Verkiezingen in 3 landen die lid zijn van de EU en de NAVO, de grootste drone-aanval op Kyiv sinds het begin van de Russische oorlog en Donald Trump die vandaag belt met Vladimir Poetin - en daarna ook met Zelensky. Hoe Europa en de NAVO ervoor staan, bespreken Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn in De Ochtendspits bij Bas van Werven.

Verkiezingen in 3 landen die lid zijn van de EU en de NAVO, de grootste drone-aanval op Kyiv sinds het begin van de Russische oorlog en Donald Trump die vandaag belt met Vladimir Poetin - en daarna ook met Zelensky. Hoe Europa en de NAVO ervoor staan, bespreken Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn in De Ochtendspits bij Bas van Werven.

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

De Wereld | BNR

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

De Wereld | Plus

Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg gaat in zijn column in op de zaken van wereldbelang en plaatst de internationale politiek in context.

Bernard Hammelburg | BNR

De Wereld

BNR De Wereld

'MAGA-beweging in Europa breekt nog niet door'

In oorlogstaal heet een oorlogsgebied een ‘theater.’ De Straat van Hormuz is zo’n gebied. Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van defensie, maakt er ook een theatervoorstelling van. Terwijl de drones en raketten over het water scheren, houdt hij vol dat het ‘bestand’ met Iran nog steeds geldt. Het is een diplomatieke goocheltruc: hoe kun je spreken van een staakt-het-vuren wanneer de Amerikaanse marine Iraanse boten tot zinken brengt en Teheran openlijk jacht maakt op commerciële schepen?

 De werkelijkheid is dat Amerika en Iran elkaar vier weken geleden als reddingsboei een bestand toewierpen, maar die zonk. De Amerikaanse marine begeleidt nu schepen onder de noemer ‘Project Freedom’, een operatie die Hegseth handig probeert los te koppelen van de bredere oorlogvoering. Maar de scheidslijn tussen ‘begeleiding’ en ‘gevechtshandelingen’ is flinterdun. Als er gericht op schepen wordt geschoten, is het woord ‘bestand’ niets meer dan een holle frase voor binnenlandse Amerikaanse politieke consumptie. 

De reden voor deze semantische gymnastiek is duidelijk: de War Powers Resolution. Als Amerika betrokken raakt in een oorlog die meer dan 60 dagen duurt, moet het Congres daar toestemming voor geven. Vorige week liep de klok al af, maar Hegseth zei dat die stil was gezet op het moment waarop het bestand inging. Door te beweren dat het bestand nog steeds van kracht is, hoopt hij een juridisch geitenpaadje te hebben gevonden. Trump wil onder geen beding zo’n stemming en wijst erop dat Bill Clinton bij de aanvallen in de Balkan en Barak Obama bij de campagne tegen Libië de wet ook hebben genegeerd. 

Europa kijkt nerveus toe. Tijdens de top van de Europese Politieke Gemeenschap – een soort EU-Plus – in het Armeense Jerevan probeerden Europese leiders eenheid uit te stralen, maar de schaduw van Hormuz hing donker over de Kaukasus. Terwijl ze in Armenië spraken over stabiliteit, waarschuwden EU-functionarissen al eerder voor ‘catastrofale gevolgen’. Europa weigert vooralsnog deel te nemen aan de Amerikaanse militaire operatie. Na een echt staakt-het-vuren valt er met Europa wel te praten, maar de druk van Trump neemt toe. Frankrijk gaf al aan niet deel te nemen  aan de missie zolang de status van het ‘bestand’ zo schimmig blijft. 

Het is een enorme politieke gok, maar misschien doet Trump en slim aan de patstelling in eigen land te doorbreken door de War Powers Resolution juist wél in te roepen en het Congres nadrukkelijk om steun vragen. Met die legitimatie heeft hij een grote kans dat de bondgenoten zich alsnog achter een gezamenlijke missie scharen. Het gaat tenslotte niet om Trumps politieke hachje, maar ook om onze brandstofprijs.

In oorlogstaal heet een oorlogsgebied een &lsquo;theater.&rsquo; De Straat van Hormuz is zo&rsquo;n gebied. Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van defensie, maakt er ook een theatervoorstelling van. Terwijl de drones en raketten over het water scheren, houdt hij vol dat het &lsquo;bestand&rsquo; met Iran nog steeds geldt. Het is een diplomatieke goocheltruc: hoe kun je spreken van een staakt-het-vuren wanneer de Amerikaanse marine Iraanse boten tot zinken brengt en Teheran openlijk jacht maakt op commerci&euml;le schepen?
&nbsp;De werkelijkheid is dat Amerika en Iran elkaar vier weken geleden als reddingsboei een bestand toewierpen, maar die zonk. De Amerikaanse marine begeleidt nu schepen onder de noemer&nbsp;&lsquo;<a href="https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2026/5/4/trump-says-us-to-begin-escorting-ships-in-strait-of-hormuz">Project Freedom</a>&rsquo;, een operatie die Hegseth handig probeert los te koppelen van de bredere oorlogvoering. Maar de scheidslijn tussen &lsquo;begeleiding&rsquo; en &lsquo;gevechtshandelingen&rsquo; is flinterdun. Als er gericht op schepen wordt geschoten, is het woord &lsquo;bestand&rsquo; niets meer dan een holle frase voor binnenlandse Amerikaanse politieke consumptie.&nbsp;
De reden voor deze semantische gymnastiek is duidelijk: de&nbsp;<a href="https://thehill.com/homenews/house/5859981-trump-congress-iran-conflict/">War Powers Resolution</a>. Als Amerika betrokken raakt in een oorlog die meer dan 60 dagen duurt, moet het Congres daar toestemming voor geven. Vorige week liep de klok al af, maar Hegseth zei dat die stil was gezet op het moment waarop het bestand inging. Door te beweren dat het bestand nog steeds van kracht is, hoopt hij een juridisch geitenpaadje te hebben gevonden. Trump wil onder geen beding zo&rsquo;n stemming en wijst erop dat Bill Clinton bij de aanvallen in de Balkan en Barak Obama bij de campagne tegen Libi&euml; de wet ook hebben genegeerd.&nbsp;
Europa kijkt nerveus toe. Tijdens de top van de Europese Politieke Gemeenschap &ndash; een soort EU-Plus &ndash; in het Armeense Jerevan probeerden Europese leiders eenheid uit te stralen, maar de schaduw van Hormuz hing donker over de Kaukasus. Terwijl ze in Armeni&euml; spraken over stabiliteit, waarschuwden EU-functionarissen al eerder voor&nbsp;&lsquo;<a href="https://caliber.az/en/post/prolonged-hormuz-disruption-could-have-catastrophic-consequences-eu-warns">catastrofale gevolgen</a>&rsquo;. Europa weigert vooralsnog deel te nemen aan de Amerikaanse militaire operatie. Na een echt staakt-het-vuren valt er met Europa wel te praten, maar de druk van Trump neemt toe. Frankrijk gaf al aan&nbsp;<a href="https://see.news/macron-rejects-participation-in-us-led-freedom-project-for-hormuz-strait">niet deel te nemen</a>&nbsp;&nbsp;aan de missie zolang de status van het &lsquo;bestand&rsquo; zo schimmig blijft.&nbsp;
Het is een enorme politieke gok, maar misschien doet Trump en slim aan de patstelling in eigen land te doorbreken door de&nbsp;War Powers Resolution&nbsp;juist w&eacute;l in te roepen en het Congres nadrukkelijk om steun vragen. Met die legitimatie heeft hij een grote kans dat de bondgenoten zich alsnog achter een gezamenlijke missie scharen. Het gaat tenslotte niet om Trumps politieke hachje, maar ook om onze brandstofprijs.

Theatervoorstelling in Hormuz

https://api.omny.fm/orgs/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/clips/fb5dcdb0-9ca9-41c4-b16c-b4420040a742/transcript

Trump wil dat Iran tekent bij een kruisje voor een nieuwe nucleaire deal. De kans dat Trump er een betere deal uithaalt dan Obama in 2015 is 'buitengewoon klein', dat zegt Piet de Klerk, oud-diplomaat bij het Internationaal Atoomenergieagentschap. In 2014 was hij hoofdonderhandelaar op de nucleaire top in Den Haag. Hij is te gast bij Bernard Hammelburg in BNR De Wereld.

Luister ook |‘Wij moeten onderdeel zijn van de oplossing in de oorlog in het Midden-Oosten'

De Klerk denkt dat de kans op een betere deal zoveel kleiner is geworden door een gebrek aan vertrouwen. 'Het vertrouwen tussen de VS en Iran is weg. In de eerste plaats omdat Trump het heeft opgezegd en toen men weer ging praten heeft Amerika de onderhandelingen afgekapt en begon het met bombardementen. Daarnaast is het onvermijdelijk dat zo'n akkoord ingewikkeld wordt.' De Klerk verwijst daarbij naar het vorige nucleaire akkoord, dat bestond uit 160 pagina's. 'Als je ziet hoe lang Obama erover heeft gedaan. Dat gaat op korte termijn gewoon niet lukken'.

Lees ook |Merz zet vraagtekens bij Amerikaanse strategie

Nu is ook Merz klaar met Trump

Na Meloni, Sanchez en Macron is nu ook Friedrich Merz klaar met Donald Trump. Volgens de Duitse bondskanselier wordt Amerika vernederd door de Iraniërs. Het roept de vraag op of er met de groeiende Europese kritiek nu ook echt iets gaat veranderen in onze autonomie ten opzichte van de VS. Te gast is Hendrik Vos, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit Gent, gespecialiseerd in Europese politiek, net als Europa-verslaggever Geert Jan Hahn.

Luister ook |Amerika Podcast

Congresleden maken zich zorgen over TMZ | Postma in Amerika

De beruchte roddelsite TMZ is nu ook actief in Washington. Dat leidt tot bezorgdheid onder Congresleden. Minister van Oorlog Pete Hegseth gaat er apart mee om. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma.

Over de makers

Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.

Redactie

Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

Luc de Klerk, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

Trump wil dat Iran tekent bij een kruisje voor een nieuwe nucleaire deal. De kans dat Trump er een betere deal uithaalt dan Obama in 2015 is 'buitengewoon klein', dat zegt Piet de Klerk, oud-diplomaat bij het Internationaal Atoomenergieagentschap. In 2014 was hij hoofdonderhandelaar op de nucleaire top in Den Haag. Hij is te gast bij Bernard Hammelburg in BNR De Wereld.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10599360/wij-moeten-onderdeel-zijn-van-de-oplossing-in-de-oorlog-in-het-midden-oosten">&lsquo;Wij moeten onderdeel zijn van de oplossing in de oorlog in het Midden-Oosten'</a>
De Klerk denkt dat de kans op een betere deal zoveel kleiner is geworden door een gebrek aan vertrouwen. 'Het vertrouwen tussen de VS en Iran is weg. In de eerste plaats omdat Trump het heeft opgezegd en toen men weer ging praten heeft Amerika de onderhandelingen afgekapt en begon het met bombardementen. Daarnaast is het onvermijdelijk dat zo'n akkoord ingewikkeld wordt.' De Klerk verwijst daarbij naar het vorige nucleaire akkoord, dat bestond uit 160 pagina's. 'Als je ziet hoe lang Obama erover heeft gedaan. Dat gaat op korte termijn gewoon niet lukken'.
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10599531/liveblog-iran-iran-wil-akkoord-over-hormuz-nucleair-overleg-later">Merz zet vraagtekens bij Amerikaanse strategie</a>
Nu is ook Merz klaar met Trump
Na Meloni, Sanchez en Macron is nu ook Friedrich Merz klaar met Donald Trump. Volgens de Duitse bondskanselier wordt Amerika vernederd door de Irani&euml;rs. Het roept de vraag op of er met de groeiende Europese kritiek nu ook echt iets gaat veranderen in onze autonomie ten opzichte van de VS. Te gast is Hendrik Vos, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit Gent, gespecialiseerd in Europese politiek, net als Europa-verslaggever Geert Jan Hahn.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast">Amerika Podcast</a>
Congresleden maken zich zorgen over TMZ | Postma in Amerika
De beruchte roddelsite TMZ is nu ook actief in Washington. Dat leidt tot bezorgdheid onder Congresleden. Minister van Oorlog Pete Hegseth gaat er apart mee om. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma.
<hr>
Over de makers
Bernard Hammelburg&nbsp;is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
<a href="https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl">Micha&euml;l Roele</a>,&nbsp;buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.
<a href="https://www.linkedin.com/in/lucdeklerk?originalSubdomain=nl">Luc de Klerk</a>, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

'Kans op een betere nucleaire deal tussen VS en Iran is buitengewoon klein'

https://api.omny.fm/orgs/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/clips/69f7433b-5d73-4ae9-bfbc-b43c00ee9057/transcript

Ooit sloten we verdragen. Of we bereikten een akkoord na nachtenlang polderen of jaren onderhandelen over komma’s en clausules. We tekenden een overeenkomst, een pact of een convenant. Maar sinds Donald Trump de wereldpolitiek betrad met zijn bijbel The Art of the Deal, lijkt ons vocabulaire te zijn gekrompen tot één enkel, plat woord: de ‘deal’.

Het is een linguïstische infectie die via het Witte Huis ook het Binnenhof heeft bereikt. Waar Trump elk internationaal partnerschap degradeerde tot een ordinaire transactie tussen twee handelaren, doen onze eigen politici nu vrolijk mee. Of het nu gaat om een migratiedeal met Tunesië of de Green Deal Duurzame Zorg; het is tegenwoordig een ‘goede deal’ of een ‘slechte deal’. De overheid presenteert zich niet langer als hoeder van het algemeen belang, maar als een behendige koopman.

Het meest treffende voorbeeld is de nucleaire overeenkomst met Iran in 2015. Trump noemde dit steevast de ‘slechtste deal ooit’ en stapte er ook uit. Het was een technisch en diplomatiek huzarenstukje waaraan bijna twee jaar lang intensief was gewerkt door honderden specialisten uit de VS, Rusland, China, Frankrijk, het VK, Duitsland en Iran, om een nucleaire wapenwedloop te voorkomen. Maar voor Trump was het geen historisch akkoord, het was een ‘waardeloze transactie’ waarbij hij vond dat Amerika te veel met cash smeet. Inmiddels gaat hij al lange tijd te werk door ervaren diplomaten te passeren en vastgoed-dealmakers uit zijn eigen vriendenkring in te zetten voor het bereiken van vrede. Voor hem is diplomatie geen vak van staten en wetten, maar een spel als CEO.

Het probleem is dat een 'deal' juridisch gezien een schimmig begrip is. Een verdrag is een op schrift gestelde overeenkomst die volgens volkenrechtelijke criteria is opgesteld. In Nederland vereist dit vaak parlementaire goedkeuring en een beoordeling door de Raad van State. Een 'deal' daarentegen is vaak niet meer dan een besluit zonder harde juridische verankering. Waar een traktaat systemen bouwt voor de lange termijn, is een deal een min of meer vrijblijvende afspraak die na de volgende verkiezingen weer van tafel kan.

In de serieuze politiek is geen plaats voor het vocabulaire van een markthal. Een verdrag heeft autoriteit, een akkoord heeft draagvlak, maar een deal heeft alleen een prijs. Het geeft geen pas om de taal te verkwanselen aan de retoriek van de projectontwikkelaar. Politiek is geen transactie, maar een publieke zaak. Want zodra de staat een marktkraam wordt, is de burger de verliezende partij. En dat is een verdomd slechte deal.

Ooit sloten we verdragen. Of we bereikten een akkoord na nachtenlang polderen of jaren onderhandelen over komma&rsquo;s en clausules. We tekenden een overeenkomst, een pact of een convenant. Maar sinds Donald Trump de wereldpolitiek betrad met zijn bijbel&nbsp;The Art of the Deal, lijkt ons vocabulaire te zijn gekrompen tot &eacute;&eacute;n enkel, plat woord: de &lsquo;deal&rsquo;.
Het is een lingu&iuml;stische infectie die via het Witte Huis ook het Binnenhof heeft bereikt. Waar Trump elk internationaal partnerschap degradeerde tot een ordinaire transactie tussen twee handelaren, doen onze eigen politici nu vrolijk mee. Of het nu gaat om een migratiedeal met Tunesi&euml; of de Green Deal Duurzame Zorg; het is tegenwoordig een &lsquo;goede deal&rsquo; of een &lsquo;slechte deal&rsquo;. De overheid presenteert zich niet langer als hoeder van het algemeen belang, maar als een behendige koopman.
Het meest treffende voorbeeld is de nucleaire overeenkomst met Iran in 2015. Trump noemde dit steevast de <a href="https://www.nbcnews.com/politics/white-house/art-worst-deal-trump-blasts-iran-agreement-n809986 ">&lsquo;slechtste deal ooit&rsquo;</a> en stapte er ook uit. Het was een technisch en diplomatiek huzarenstukje waaraan bijna twee jaar lang intensief was gewerkt door <a href="https://www.nytimes.com/2018/05/08/world/middleeast/trump-iran-nuclear-deal.html ">honderden specialisten</a> uit de VS, Rusland, China, Frankrijk, het VK, Duitsland en Iran, om een nucleaire wapenwedloop te voorkomen. Maar voor Trump was het geen historisch akkoord, het was een &lsquo;waardeloze transactie&rsquo; waarbij hij vond dat Amerika te veel met cash smeet. Inmiddels gaat hij al lange tijd te werk door ervaren diplomaten te passeren en vastgoed-dealmakers uit zijn eigen vriendenkring in te zetten voor het bereiken van vrede. Voor hem is diplomatie geen vak van staten en wetten, maar een spel als <a href="https://en.unav.edu/web/global-affairs/how-trump-is-turning-us-foreign-policy-into-his-business-playground#:~:text=Countries%20are%20not%20partners;%20they,in%2Dchief%20of%20America%20Inc. ">CEO</a>.
Het probleem is dat een 'deal' juridisch gezien een schimmig begrip is. Een verdrag is een op schrift gestelde overeenkomst die volgens volkenrechtelijke criteria is opgesteld. In Nederland vereist dit vaak parlementaire goedkeuring en een beoordeling door de Raad van State. Een 'deal' daarentegen is vaak niet meer dan een besluit zonder harde juridische verankering. Waar een traktaat systemen bouwt voor de lange termijn, is een deal een min of meer vrijblijvende afspraak die na de volgende verkiezingen weer van tafel kan.
In de serieuze politiek is geen plaats voor het vocabulaire van een markthal. Een verdrag heeft autoriteit, een akkoord heeft draagvlak, maar een deal heeft alleen een prijs. Het geeft geen pas om de taal te verkwanselen aan de retoriek van de projectontwikkelaar. Politiek is geen transactie, maar een publieke zaak. Want zodra de staat een marktkraam wordt, is de burger de verliezende partij. En dat is een verdomd slechte deal.

Vastgoed-diplomatie

https://api.omny.fm/orgs/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/clips/23d3990d-7cd3-4019-b823-b43b003ff6ec/transcript

'MAGA-beweging in Europa breekt nog niet door'

In 2 playlist(s)

BNR De Wereld

Social links

Follow podcast

Recent clips