Het vierde deel over ASML en hoe nu chips gebouwd worden. Daarnaast een belangrijk onderzoek over Antarctica en waarom het daar ineens zoveel sneller opwarmt...

Shownotes:

Waarom Antarctica zo snel smelt: https://scientias.nl/onderzoekers-snappen-eindelijk-waarom-het-zee-ijs-op-antarctica-zo-snel-smelt/

http://dx.doi.org/10.1038/s41558-026-02601-4

00:00:00 Intro
00:00:54 Antarctica en waarom het zo'n belangrijk continent is bij klimaatverandering
00:33:56 ASML en hoe ze nú die ongelofelijk kleine chips kan bouwen
00:55:00 Hoe kwamen we bij het verschil tussen hardware en software? We gaan verder bij 1947!
01:05:15 Afsluiting 

Het vierde deel over ASML en hoe nu chips gebouwd worden. Daarnaast een belangrijk onderzoek over Antarctica en waarom het daar ineens zoveel sneller opwarmt...
Shownotes:
Waarom Antarctica zo snel smelt: <a href="https://scientias.nl/onderzoekers-snappen-eindelijk-waarom-het-zee-ijs-op-antarctica-zo-snel-smelt/">https://scientias.nl/onderzoekers-snappen-eindelijk-waarom-het-zee-ijs-op-antarctica-zo-snel-smelt/</a>
<a href="http://dx.doi.org/10.1038/s41558-026-02601-4">http://dx.doi.org/10.1038/s41558-026-02601-4</a>
00:00:00 Intro 00:00:54 Antarctica en waarom het zo'n belangrijk continent is bij klimaatverandering 00:33:56 ASML en hoe ze n&uacute; die ongelofelijk kleine chips kan bouwen 00:55:00 Hoe kwamen we bij het verschil tussen hardware en software? We gaan verder bij 1947! 01:05:15 Afsluiting&nbsp;

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week. 

Dé podcast van&nbsp;<a href="http://scientias.nl/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Scientias.nl</a>&nbsp;over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

Scientias Podcast

Antarctica en hoe maak je een computer deel 5 - Scientias Podcast 63

Diederik en Krijn zijn in Teylers Museum te gast. Ze spreken met Trienke van der Spek over het zijn van conservator op zo'n mooie plek. Voordat ze daaraan beginnen vertelt Diederik het verhaal van Pieter Teylers en vele andere oude bekenden uit de Nederlandse wetenschapsgeschiedenis passeren de revue.

Aan het eind nog even een kleine shoutout naar de huidige tentoonstelling over Gevaarlijke Boeken. https://teylersmuseum.nl/nl/zien-en-doen/gevaarlijke-boeken

Shownotes:
https://teylers.adlibhosting.com/ais6/Details/museum/4001819 de iguandodon die Trienke noemde van de toverlantaarn
https://teylers.adlibhosting.com/ais6/Details/museum/4001799 prehistorisch landschap
https://teylersmuseum.nl/nl/ontdek/collectie/wetenschap de hele collectie van Teylers

https://teylersmuseum.nl/nl/ontdek/verhalen?d7001cc8f963=d7ef1aa3-4c94-48ee-89df-c93b2d2325a0 Geschiedenis van het museum

Diederik en Krijn zijn in Teylers Museum te gast. Ze spreken met Trienke van der Spek over het zijn van conservator op zo'n mooie plek. Voordat ze daaraan beginnen vertelt Diederik het verhaal van Pieter Teylers en vele andere oude bekenden uit de Nederlandse wetenschapsgeschiedenis passeren de revue.
Aan het eind nog even een kleine shoutout naar de huidige tentoonstelling over Gevaarlijke Boeken. https://teylersmuseum.nl/nl/zien-en-doen/gevaarlijke-boeken
Shownotes:
<ul>
<li aria-level="1"><a href="https://teylers.adlibhosting.com/ais6/Details/museum/4001819">https://teylers.adlibhosting.com/ais6/Details/museum/4001819</a> de iguandodon die Trienke noemde van de toverlantaarn</li>
<li aria-level="1"><a href="https://teylers.adlibhosting.com/ais6/Details/museum/4001799">https://teylers.adlibhosting.com/ais6/Details/museum/4001799</a> prehistorisch landschap</li>
<li aria-level="1"><a href="https://teylersmuseum.nl/nl/ontdek/collectie/wetenschap">https://teylersmuseum.nl/nl/ontdek/collectie/wetenschap</a> de hele collectie van Teylers</li>
</ul>
<a href="https://teylersmuseum.nl/nl/ontdek/verhalen?d7001cc8f963=d7ef1aa3-4c94-48ee-89df-c93b2d2325a0">https://teylersmuseum.nl/nl/ontdek/verhalen?d7001cc8f963=d7ef1aa3-4c94-48ee-89df-c93b2d2325a0</a> Geschiedenis van het museum

Teylers Museum en waarom het zo'n belangrijke plek is voor de wetenschap - Scientias Podcast 64

In deze aflevering van de Scientias Podcast duiken Diederik Jekel en Krijn Soeteman in twee totaal verschillende, maar even fascinerende werelden. Eerst reizen we de ruimte in, naar een bizarre exoplaneet die mogelijk een compleet nieuw type planeet vertegenwoordigt. Een wereld met een waterstofrijke atmosfeer, zwaveldioxide en temperaturen die eerder aan de hel doen denken dan aan een plek waar leven mogelijk is.

Daarna keren we terug naar de aarde voor deel 4 van onze serie over computers. Want hoe maken we chips eigenlijk zo ongelooflijk klein? En waarom is een Nederlands bedrijf uit Veldhoven daarbij onmisbaar geworden? Van de allereerste experimenten met fotolithografie tot de technologische revolutie van ASML: dit is het verhaal van hoe we computers bouwden en hoe Nederland daarin een sleutelrol kreeg.

Een aflevering over verre planeten, gesmolten oceanen, slimme lenzen en de machines die de moderne wereld mogelijk maken.

Shownotes:
Planeet: https://scientias.nl/deze-vreemde-planeet-ruikt-naar-rotte-eieren/ 
http://dx.doi.org/10.1038/s41550-026-02815-8 
Eerste foto ooit van Joseph Nicéphore Niépce: https://nl.wikipedia.org/wiki/Uitzicht_vanuit_het_raam_in_Le_Gras uit ~1827 en https://www.hrc.utexas.edu/niepce-heliograph/ 
NASA L98-59 d https://science.nasa.gov/exoplanet-catalog/l-98-59-d/ 
Officiële TESS-pagina: https://science.nasa.gov/mission/tess/ 
ESPRESSO-pagina ESO: https://www.eso.org/sci/facilities/paranal/instruments/espresso.html 
ASML-geschiedenis: https://www.asml.com/en/company/about-asml/history
En Philips NatLab: https://www.philips.nl/a-w/philips-museum/verhalen/130-years-of-philips.html 

00:00:00 Intro aflevering 62
00:01:00 Recap vorige week
00:02:20 Exoplaneten waarom deze wel interessant is
00:33:10 ASML! De geschiedenis van chiplithografie
01:07:35 Einde: wat gaan we volgende week doen?

In deze aflevering van de Scientias Podcast duiken Diederik Jekel en Krijn Soeteman in twee totaal verschillende, maar even fascinerende werelden. Eerst reizen we de ruimte in, naar een bizarre exoplaneet die mogelijk een compleet nieuw type planeet vertegenwoordigt. Een wereld met een waterstofrijke atmosfeer, zwaveldioxide en temperaturen die eerder aan de hel doen denken dan aan een plek waar leven mogelijk is.
Daarna keren we terug naar de aarde voor deel 4 van onze serie over computers. Want hoe maken we chips eigenlijk zo ongelooflijk klein? En waarom is een Nederlands bedrijf uit Veldhoven daarbij onmisbaar geworden? Van de allereerste experimenten met fotolithografie tot de technologische revolutie van ASML: dit is het verhaal van hoe we computers bouwden en hoe Nederland daarin een sleutelrol kreeg.
Een aflevering over verre planeten, gesmolten oceanen, slimme lenzen en de machines die de moderne wereld mogelijk maken.
Shownotes:
<ul>
<li aria-level="1">Planeet: <a href="https://scientias.nl/deze-vreemde-planeet-ruikt-naar-rotte-eieren/">https://scientias.nl/deze-vreemde-planeet-ruikt-naar-rotte-eieren/</a>&nbsp;</li>
<li aria-level="1"><a href="http://dx.doi.org/10.1038/s41550-026-02815-8">http://dx.doi.org/10.1038/s41550-026-02815-8</a>&nbsp;</li>
<li aria-level="1">Eerste foto ooit van Joseph Nic&eacute;phore Ni&eacute;pce:<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Uitzicht_vanuit_het_raam_in_Le_Gras"> https://nl.wikipedia.org/wiki/Uitzicht_vanuit_het_raam_in_Le_Gras</a> uit ~1827 en <a href="https://www.hrc.utexas.edu/niepce-heliograph/">https://www.hrc.utexas.edu/niepce-heliograph/</a>&nbsp;</li>
<li aria-level="1">NASA L98-59 d <a href="https://science.nasa.gov/exoplanet-catalog/l-98-59-d/">https://science.nasa.gov/exoplanet-catalog/l-98-59-d/</a>&nbsp;</li>
<li aria-level="1">Offici&euml;le TESS-pagina: <a href="https://science.nasa.gov/mission/tess/">https://science.nasa.gov/mission/tess/</a>&nbsp;</li>
<li aria-level="1">ESPRESSO-pagina ESO: <a href="https://www.eso.org/sci/facilities/paranal/instruments/espresso.html">https://www.eso.org/sci/facilities/paranal/instruments/espresso.html</a>&nbsp;</li>
<li aria-level="1">ASML-geschiedenis: <a href="https://www.asml.com/en/company/about-asml/history">https://www.asml.com/en/company/about-asml/history</a></li>
<li aria-level="1">En Philips NatLab:&nbsp;<a href="https://www.philips.nl/a-w/philips-museum/verhalen/130-years-of-philips.html">https://www.philips.nl/a-w/philips-museum/verhalen/130-years-of-philips.html</a>&nbsp;</li>
</ul>
00:00:00 Intro aflevering 62 00:01:00 Recap vorige week 00:02:20 Exoplaneten waarom deze wel interessant is 00:33:10 ASML! De geschiedenis van chiplithografie 01:07:35 Einde: wat gaan we volgende week doen?

Bijzondere planeet ontdekt en hoe ASML de wereld maakt, computers deel 4 | Scientias Podcast 62

In deze aflevering praten Diederik Jekel en Krijn Soeteman over het schrijven van het boek van leven. DNA, met behulp van taalmodellen. Verder hebben ze het over het ontstaan van de computer en duiken nu diep in het ontstaan van de transistor, de halfgeleider. 

Aflevering 58 en 59 nog niet geluisterd? Check die dan eerst:

58: https://scientias.nl/het-verhaal-van-de-computer-deel-1-en-zwaartekracht-meten-in-de-ruimte-scientias-podcast-58/ 

59: https://scientias.nl/kamerlingh-onnes-en-de-computer-deep-dive-deel-2-scientias-podcast-59/ 

Shownotes:

EvO 2, het ‘taalmodel’ voor DNA https://scientias.nl/ai-kan-nu-de-genetische-code-van-al-het-leven-op-aarde-lezen-en-schrijven/ 

http://dx.doi.org/10.1038/s41586-026-10176-5 

Relais-computer:

https://youtu.be/_j544ELauus?si=MEdwTUn_s5vdbS29&t=738 

IBM 604 (1948)

https://www.youtube.com/watch?v=n58bu4CMSb8 

IBM 650 (1954)

https://www.youtube.com/watch?v=x7nq-rxYHXk

00:00:00 DNA, AI en de toekomst van wetenschap
00:02:25 Hoe AI leert lezen in ons DNA
00:04:19 Van het Human Genome Project naar junk-DNA
00:09:31 De verborgen laag boven op het DNA
00:13:31 Spreekt DNA echt een taal?
00:18:41 Wat evolutie wel en niet bewaart
00:22:18 Evo 2: sleutelen aan de bouwcode van het leven
00:25:01 Terug naar de oorsprong van de computer
00:26:57 Waarom de eerste computers vastliepen
00:31:24 De race naar de transistor
00:39:17 De verrassende rol van de kristalradio
00:44:42 De onzichtbare muur in halfgeleiders: de Schottky-barrière
00:48:27 Wat energieniveaus met chips te maken hebben
00:57:57 Hoe de transistor de wereld veranderde

In deze aflevering praten Diederik Jekel en Krijn Soeteman over het schrijven van het boek van leven. DNA, met behulp van taalmodellen. Verder hebben ze het over het ontstaan van de computer en duiken nu diep in het ontstaan van de transistor, de halfgeleider.&nbsp;
Aflevering 58 en 59 nog niet geluisterd? Check die dan eerst:
58: <a href="https://scientias.nl/het-verhaal-van-de-computer-deel-1-en-zwaartekracht-meten-in-de-ruimte-scientias-podcast-58/">https://scientias.nl/het-verhaal-van-de-computer-deel-1-en-zwaartekracht-meten-in-de-ruimte-scientias-podcast-58/</a>&nbsp;
59: <a href="https://scientias.nl/kamerlingh-onnes-en-de-computer-deep-dive-deel-2-scientias-podcast-59/">https://scientias.nl/kamerlingh-onnes-en-de-computer-deep-dive-deel-2-scientias-podcast-59/</a>&nbsp;
Shownotes:
EvO 2, het &lsquo;taalmodel&rsquo; voor DNA <a href="https://scientias.nl/ai-kan-nu-de-genetische-code-van-al-het-leven-op-aarde-lezen-en-schrijven/">https://scientias.nl/ai-kan-nu-de-genetische-code-van-al-het-leven-op-aarde-lezen-en-schrijven/</a>&nbsp;
<a href="http://dx.doi.org/10.1038/s41586-026-10176-5">http://dx.doi.org/10.1038/s41586-026-10176-5</a>&nbsp;
Relais-computer:
<a href="https://youtu.be/_j544ELauus?si=MEdwTUn_s5vdbS29&amp;t=738">https://youtu.be/_j544ELauus?si=MEdwTUn_s5vdbS29&amp;t=738</a>&nbsp;
IBM 604 (1948)
<a href="https://www.youtube.com/watch?v=n58bu4CMSb8">https://www.youtube.com/watch?v=n58bu4CMSb8</a>&nbsp;
IBM 650 (1954)
<a href="https://www.youtube.com/watch?v=x7nq-rxYHXk">https://www.youtube.com/watch?v=x7nq-rxYHXk</a>
00:00:00 DNA, AI en de toekomst van wetenschap 00:02:25 Hoe AI leert lezen in ons DNA 00:04:19 Van het Human Genome Project naar junk-DNA 00:09:31 De verborgen laag boven op het DNA 00:13:31 Spreekt DNA echt een taal? 00:18:41 Wat evolutie wel en niet bewaart 00:22:18 Evo 2: sleutelen aan de bouwcode van het leven 00:25:01 Terug naar de oorsprong van de computer 00:26:57 Waarom de eerste computers vastliepen 00:31:24 De race naar de transistor 00:39:17 De verrassende rol van de kristalradio 00:44:42 De onzichtbare muur in halfgeleiders: de Schottky-barri&egrave;re 00:48:27 Wat energieniveaus met chips te maken hebben 00:57:57 Hoe de transistor de wereld veranderde

Antarctica en hoe maak je een computer deel 5 - Scientias Podcast 63

Scientias Podcast

In 1 playlist(s)

Scientias Podcast

Social links

Follow podcast

Recent clips