Het is het meest onzichtbare maar strategisch zeer belangrijke netwerk op aarde. De kaart ervan is geheim, maar alles hangt er aan vast, elke dag. Juist daarom is het militair en technologisch hoog sensitief. Vladimir Poetin weet het, Xi Jinping, Donald Trump en Ursula von der Leyen evengoed. Nederland speelt hierbij als thuisbasis van ASML en als kustland aan de Noordzee een essentiële rol.

Jaap Jansen en PG Kroeger praten met Katja Bego van Chatham House. Zij schreef het wereldwijd geprezen standaardwerk Deep Connections. The Hidden Battles to Conrol Subsea Cables. Onze mailtjes, bankzaken, Netflix, groene stroom en bovenal onze nationale veiligheid werken slechts dankzij de glasvezelkabels en andere 'dikke tuinslangen' op de oceaanbodem. Poetin en Xi brengen het in kaart en laten hun stromannen alvast oefenen met beschadigen. Een knip door de kabel is het eerste wat gebeurt bij de start van een oorlog. Katja Bego vertelt dat die 'verborgen veldslagen' om de kabelstelsels al in de 19e eeuw werden uitgevochten.

***

Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! --> Vrienden kunnen meedingen naar een exemplaar van het boek van Katja Bego! 

** Deze aflevering heeft een advertentie van Greenpeace: Er moet een nationaal verbod komen op het produceren en gebruiken van PFAS. Teken de petitie en eis een nationaal PFAS-verbod.**

** Deze aflevering heeft ook een advertentie van Nmbrs: Bevrijd je bedrijf van onnodige complexiteit. Go Go GROW met business software van Nmbrs.**

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact.

***

Zulke kabels benutte queen Victoria al en maar één soort rubber uit Borneo en Maleisië bleek geschikt voor hun productie. De Britten en hun navy bouwden zo een monopolie en een onstuitbare kennismacht op. Duitse keizer Wilhelm II ervoer hoe dit zijn greep naar de macht al in augustus 1914 afstopte.

De zeshonderd grote, actuele complexen van glasvezelkabels zijn de slagader van communicatie, economie, financiën, dataverkeer en ons entertainment. Zij bereiken de verste uithoeken en hebben uiterst kwetsbare achilleshielen.

Jaarlijks gaat daar zo’n tweehonderd keer iets mis. Dan duiken twintig gespecialiseerde reparatieschepen en duikersteams op die kink in de kabel. Geen wonder dat Poetins militaire inlichtingendienst GRU een speciale afdeling - GUGI - heeft met een berucht schip, de Yantar, dat zulke kabels en knooppunten verkent en probeert te 'bewerken'. NAVO-topman Mark Rutte pronkt met een tegenactie als Baltic Sentry, ‘die het Kremlin haat en waar ik dus gek op ben’.

China is niet minder actief, ook zelfs in de Oostzee tussen Finland, Zweden en Estland. Amerika slaagde in de Koude Oorlog al in pogingen Sovjet-kabels stiekem af te tappen en de EU is onlangs gestart met het Global Gateway programma, zelfs onder de Noordpool. Gek genoeg is Nederland als cruciale gebruiker van 'deep connections' aan de Noordzee laks en bureaucratisch verlamd. Niet handig – zeker ook niet voor ASML en andere toppers in de Nederlandse chipindustrie en high tech sector.

Op de wereldkaart zijn de kwetsbare hotspots van de kabelstelsels vaak nog herkenbaar als een echo van de koloniale imperia van de 19e eeuw. Het Suezkanaal bijvoorbeeld, de Rode Zee en Straat van Hormuz, Singapore, de zeewegen rond Taiwan. Katja Bego waarschuwt ervoor dat de mondiale spanningen en de macht van nieuwe netwerken van satellieten - zoals Starlink van Elon Musk - ertoe leiden dat er een 'splinternet' ontstaat. Met steeds minder diepe verbindingen.

***

Verder kijken

***

Verder luisteren

Hightech ontwikkeling

• 551 – Klem tussen Amerika en China: de koude oorlog rond ASML
• 525 – Wat Brainport Eindhoven ons leert en hoe we onze economie nóg toekomstbestendiger kunnen maken
• 462 – Allard Castelein moet essentiële grondstoffen veiligstellen
• 454 – Hoe Nederland als kennisland steeds weer vastloopt in bestuurlijke spaghetti
• 516 – Files op het elektriciteitsnet: de energietransitie dreigt slachtoffer te worden van het eigen succes
• 537 – De kracht van de vijf Nederlandse zeehavens

Europa in het geding

• 567 – De geschiedenis beukt op Europa's deur
• 427 – Europa wordt een grootmacht en daar moeten we het over hebben
• 419 – Europa kán sterven – Emmanuel Macrons visie op onze toekomst
• 446 – Doe wat Draghi zegt of Europa wacht een langzame doodsstrijd
• 78 – Roberto Viola: Shaping Europe's Digital Future

Wereldwijde impact

• 571 – Het kabinet-Jetten in een geopolitieke orkaan
• 578 – Jack Watling over oorlog voeren in een verdeelde wereld
• 447 – Als Trump wint staat Europa er alleen voor
• 613 – De staat van de Straat van Hormuz
• 549 – China en Japan op ramkoers

***

Tijdlijn

00:00:00 – Deel 1

00:05:06 – Advertentie Greenpeace + Deel 2

00:55:19 – Advertentie Nmbrs + Deel 3

01:33:29 - Deel 4

01:50:07 – Einde