Verkiezingen in 3 landen die lid zijn van de EU en de NAVO, de grootste drone-aanval op Kyiv sinds het begin van de Russische oorlog en Donald Trump die vandaag belt met Vladimir Poetin - en daarna ook met Zelensky. Hoe Europa en de NAVO ervoor staan, bespreken Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn in De Ochtendspits bij Bas van Werven.

Verkiezingen in 3 landen die lid zijn van de EU en de NAVO, de grootste drone-aanval op Kyiv sinds het begin van de Russische oorlog en Donald Trump die vandaag belt met Vladimir Poetin - en daarna ook met Zelensky. Hoe Europa en de NAVO ervoor staan, bespreken Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn in De Ochtendspits bij Bas van Werven.

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

De Wereld | BNR

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

De Wereld | Plus

Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg gaat in zijn column in op de zaken van wereldbelang en plaatst de internationale politiek in context.

Bernard Hammelburg | BNR

De Wereld

BNR De Wereld

'MAGA-beweging in Europa breekt nog niet door'

Begin 2000 kwamen twee jonge Saoediërs aan in San Diego. Ze waren nooit in Amerika geweest, spraken amper Engels en hadden geen idee hoe je een flat huurt en een bankrekening opent. Binnen een paar weken hadden ze dat allemaal geregeld. Twintig maanden later kaapten ze een vliegtuig en lieten dat neerstorten op het Pentagon. De man achter de schermen zou Amar al-Bayoumi zijn geweest, die al tien jaar als geheim agent in de VS woonde.

Het is een van de belangrijke details die, 25 jaar na 9/11, prominent in het nieuws zijn. Het draait om de beschuldiging dat niet – of niet alleen – Al Qaeda achter de aanslag zat, maar Saoedi-Arabië. Het officiële onderzoek dat na de aanslag door een Amerikaanse commissie werd uitgevoerd, kon dat destijds niet aantonen. Maar in een geheim dossier van de regering zouden feiten zoals deze te vinden zijn, zoals ook een schets van een aanvalsplan dat al-Bayoumi twee jaar voor de aanslagen had gemaakt.

Al meteen na de aanslagen was bekend dat 15 van de 19 daders Saoedi's waren. Niettemin heeft de Saoedische regering altijd ontkend iets met 9/11 te maken te hebben. De nabestaanden zijn ervan overtuigd dat de regie wel degelijk in Riyad werd gevoerd.

Vergelijking met de moord op Kennedy

Het verhaal is vergelijkbaar met het onderzoek naar de moord op Kennedy. Er is een 9/11-rapport dat sinds de regering-Bush geheim is gehouden, ook door de regeringen Obama en Biden. En ook door Trump. De vereniging van nabestaanden zegt: Trump propageert openheid en heeft ook het Kennedy-dossier vrijgegeven. Waarom dan niet het 9/11-dossier?

Zoals altijd wanneer de regering informatie geheimhoudt, is de vraag waarom. Als de officiële Saoedische lezing – wij staan achter de VS en doen er alles aan om behulpzaam te zijn – klopt, is er voor geheimhouding geen reden. Is het dan een kwestie van nationale veiligheid? Zou kunnen, want de inlichtingendiensten en de krijgsmacht hebben op 9/11 kolossaal geblunderd. Tijdens de vlucht van de vier gekaapte toestellen werd de luchtmacht niet verwittigd. Na de aanslag stegen er in heel Amerika welgeteld vijf F-15's en F-16's op.

Onmisbaar
De verklaring dat Saoedi-Arabië wordt ontzien, kan er maar één zijn: achtereenvolgende presidenten vonden Saoedi-Arabië onmisbaar – vanwege de olie, als geopolitieke partner in de regio en, zoals in het geval van Bush, vanwege persoonlijke vriendschap met het huis van Saoed. Zoals de moord op journalist Jamal Khashoggi, in mootjes gesneden in Turkije, ook is gemakshalve vergeten.


Politiek zouden onthullingen over de Saoedische rol in 9/11 de regering-Trump bijzonder slecht uitkomen. Maar juist nu, na een kwart eeuw, is het de hoogste tijd.

 

Begin 2000 kwamen twee jonge Saoedi&euml;rs aan in San Diego. Ze waren nooit in Amerika geweest, spraken amper Engels en hadden geen idee hoe je een flat huurt en een bankrekening opent. Binnen een paar weken hadden ze dat allemaal geregeld. Twintig maanden later kaapten ze een vliegtuig en lieten dat neerstorten op het Pentagon. De man achter de schermen zou Amar al-Bayoumi zijn geweest, die al tien jaar als geheim agent in de VS woonde.
Het is een van de belangrijke details die, 25 jaar na 9/11, prominent in het nieuws zijn. Het draait om de beschuldiging dat niet &ndash; of niet alleen &ndash; Al Qaeda achter de aanslag zat, maar&nbsp;<a href="https://911familiesunited.org/federal-judge-finds-credible-evidence-of-saudi-government-involvement-in-9-11-attacks/">Saoedi-Arabi&euml;</a>. Het offici&euml;le onderzoek dat na de aanslag door een Amerikaanse commissie werd uitgevoerd, kon dat destijds niet aantonen. Maar in een geheim dossier van de regering zouden feiten zoals deze te vinden zijn, zoals ook een schets van een aanvalsplan dat al-Bayoumi twee jaar voor de aanslagen had gemaakt.
Al meteen na de aanslagen was bekend dat 15 van de 19 daders Saoedi's waren. Niettemin heeft de Saoedische regering altijd ontkend iets met 9/11 te maken te hebben. De nabestaanden zijn ervan overtuigd dat de regie wel degelijk in Riyad werd gevoerd.
Vergelijking met de moord op Kennedy
Het verhaal is vergelijkbaar met het onderzoek naar de moord op Kennedy. Er is een 9/11-rapport dat sinds de regering-Bush geheim is gehouden, ook door de regeringen Obama en Biden. En ook door Trump. De&nbsp;<a href="https://abcnews.com/US/25-years-911-victims-hope-newly-uncovered-records/story?id=136031868">vereniging van nabestaanden</a>&nbsp;zegt: Trump propageert openheid en heeft ook het Kennedy-dossier vrijgegeven. Waarom dan niet het 9/11-dossier?
Zoals altijd wanneer de regering informatie geheimhoudt, is de vraag waarom. Als de offici&euml;le Saoedische lezing &ndash; wij staan achter de VS en doen er alles aan om behulpzaam te zijn &ndash; klopt, is er voor geheimhouding geen reden. Is het dan een kwestie van nationale veiligheid? Zou kunnen, want de inlichtingendiensten en de krijgsmacht hebben op 9/11 kolossaal geblunderd. Tijdens de vlucht van de vier gekaapte toestellen werd de luchtmacht niet verwittigd. Na de aanslag stegen er in heel Amerika welgeteld vijf F-15's en F-16's op.
Onmisbaar De verklaring dat Saoedi-Arabi&euml; wordt ontzien, kan er maar &eacute;&eacute;n zijn: achtereenvolgende presidenten vonden Saoedi-Arabi&euml; onmisbaar &ndash; vanwege de olie, als geopolitieke partner in de regio en, zoals in het geval van Bush, vanwege persoonlijke vriendschap met het huis van Saoed. Zoals de moord op journalist Jamal Khashoggi, in mootjes gesneden in Turkije, ook is gemakshalve vergeten.
 Politiek zouden onthullingen over de Saoedische rol in 9/11 de regering-Trump bijzonder slecht uitkomen. Maar juist nu, na een kwart eeuw, is het de hoogste tijd.
&nbsp;

Na een kwarteeuw schreeuwt 9/11 om de waarheid

De oorlog tussen Amerika en Iran is weer in volle hevigheid opgelaaid. Beide partijen vallen elkaar aan en Trump claimt opnieuw dat hij de Straat van Hormuz in handen heeft en dat de Iraanse regering verzwakt is. Sander Terphuis, jurist en mensenrechtenverdediger afkomstig uit Iran, denkt daar heel anders over. 'Het regime zit nu steviger in het zadel dan begin dit jaar.'

Luister ook |'Oorlog in Oekraïne bevindt zich in de meest vernietigende fase'

Terphuis hoort van familie en vrienden in Iran hoe erg de economische situatie in het land nu is. 'Mijn neef stond twee uur in de rij voor benzine. Mensen hebben soms wel drie tot vier banen en werken negentien uur per dag om eten op tafel te krijgen.' Het economische uitknijpen van Iran heeft dus een effect, maar zal er niet voor zorgen dat het regime gaat vallen denkt Terphuis. 'De Revolutionaire Garde is zelfverzekerd.'

Lees ook |Internationaal Strafhof hoopt op ingrijpen Amerikaanse rechter na sancties Trump

Crisis bij het Internationaal Strafhof

Het Internationaal Strafhof zit in een crisis. Amerika heeft de helft van de rechters gesanctioneerd, het Strafhof zit zonder hoofdaanklager, en de grote landen trekken zich er niks van aan. Geert Jan Knoops, advocaat bij het Internationaal Strafhof, komt met aanbevelingen die het Internationaal Strafhof moeten hervormen. Samen met Robin Ravensbergen schreef hij er het boek Leiders voor het Gerecht over.

Lees ook |Absolute meerderheid lonkt voor radicaalrechtse AfD in Saksen-Anhalt

Friedrich Merz tussen hoop en vrees

De Duitse bondskanselier Friedrich Merz zit in een lastig parket. Zijn regering heeft Rusland officieel beschuldigd voor de mislukte aanslag op de vliegbasis van Leipzig. Maar Merz liet zichzelf niet zien op de persconferentie. Zijn populariteit is gedaald naar een dieptepunt en komende zondag zou de Alternative für Deutschland (AfD) zomaar een absolute meerderheid kunnen halen bij de deelstaatverkiezingen in het Oost-Duitse Saksen-Anhalt.

Luister ook |Amerika Podcast

Trump wil meer datacenters | Postma in Amerika

De weerstand tegen datacenters groeit in de VS. Dit is nu al een belangrijk onderwerp voor de congresverkiezingen. Maar Trump wil juist méér datacenters, ziet onze Amerika-correspondent Jan Postma vanuit Washington.

Over de makers

Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.

Redactie

Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

De oorlog tussen Amerika en Iran is weer in volle hevigheid opgelaaid. Beide partijen vallen elkaar aan en Trump claimt opnieuw dat hij de Straat van Hormuz in handen heeft en dat de Iraanse regering verzwakt is. Sander Terphuis, jurist en mensenrechtenverdediger afkomstig uit Iran, denkt daar heel anders over. 'Het regime zit nu steviger in het zadel dan begin dit jaar.'
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10609072/oorlog-in-oekraine-bevindt-zich-in-de-meest-vernietigende-fase">'Oorlog in Oekra&iuml;ne bevindt zich in de meest vernietigende fase'</a>
Terphuis hoort van familie en vrienden in Iran hoe erg de economische situatie in het land nu is. 'Mijn neef stond twee uur in de rij voor benzine. Mensen hebben soms wel drie tot vier banen en werken negentien uur per dag om eten op tafel te krijgen.' Het economische uitknijpen van Iran heeft dus een effect, maar zal er niet voor zorgen dat het regime gaat vallen denkt Terphuis. 'De Revolutionaire Garde is zelfverzekerd.'
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/juridisch/10606377/rechters-internationaal-strafhof-stappen-naar-federale-rechter-wegens-amerikaanse-sancties">Internationaal Strafhof hoopt op ingrijpen Amerikaanse rechter na sancties Trump</a>
Crisis bij het Internationaal Strafhof
Het Internationaal Strafhof zit in een crisis. Amerika heeft de helft van de rechters gesanctioneerd, het Strafhof zit zonder hoofdaanklager, en de grote landen trekken zich er niks van aan. Geert Jan Knoops, advocaat bij het Internationaal Strafhof, komt met aanbevelingen die het Internationaal Strafhof moeten hervormen. Samen met Robin Ravensbergen schreef hij er het boek&nbsp;Leiders voor het Gerecht over.
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10608746/absolute-meerderheid-lonkt-voor-radicaalrechtse-afd-in-saksen-anhalt">Absolute meerderheid lonkt voor radicaalrechtse AfD in Saksen-Anhalt</a>
Friedrich Merz tussen hoop en vrees
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz zit in een lastig parket. Zijn regering heeft Rusland officieel beschuldigd voor de mislukte aanslag op de vliegbasis van Leipzig. Maar Merz liet zichzelf niet zien op de persconferentie. Zijn populariteit is gedaald naar een dieptepunt en komende zondag zou de Alternative f&uuml;r Deutschland (AfD) zomaar een absolute meerderheid kunnen halen bij de deelstaatverkiezingen in het Oost-Duitse Saksen-Anhalt.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast">Amerika Podcast</a>
Trump wil meer datacenters | Postma in Amerika
De weerstand tegen datacenters groeit in de VS. Dit is nu al een belangrijk onderwerp voor de congresverkiezingen. Maar Trump wil juist m&eacute;&eacute;r datacenters, ziet onze Amerika-correspondent Jan Postma vanuit Washington.
<hr>
Over de makers
Bernard Hammelburg&nbsp;is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
<a href="https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl" data-auth="NotApplicable">Micha&euml;l Roele</a>, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

'Iraans regime zit nu steviger in het zadel dan begin dit jaar'

Amerika is de grootste olieproducent ter wereld. Amerika importeert geen olie via de Straat van Hormuz. Amerika confisqueert nu ook 65 procent van de olie in Venezuela, het land met ’s werelds grootste oliereserves. Dan zou, redeneert Donald Trump, die vermaledijde benzineprijs in Amerika toch moeten dalen? Maar daar is weinig uitzicht op, in elk geval niet vóór de midterm verkiezingen op 3 november.

Dat komt in de eerste plaats doordat de werkelijkheid weerbarstig is. De olieprijs is een mondiale dagkoers, al is het alleen al doordat het zwarte goud kriskras door de wereld wordt verhandeld, ook door de VS, waar de Amerikaanse oliemaatschappijen er trouwens dik aan verdienen. 

In de tweede plaats hebben Joe Biden en Donald Trump beiden recordhoeveelheden olie uit de nationale reserve op de markt gebracht in een poging om de benzineprijs omlaag te duwen, waardoor die reserve op een bedenkelijk lage 40 procent staat. In de derde plaats slurpt oorlog voeren kolossale hoeveelheden brandstof op voor militaire vliegtuigen en schepen, al zegt het Pentagon dat de voorraad ruim voldoende is.

Trump zegt dat het probleem van Hormuz, na een af-en-aanoorlog van een half jaar, is opgelost, maar voor de oorlog gingen er dagelijks ruim honderd tankschepen door de straat, en sindsdien gemiddeld hooguit vijftien. Het ei van Columbus, redeneerde Trump, was het innen van zijn Venezolaanse schat.

Via een privaat-publieke constructie legde hij beslag op die 65 procent Venezolaanse olie, die je – simpel geredeneerd – mag optellen bij de Amerikaanse nationale reserve. Hij noemde het ‘de grootste oliedeal uit de wereldgeschiedenis’, die zou leiden tot ‘aanmerkelijk lagere benzineprijzen voor alle Amerikanen.’

Gunstig effect

Los van de vraag of de confiscatie juridisch in de haak is, is het commentaar van zo ongeveer iedereen in de energiesector dat de Venezolaanse olievelden zo zijn verwaarloosd dat het jaren gaat duren voordat de exploitatie op gang komt. Voordat je een gunstig effect terugziet in de Amerikaanse benzineprijs, zijn we vijf tot vijftien jaar en één tot drie presidenten verder.

De crux voor het oplossen van wat de meeste Amerikanen zien als een brandstofcrisis is niet een deal met Venezuela, maar met Iran. Zolang de kwestie-Hormuz niet is opgelost, dobbert Trump op een stuurloos bootje naar de midterms. En dat is oliedom.

Amerika is de grootste olieproducent ter wereld. Amerika importeert geen olie via de Straat van Hormuz. Amerika confisqueert nu ook 65 procent van de olie in Venezuela, het land met &rsquo;s werelds grootste oliereserves. Dan zou, redeneert Donald Trump, die vermaledijde benzineprijs in Amerika toch moeten dalen? Maar daar is weinig uitzicht op, in elk geval niet v&oacute;&oacute;r de midterm verkiezingen op 3 november.
Dat komt in de eerste plaats doordat de werkelijkheid weerbarstig is. De olieprijs is een mondiale dagkoers, al is het alleen al doordat het zwarte goud kriskras door de wereld wordt verhandeld, ook door de VS, waar de Amerikaanse oliemaatschappijen er trouwens dik aan verdienen.&nbsp;
In de tweede plaats hebben Joe Biden en Donald Trump beiden recordhoeveelheden <a href="https://www.npr.org/2026/08/16/nx-s1-5930403/u-s-oil-reserves-hit-the-lowest-level-seen-in-over-40-years">olie uit de nationale reserve</a> op de markt gebracht in een poging om de benzineprijs omlaag te duwen, waardoor die reserve op een bedenkelijk lage 40 procent staat. In de derde plaats slurpt oorlog voeren kolossale hoeveelheden brandstof op voor militaire vliegtuigen en schepen, al zegt het Pentagon dat de voorraad ruim voldoende is.
Trump zegt dat het probleem van Hormuz, na een af-en-aanoorlog van een half jaar, is opgelost, maar voor de oorlog gingen er dagelijks ruim honderd tankschepen door de straat, en sindsdien gemiddeld hooguit vijftien. Het ei van Columbus, redeneerde Trump, was <a href="https://www.washingtonpost.com/business/2026/09/01/why-trumps-venezuela-oil-deal-will-not-bring-quick-relief-us/">het innen van zijn Venezolaanse schat</a>.
Via een privaat-publieke constructie legde hij beslag op die 65 procent Venezolaanse olie, die je &ndash; simpel geredeneerd &ndash; mag optellen bij de Amerikaanse nationale reserve. Hij noemde het &lsquo;de grootste oliedeal uit de wereldgeschiedenis&rsquo;, die zou leiden tot &lsquo;aanmerkelijk lagere benzineprijzen voor alle Amerikanen.&rsquo;
Gunstig effect
Los van de vraag <a href="https://www.nieuwsblad.be/buitenland/vs-krijgen-controle-over-65-miljard-vaten-olie-uit-venezuela-de-grootse-oliedeal-uit-de-geschiedenis-of-maffiapraktijken/160683312.html">of de confiscatie juridisch in de haak</a> is, is het commentaar van zo ongeveer iedereen in de energiesector dat de Venezolaanse olievelden zo zijn verwaarloosd <a href="https://fox23maine.com/news/nation-world/fact-check-team-could-the-us-venezuela-oil-deal-help-shortages-and-price-spikes-barrels-reserves-gas-?teaserSource=trending">dat het jaren gaat duren</a> voordat de exploitatie op gang komt. Voordat je een gunstig effect terugziet in de Amerikaanse benzineprijs, zijn we vijf tot vijftien jaar en &eacute;&eacute;n tot drie presidenten verder.
De crux voor het oplossen van wat de meeste Amerikanen zien als een brandstofcrisis is niet een deal met Venezuela, maar met Iran. Zolang de kwestie-Hormuz niet is opgelost, dobbert Trump op een stuurloos bootje naar de midterms. En dat is oliedom.

'MAGA-beweging in Europa breekt nog niet door'

In 2 playlist(s)

BNR De Wereld

Social links

Follow podcast

Recent clips