De NAVO krijgt een nieuwe norm. In 2035 moeten landen 5 procent van hun BBP aan defensie uitgeven, waarvan 3,5 direct aan defensie. Maar deze top stond toch vooral in het teken van de ‘bromance’ tussen president Trump en NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte.

Maar wat gaan we eigenlijk doen met al dat geld en hoe ziet de toekomst van het NAVO-bondgenootschap eruit? Om die vragen te beantwoorden roepen we de geopolitieke kopstukken van BNR weer bij elkaar voor een Alliantie!

De geopolitieke kopstukken van BNR
Bernard Hammelburg, buitenlandcommentator en presentator van BNR De Wereld en de Amerika Podcast
Rob de Wijk, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Universiteit Leiden, oprichter van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies en maker van Boekestijn & De Wijk
Geert Jan Hahn, Europaverslaggever en maker van de podcasts Make Europe Great Again en de BNR Perestrojkast

De NAVO krijgt een nieuwe norm. In 2035 moeten landen 5 procent van hun BBP aan defensie uitgeven, waarvan 3,5 direct aan defensie. Maar deze top stond toch vooral in het teken van de &lsquo;bromance&rsquo; tussen president Trump en NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte.
Maar wat gaan we eigenlijk doen met al dat geld en hoe ziet de toekomst van het NAVO-bondgenootschap eruit? Om die vragen te beantwoorden roepen we de geopolitieke kopstukken van BNR weer bij elkaar voor een Alliantie!
De geopolitieke kopstukken van BNR
<ul>
<li>Bernard Hammelburg, buitenlandcommentator en presentator van&nbsp;<a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld">BNR De Wereld</a>&nbsp;en de&nbsp;<a href="https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast">Amerika Podcast</a></li>
<li>Rob de Wijk, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Universiteit Leiden, oprichter van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies en maker van&nbsp;<a href="https://www.bnr.nl/podcast/boekestijn-en-de-wijk">Boekestijn &amp; De Wijk</a></li>
<li>Geert Jan Hahn, Europaverslaggever en maker van de podcasts&nbsp;<a href="https://www.bnr.nl/podcast/makeeuropegreatagain">Make Europe Great Again</a>&nbsp;en de&nbsp;<a href="https://www.bnr.nl/podcast/perestrojkast">BNR Perestrojkast</a></li>
</ul>

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

De Wereld | BNR

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

De Wereld | Plus

Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg gaat in zijn column in op de zaken van wereldbelang en plaatst de internationale politiek in context.

Bernard Hammelburg | BNR

De Wereld

BNR De Wereld

NAVO-top deel 1 - De bromance tussen Trump en Rutte

Na jaren heeft de Europese Unie de Iraanse Revolutionaire Garde op de terreurlijst geplaatst. Nederland wilde dit al langer en VVD-Europarlementariër Bart Groothuis heeft zich hier ook hard voor gemaakt. 'Frankrijk, Italië en Spanje hebben het tot nu toe geblokkeerd', baseert Groothuis op geluiden die hij heeft opgevangen in Brussel. Hij heeft ze proberen te overtuigen en heeft ze publiekelijk in de plenaire zaal in Straatsburg genoemd.

Luister ook |Van Weel: 'De wereld van machtspolitiek is terug'

Landen waren huiverig met het op de terreurlijst plaatsen van de Revolutionaire Garde omdat er daarmee geen diplomatieke banden meer zouden zijn. Ook zou er volgens sommige landen een rechtelijk bevel voor nodig zijn. Nu ze op de terreurlijst staan kan de EU meer sancties opleggen. 'Er zijn kinderen van mensen van de revolutionaire garde die hier studeren en die genieten van onze vrijheden. Ik wil dat hun tegoeden worden bevroren en dat ze niet meer kunnen reizen', zegt Groothuis.

Lees ook |EU: Iraanse Revolutionaire Garde komt op EU-terroristenlijst

Ondertussen wordt de druk op Amerika verder opgevoerd om actie te ondernemen. Groothuis, die in het verleden op het cyberbureau van het ministerie van Defensie werkte, denkt dat Trump de aanval gaat uitvoeren, maar dat die gericht zal zijn op het omverwerpen van Khamenei. 'Ik denk dat hij een aantal mensen op het oog heeft die het dan over kunnen nemen, net als in Venezuela.' Groothuis denkt dan ook dat we niet een democratische omwenteling gaan krijgen op korte termijn. 'Je kan de moellahs niet wegbombarderen en dan een democratie krijgen.'

Lees ook |Carney ontkent terugnemen kritiek op Trump: ‘Ik meen wat ik zei’

Wat wil Canada?

President Trump voert de druk op Canada verder op. Zo dreigt hij met heffingen van 100 procent als Canada een handelsdeal met China sluit, en Amerika dreigt ook om eigen vliegtuigen in te zetten in het Canadese luchtruim als Canada besluit om uit het F-35R-programma te stappen. Het is allemaal het gevolg van de koers die premier Carney vaart. Hij maakte met zijn speech in Davos op het World Economic Forum indruk op veel Europese leiders. Welke kant wil hij met Canada op? Te gast is Jeanette den Toonder, directeur van het centrum voor Canadese studies van de Rijksuniversiteit Groningen.

Luister ook |Make Europe Great Again

De blik moet weer op Oekraïne

Door alle perikelen rond Groenland, Venezuela en Iran gaat het eigenlijk niet meer zo veel over Oekraïne. En dat is een slechte zaak vinden de Europese regeringsleiders. Daarom moet de focus weer richting het oosten, maar of dat ook lukt is de vraag, ziet Europa-verslaggever Geert Jan Hahn.

Luister ook |Amerika Podcast

Heftige mailtjes over ICE | Postma in Amerika

Amerika-correspondent Jan Postma kreeg deze week een mailtje met een heftige toon en die ging over ICE. Wat er precies in stond en waarom deze mailtjes gestuurd worden hoor je van hem zelf.

Na jaren heeft de Europese Unie de Iraanse Revolutionaire Garde op de terreurlijst geplaatst. Nederland wilde dit al langer en VVD-Europarlementari&euml;r Bart Groothuis heeft zich hier ook hard voor gemaakt. 'Frankrijk, Itali&euml; en Spanje hebben het tot nu toe geblokkeerd', baseert Groothuis op geluiden die hij heeft opgevangen in Brussel. Hij heeft ze proberen te overtuigen en heeft ze publiekelijk in de plenaire zaal in Straatsburg genoemd.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10592541/van-weel-de-wereld-van-machtspolitiek-is-terug">Van Weel: 'De wereld van machtspolitiek is terug'</a>
Landen waren huiverig met het op de terreurlijst plaatsen van de Revolutionaire Garde omdat er daarmee geen diplomatieke banden meer zouden zijn. Ook zou er volgens sommige landen een rechtelijk bevel voor nodig zijn. Nu ze op de terreurlijst staan kan de EU meer sancties opleggen. 'Er zijn kinderen van mensen van de revolutionaire garde die hier studeren en die genieten van onze vrijheden. Ik wil dat hun tegoeden worden bevroren en dat ze niet meer kunnen reizen', zegt Groothuis.
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10592960/eu-iraanse-revolutionaire-garde-komt-op-eu-terroristenlijst">EU: Iraanse Revolutionaire Garde komt op EU-terroristenlijst</a>
Ondertussen wordt de druk op Amerika verder opgevoerd om actie te ondernemen. Groothuis, die in het verleden op het cyberbureau van het ministerie van Defensie werkte, denkt dat Trump de aanval gaat uitvoeren, maar dat die gericht zal zijn op het omverwerpen van Khamenei. 'Ik denk dat hij een aantal mensen op het oog heeft die het dan over kunnen nemen, net als in Venezuela.' Groothuis denkt dan ook dat we niet een democratische omwenteling gaan krijgen op korte termijn. 'Je kan de moellahs niet wegbombarderen en dan een democratie krijgen.'
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10592871/carney-ontkent-terugnemen-kritiek-op-trump-ik-meen-wat-ik-zei">Carney ontkent terugnemen kritiek op Trump: &lsquo;Ik meen wat ik zei&rsquo;</a>
Wat wil Canada?
President Trump voert de druk op Canada verder op. Zo dreigt hij met heffingen van 100 procent als Canada een handelsdeal met China sluit, en Amerika dreigt ook om eigen vliegtuigen in te zetten in het Canadese luchtruim als Canada besluit om uit het F-35R-programma te stappen. Het is allemaal het gevolg van de koers die premier Carney vaart. Hij maakte met zijn speech in Davos op het World Economic Forum indruk op veel Europese leiders. Welke kant wil hij met Canada op? Te gast is Jeanette den Toonder, directeur van het centrum voor Canadese studies van de Rijksuniversiteit Groningen.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/makeeuropegreatagain">Make Europe Great Again</a>
De blik moet weer op Oekra&iuml;ne
Door alle perikelen rond Groenland, Venezuela en Iran gaat het eigenlijk niet meer zo veel over Oekra&iuml;ne. En dat is een slechte zaak vinden de Europese regeringsleiders. Daarom moet de focus weer richting het oosten, maar of dat ook lukt is de vraag, ziet Europa-verslaggever Geert Jan Hahn.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast">Amerika Podcast</a>
Heftige mailtjes over ICE | Postma in Amerika
Amerika-correspondent Jan Postma kreeg deze week een mailtje met een heftige toon en die ging over ICE. Wat er precies in stond en waarom deze mailtjes gestuurd worden hoor je van hem zelf.

EU pakt Revolutionaire Garde Iran aan: 'Er moet een prijs staan op het brute uitmoorden van de bevolking'

‘Hulp is onderweg’, verzekerde Donald Trump het Iraanse volk, toen de moordpartij onder demonstranten tegen de machthebbers begon. Hoewel hij, in zijn eigen woorden, ‘een armada’ naar de wateren in het Midden-Oosten heeft gestuurd, is nog steeds niet duidelijk wat hij van plan is en wat ‘hulp’ precies betekent.

Dat er actie tegen Iran komt is welhaast onontkoombaar. Iran Human Rights, een actiegroep in Noorwegen, schat het verwachte aantal dodelijke slachtoffers op 22.000, een artsencollectief spreekt over 33.000 doden  , op beestachtige wijze vermoord, met vuurwapen of mes in ogen, borst en geslachtsdelen. Die hulp die onderweg is, kunnen ze dus goed gebruiken. 

Met het oproepen van de bevolking om de opstand vol te houden moet je enorm uitkijken. In 1956 deed president Eisenhower dat niet, toe hij de opstand van het Hongaarse volk tegen het communistische regime aanmoedigde. Het leidde op 4 november tot een invasie van het Sovjetleger en de executie van ritsen burgers en premier Nagy, die maar een paar dagen aan het bewind was. Eisenhower deed niets.

President Bush sr maakte eenzelfde fout, toen hij in 1991, na de Eerste Golfoorlog, de Koerden in Noord-Irak opriep tot een opstand tegen Saddam Hoessein, die de opstandelingen vervolgens massaal de bergen op joeg en erop los moordde. Bush deed niets. In 2012 dreigde Obama dat het gebruik door Syrië van chemische wapen een ‘rode lijn’ zou zijn, maar toen dat in 2013 gebeurde, bleef het verwachte bombardement uit. 

‘Hulp is onderweg’ klinkt als synoniem van een ‘rode lijn’, maar wat is dan werkelijk effectief? Een bombardement op militaire doelen helpt de oppositie niet. Het platgooien van olie-installaties lost voor de opstandelingen al evenmin iets op, en hetzelfde geldt voor nóg meer sancties. Liquidatie van leider Khamenei zou misschien een doorbraak zijn, maar die zit inmiddels in een onderaards gewelf. Het enige zinvolle doel is het eliteleger, de Revolutionaire Garde, een miljoen man sterk. En de paramilitaire Basji-militie, bijgenaamd ‘de bruinhemden van Iran’. Nu hoeft niet elke Gardist te worden gepakt, maar de totale top moet worden uitgeschakeld, en op de bank waar ze hun miljarden hebben gestald mag ook wel zo’n Amerikaans precisiebommetje vallen. 

Wat de Amerikanen tot nog toe weerhoudt is niet het internationale recht, want dat komt in hun vocabulaire niet voor. Maar wel de terechte vrees van de Emiraten, Saoedi-Arabië, Israël en Qatar dat die het doelwit worden van Iraanse tegenaanvallen. Vooral Qatar ligt gevoelig, want daar is de grootste Amerikaanse militaire basis  in de regio. Sterker nog: vanuit die basis zou een aanval op Iran worden aangestuurd. Durft Trump het aan? Of wordt het weer zo’n zelfde rode lijn als van Eisenhower, Bush en Obama. Het worden spannende dagen.

&lsquo;Hulp is onderweg&rsquo;, verzekerde Donald Trump het Iraanse volk, toen de moordpartij onder demonstranten tegen de machthebbers begon. Hoewel hij, in zijn eigen woorden, &lsquo;een armada&rsquo; naar de wateren in het Midden-Oosten heeft gestuurd, is nog steeds niet duidelijk wat hij van plan is en wat &lsquo;hulp&rsquo; precies betekent.
Dat er actie tegen Iran komt is welhaast onontkoombaar. Iran Human Rights, een actiegroep in Noorwegen, schat het verwachte aantal dodelijke slachtoffers op 22.000, een artsencollectief spreekt over&nbsp;<a href="https://www.bbc.com/news/articles/cy8y2jxx9ppo">33.000 doden</a>&nbsp;&nbsp;, op beestachtige wijze vermoord, met vuurwapen of mes in ogen, borst en geslachtsdelen. Die hulp die onderweg is, kunnen ze dus goed gebruiken.&nbsp;
Met het oproepen van de bevolking om de&nbsp;<a href="https://www.theguardian.com/global-development/2026/jan/27/iran-protests-death-toll-disappeared-bodies-mass-burials-30000-dead">opstand</a>&nbsp;vol te houden moet je enorm uitkijken. In 1956 deed president Eisenhower dat niet, toe hij de opstand van het Hongaarse volk tegen het communistische regime aanmoedigde. Het leidde op 4 november tot een invasie van het Sovjetleger en de executie van ritsen burgers en premier Nagy, die maar een paar dagen aan het bewind was. Eisenhower deed niets.
President Bush sr maakte eenzelfde fout, toen hij in 1991, na de Eerste Golfoorlog, de Koerden in Noord-Irak opriep tot een opstand tegen Saddam Hoessein, die de opstandelingen vervolgens massaal de bergen op joeg en erop los moordde. Bush deed niets. In 2012 dreigde Obama dat het gebruik door Syri&euml; van chemische wapen een &lsquo;rode lijn&rsquo; zou zijn, maar toen dat in 2013 gebeurde, bleef het verwachte bombardement uit.&nbsp;
&lsquo;Hulp is onderweg&rsquo; klinkt als synoniem van een &lsquo;rode lijn&rsquo;, maar&nbsp;<a href="https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/what-trump-could-do-next-in-iran/&nbsp;">wat is dan werkelijk effectief</a>? Een bombardement op militaire doelen helpt de oppositie niet. Het platgooien van olie-installaties lost voor de opstandelingen al evenmin iets op, en hetzelfde geldt voor n&oacute;g meer sancties. Liquidatie van leider Khamenei zou misschien een doorbraak zijn, maar die zit inmiddels in een onderaards gewelf. Het enige zinvolle doel is het eliteleger, de Revolutionaire Garde, een miljoen man sterk. En de paramilitaire Basji-militie, bijgenaamd &lsquo;de bruinhemden van Iran&rsquo;. Nu hoeft niet elke Gardist te worden gepakt, maar de totale top moet worden uitgeschakeld, en op de bank waar ze hun miljarden hebben gestald mag ook wel zo&rsquo;n Amerikaans precisiebommetje vallen.&nbsp;
Wat de Amerikanen tot nog toe weerhoudt is niet het internationale recht, want dat komt in hun vocabulaire niet voor. Maar wel de terechte vrees van de Emiraten, Saoedi-Arabi&euml;, Isra&euml;l en Qatar dat die het doelwit worden van Iraanse tegenaanvallen. Vooral Qatar ligt gevoelig, want daar is de&nbsp;<a href="https://www.nytimes.com/2026/01/26/us/politics/trump-reports-iran-government.html">grootste Amerikaanse militaire basis</a>&nbsp;&nbsp;in de regio. Sterker nog: vanuit die basis zou een aanval op Iran worden aangestuurd. Durft Trump het aan? Of wordt het weer zo&rsquo;n zelfde rode lijn als van Eisenhower, Bush en Obama. Het worden spannende dagen.

Alweer zo’n ‘rode lijn’

De angel mag voor nu dan even uit de spanningen tussen Europa en Amerika zijn gehaald, na het gesprek van Rutte en Trump over Groenland. Dat wil niet zeggen dat het probleem is opgelost. David van Weel, demissionair minister van Buitenlandse Zaken, ziet dat 'de wereld van de machtspolitiek terug is', nu Amerika echt een andere koers vaart. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn heeft het laatste nieuws uit Davos en blikt vooruit op de ingelaste EU-top.

Luister ook |De Alliantie: 1 jaar Trump

Desondanks ziet Van Weel nog wel aanknopingspunten voor de samenwerking tussen Amerika en Europa. 'We delen nog altijd veel waarden met de Verenigde Staten. De markten reageerden negatief, er is geen enkel draagvlak onder de bevolking van Amerika. Amerika is ook niet alleen maar de president.' Toch vindt Van Weel wel dat Europa door moet gaan met het opbouwen van eigen macht en kracht.

Lees ook |Rob de Wijk: ‘Machtspolitiek zit niet meer in de genen van Europeanen’

Vraagtekens bij Board of Peace
In Davos presenteerde Trump ook zijn Vredesraad (Board of Peace). Hier willen veel Europese landen niet aan meedoen. Minister Van Weel heeft ook zijn vraagtekens bij deze raad. 'Die board of peace lijkt te impliceren dat het niet alleen gaat over Gaza, wat volgens de VN-resolutie wel de bedoeling is, maar een breder doel lijkt te hebben.' Wat Van Weel betreft moet deze Vredesraad niet een vervanging van de VN worden.

Luister ook |‘Groenland annexeren is heel makkelijk voor Amerika’

Militaire afhankelijkheid van Amerika

Nu de spanningen met Amerika verder opliepen deze week rijst de vraag of we ook op het gebied van militaire veiligheid minder afhankelijk van de Verenigde Staten moeten worden. Zoiets is mogelijk, denkt Bart van den Berg, hoofd veiligheid en defensie bij Instituut Clingendael. Al plaatst hij er wel kanttekeningen bij. 'Het kost veel tijd en geld, al ligt dat er ook weer aan hoe geavanceerd je je eigen militaire hardware wil maken.'

Luister ook |Amerika Podcast

Trump heeft Groenland binnen volgens Fox News | Postma in Amerika

Amerika-correspondent Jan Postma heeft de hele avond naar Fox News gekeken. En daarin zag hij hoe de zender lyrisch was over de uitkomst van het gesprek van de president met NAVO-chef Rutte.

De angel mag voor nu dan even uit de spanningen tussen Europa en Amerika zijn gehaald, na het gesprek van Rutte en Trump over Groenland. Dat wil niet zeggen dat het probleem is opgelost. David van Weel, demissionair minister van Buitenlandse Zaken, ziet dat 'de wereld van de machtspolitiek terug is', nu Amerika echt een andere koers vaart. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn heeft het laatste nieuws uit Davos en blikt vooruit op de ingelaste EU-top.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-alliantie">De Alliantie: 1 jaar Trump</a>
Desondanks ziet Van Weel nog wel aanknopingspunten voor de samenwerking tussen Amerika en Europa. 'We delen nog altijd veel waarden met de Verenigde Staten. De markten reageerden negatief, er is geen enkel draagvlak onder de bevolking van Amerika. Amerika is ook niet alleen maar de president.' Toch vindt Van Weel wel dat Europa door moet gaan met het opbouwen van eigen macht en kracht.
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10592534/rust-rond-groenland-is-geen-diplomatiek-succes-er-is-tijd-gekocht-waarschuwt-rob-de-wijk">Rob de Wijk: &lsquo;Machtspolitiek zit niet meer in de genen van Europeanen&rsquo;</a>
Vraagtekens bij Board of Peace In Davos presenteerde Trump ook zijn Vredesraad (Board of Peace). Hier willen veel Europese landen niet aan meedoen. Minister Van Weel heeft ook zijn vraagtekens bij deze raad. 'Die board of peace lijkt te impliceren dat het niet alleen gaat over Gaza, wat volgens de VN-resolutie wel de bedoeling is, maar een breder doel lijkt te hebben.' Wat Van Weel betreft moet deze Vredesraad niet een vervanging van de VN worden.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10592192/groenland-annexeren-is-heel-makkelijk-voor-amerika">&lsquo;Groenland annexeren is heel makkelijk voor Amerika&rsquo;</a>
Militaire afhankelijkheid van Amerika
Nu de spanningen met Amerika verder opliepen deze week rijst de vraag of we ook op het gebied van militaire veiligheid minder afhankelijk van de Verenigde Staten moeten worden. Zoiets is mogelijk, denkt Bart van den Berg, hoofd veiligheid en defensie bij Instituut Clingendael. Al plaatst hij er wel kanttekeningen bij. 'Het kost veel tijd en geld, al ligt dat er ook weer aan hoe geavanceerd je je eigen militaire hardware wil maken.'
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast">Amerika Podcast</a>
Trump heeft Groenland binnen volgens Fox News | Postma in Amerika
Amerika-correspondent Jan Postma heeft de hele avond naar Fox News gekeken. En daarin zag hij hoe de zender lyrisch was over de uitkomst van het gesprek van de president met NAVO-chef Rutte.

NAVO-top deel 1 - De bromance tussen Trump en Rutte

In 2 playlist(s)

BNR De Wereld

Social links

Follow podcast

Recent clips