Nederland kan jaarlijks ruim 350.000 ziekenhuisopnames en bijna 500.000 consulten voorkomen door patiënten thuis te volgen in plaats van in het ziekenhuis. De technologie is er, werkt en groeit hard, maar de brede opschaling komt moeizaam van de grond. De grootste obstakels zitten niet in de zorg zelf, maar in de manier waarop die wordt bekostigd en in de versnipperde uitwisseling van patiëntgegevens.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de opkomst van thuismonitoring en de virtuele verpleegafdeling. Te gast zijn Michael van Herwerden, internist-intensivist bij het Erasmus MC en initiatiefnemer van de virtuele verpleegafdeling, en Jan Willem Spijkman, sectorbankier gezondheidszorg bij ING en medeauteur van een themastudie over thuismonitoring in ziekenhuizen.

Van Herwerden legt uit hoe de virtuele verpleegafdeling werkt: de diagnose wordt in het ziekenhuis gesteld, maar het herstel verplaatst naar de huiskamer. Patiënten meten thuis een paar keer per dag zelf hun bloeddruk en zuurstofgehalte en vullen een vragenlijst in; een gespecialiseerde telenurse beoordeelt die waarden binnen het uur en schakelt bij afwijkingen de behandelend arts in. Bloedafname loopt via een regionale prikdienst, en zelfs een infuus met antibiotica kan thuis, met hulp van een technisch thuisteam. Het Erasmus MC blijft medisch verantwoordelijk alsof de patiënt is opgenomen. Zorgpaden voor onder meer hypofyse-operaties, bacteriële infecties en hartfalen laten zien wat al kan en waar de grenzen liggen, bijvoorbeeld bij medicijnen met een nauwe marge.

Spijkman schetst de urgentie: het personeelstekort loopt op van zo'n 70.000 vacatures nu naar ruim 240.000 in 2034, terwijl de zorgvraag door vergrijzing en multimorbiditeit blijft groeien. Ongeveer de helft van de ziekenhuiszorg zou thuis kunnen plaatsvinden. Toch remt de bekostiging de opschaling af: een patiënt die naar het ziekenhuis komt, levert via de diagnose-behandelcombinaties meer op dan een belletje of een meting op afstand. Volgens Spijkman ligt de sleutel bij afspraken tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars, zoals een aanneemsom voor complexe zorg, zodat ziekenhuizen ruimte krijgen om zorg thuis op te schalen. Transitiegelden uit het Integraal Zorgakkoord en de komende doorbraakmiddelen van VWS moeten die verschuiving verder aanjagen.

Ook de uitwisseling van patiëntgegevens komt aan bod. Nederland koos ooit tegen een landelijk EPD, wat volgens Van Herwerden een grote misser was. Waar België en Finland met systemen als Kanta vooroplopen, werken initiatieven als Digizorg, Zorgviewer en CumuluZ hier nog aan een landelijk dekkend netwerk, met de Europese EHDS-verordening in 2031 als stok achter de deur.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.