GroenLinks nam afscheid van zichzelf met 96% voorstemmers. De PvdA met liefst 97% voorstemmers. De komst van Progressief Nederland (PRO) verandert de nationale politiek. Eigenlijk kennen we nu hoofdzakelijk nog fusiepartijen - denk aan VVD, CDA, ChristenUnie en nu PRO - en afsplitsers - bijvoorbeeld PVV, DENK, JA21 en DNA. Wat betekent dit voor de actuele verhoudingen rond het minderheidskabinet-Jetten en voor het politieke landschap, ook in Brussel? Jaap Jansen en PG Kroeger verkennen dit met winnaar van de Anne Vondelingprijs 2025, Coen van de Ven (De Groene Amsterdammer), die eerder al een boek publiceerde over de fusie van GroenLinks en PvdA.

***

Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact.

***

Met de naam Progressief Nederland wil de partij vooruitgangsgeloof uitstralen. Het valt op dat bij de start het begrip 'links' nadrukkelijk vermeden werd. Partijleider Jesse Klaver benadrukt ook steeds dat PRO een brede partij, zelfs een 'massapartij' wil zijn. Tegen de tijdgeest in een echte 'catch all party'.

Minstens zo opvallend is dat de luidruchtige nostalgische critici uit de PvdA wel veel zendtijd kregen in talkshows, maar geen breed en overtuigend geluid bleken te vertolken. De groep is zelfs al uiteengevallen, zoals bleek uit het optreden van FNV-voorzitter Hans Spekman op het congres en de nadrukkelijke aanwezigheid van oud PvdA-leider Ad Melkert. Karakteristiek sociaaldemocratische thema's als woningnood, bestaanszekerheid en 'eerlijk delen' domineerden de speeches.

Over zulke concrete thema’s wil PRO met de minderheidscoalitie van Jetten tot ‘afspraken voor eerlijk beleid’ komen, gesteund door de vakbeweging. De nieuwe partij heeft daarmee direct invloed op het beleid. Met de nadruk op 'progressief' wordt impliciet gezegd dat een partij als D66 die term niet echt meer kan claimen.

Met dat scherpere onderscheid markeert PRO tegelijk de andere koers die Jetten in de recente campagne ging varen. Ooit was juist D66 de pleitbezorger van een 'Progressieve Volkspartij' en was het de PvdA die Hans van Mierlo een blauwtje liet lopen. Die kaarten zijn nu dus anders geschud. PRO zegt ten diepste: er is nu een progressieve volkspartij, maar zonder D66.

Ook naar CDA en VVD is de eis van ‘eerlijke afspraken’ een interessante beweging. PRO presenteert zich als een constructieve, zelfbewuste partner. Een beetje Rijnlands zelfs. Dat deze nieuwe partij een geradicaliseerde linkse club is, kan de VVD in dat licht moeilijk volhouden, zeker niet als VVD-vicepremier Dilan Yesilgöz zelf ineens ‘een uitgestoken hand’ wil presenteren. 

De fusie is een feit. Maar één blikje hebben GroenLinks en PvdA gedurende het fusieproces keer op keer voor zich uitgeschopt. Bij welke Europese politieke familie wil PRO aansluiten? Dat is een veel bepalender kwestie dan wellicht eerder gedacht was. In Brussel hebben Groenen noch sociaaldemocraten zin in een tot de Europese parlementsverkiezingen van 2029 durende vage positionering. Ondanks tegenstand – voornamelijk uit GroenLinks-hoek – besloten de PRO-leden om al in september bij referendum de knoop door te hakken. Kiest PRO voor de grote sociaaldemocratische machtsmachine of toch voor de Groenen? Voor de nieuwe partij wordt die stemming de eerste lakmoesproef. Europese politiek is zeker in deze tijd ook voluit binnenlandse politiek.

***

Verder lezen

Coen van de Ven in De Groene

Matthijs Rooduijn - PRO moet een oude PvdA-strategie herhalen, maar dan omgekeerd

*** 

Verder luisteren

532 – GroenLinks-PvdA: het glibberige pad naar één partij

591 – Honderd dagen kabinet-Jetten

589 - Nieuwe poldervoorzitters dwingen kabinet-Jetten terug te komen op bezuinigingsplan

480 - De dilemma's van links

195 - PvdA en CDA: ooit dominante machtspartijen, nu grote verliezers. Hoe komt dat? En hoe nu verder?

170 - Waarom linkse samenwerking altijd weer mislukt

123 – Hoe de PvdA in de greep kwam van het neoliberalisme

161 - Hans van Mierlo, een politieke popster 

27 - Rob Jetten wil muren slopen

En Coen van de Ven samen met Jan Tromp:

367 - Wantrouwen in de wandelgangen: het Binnenhof van moederschoot naar betonnen bunker

***

Tijdlijn

00:00:00 – Deel 1

00:24:38 – Deel 2

00:49:24 – Deel 3

01:27:38 – Einde