Friedrich Merz heeft zijn CDU/CSU aan de verkiezingszege in Duitsland geholpen. Met bijna dertig procent is de partij de helft groter dan die andere grote winnaar, de AfD. Die haalt twintig procent. Voor bondskanselier Scholz zijn de verkiezingen uitgedraaid op een deceptie. De SPD leidt een recordverlies met 16 procent.

Waar de Groenen van Robert Habeck zich handhaven met dertien procent bungelt de liberale FDP rond de kiesdrempel van vijf procent. Dat geldt ook voor Sahra Wagenknecht met haar partij BSW. Opvallende winnaar zijn de socialisten van Die Linke. Zij behalen 8,5 procent ruim drie procentpunt meer dan in 2021.

In dit uur van Studio Duitsland praat Hugo Reitsma, presentator van Boekestijn & De Wijk met:
Duitsland-correspondent Derk Marseille, maker van Studio Duitsland.
Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg, maker van BNR De Wereld en de Amerika Podcast
Europaverslaggever Michal van der Toorn van de podcast Make Europe Great Again

Friedrich Merz heeft zijn CDU/CSU aan de verkiezingszege in Duitsland geholpen. Met bijna dertig procent is de partij de helft groter dan die andere grote winnaar, de AfD. Die haalt twintig procent. Voor bondskanselier Scholz zijn de verkiezingen uitgedraaid op een deceptie. De SPD leidt een recordverlies met 16 procent.
Waar de Groenen van Robert Habeck zich handhaven met dertien procent bungelt de liberale FDP rond de kiesdrempel van vijf procent. Dat geldt ook voor Sahra Wagenknecht met haar partij BSW. Opvallende winnaar zijn de socialisten van Die Linke. Zij behalen 8,5 procent ruim drie procentpunt meer dan in 2021.
In dit uur van Studio Duitsland praat Hugo Reitsma, presentator van <a href="https://www.bnr.nl/podcast/boekestijn-en-de-wijk">Boekestijn &amp; De Wijk</a> met:
<ul>
<li>Duitsland-correspondent Derk Marseille, maker van <a href="https://www.bnr.nl/podcast/studioduitsland">Studio Duitsland</a>.</li>
<li>Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg, maker van <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld">BNR De Wereld</a> en de Amerika Podcast</li>
<li>Europaverslaggever Michal van der Toorn van de podcast <a href="https://www.bnr.nl/podcast/makeeuropegreatagain">Make Europe Great Again</a></li>
</ul>

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

De Wereld | BNR

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

De Wereld | Plus

Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg gaat in zijn column in op de zaken van wereldbelang en plaatst de internationale politiek in context.

Bernard Hammelburg | BNR

De Wereld

BNR De Wereld

CDU/CSU en AfD grote winnaars Duitse verkiezingen

Europa heeft heel veel moeite met de manier waarop Amerika onder leiding van Trump met ons continent omgaat. Maar het verbreken van de banden met elkaar is juist niet wat we moeten doen, vindt Geoffrey van Leeuwen, stafchef van Mark Rutte bij de NAVO. Volgens hem heeft Europa geen keus. 'De kwetsbaarheid van Europa op het gebied van defensie is zo enorm.' Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn.

Luister ook |'Kans op een betere nucleaire deal tussen VS en Iran is buitengewoon klein'

Van Leeuwen verwijst daarbij naar de capaciteiten die Europa op militair gebied heeft. Een confrontatie met Rusland ziet hij op dit moment somber in zonder de Amerikanen. 'Ik zie niet in hoe we daar nu goed uitkomen.' De F-35 is volgens hem het beste toestel ter wereld. Op de vraag of we het ook met een iets minder Europees toestel kunnen antwoordt hij dat dat niet wenselijk is. Bovendien heeft de NAVO zonder Amerika grote gevolgen voor ons defensiebudget. 'Dan moeten we wel acht tot negen procent aan defensie besteden.'

Toch is Oekraïne een toonbeeld van het feit dat je wel degelijk een goede defensie-industrie kan opbouwen. Maar ook daarvoor wijst Van Leeuwen naar de Amerikanen. 'Daar hebben ze echt wel hulp in gehad. Daarnaast levert Amerika nog verreweg de meeste intelligence aan Oekraïne.' Europa-verslaggever Geert confronteert hem met een uitspraak van Macron dat Frankrijk nu tweederde van de intel levert. 'Dat is een mooie gedachte', aldus Van Leeuwen.

Lees ook |Moskou waarschuwt buitenland: ‘Neem dreiging aanval op Kyiv heel serieus’

Rusland in zwaarder weer

Het gaat niet goed met Rusland. Voor het eerst in lange tijd heeft het meer gebied verloren dan gewonnen in Oekraïne. Dat concludeert het toonaangevende Institute for the Study of War (ISW). Ook in het binnenland gaat het slecht. De economie bevindt zich in een recessie en het rekruteren van soldaten gaat steeds moeizamer omdat de arbeidsmarkt stagneert als gevolg van de oorlogseconomie. Over de gevolgen daarvan is te gast Hubert Smeets, medeoprichter van Raam op Rusland, columnist voor NRC en voormalig correspondent in het land.

Luister ook |Amerika Podcast

President Rubio? | Postma in Amerika

De vraag rijst wie Donald Trump op gaat volgen. Eén iemand die goede kaarten in handen lijkt te hebben is minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die zich best wel opvallend profileert, ziet Amerika-correspondent Jan Postma.

Over de makers

Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.

Redactie

Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

Europa heeft heel veel moeite met de manier waarop Amerika onder leiding van Trump met ons continent omgaat. Maar het verbreken van de banden met elkaar is juist niet wat we moeten doen, vindt Geoffrey van Leeuwen, stafchef van Mark Rutte bij de NAVO. Volgens hem heeft Europa geen keus. 'De kwetsbaarheid van Europa op het gebied van defensie is zo enorm.' Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10599846/kans-op-een-betere-nucleaire-deal-tussen-vs-en-iran-is-buitengewoon-klein">'Kans op een betere nucleaire deal tussen VS en Iran is buitengewoon klein'</a>
Van Leeuwen verwijst daarbij naar de capaciteiten die Europa op militair gebied heeft. Een confrontatie met Rusland ziet hij op dit moment somber in zonder de Amerikanen. 'Ik zie niet in hoe we daar nu goed uitkomen.' De F-35 is volgens hem het beste toestel ter wereld. Op de vraag of we het ook met een iets minder Europees toestel kunnen antwoordt hij dat dat niet wenselijk is. Bovendien heeft de NAVO zonder Amerika grote gevolgen voor ons defensiebudget. 'Dan moeten we wel acht tot negen procent aan defensie besteden.'
Toch is Oekra&iuml;ne een toonbeeld van het feit dat je wel degelijk een goede defensie-industrie kan opbouwen. Maar ook daarvoor wijst Van Leeuwen naar de Amerikanen. 'Daar hebben ze echt wel hulp in gehad. Daarnaast levert Amerika nog verreweg de meeste intelligence aan Oekra&iuml;ne.' Europa-verslaggever Geert confronteert hem met een uitspraak van Macron dat Frankrijk nu tweederde van de intel levert. 'Dat is een mooie gedachte', aldus Van Leeuwen.
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10600394/moskou-waarschuwt-buitenland-neem-dreiging-aanval-op-kyiv-heel-serieus">Moskou waarschuwt buitenland: &lsquo;Neem dreiging aanval op Kyiv heel serieus&rsquo;</a>
Rusland in zwaarder weer
Het gaat niet goed met Rusland. Voor het eerst in lange tijd heeft het meer gebied verloren dan gewonnen in Oekra&iuml;ne. Dat concludeert het toonaangevende Institute for the Study of War (ISW). Ook in het binnenland gaat het slecht. De economie bevindt zich in een recessie en het rekruteren van soldaten gaat steeds moeizamer omdat de arbeidsmarkt stagneert als gevolg van de oorlogseconomie. Over de gevolgen daarvan is te gast Hubert Smeets, medeoprichter van Raam op Rusland, columnist voor NRC en voormalig correspondent in het land.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast">Amerika Podcast</a>
President Rubio? | Postma in Amerika
De vraag rijst wie Donald Trump op gaat volgen. E&eacute;n iemand die goede kaarten in handen lijkt te hebben is minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die zich best wel opvallend profileert, ziet Amerika-correspondent Jan Postma.
<hr>
Over de makers
Bernard Hammelburg&nbsp;is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
<a href="https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl">Micha&euml;l Roele</a>, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

'De kwetsbaarheid van Europa op defensie is zo enorm, we hebben Amerika keihard nodig'

In oorlogstaal heet een oorlogsgebied een ‘theater.’ De Straat van Hormuz is zo’n gebied. Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van defensie, maakt er ook een theatervoorstelling van. Terwijl de drones en raketten over het water scheren, houdt hij vol dat het ‘bestand’ met Iran nog steeds geldt. Het is een diplomatieke goocheltruc: hoe kun je spreken van een staakt-het-vuren wanneer de Amerikaanse marine Iraanse boten tot zinken brengt en Teheran openlijk jacht maakt op commerciële schepen?

 De werkelijkheid is dat Amerika en Iran elkaar vier weken geleden als reddingsboei een bestand toewierpen, maar die zonk. De Amerikaanse marine begeleidt nu schepen onder de noemer ‘Project Freedom’, een operatie die Hegseth handig probeert los te koppelen van de bredere oorlogvoering. Maar de scheidslijn tussen ‘begeleiding’ en ‘gevechtshandelingen’ is flinterdun. Als er gericht op schepen wordt geschoten, is het woord ‘bestand’ niets meer dan een holle frase voor binnenlandse Amerikaanse politieke consumptie. 

De reden voor deze semantische gymnastiek is duidelijk: de War Powers Resolution. Als Amerika betrokken raakt in een oorlog die meer dan 60 dagen duurt, moet het Congres daar toestemming voor geven. Vorige week liep de klok al af, maar Hegseth zei dat die stil was gezet op het moment waarop het bestand inging. Door te beweren dat het bestand nog steeds van kracht is, hoopt hij een juridisch geitenpaadje te hebben gevonden. Trump wil onder geen beding zo’n stemming en wijst erop dat Bill Clinton bij de aanvallen in de Balkan en Barak Obama bij de campagne tegen Libië de wet ook hebben genegeerd. 

Europa kijkt nerveus toe. Tijdens de top van de Europese Politieke Gemeenschap – een soort EU-Plus – in het Armeense Jerevan probeerden Europese leiders eenheid uit te stralen, maar de schaduw van Hormuz hing donker over de Kaukasus. Terwijl ze in Armenië spraken over stabiliteit, waarschuwden EU-functionarissen al eerder voor ‘catastrofale gevolgen’. Europa weigert vooralsnog deel te nemen aan de Amerikaanse militaire operatie. Na een echt staakt-het-vuren valt er met Europa wel te praten, maar de druk van Trump neemt toe. Frankrijk gaf al aan niet deel te nemen  aan de missie zolang de status van het ‘bestand’ zo schimmig blijft. 

Het is een enorme politieke gok, maar misschien doet Trump en slim aan de patstelling in eigen land te doorbreken door de War Powers Resolution juist wél in te roepen en het Congres nadrukkelijk om steun vragen. Met die legitimatie heeft hij een grote kans dat de bondgenoten zich alsnog achter een gezamenlijke missie scharen. Het gaat tenslotte niet om Trumps politieke hachje, maar ook om onze brandstofprijs.

In oorlogstaal heet een oorlogsgebied een &lsquo;theater.&rsquo; De Straat van Hormuz is zo&rsquo;n gebied. Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van defensie, maakt er ook een theatervoorstelling van. Terwijl de drones en raketten over het water scheren, houdt hij vol dat het &lsquo;bestand&rsquo; met Iran nog steeds geldt. Het is een diplomatieke goocheltruc: hoe kun je spreken van een staakt-het-vuren wanneer de Amerikaanse marine Iraanse boten tot zinken brengt en Teheran openlijk jacht maakt op commerci&euml;le schepen?
&nbsp;De werkelijkheid is dat Amerika en Iran elkaar vier weken geleden als reddingsboei een bestand toewierpen, maar die zonk. De Amerikaanse marine begeleidt nu schepen onder de noemer&nbsp;&lsquo;<a href="https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2026/5/4/trump-says-us-to-begin-escorting-ships-in-strait-of-hormuz">Project Freedom</a>&rsquo;, een operatie die Hegseth handig probeert los te koppelen van de bredere oorlogvoering. Maar de scheidslijn tussen &lsquo;begeleiding&rsquo; en &lsquo;gevechtshandelingen&rsquo; is flinterdun. Als er gericht op schepen wordt geschoten, is het woord &lsquo;bestand&rsquo; niets meer dan een holle frase voor binnenlandse Amerikaanse politieke consumptie.&nbsp;
De reden voor deze semantische gymnastiek is duidelijk: de&nbsp;<a href="https://thehill.com/homenews/house/5859981-trump-congress-iran-conflict/">War Powers Resolution</a>. Als Amerika betrokken raakt in een oorlog die meer dan 60 dagen duurt, moet het Congres daar toestemming voor geven. Vorige week liep de klok al af, maar Hegseth zei dat die stil was gezet op het moment waarop het bestand inging. Door te beweren dat het bestand nog steeds van kracht is, hoopt hij een juridisch geitenpaadje te hebben gevonden. Trump wil onder geen beding zo&rsquo;n stemming en wijst erop dat Bill Clinton bij de aanvallen in de Balkan en Barak Obama bij de campagne tegen Libi&euml; de wet ook hebben genegeerd.&nbsp;
Europa kijkt nerveus toe. Tijdens de top van de Europese Politieke Gemeenschap &ndash; een soort EU-Plus &ndash; in het Armeense Jerevan probeerden Europese leiders eenheid uit te stralen, maar de schaduw van Hormuz hing donker over de Kaukasus. Terwijl ze in Armeni&euml; spraken over stabiliteit, waarschuwden EU-functionarissen al eerder voor&nbsp;&lsquo;<a href="https://caliber.az/en/post/prolonged-hormuz-disruption-could-have-catastrophic-consequences-eu-warns">catastrofale gevolgen</a>&rsquo;. Europa weigert vooralsnog deel te nemen aan de Amerikaanse militaire operatie. Na een echt staakt-het-vuren valt er met Europa wel te praten, maar de druk van Trump neemt toe. Frankrijk gaf al aan&nbsp;<a href="https://see.news/macron-rejects-participation-in-us-led-freedom-project-for-hormuz-strait">niet deel te nemen</a>&nbsp;&nbsp;aan de missie zolang de status van het &lsquo;bestand&rsquo; zo schimmig blijft.&nbsp;
Het is een enorme politieke gok, maar misschien doet Trump en slim aan de patstelling in eigen land te doorbreken door de&nbsp;War Powers Resolution&nbsp;juist w&eacute;l in te roepen en het Congres nadrukkelijk om steun vragen. Met die legitimatie heeft hij een grote kans dat de bondgenoten zich alsnog achter een gezamenlijke missie scharen. Het gaat tenslotte niet om Trumps politieke hachje, maar ook om onze brandstofprijs.

Theatervoorstelling in Hormuz

https://api.omny.fm/orgs/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/clips/fb5dcdb0-9ca9-41c4-b16c-b4420040a742/transcript

Trump wil dat Iran tekent bij een kruisje voor een nieuwe nucleaire deal. De kans dat Trump er een betere deal uithaalt dan Obama in 2015 is 'buitengewoon klein', dat zegt Piet de Klerk, oud-diplomaat bij het Internationaal Atoomenergieagentschap. In 2014 was hij hoofdonderhandelaar op de nucleaire top in Den Haag. Hij is te gast bij Bernard Hammelburg in BNR De Wereld.

Luister ook |‘Wij moeten onderdeel zijn van de oplossing in de oorlog in het Midden-Oosten'

De Klerk denkt dat de kans op een betere deal zoveel kleiner is geworden door een gebrek aan vertrouwen. 'Het vertrouwen tussen de VS en Iran is weg. In de eerste plaats omdat Trump het heeft opgezegd en toen men weer ging praten heeft Amerika de onderhandelingen afgekapt en begon het met bombardementen. Daarnaast is het onvermijdelijk dat zo'n akkoord ingewikkeld wordt.' De Klerk verwijst daarbij naar het vorige nucleaire akkoord, dat bestond uit 160 pagina's. 'Als je ziet hoe lang Obama erover heeft gedaan. Dat gaat op korte termijn gewoon niet lukken'.

Lees ook |Merz zet vraagtekens bij Amerikaanse strategie

Nu is ook Merz klaar met Trump

Na Meloni, Sanchez en Macron is nu ook Friedrich Merz klaar met Donald Trump. Volgens de Duitse bondskanselier wordt Amerika vernederd door de Iraniërs. Het roept de vraag op of er met de groeiende Europese kritiek nu ook echt iets gaat veranderen in onze autonomie ten opzichte van de VS. Te gast is Hendrik Vos, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit Gent, gespecialiseerd in Europese politiek, net als Europa-verslaggever Geert Jan Hahn.

Luister ook |Amerika Podcast

Congresleden maken zich zorgen over TMZ | Postma in Amerika

De beruchte roddelsite TMZ is nu ook actief in Washington. Dat leidt tot bezorgdheid onder Congresleden. Minister van Oorlog Pete Hegseth gaat er apart mee om. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma.

Over de makers

Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.

Redactie

Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

Luc de Klerk, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

Trump wil dat Iran tekent bij een kruisje voor een nieuwe nucleaire deal. De kans dat Trump er een betere deal uithaalt dan Obama in 2015 is 'buitengewoon klein', dat zegt Piet de Klerk, oud-diplomaat bij het Internationaal Atoomenergieagentschap. In 2014 was hij hoofdonderhandelaar op de nucleaire top in Den Haag. Hij is te gast bij Bernard Hammelburg in BNR De Wereld.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10599360/wij-moeten-onderdeel-zijn-van-de-oplossing-in-de-oorlog-in-het-midden-oosten">&lsquo;Wij moeten onderdeel zijn van de oplossing in de oorlog in het Midden-Oosten'</a>
De Klerk denkt dat de kans op een betere deal zoveel kleiner is geworden door een gebrek aan vertrouwen. 'Het vertrouwen tussen de VS en Iran is weg. In de eerste plaats omdat Trump het heeft opgezegd en toen men weer ging praten heeft Amerika de onderhandelingen afgekapt en begon het met bombardementen. Daarnaast is het onvermijdelijk dat zo'n akkoord ingewikkeld wordt.' De Klerk verwijst daarbij naar het vorige nucleaire akkoord, dat bestond uit 160 pagina's. 'Als je ziet hoe lang Obama erover heeft gedaan. Dat gaat op korte termijn gewoon niet lukken'.
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10599531/liveblog-iran-iran-wil-akkoord-over-hormuz-nucleair-overleg-later">Merz zet vraagtekens bij Amerikaanse strategie</a>
Nu is ook Merz klaar met Trump
Na Meloni, Sanchez en Macron is nu ook Friedrich Merz klaar met Donald Trump. Volgens de Duitse bondskanselier wordt Amerika vernederd door de Irani&euml;rs. Het roept de vraag op of er met de groeiende Europese kritiek nu ook echt iets gaat veranderen in onze autonomie ten opzichte van de VS. Te gast is Hendrik Vos, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit Gent, gespecialiseerd in Europese politiek, net als Europa-verslaggever Geert Jan Hahn.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast">Amerika Podcast</a>
Congresleden maken zich zorgen over TMZ | Postma in Amerika
De beruchte roddelsite TMZ is nu ook actief in Washington. Dat leidt tot bezorgdheid onder Congresleden. Minister van Oorlog Pete Hegseth gaat er apart mee om. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma.
<hr>
Over de makers
Bernard Hammelburg&nbsp;is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
<a href="https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl">Micha&euml;l Roele</a>,&nbsp;buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.
<a href="https://www.linkedin.com/in/lucdeklerk?originalSubdomain=nl">Luc de Klerk</a>, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

'Kans op een betere nucleaire deal tussen VS en Iran is buitengewoon klein'

https://api.omny.fm/orgs/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/clips/69f7433b-5d73-4ae9-bfbc-b43c00ee9057/transcript

CDU/CSU en AfD grote winnaars Duitse verkiezingen

In 2 playlist(s)

BNR De Wereld

Social links

Follow podcast

Recent clips