De bomen lijken tot in de hemel te groeien in Veldhoven, eind jaren '90. Het internet gaat de wereld compleet veranderen, dat is de overtuiging. Als blijkt dat tech-bedrijven en hun beleggers wel erg ver op de zaken vooruit zijn gaan lopen stort dat geloof in de toekomst volledig in. En voor het eerst moeten ook de ASML'ers aan een crisis geloven.

In deze vierde aflevering hoor je over de jaren vlak na de internetzeepbel. Jaren waarin het bestuur van ASML met de botte bijl door het bedrijf heen moet. En dat is nog niet eens hun grootste probleem. Want de oh zo belangrijke leveranciers van de chipmachinemaker blijken nog vele malen harder te worden geraakt door die beurscrash.

We vertellen je hoe de ASML'ers zich realiseerden dat ze een verantwoordelijkheid dragen voor iedereen om zich heen. En je komt er ook achter dat de Veldhovenaren al wel vaker botsten met die nabije omgeving. Want hun rebelse, tegendraadse gedrag werd niet overal gewaardeerd.

Over Ons ASML

De meest complexe machine ter wereld: ASML bouwde hem. De ingenieurs uit Veldhoven trotseerden er de wetten van de natuurkunde voor. Maar de ASML’ers hadden nooit gedacht dat juist díe machine hun grootste obstakel ooit zou opleveren.

In Ons ASML neemt tech- en beursjournalist Maxim van Mil je mee in het turbulente verleden en heden van de chipmachinemaker uit Veldhoven. Twee jaar lang kreeg hij een unieke kijk achter de schermen bij het belangrijkste bedrijf van Nederland, van Europa en misschien zelfs wel van de hele wereld.

Hij sprak medewerker 001 en de allereerste directeur, dook met de archivaris in dozen die geen buitenstaander eerder had gezien, kreeg privécollege over de meest complexe machine ter wereld, en vroeg geopolitieke analisten hoe Nederland zo klem kon komen te zitten tussen Amerika en China. Want dat is het obstakel waar ASML nu mee om moet leren gaan. Hoe stel je je op als de belangrijkste politici ter wereld opeens de zeggenschap over jouw machine opeisen?

Je hoort:

• Hoe ASML in 1984 begon als afdankertje van Philips, in een lekkende bouwkeet waar niemand vrijwillig kwam werken.
• Hoe een enkele videoband, onder de arm van een jonge ingenieur, de belangrijkste deal uit de bedrijfsgeschiedenis binnenhaalde en een beursgang mogelijk maakte.
• Hoe er twintig jaar en twaalf miljard euro nodig waren om de EUV-machine te laten werken. En hoe die machine van binnen precies werkt.
• Hoe ASML in 2020 een pion werd op het schaakbord van wereldmachten, en waarom China daardoor juist harder aan een eigen chipmachine werkt.
• En hoe het kabinet in het diepste geheim tweeëneenhalf miljard euro vrijmaakte om ASML in Nederland te houden.

Acht afleveringen over bedrijfsgeheimen, grensverleggende technologie en geopolitieke intrige. Over een club vrijbuiters uit Veldhoven die uitgroeide tot technologische supermacht, en die nu moet leren zich daarnaar te gedragen.

Over de makers

Maxim van Mil is tech- en beursjournalist bij BNR Nieuwsradio. Hij volgt de financiële markten en de techsector, en wordt het meest enthousiast als hij over ASML of oer-Hollandse bedrijven kan praten. Voor Ons ASML dook hij twee jaar lang in het bedrijf waar hij in zijn werk bijna dagelijks over bericht.

Daniël Mol is programmamaker bij BNR Nieuwsradio. Hij presenteert de Cryptocast, is samensteller van De Grote Tech Show en co-producer van De Technoloog. Voor Ons ASML deed hij samen met Maxim de redactie.

Eindredactie: Annick van der Leeuw en Wesley Schouwenaars

Eindmontage en mixage: Jeanne Heeremans

Muziek: Gijs Friesen

Speciale dank aan iedereen die meewerkte aan deze podcast. Jullie gaven ons een unieke inkijk in de wereld van ASML