand die via technische, humanitaire en juridische omwegen feiten op de grond creëert wanneer de Veiligheidsraad, zoals nagenoeg altijd, verlamd is. 

De Chileense oud-president Michelle Bachelet  heeft de sterkste troeven, de roep om een vrouw is luid en Latijns-Amerika is aan de beurt. Voor een land als Nederland, dat hamert op de internationale rechtsorde, is de Argentijn Rafael Grossi waarschijnlijk een betere keus. Als hoofd van het VN-atoomagentschap belichaamt hij die guerrilla-diplomatie. Hij gaat de modder in bij de kerncentrale van Zaporizja om escalatie te voorkomen, in plaats van achter een VN-katheder abstracte waarschuwingen te uiten. 

De VN is steeds irrelevanter geworden, hoewel dat de organisatie zelf niet valt te verwijten. Die is immers niet meer dan de optelsom van de 193 lidstaten. Maar een sterke kapitein op het schip helpt. De opvolger van Guterres moet inzien dat macht niet in het Handvest zit, maar in de moed om de machten de waarheid te zeggen. De tijd voor clichés is voorbij. De VN heeft een strateeg nodig die de scherven durft op te rapen.

 

Bij de VN zijn de sollicitaties begonnen voor de opvolging van Antonio Guterres als Secretaris-Generaal. We zullen hem niet missen. Hij heeft zich ontpopt tot een meester van de verkeerde clich&eacute;s op de verkeerde momenten. Terwijl de wereldmachten de veiligheidsarchitectuur steen voor steen afbreken, komt de Secretaris-Generaal van achter zijn bureau met briljante commentaren zoals &lsquo;de noodzaak tot de-escalatie&rsquo; en &lsquo;ik maak me grote zorgen&rsquo;.
Zijn twee termijnen van vijf jaar werden gekenmerkt door een&nbsp;<a href="https://markscogan.com/index.php/2021/06/14/the-united-nations-just-reelected-its-worst-ever-secretary-general/">pijnlijk gebrek aan daadkracht</a>: van zijn tandeloze morele verontwaardiging over de invasie van Oekra&iuml;ne tot zijn onvermogen om de VN-organisaties in conflictgebieden effectief aan te sturen. Zijn enige tastbare succes, de Oekra&iuml;ense graanovereenkomst, was een zeldzame opleving in een verder anemisch mandaat waarin hij vooral uitblonk in het uiten van zijn 'diepe bezorgdheid' terwijl de halve wereld in brand stond.&nbsp;
Het kan anders. In het verleden bewezen leiders dat de post meer omvat dan een ceremoni&euml;le hamer. Dag Hammarskj&ouml;ld, de eerste SG, legde de basis voor de moderne vredesmacht door met een bijna mystieke onafhankelijkheid tussen de grootmachten te laveren. Kofi Annan wist met zijn morele autoriteit de VN tot het centrum van de wereldpolitiek te maken, zelfs toen hij de VS openlijk kritiseerde over de illegaliteit van de Irak-oorlog. Zij waren geen toeschouwers, maar architecten van de wereldorde.&nbsp;
De rol van de Secretaris-Generaal is nu fundamenteel veranderd. Zoals&nbsp;<a href="https://markscogan.com/index.php/2021/06/14/the-united-nations-just-reelected-its-worst-ever-secretary-general/https://archive.ph/2Gt1k">Foreign Policy</a>&nbsp;&nbsp;stelt, is de tijd van de 'Blauwhelmen' als universele vredebewaarders voorbij. De volgende leider krijgt geen organisatie die vrede afdwingt, maar een instituut dat moet overleven in een wereld van brute geopolitiek. In deze chaos is er geen behoefte aan een nieuwe predikant, maar aan een&nbsp;guerrilla-diplomaat: iemand die via technische, humanitaire en juridische omwegen feiten op de grond cre&euml;ert wanneer de Veiligheidsraad, zoals nagenoeg altijd, verlamd is.&nbsp;
De Chileense oud-president&nbsp;<a href="https://www.pbs.org/newshour/world/four-u-n-secretary-general-candidates-audition-this-week-thats-far-fewer-than-in-2016">Michelle Bachelet</a>&nbsp;&nbsp;heeft de sterkste troeven, de roep om een vrouw is luid en Latijns-Amerika is aan de beurt. Voor een land als Nederland, dat hamert op de internationale rechtsorde, is de Argentijn Rafael Grossi waarschijnlijk een betere keus. Als hoofd van het VN-atoomagentschap belichaamt hij die guerrilla-diplomatie. Hij gaat de modder in bij de kerncentrale van Zaporizja om escalatie te voorkomen, in plaats van achter een VN-katheder abstracte waarschuwingen te uiten.&nbsp;
De VN is steeds irrelevanter geworden, hoewel dat de organisatie zelf niet valt te verwijten. Die is immers niet meer dan de optelsom van de 193 lidstaten. Maar een sterke kapitein op het schip helpt. De&nbsp;<a href="https://www.crisisgroup.org/cmt/global/prioritising-peace-what-un-should-ask-its-next-secretary-general">opvolger van Guterres</a>&nbsp;moet inzien dat macht niet in het Handvest zit, maar in de moed om de machten de waarheid te zeggen. De tijd voor clich&eacute;s is voorbij. De VN heeft een strateeg nodig die de scherven durft op te rapen.
&nbsp;

Tijd voor een guerilla-diplomaat bij de VN

https://api.omny.fm/orgs/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/clips/ce534951-00ac-4c63-b55a-b434003e32e5/transcript

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

De Wereld | BNR

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

BNR De Wereld

Social links:

Follow the podcast:

1,200 clip(s)