In de 50ste Scientias Podcast vertelt Krijn het verhaal van onze imaginaire beestenboel met een plekje voor Baudolino. Diederik heeft het over de voor hem grootste wetenschappelijke doorbraak én hij spreekt een heuse kerstrede uit.

Shownotes:
Baudolino, Umberto Eco: https://nl.wikipedia.org/wiki/Baudolino
Blog van Jona Lendering met verhaal van Hans Overduin: https://mainzerbeobachter.com/2025/12/11/middeleeuwse-monsters/
Voor het hele kerstverhaal, zie ook het transcript bij de losse video:

Hoofdstukken:

00:00 Intro
00:54 De zonnestand
01:27 Favoriete wetenschapsnieuws van het jaar van Diederik
06:09 Fabeldieren en het doorzien van nieuwe dingen: wat is echt en wat niet?
18:06 De wetenschappelijke kerstmis van Diederik
35:48 Afsluiting

In de 50ste Scientias Podcast vertelt Krijn het verhaal van onze imaginaire beestenboel met een plekje voor Baudolino. Diederik heeft het over de voor hem grootste wetenschappelijke doorbraak &eacute;n hij spreekt een heuse kerstrede uit.
Shownotes: Baudolino, Umberto Eco: https://nl.wikipedia.org/wiki/Baudolino Blog van Jona Lendering met verhaal van Hans Overduin: https://mainzerbeobachter.com/2025/12/11/middeleeuwse-monsters/ Voor het hele kerstverhaal, zie ook het transcript bij de losse video:
Hoofdstukken:
00:00 Intro 00:54 De zonnestand 01:27 Favoriete wetenschapsnieuws van het jaar van Diederik 06:09 Fabeldieren en het doorzien van nieuwe dingen: wat is echt en wat niet? 18:06 De wetenschappelijke kerstmis van Diederik 35:48 Afsluiting

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week. 

Dé podcast van&nbsp;<a href="http://scientias.nl/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Scientias.nl</a>&nbsp;over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

Scientias Podcast

Kerst-mis 2025 | Scientias Podcast 50

In deze aflevering duiken we in twee totaal verschillende verhalen die toch iets gemeen hebben: hoe feiten, toeval en wetenschap soms veel vreemder zijn dan fictie. We hebben het over een virale video over de Twin Towers, de hardnekkigheid van complotdenken en de kracht van materiaalkunde. Daarna reizen we door naar Apollo 17, de laatste bemande maanmissie, waarin geoloog Harrison Schmitt een ontdekking deed die nog altijd fascineert: oranje maangrond.

00:00 Intro: Apollo 17 en de virale Twin Towers-video
00:55 De short over de Twin Towers gaat viraal
02:19 Waarom wetenschap soms scherp gebracht moet worden
03:15 Wat staal zo sterk maakt
05:10 Jet fuel, steel beams en materiaalkunde
07:34 Reacties, complotdenkers en wetenschappelijk denken
09:04 Sherlock Holmes-denken versus echte wetenschap
11:20 Waarom losse details misleidend kunnen zijn
14:03 Toeval bestaat: Tsutomu Yamaguchi
18:01 Kokura, Nagasaki en bizarre toevalligheden
21:18 Terug naar de maan: Apollo 17
22:33 De wetenschapsmissie waar iedereen op wachtte
24:38 De enige nachtelijke Saturn V-lancering
27:00 Waarom Apollo 17 ’s nachts moest vertrekken
28:59 Waarom Taurus-Littrow werd gekozen
32:00 Lage zon, schaduwen en landen op de maan
34:01 Countdownproblemen vlak voor vertrek
36:06 Een defecte diode en een knappe noodoplossing
38:21 De lancering van Apollo 17
39:29 De bemanning: Cernan, Evans en Schmitt
40:00 Harrison Schmitt: geoloog tussen testpiloten
42:00 Waarom Schmitt Joe Engle verving
44:00 De langste maanrit en de zoektocht naar vulkanisme
45:52 Oranje maangrond bij Shorty-krater
47:03 Waarom oranje glas zo bijzonder was
50:04 Wat het onderzoek op aarde onthulde
52:03 Waarom een geoloog op de maan onmisbaar was
53:04 Raindrop pattern en maanstof als archief
55:03 Wat alle Apollo-missies hebben opgeleverd
57:03 Wat maanstenen vertellen over het ontstaan van de maan
59:01 Kraters, bombardementen en verschuivende planeten
01:00:00 Space weathering en de geschiedenis van de zon
01:01:04 De maan als tijdcapsule van ons zonnestelsel
01:02:02 Volgende week: maanlanding-complotten

In deze aflevering duiken we in twee totaal verschillende verhalen die toch iets gemeen hebben: hoe feiten, toeval en wetenschap soms veel vreemder zijn dan fictie. We hebben het over een virale video over de Twin Towers, de hardnekkigheid van complotdenken en de kracht van materiaalkunde. Daarna reizen we door naar Apollo 17, de laatste bemande maanmissie, waarin geoloog Harrison Schmitt een ontdekking deed die nog altijd fascineert: oranje maangrond.
00:00 Intro: Apollo 17 en de virale Twin Towers-video 00:55 De short over de Twin Towers gaat viraal 02:19 Waarom wetenschap soms scherp gebracht moet worden 03:15 Wat staal zo sterk maakt 05:10 Jet fuel, steel beams en materiaalkunde 07:34 Reacties, complotdenkers en wetenschappelijk denken 09:04 Sherlock Holmes-denken versus echte wetenschap 11:20 Waarom losse details misleidend kunnen zijn 14:03 Toeval bestaat: Tsutomu Yamaguchi 18:01 Kokura, Nagasaki en bizarre toevalligheden 21:18 Terug naar de maan: Apollo 17 22:33 De wetenschapsmissie waar iedereen op wachtte 24:38 De enige nachtelijke Saturn V-lancering 27:00 Waarom Apollo 17 &rsquo;s nachts moest vertrekken 28:59 Waarom Taurus-Littrow werd gekozen 32:00 Lage zon, schaduwen en landen op de maan 34:01 Countdownproblemen vlak voor vertrek 36:06 Een defecte diode en een knappe noodoplossing 38:21 De lancering van Apollo 17 39:29 De bemanning: Cernan, Evans en Schmitt 40:00 Harrison Schmitt: geoloog tussen testpiloten 42:00 Waarom Schmitt Joe Engle verving 44:00 De langste maanrit en de zoektocht naar vulkanisme 45:52 Oranje maangrond bij Shorty-krater 47:03 Waarom oranje glas zo bijzonder was 50:04 Wat het onderzoek op aarde onthulde 52:03 Waarom een geoloog op de maan onmisbaar was 53:04 Raindrop pattern en maanstof als archief 55:03 Wat alle Apollo-missies hebben opgeleverd 57:03 Wat maanstenen vertellen over het ontstaan van de maan 59:01 Kraters, bombardementen en verschuivende planeten 01:00:00 Space weathering en de geschiedenis van de zon 01:01:04 De maan als tijdcapsule van ons zonnestelsel 01:02:02 Volgende week: maanlanding-complotten

​Aflevering 7: Apollo 17, de Laatste Voetafdrukken - Scientias Podcast 78

In deze aflevering duiken Diederik Jekel en Krijn Soeteman opnieuw in het Apollo-programma. Dit keer staan Apollo 15 en Apollo 16 centraal, de missies waarin de maanreizen pas echt wetenschappelijke expedities werden. Met langere verblijven, een maanauto, nieuwe experimenten en wetenschappers die vanaf de aarde live meekeken, veranderde de maan ineens in een rijdend laboratorium.

00:00 Intro: Apollo 15 en 16 als echte wetenschapsmissies
02:28 De Apollo-reeks gaat verder
03:00 Waarom Apollo 15, 16 en 17 de J-missies heten
04:30 De verwarrende nummering van Apollo
04:56 Apollo 1 en de ramp die NASA veranderde
08:00 Waarom Apollo 2 en 3 niet bestaan
10:00 Van testvluchten naar maanlanding
12:30 De J-missies: langer blijven, verder rijden, meer wetenschap
14:49 Afvalzakken op de maan als onverwacht experiment
17:54 Panspermie en de vraag hoe leven kan overleven
20:00 Astronauten, straling en medische data
20:39 Jim Irwin en de bijna-hartproblemen op de maan
25:17 Lichtflitsen in de ogen van Apollo-astronauten
27:37 Een simpel experiment met lichtdichte oogmaskers
31:34 Artemis en de toekomst van de maan
32:33 George R. Carruthers en UV-astronomie
37:12 De Far Ultraviolet Camera/Spectrograph van Apollo 16
40:16 De geocorona: de aarde met een spookachtige ring
42:31 Lyman-alpha en het licht van waterstof
44:38 Kosmische achtergrondstraling uitgelegd
47:12 Het Lyman-alpha-bos als röntgenfoto van het heelal
50:15 De Lunar Roving Vehicle: de duurste skelter ooit
52:13 Hoe de rover de wetenschap op de maan veranderde
53:27 De Genesis Rock en geologie op de maan
54:09 Live meekijken met de kleurencamera op de rover
54:52 Ed Fendell en de op afstand bestuurde maancamera
56:00 Waar was de cameraman op de maan?
58:29 Hoe kon de maanlanding in kleur worden uitgezonden?
1:00:00 Een slimme kleurencamera met draaiend filterwiel
1:01:51 Waarom context alles is in geologie
1:03:23 Vooruitblik naar Apollo 17
1:03:32 Wat deze missies laten zien over wetenschap
1:05:17 Afsluiting

In deze aflevering duiken Diederik Jekel en Krijn Soeteman opnieuw in het Apollo-programma. Dit keer staan Apollo 15 en Apollo 16 centraal, de missies waarin de maanreizen pas echt wetenschappelijke expedities werden. Met langere verblijven, een maanauto, nieuwe experimenten en wetenschappers die vanaf de aarde live meekeken, veranderde de maan ineens in een rijdend laboratorium.
00:00 Intro: Apollo 15 en 16 als echte wetenschapsmissies 02:28 De Apollo-reeks gaat verder 03:00 Waarom Apollo 15, 16 en 17 de J-missies heten 04:30 De verwarrende nummering van Apollo 04:56 Apollo 1 en de ramp die NASA veranderde 08:00 Waarom Apollo 2 en 3 niet bestaan 10:00 Van testvluchten naar maanlanding 12:30 De J-missies: langer blijven, verder rijden, meer wetenschap 14:49 Afvalzakken op de maan als onverwacht experiment 17:54 Panspermie en de vraag hoe leven kan overleven 20:00 Astronauten, straling en medische data 20:39 Jim Irwin en de bijna-hartproblemen op de maan 25:17 Lichtflitsen in de ogen van Apollo-astronauten 27:37 Een simpel experiment met lichtdichte oogmaskers 31:34 Artemis en de toekomst van de maan 32:33 George R. Carruthers en UV-astronomie 37:12 De Far Ultraviolet Camera/Spectrograph van Apollo 16 40:16 De geocorona: de aarde met een spookachtige ring 42:31 Lyman-alpha en het licht van waterstof 44:38 Kosmische achtergrondstraling uitgelegd 47:12 Het Lyman-alpha-bos als r&ouml;ntgenfoto van het heelal 50:15 De Lunar Roving Vehicle: de duurste skelter ooit 52:13 Hoe de rover de wetenschap op de maan veranderde 53:27 De Genesis Rock en geologie op de maan 54:09 Live meekijken met de kleurencamera op de rover 54:52 Ed Fendell en de op afstand bestuurde maancamera 56:00 Waar was de cameraman op de maan? 58:29 Hoe kon de maanlanding in kleur worden uitgezonden? 1:00:00 Een slimme kleurencamera met draaiend filterwiel 1:01:51 Waarom context alles is in geologie 1:03:23 Vooruitblik naar Apollo 17 1:03:32 Wat deze missies laten zien over wetenschap 1:05:17 Afsluiting

Apollo 15 & 16 – De Kleine Grote Wetenschap - Scientias Podcast 77

In deze aflevering spreekt Krijn Soeteman met epidemioloog en wetenschapsjournalist Erna van Balen over wat epidemiologie is, hoe je door misleidende gezondheidsclaims heen prikt en veel meer. Diederik is op vakantie en volgende week weer terug!

https://scientias.nl/vreemde-taal-komt-er-beter-borreltje/ 

https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0269881117735687

https://scientias.nl/kan-semaglutide-helpen-om-te-stoppen-met-roken-misschien-wel/

https://scientias.nl/nieuwe-techniek-stopt-bloedingen-binnen-seconden-met-extra-sterke-stolsels/ 

https://scientias.nl/medicijn-long-covid-vermoeidheid/ 

00:00:00 Intro
00:01:44 Kennismaking met Erna van Balen
00:02:00 Wat is epidemiologie?
00:02:23 John Snow, cholera en het begin van epidemiologie
00:04:11 Van promotieonderzoek naar wetenschapsjournalistiek
00:06:11 Hoe beoordeel je medische claims in het nieuws?
00:07:43 Correlatie is nog geen oorzaak-gevolgrelatie
00:09:22 Scientias-case: spreek je beter een taal na alcohol?
00:09:46 Hoe lees je een wetenschappelijk artikel?
00:11:18 Jargon, statistiek, confounding en bias
00:14:08 Survivorship bias uitgelegd
00:15:54 Randomized controlled trials en blinderen
00:20:35 WEIRD-groepen en generaliseerbaarheid
00:21:11 Wanneer is 'meer onderzoek nodig' zinvol?
00:23:39 Titels, nuance en rode vlaggen
00:25:07 Fase 1, 2 en 3 in klinisch onderzoek
00:28:29 Vragen die wetenschapsjournalisten moeten stellen
00:29:24 Semaglutide, Ozempic en stoppen met roken
00:32:58 Bloedstolsels, labonderzoek en medische beloftes
00:34:57 Fluvoxamine en vermoeidheid bij postcovid
00:37:24 Epidemiologie sinds corona
00:39:14 Kwantitatief en kwalitatief onderzoek
00:40:51 Coronatesten, foutpositieven en foutnegatieven
00:42:35 Percentages, absolute aantallen en risico
00:45:53 UK Biobank en observationeel onderzoek
00:49:26 Financiering, farmaceuten en belangenverstrengeling
00:51:34 Ig Nobelprijs en afsluiting

In deze aflevering spreekt Krijn Soeteman met epidemioloog en wetenschapsjournalist Erna van Balen over wat epidemiologie is, hoe je door misleidende gezondheidsclaims heen prikt en veel meer. Diederik is op vakantie en volgende week weer terug!
<a href="https://scientias.nl/vreemde-taal-komt-er-beter-borreltje/">https://scientias.nl/vreemde-taal-komt-er-beter-borreltje/</a>&nbsp;
<a href="https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0269881117735687">https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0269881117735687</a>
<a href="https://scientias.nl/kan-semaglutide-helpen-om-te-stoppen-met-roken-misschien-wel/">https://scientias.nl/kan-semaglutide-helpen-om-te-stoppen-met-roken-misschien-wel/</a>
<a href="https://scientias.nl/nieuwe-techniek-stopt-bloedingen-binnen-seconden-met-extra-sterke-stolsels/">https://scientias.nl/nieuwe-techniek-stopt-bloedingen-binnen-seconden-met-extra-sterke-stolsels/</a>&nbsp;
<a href="https://scientias.nl/medicijn-long-covid-vermoeidheid/">https://scientias.nl/medicijn-long-covid-vermoeidheid/</a>&nbsp;
00:00:00 Intro 00:01:44 Kennismaking met Erna van Balen 00:02:00 Wat is epidemiologie? 00:02:23 John Snow, cholera en het begin van epidemiologie 00:04:11 Van promotieonderzoek naar wetenschapsjournalistiek 00:06:11 Hoe beoordeel je medische claims in het nieuws? 00:07:43 Correlatie is nog geen oorzaak-gevolgrelatie 00:09:22 Scientias-case: spreek je beter een taal na alcohol? 00:09:46 Hoe lees je een wetenschappelijk artikel? 00:11:18 Jargon, statistiek, confounding en bias 00:14:08 Survivorship bias uitgelegd 00:15:54 Randomized controlled trials en blinderen 00:20:35 WEIRD-groepen en generaliseerbaarheid 00:21:11 Wanneer is 'meer onderzoek nodig' zinvol? 00:23:39 Titels, nuance en rode vlaggen 00:25:07 Fase 1, 2 en 3 in klinisch onderzoek 00:28:29 Vragen die wetenschapsjournalisten moeten stellen 00:29:24 Semaglutide, Ozempic en stoppen met roken 00:32:58 Bloedstolsels, labonderzoek en medische beloftes 00:34:57 Fluvoxamine en vermoeidheid bij postcovid 00:37:24 Epidemiologie sinds corona 00:39:14 Kwantitatief en kwalitatief onderzoek 00:40:51 Coronatesten, foutpositieven en foutnegatieven 00:42:35 Percentages, absolute aantallen en risico 00:45:53 UK Biobank en observationeel onderzoek 00:49:26 Financiering, farmaceuten en belangenverstrengeling 00:51:34 Ig Nobelprijs en afsluiting

Kerst-mis 2025 | Scientias Podcast 50

In 1 playlist(s)

Scientias Podcast

Social links

Follow podcast

Recent clips