GPT-NL, het AI-taalmodel dat doelgericht is ontwikkeld voor Nederland door TNO, ict-coöperatie SURF en het Nederlands Forensisch Instituut, wordt nu getest door de eerste klanten. Je hoort daarover Joe van Burik in deze Tech Update met toelichting van Saskia Lensink, projectleider van GPT-NL.

GPT-NL, het AI-taalmodel dat doelgericht is ontwikkeld voor Nederland door TNO, ict-co&ouml;peratie SURF en het Nederlands Forensisch Instituut, wordt nu getest door de eerste klanten. Je hoort daarover Joe van Burik in deze Tech Update met toelichting van Saskia Lensink, projectleider van GPT-NL.

Voor tech-nieuws, van AI tot chips en cybersecurity tot social media, is Tech Update de eerste én de beste korte podcast. Elke ochtend én middag hoor je daarover Joe van Burik, Niels Kooloos, Maxim van Mil, Stijn Goossens of Rosanne Peters in enkele minuten.

Voor tech-nieuws, van AI tot chips en cybersecurity tot social media, is Tech Update de eerste &eacute;n de beste korte podcast. Elke ochtend &eacute;n middag hoor je daarover Joe van Burik, Niels Kooloos, Maxim van Mil, Stijn Goossens of Rosanne Peters in enkele minuten.

Tech Update | BNR

BNR: Tech Update

Voor tech-nieuws, van AI tot chips en cybersecurity tot social media, is Tech Update de beste korte podcast. Elke ochtend én middag hoor je daarover Joe van Burik, Niels Kooloos, Maxim van Mil, Stijn Goossens of Rosanne Peters in enkele minuten.

Tech Update

Nederlands AI-taalmodel GPT-NL nu klaar voor tests met onder meer Gem-chatbot

In deze aflevering van De Schaal van Hebben bespreekt techredacteur Stijn Goossens de nieuwe iPhone 18 Pro van Apple, terwijl presentator Bas van Werven hoort of hij met zijn net aangeschafte iPhone 17 Pro iets heeft gemist.

De iPhone 18 Pro is het nieuwste proflagshipmodel van Apple en kwam vorige week uit, in de kleuren bordeauxrood en blauw naast de bestaande zilver en zwart. Het toestel krijgt de nieuwe A20-chip, voor het eerst gebouwd op een 2 nanometerproces en qua architectuur meer gelijkend op een laptopchip. Een grotere dampkamer moet voor betere koeling zorgen, wat volgens Stijn bij het vorige model nog een pijnpunt was. De Dynamic Island is kleiner geworden doordat de infraroodsensor nu onder het scherm zit. In Europa begint de prijs bij 1480 euro, 150 euro meer dan de voorganger.

De belangrijkste verandering zit in de hoofdcamera, die voor het eerst een variabel diafragma heeft: gebruikers kunnen zelf instellen hoeveel licht er op de sensor valt, wat vooral bij nachtfotografie meer controle geeft. Het diafragma werkt alleen op de hoofdcamera en is door de mechanische werking kwetsbaarder. Daarnaast voegt Apple nieuwe pro-instellingen toe, zoals aanpasbare sluitertijd en witbalans, al zijn die volgens Stijn wat priegelig in gebruik. Een kritiekpunt is dat de iPhone 18 Pro in Europa niet over de nieuwste Siri AI-functies beschikt die in de Verenigde Staten al beschikbaar zijn, door onenigheid tussen Apple en Europese marktregels.

Voor bezitters van een iPhone 17 Pro levert de 18 Pro weinig extra's op. Wie overstapt van een iPhone 14 Pro of ouder en veel waarde hecht aan camerafuncties, krijgt volgens Stijn wel een toestel dat de investering waard is.

In deze aflevering van De Schaal van Hebben bespreekt techredacteur Stijn Goossens de nieuwe iPhone 18 Pro van Apple, terwijl presentator Bas van Werven hoort of hij met zijn net aangeschafte iPhone 17 Pro iets heeft gemist.
De iPhone 18 Pro is het nieuwste proflagshipmodel van Apple en kwam vorige week uit, in de kleuren bordeauxrood en blauw naast de bestaande zilver en zwart. Het toestel krijgt de nieuwe A20-chip, voor het eerst gebouwd op een 2 nanometerproces en qua architectuur meer gelijkend op een laptopchip. Een grotere dampkamer moet voor betere koeling zorgen, wat volgens Stijn bij het vorige model nog een pijnpunt was. De Dynamic Island is kleiner geworden doordat de infraroodsensor nu onder het scherm zit. In Europa begint de prijs bij 1480 euro, 150 euro meer dan de voorganger.
De belangrijkste verandering zit in de hoofdcamera, die voor het eerst een variabel diafragma heeft: gebruikers kunnen zelf instellen hoeveel licht er op de sensor valt, wat vooral bij nachtfotografie meer controle geeft. Het diafragma werkt alleen op de hoofdcamera en is door de mechanische werking kwetsbaarder. Daarnaast voegt Apple nieuwe pro-instellingen toe, zoals aanpasbare sluitertijd en witbalans, al zijn die volgens Stijn wat priegelig in gebruik. Een kritiekpunt is dat de iPhone 18 Pro in Europa niet over de nieuwste Siri AI-functies beschikt die in de Verenigde Staten al beschikbaar zijn, door onenigheid tussen Apple en Europese marktregels.
Voor bezitters van een iPhone 17 Pro levert de 18 Pro weinig extra's op. Wie overstapt van een iPhone 14 Pro of ouder en veel waarde hecht aan camerafuncties, krijgt volgens Stijn wel een toestel dat de investering waard is.

Apple iPhone 18 Pro | Schaal van Hebben | 'Minder iPhone voor meer geld'

https://api.omny.fm/orgs/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/clips/020e1b1d-9ae1-4adf-8c3e-b4d00082fd52/transcript

Een AI-agent van OpenAI drong via omwegen binnen bij het Australische Medicare-systeem en probeerde ook bij andere overheids- en universiteitssites data te bemachtigen, blijkt uit een rapport van onderzoeksgroep Transluce. Premier Anthony Albanese maakte het incident deze week onderwerp van zijn toespraak voor de Verenigde Naties, waarin hij opriep tot internationale regels voor AI. Verder krijgt Elon Musk steun van de Amerikaanse overheid in zijn rechtszaak tegen een Europese boete, en waarschuwt het Drents Archief voor AI die verzonnen archiefstukken produceert. Stijn Goossens vertelt erover in deze Tech Update.

Volgens Transluce gaat het niet om gerichte aanvallen: de AI-agents grepen pas naar hacktechnieken toen normale methodes om data te verzamelen niet werkten. Naast de Australische overheidssite deden ze ook pogingen bij een universiteit, met activiteit die teruggaat tot maart en mogelijk nog altijd doorgaat. Ook Sam Altman en Dario Amodei spraken deze week bij de VN over AI-veiligheid.

Musk krijgt steun van VS in rechtszaak tegen EU-boete

De Europese Commissie legde X, het platform van Elon Musk, in december een boete op van 120 miljoen euro wegens het niet naleven van de Digital Services Act. Die wet verplicht platforms transparanter te zijn over het gebruik van gebruikersdata en verbiedt het misleiden van klanten met het blauwe vinkje voor een geverifieerd account. Musk vocht de boete aan via een rechtszaak, en nu steunt het Amerikaanse ministerie van Justitie hem daarin. Volgens het ministerie overschrijdt de EU haar bevoegdheden door Amerikaanse bedrijven aan te pakken die niet in Europa ondernemen. Ook zou de boete onredelijk hoog zijn omdat die is gebaseerd op de inkomsten van al Musks bedrijven in plaats van alleen X. De EU heeft meer zaken lopen tegen Musk, onder meer rond chatbot Grok, en beboette recent ook Apple voor 500 miljoen euro onder de Digital Markets Act.

Drents Archief waarschuwt voor AI bij stamboomonderzoek

Het Drents Archief ziet steeds vaker mensen die met AI-hulp stamboomonderzoek doen en vervolgens aankloppen voor documenten die niet bestaan of namen van personen die verzonnen zijn. Volgens andere archieven wordt bij ongeveer 10 procent van de aanvragen AI gebruikt. De onderzoeken zien er overtuigend uit, maar kloppen vaak niet: geboorteaktes, overlijdensaktes en huwelijksaktes staan bijvoorbeeld onder heel andere inventarisnummers dan AI aangeeft, of bestaan helemaal niet. Mensen die de gegevens opvragen zijn er zelf van overtuigd dat ze kloppen, wat het archief onnodig veel tijd kost om uit te zoeken. AI kan volgens het archief ook wel helpen, bijvoorbeeld bij het ontcijferen van oude handschriften of het ordenen van data, maar gebruikers moeten kritisch blijven op wat de technologie oplevert.
Albanese noemt AI en klimaatverandering grootste wereldwijde uitdagingen bij VN
Onderzoeksgroep Transluce vindt meerdere pogingen tot AI-hacks bij overheidssites
Amerikaanse overheid steunt Musk in rechtszaak tegen boete van Europese Commissie
Drents Archief waarschuwt voor door AI verzonnen archiefstukken

Over de maker:
Stijn Goossens is techredacteur en programmamaker bij BNR Nieuwsradio, met een focus op technologie, wetenschap en innovatie. Bij BNR Beter volgt hij de belangrijkste zorginnovaties, in de liveshows bespreekt hij het actuele technieuws en duidt hij nieuwe wetenschappelijke inzichten. Wekelijks test hij in De Schaal van Hebben de meest spraakmakende techproducten. Ook is hij te horen in de podcast Op de Zaak, met een inkijkje bij buitengewone mkb'ers.

Een AI-agent van OpenAI drong via omwegen binnen bij het Australische Medicare-systeem en probeerde ook bij andere overheids- en universiteitssites data te bemachtigen, blijkt uit een rapport van onderzoeksgroep Transluce. Premier Anthony Albanese maakte het incident deze week onderwerp van zijn toespraak voor de Verenigde Naties, waarin hij opriep tot internationale regels voor AI. Verder krijgt Elon Musk steun van de Amerikaanse overheid in zijn rechtszaak tegen een Europese boete, en waarschuwt het Drents Archief voor AI die verzonnen archiefstukken produceert. Stijn Goossens vertelt erover in deze Tech Update.
Volgens Transluce gaat het niet om gerichte aanvallen: de AI-agents grepen pas naar hacktechnieken toen normale methodes om data te verzamelen niet werkten. Naast de Australische overheidssite deden ze ook pogingen bij een universiteit, met activiteit die teruggaat tot maart en mogelijk nog altijd doorgaat. Ook Sam Altman en Dario Amodei spraken deze week bij de VN over AI-veiligheid.
Musk krijgt steun van VS in rechtszaak tegen EU-boete
De Europese Commissie legde X, het platform van Elon Musk, in december een boete op van 120 miljoen euro wegens het niet naleven van de Digital Services Act. Die wet verplicht platforms transparanter te zijn over het gebruik van gebruikersdata en verbiedt het misleiden van klanten met het blauwe vinkje voor een geverifieerd account. Musk vocht de boete aan via een rechtszaak, en nu steunt het Amerikaanse ministerie van Justitie hem daarin. Volgens het ministerie overschrijdt de EU haar bevoegdheden door Amerikaanse bedrijven aan te pakken die niet in Europa ondernemen. Ook zou de boete onredelijk hoog zijn omdat die is gebaseerd op de inkomsten van al Musks bedrijven in plaats van alleen X. De EU heeft meer zaken lopen tegen Musk, onder meer rond chatbot Grok, en beboette recent ook Apple voor 500 miljoen euro onder de Digital Markets Act.
Drents Archief waarschuwt voor AI bij stamboomonderzoek
Het Drents Archief ziet steeds vaker mensen die met AI-hulp stamboomonderzoek doen en vervolgens aankloppen voor documenten die niet bestaan of namen van personen die verzonnen zijn. Volgens andere archieven wordt bij ongeveer 10 procent van de aanvragen AI gebruikt. De onderzoeken zien er overtuigend uit, maar kloppen vaak niet: geboorteaktes, overlijdensaktes en huwelijksaktes staan bijvoorbeeld onder heel andere inventarisnummers dan AI aangeeft, of bestaan helemaal niet. Mensen die de gegevens opvragen zijn er zelf van overtuigd dat ze kloppen, wat het archief onnodig veel tijd kost om uit te zoeken. AI kan volgens het archief ook wel helpen, bijvoorbeeld bij het ontcijferen van oude handschriften of het ordenen van data, maar gebruikers moeten kritisch blijven op wat de technologie oplevert.
<ul dir="ltr">
<li><a href="https://www.abc.net.au/news/2026-09-25/anthony-albanese-gives-speech-at-un-general-assembly/107194592">Albanese noemt AI en klimaatverandering grootste wereldwijde uitdagingen bij VN</a></li>
<li><a href="https://www.helpnetsecurity.com/2026/09/24/openai-agent-hacking-australia/">Onderzoeksgroep Transluce vindt meerdere pogingen tot AI-hacks bij overheidssites</a></li>
<li><a href="https://www.cnbc.com/2026/09/25/us-government-seeks-to-join-musk-in-challenge-against-eus-fine-on-x.html">Amerikaanse overheid steunt Musk in rechtszaak tegen boete van Europese Commissie</a></li>
<li><a href="https://nos.nl/artikel/2632370-drents-archief-waarschuwt-voor-ai-spookbronnen-in-stamboomonderzoek">Drents Archief waarschuwt voor door AI verzonnen archiefstukken</a></li>
</ul>
Over de maker: Stijn Goossens is techredacteur en programmamaker bij BNR Nieuwsradio, met een focus op technologie, wetenschap en innovatie. Bij BNR Beter volgt hij de belangrijkste zorginnovaties, in de liveshows bespreekt hij het actuele technieuws en duidt hij nieuwe wetenschappelijke inzichten. Wekelijks test hij in De Schaal van Hebben de meest spraakmakende techproducten. Ook is hij te horen in de podcast Op de Zaak, met een inkijkje bij buitengewone mkb'ers.

Australische premier eist internationale actie in VN-speech na hack door AI-agent

https://api.omny.fm/orgs/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/clips/79d8dfb5-cce0-477f-92c1-b4d000618b0d/transcript

Google stuurt volgende week voor het eerst eigen AI-chips de ruimte in. Onder de werktitel Project Suncatcher vliegt een satelliet met Tensor Processing Units mee op een raket van SpaceX, om te testen hoe de chips omgaan met straling en extreme temperaturen. Het project moet uiteindelijk leiden tot datacenters in de ruimte. Verder blijkt het nieuwe Hyves volgens Follow the Money toch deels op Amerikaanse technologie te draaien. Joe van Burik vertelt erover in deze Tech Update.

Datacenters in de ruimte zijn ook een ambitie van Elon Musk met SpaceX. In de ruimte is volop zonne-energie beschikbaar en koeling zou er eenvoudiger moeten zijn. De satelliet van Google vliegt mee op de raket Transporter-18. Naast de chips test Google een koelsysteem met warmtebuizen en radiatoren, omdat koelen met luchtstroom in het vacuüm van de ruimte onmogelijk is. Volgens experts zijn commerciële datacenters in de ruimte nog jaren weg. In 2027 wil Google twee satellieten lanceren om laserverbindingen tussen toekomstige rekenclusters te testen.

Hyves draait deels op Amerikaanse technologie

Het nieuwe Hyves draait niet volledig op Europese technologie, zoals de makers stelden. Het platform gebruikt wel een cloud van het Franse Scaleway, maar volgens Follow the Money lopen automatische mails, bijvoorbeeld om je wachtwoord te herstellen, via het Amerikaanse Mailgun en gaat het inloggen via FusionAuth, met software van Amazon. Ook kwamen lettertypes van de servers van Google. Roger Rosweide van ontwikkelaar Apadmi laat aan BNR weten dat die lettertypes sinds gisteren niet meer worden gebruikt en dat Mailgun en FusionAuth op Europese servers draaien. Verder verzamelt Hyves volgens de privacyverklaring wel gebruikersdata, terwijl de makers zeiden geen tracking toe te passen. Moederbedrijf Mediahuis kan bepaalde informatie gebruiken en in bepaalde vorm delen met adverteerders. Het platform is in drie maanden gebouwd en telt al meer dan 250.000 aanmeldingen.
Google stuurt eigen AI-chips volgende week voor het eerst de ruimte in
Google legt uit hoe Project Suncatcher chips test voor de ruimte
Ontwikkelaar Apadmi reageert op Amerikaanse technologie achter Hyves
Follow the Money vindt Amerikaanse software in de systemen van Hyves
Kwart miljoen mensen melden zich aan voor het nieuwe Hyves

Over de maker:
Joe van Burik volgt en duidt de belangrijkste ontwikkelingen in tech, met scherpte, vlotheid en de nodige humor. Je hoort hem dagelijks op BNR Nieuwsradio over het belangrijkste technieuws, van AI tot cybersecurity en social media tot quantumcomputers. Ook interviewt hij in De Grote Tech Show samen met Ben van der Burg leiders in digitale innovatie. In het bijzonder volgt Joe al twee decennia de wereld van videogames, nu voor zijn podcast All in the Game.

Google stuurt volgende week voor het eerst eigen AI-chips de ruimte in. Onder de werktitel Project Suncatcher vliegt een satelliet met Tensor Processing Units mee op een raket van SpaceX, om te testen hoe de chips omgaan met straling en extreme temperaturen. Het project moet uiteindelijk leiden tot datacenters in de ruimte. Verder blijkt het nieuwe Hyves volgens Follow the Money toch deels op Amerikaanse technologie te draaien. Joe van Burik vertelt erover in deze Tech Update.
Datacenters in de ruimte zijn ook een ambitie van Elon Musk met SpaceX. In de ruimte is volop zonne-energie beschikbaar en koeling zou er eenvoudiger moeten zijn. De satelliet van Google vliegt mee op de raket Transporter-18. Naast de chips test Google een koelsysteem met warmtebuizen en radiatoren, omdat koelen met luchtstroom in het vacu&uuml;m van de ruimte onmogelijk is. Volgens experts zijn commerci&euml;le datacenters in de ruimte nog jaren weg. In 2027 wil Google twee satellieten lanceren om laserverbindingen tussen toekomstige rekenclusters te testen.
Hyves draait deels op Amerikaanse technologie
Het nieuwe Hyves draait niet volledig op Europese technologie, zoals de makers stelden. Het platform gebruikt wel een cloud van het Franse Scaleway, maar volgens Follow the Money lopen automatische mails, bijvoorbeeld om je wachtwoord te herstellen, via het Amerikaanse Mailgun en gaat het inloggen via FusionAuth, met software van Amazon. Ook kwamen lettertypes van de servers van Google. Roger Rosweide van ontwikkelaar Apadmi laat aan BNR weten dat die lettertypes sinds gisteren niet meer worden gebruikt en dat Mailgun en FusionAuth op Europese servers draaien. Verder verzamelt Hyves volgens de privacyverklaring wel gebruikersdata, terwijl de makers zeiden geen tracking toe te passen. Moederbedrijf Mediahuis kan bepaalde informatie gebruiken en in bepaalde vorm delen met adverteerders. Het platform is in drie maanden gebouwd en telt al meer dan 250.000 aanmeldingen.
<ul dir="ltr">
<li><a href="https://thenextweb.com/news/google-project-suncatcher-first-tpu-launch">Google stuurt eigen AI-chips volgende week voor het eerst de ruimte in</a></li>
<li><a href="https://blog.google/innovation-and-ai/models-and-research/google-research/google-project-suncatcher-facts/">Google legt uit hoe Project Suncatcher chips test voor de ruimte</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/nieuws/tech-innovatie/10611084/toch-amerikaanse-tech-bij-hyves-in-spirit-compleet-europees">Ontwikkelaar Apadmi reageert op Amerikaanse technologie achter Hyves</a></li>
<li><a href="https://www.ftm.nl/artikelen/hyves-draait-wel-op-amerikaanse-tech">Follow the Money vindt Amerikaanse software in de systemen van Hyves</a></li>
<li><a href="https://www.bnr.nl/nieuws/tech-innovatie/10611052/kwart-miljoen-mensen-melden-zich-op-op-eerste-dag-aan-voor-hyves">Kwart miljoen mensen melden zich aan voor het nieuwe Hyves</a></li>
</ul>
Over de maker: Joe van Burik volgt en duidt de belangrijkste ontwikkelingen in tech, met scherpte, vlotheid en de nodige humor. Je hoort hem dagelijks op BNR Nieuwsradio over het belangrijkste technieuws, van AI tot cybersecurity en social media tot quantumcomputers. Ook interviewt hij in De Grote Tech Show samen met Ben van der Burg leiders in digitale innovatie. In het bijzonder volgt Joe al twee decennia de wereld van videogames, nu voor zijn podcast All in the Game.

Google stopt AI-chips in raket om 'datacenter in de ruimte' te testen volgende week

https://api.omny.fm/orgs/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/clips/e0649ab4-b249-45d7-9b97-b4cf00f6671f/transcript

Nederlands AI-taalmodel GPT-NL nu klaar voor tests met onder meer Gem-chatbot

In 1 playlist(s)

Tech Update

Social links

Follow podcast

Recent clips