Ar shamhlaigh tú riamh cad é mar a bheadh sé a bheith i do shuí ag bord os comhair an Talaban? 

Nó idirbheartaíocht a dhéanamh le rialtas nua tar éis chogadh fíochmhar? 

Cad é a dhéanfá dá mbeadh ort dul go ceantar buailte ag tubaiste mhillteanach, agus tosú arís leis an atógáil? 

Sin iad roinnt de na dúshláin a bhíonn os comhair Angus Lambkin go rialta agus é ag obair leis na Náisiúin Aontaithe. 

Is saineolaí tubaiste é Angus a bhíonn ag taistil ar fud an domhain chuig tíortha atá i mbaol is faoi bhagairt.

Ar Seachtain labhraíonn Ciarán Dunbar leis an bhFeirsteach Angus Lambkin, faoin ról ar leith atá aige mar shaineolaí tubaiste leis na Náisiúin Aontaithe. 

 

 

Foclóir: 

Oifig co-ordú: Cordination office 

Daonchairdeas: Philanthropy 

Stráitéis comhroinnte: Shared strategy 

Comhoibriú: Work together 

Ionadaíocht: Represent  

Ní airíonn muid: We don’t feel 

Caighdeán beatha: Quality of life 

Na diúracáin: The missiles 

Éiginnteacht: Uncertainty 

Coimeádach: Conservative  

Acmhainní: Resources 

Cráifeach: Religious 

Taidhleoireacht: Diplomacy  

Antoisceach: Extremist 

Crith talún: Earthquake 

Coimhlint: Conflict 

Ag obair go dlúth: Working closely 

Leochaileach: Vulnerable 

Ag dul in olcas: Getting worse 

Scoil idirchreidmheach : Interdenominational school 

Fostaithe: Employed  

Cinneadh: Decision 

Teip: Failure 

 

Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism 

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge.

Seachtain

War, ISIS, Taliban: An Gaeilgeoir a théann isteach sa choimhlint 

Ba é Daonáireamh 1926 an chéad daonáireamh a rinneadh tar éis bhunú an Stáit.




Beagnach céad bliain tar éis dó a bheith curtha i gcrích, tá fáil againn anois ar an eolas pearsanta a líonadh isteach ar na foirmeacha sin.




Rinneadh tuairisciú ar bheagnach trí mhilliún duine sa daonáireamh sin agus tugann sé léargas fíorluachmhar dúinn ar shaol mhuintir na hÉireann mar a bhí sa bhliain 1926.




Tá cuid mhór againn anois ag tumadh isteach sa chartlann agus suim againn níos mó a fháil amach faoinár gceantar féin agus faoi na daoine a tháinig romhainn.




Sa sraith teilifíse nua, ‘Come to your Census’, chuaigh seisear ar thuras pearsanta chun iniúchadh a dhéanamh ar a gcuid gaolta féin atá luaite sna cáipéisí.




Duine acu siúd ná an láithreoir raidió Gormfhlaith Ní Thuairisg, agus í ag rianú a sinsear féin agus scéalta a pobail.




Labhair Gormfhlaith ar Seachtain faoi na scealta a tháinig chun solais ar a haistear agus an dóigh a ndeachaigh sé i bhfeidhm uirthi.




Foclóir:




Múnlaigh: Shape

Ag brath ar: Depending on

Eisimirice: Emmigration 

Éagóir agus leatrom: Injustice and opression

Gannchuid: Scarcity 

Racht mothúcháin: Fit of emotion 

Chuaigh sé i gcion orm: It really hit home

Drogall: Reluctant

I gcaitheamh móige: Throughout my childhood 

Ní laghdaíonn sé sin: That doesn’t take away from

Cosc: Prevent

Leigheas: Remedy

Comhbhá: Empathy

Cruatan: Hardship

Domhain: Deep

Airigh: To feel

Níor chuimhnigh mé: I didn’t consider

Tochailt: Digging 

Cladach: Coast/Shoreline

Ba é Daonáireamh 1926 an chéad daonáireamh a rinneadh tar éis bhunú an Stáit.
 
Beagnach céad bliain tar éis dó a bheith curtha i gcrích, tá fáil againn anois ar an eolas pearsanta a líonadh isteach ar na foirmeacha sin.
 
Rinneadh tuairisciú ar bheagnach trí mhilliún duine sa daonáireamh sin agus tugann sé léargas fíorluachmhar dúinn ar shaol mhuintir na hÉireann mar a bhí sa bhliain 1926.
 
Tá cuid mhór againn anois ag tumadh isteach sa chartlann agus suim againn níos mó a fháil amach faoinár gceantar féin agus faoi na daoine a tháinig romhainn.
 
Sa sraith teilifíse nua, ‘Come to your Census’, chuaigh seisear ar thuras pearsanta chun iniúchadh a dhéanamh ar a gcuid gaolta féin atá luaite sna cáipéisí.
 
Duine acu siúd ná an láithreoir raidió Gormfhlaith Ní Thuairisg, agus í ag rianú a sinsear féin agus scéalta a pobail.
 
Labhair Gormfhlaith ar Seachtain faoi na scealta a tháinig chun solais ar a haistear agus an dóigh a ndeachaigh sé i bhfeidhm uirthi.
 
Foclóir:
 
Múnlaigh: Shape
Ag brath ar: Depending on
Eisimirice: Emmigration&nbsp;
Éagóir agus leatrom: Injustice and opression
Gannchuid: Scarcity&nbsp;
Racht mothúcháin: Fit of emotion&nbsp;
Chuaigh sé i gcion orm: It really hit home
Drogall: Reluctant
I gcaitheamh móige: Throughout my childhood&nbsp;
Ní laghdaíonn sé sin: That doesn’t take away from
Cosc: Prevent
Leigheas: Remedy
Comhbhá: Empathy
Cruatan: Hardship
Domhain: Deep
Airigh: To feel
Níor chuimhnigh mé: I didn’t consider
Tochailt: Digging&nbsp;
Cladach: Coast/Shoreline

1926 Census: ‘1% de phobal na tíre a líon i nGaeilge é - mo mhuintir ina measc’

Ba é seachtain thar a bheith neamhghnách í i gcúrsaí polaitíochta, gan dabht.

­

Le praghsanna breosla ag ardú go géar, shocraítear léirsithe ar fud na tíre an tseachtain seo caite.

­

Chuaigh na mílte i mbun agoide agus dúnadh bóithre, cuireadh bacainn ar scaglanna ola na tíre  agus is ar éigean a bhí an tír ar tí stoptha ar fad. 

­

Faoi dheireadh, aontaíodh pacáiste ar luach breis agus €700 milliún le dul i ngleic le hardú na bhpraghasanna breosla.

­

Mar sin féin, cáineadh an rialtas go géar faoin chaoi gur láimhséil siad an ghéarchéim agus cuireadh rún muiníne sa Rialtais faoi bhráid na Dála dá bharr.

­

Baineadh siar as daoine freisin nuair a d’éirigh Michael Healy-Rae as a phost mar Aire Stáit go tobann, mar léiriú ar a mhíshástacht leis an Rialtas.

­

Ach tá go leor ceisteanna fós le freagairt.

­

An bhfuil sé d’acmhainn ag an tír €700 milliún a chur ar fáil don earnáil seo?

­

Agus leis an Rialtas ag feidhmiú ar thromlach an-chaol, cén tionchar a bheas ag imeacht na Healy Rae’s ón chomhrialtas?

­

Ar Seachtain, labhraíonn an comhfhreagraí polaitíochta, John Downing le Tessa Fleming.

­

FOCLÓIR:

­

Breosla: Fuel

­

Rún: Motion

­

Aighneas: Disagreement

­

Agóideoirí: Protestors

­

Mustar: Pomp

­

Tromchúiseach: Consequential

­

Meath: Decline

­

Clis eacnamúil: Economic crash or breakdown

­

Faoiseamh cánach: Tax relief

­

Fuinneamh: Energy

­

Ag géilleadh: Conceding to

­

Ag teacht salach ar a chéile: At odds with each other

­

Bruscar: Litter/rubbish

­

Iniúchadh: Inspection or examination

­

Ag fulaingt: Suffering

­

Claonta: Biased

­

Féinfhostaithe: Self-employed

­

Cáineadh: Criticism

­

­

­

­

Ba é seachtain thar a bheith neamhghnách í i gcúrsaí polaitíochta, gan dabht.
­
Le praghsanna breosla ag ardú go géar, shocraítear léirsithe ar fud na tíre an tseachtain seo caite.
­
Chuaigh na mílte i mbun agoide agus dúnadh bóithre, cuireadh bacainn ar scaglanna ola na tíre &nbsp;agus is ar éigean a bhí an tír ar tí stoptha ar fad.&nbsp;
­
Faoi dheireadh, aontaíodh pacáiste ar luach breis agus €700 milliún le dul i ngleic le hardú na bhpraghasanna breosla.
­
Mar sin féin, cáineadh an rialtas go géar faoin chaoi gur láimhséil siad an ghéarchéim agus cuireadh rún muiníne sa Rialtais faoi bhráid na Dála dá bharr.
­
Baineadh siar as daoine freisin nuair a d’éirigh Michael Healy-Rae as a phost mar Aire Stáit go tobann, mar léiriú ar a mhíshástacht leis an Rialtas.
­
Ach tá go leor ceisteanna fós le freagairt.
­
An bhfuil sé d’acmhainn ag an tír €700 milliún a chur ar fáil don earnáil seo?
­
Agus leis an Rialtas ag feidhmiú ar thromlach an-chaol, cén tionchar a bheas ag imeacht na Healy Rae’s ón chomhrialtas?
­
Ar Seachtain, labhraíonn an comhfhreagraí polaitíochta, John Downing le Tessa Fleming.
­
FOCLÓIR:
­
Breosla: Fuel
­
Rún: Motion
­
Aighneas: Disagreement
­
Agóideoirí: Protestors
­
Mustar: Pomp
­
Tromchúiseach: Consequential
­
Meath: Decline
­
Clis eacnamúil: Economic crash or breakdown
­
Faoiseamh cánach: Tax relief
­
Fuinneamh: Energy
­
Ag géilleadh: Conceding to
­
Ag teacht salach ar a chéile: At odds with each other
­
Bruscar: Litter/rubbish
­
Iniúchadh: Inspection or examination
­
Ag fulaingt: Suffering
­
Claonta: Biased
­
Féinfhostaithe: Self-employed
­
Cáineadh: Criticism
­
­
­
­

Agóidí agus achrann: Seachtain chorraitheach sa pholaitíocht 

Dúnmharaíodh Denis Donaldson, iarbhall den IRA, 20 bliain ó shin i 2006. 




 




Duine sinsearach a bhí ann i Sinn Féin ag tráth a raibh an páirtí ag dul ó neart go neart mar fhórsa polaitiúil sa Tuaisceart. 




 




Creidtear gur cara dílis de chuid Gerry Adams agus Martin McGuinness a bhí ann agus i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta tugadh post riaracháin dó i gCnoc an Anfa. 




 




Ach, sa bhliain 2005, tháinig sé chun solais go raibh Denis Donaldson ag feidhmiú mar spiaire ar son M15 le blianta fada. 




 




Theith sé go ceantar iargúlta i nDún na nGall, áit ar chuir sé faoi i dteach beag gan uisce reatha ná leictreachas. 




Is ann a thángthas ar a chorp roinnt míonna ina dhiaidh sin, agus é scaoilte faoi dhó. 




Tá go leor ceisteanna fós gan freagraí i dtaca le bás Dennis Donaldson, ceisteanna a ghoilleann ar a chlann go dtí an lá inniu. 




Agus le fear Gaeltachta cúisithe le déanaí i leith an dúnmharú - an bhfaighimid amach cé a thug an t-ordú chun é a mharú? 




Ar Seachtain, labhraíonn an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin faoin scéala is déanaí sa chás. 




Foclóir: 




Spiaire: Spy 




Uisce reatha: Running water 




Pleascáin: Explosives 




Ball: Member 




Riarachán: Administration 




Ruathar: Raid 




Ag spré: Spreading 




Ag feidhmiú: Operating 




Nocht: Reveal 




Iarghúlta: Remote 




Ar an toirt: On the spot 




Freagracht: Responsibility 




Tras-teorainn: Cross border 




Corruair: Occasionally 




Ag goilliúint orthu: Weighing heavily on them 




Ceart agus cóir: Right and justice 




Brathadóir: Informer 




Ag dul i méadaíocht: Growing up 




Eiseachadadh: Extradited  

Dúnmharaíodh Denis Donaldson, iarbhall den IRA, 20 bliain ó shin i 2006.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Duine sinsearach a bhí ann i Sinn Féin ag tráth a raibh an páirtí ag dul ó neart go neart mar fhórsa polaitiúil sa Tuaisceart.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Creidtear gur cara dílis de chuid Gerry Adams agus Martin McGuinness a bhí ann agus i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta tugadh post riaracháin dó i gCnoc an Anfa.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Ach, sa bhliain 2005, tháinig sé chun solais go raibh Denis Donaldson ag feidhmiú mar spiaire ar son M15 le blianta fada.&nbsp;
 
&nbsp;
 
Theith sé go ceantar iargúlta i nDún na nGall, áit ar chuir sé faoi i dteach beag gan uisce reatha ná leictreachas.&nbsp;
 
Is ann a thángthas ar a chorp roinnt míonna ina dhiaidh sin, agus é scaoilte faoi dhó.&nbsp;
 
Tá go leor ceisteanna fós gan freagraí i dtaca le bás Dennis Donaldson, ceisteanna a ghoilleann ar a chlann go dtí an lá inniu.&nbsp;
 
Agus le fear Gaeltachta cúisithe le déanaí i leith an dúnmharú - an bhfaighimid amach cé a thug an t-ordú chun é a mharú?&nbsp;
 
Ar Seachtain, labhraíonn an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin faoin scéala is déanaí sa chás.&nbsp;
 
Foclóir:&nbsp;
 
Spiaire: Spy&nbsp;
 
Uisce reatha: Running water&nbsp;
 
Pleascáin: Explosives&nbsp;
 
Ball: Member&nbsp;
 
Riarachán: Administration&nbsp;
 
Ruathar: Raid&nbsp;
 
Ag spré: Spreading&nbsp;
 
Ag feidhmiú: Operating&nbsp;
 
Nocht: Reveal&nbsp;
 
Iarghúlta: Remote&nbsp;
 
Ar an toirt: On the spot&nbsp;
 
Freagracht: Responsibility&nbsp;
 
Tras-teorainn: Cross border&nbsp;
 
Corruair: Occasionally&nbsp;
 
Ag goilliúint orthu: Weighing heavily on them&nbsp;
 
Ceart agus cóir: Right and justice&nbsp;
 
Brathadóir: Informer&nbsp;
 
Ag dul i méadaíocht: Growing up&nbsp;
 
Eiseachadadh: Extradited &nbsp;

War, ISIS, Taliban: An Gaeilgeoir a théann isteach sa choimhlint

In 1 playlist(s)

Seachtain

Social links

Recent clips