Kunnen we de oceanen redden door vis te eten die nooit heeft gezwommen? Het Nederlandse bedrijf Monkeys uit de Sea presenteert een primeur met ‘s werelds eerste naakte visfilet, op basis van plantaardige ingrediënten.

Deze aflevering in het kort:
☑️ De eerste imitatie-visfilet zonder paneermeel.
☑️ De schokkende cijfers over overbevissing 
☑️ 2025 gaat de boeken in als een alarmerend warm recordjaar.

Onze oceanen zijn er beroerd aan toe. Met een overbevissing van maar liefst 70 tot 80 procent stevenen we af op een gigantisch tekort aan vis in 2050. Thijs Wullems van Monkeys by the Sea weigert lijdzaam toe te kijken en brengt een innovatie naar de studio. Hij presenteert hier namelijk de allereerste 'naakte' visfilet. Geen gepaneerde stick die smaakt naar karton, maar een product van mycoproteïnen met de echte 'flakiness' en zilte smaak van de zee, inclusief de broodnodige Omega 3-vetzuren uit algen.

🎧 Luister ook | De klimaatlessen van Frank Holleman zijn een hit op Instagram

Het bedrijf laat zien dat duurzaamheid niet saai hoeft te zijn, maar juist high-tech en smakelijk. Door gebruik te maken van reststromen van tarwe en maïs creëert Monkeys by the Sea een vezelstructuur die volgens hen zelfs de meest kritische chef-kok kan overtuigen. We bespreken waarom het zo lang heeft geduurd voordat de visvervanger zijn 'jasje' uit durfde te doen en wat de visserijlobby van deze ontwikkeling vindt. Is de consument klaar om de overstap te maken van de wilde vangst naar een filet die gebrouwen is in een lab? De tijd dringt, want de vis raakt simpelweg op.

🎧 Luister ook | Diederik Samsom: klimaatdoelen zijn nog steeds haalbaar

Ondertussen tikt de klimaatklok genadeloos door, zo benadrukt ons groene geweten Nikki Trip. De cijfers van de Europese klimaatdienst Copernicus liegen niet: de aarde warmt veel sneller op dan de modellen hadden voorspeld. We zitten inmiddels al ruim boven de kritieke grens van anderhalve graad. Een wrange paradox is dat de schonere scheepvaart, die minder luchtvervuiling uitstoot, ervoor zorgt dat de zon meer kracht heeft om de oceanen verder op te warmen. Het is een urgente oproep aan wereldleiders: stop de treuzelstand en kies voor actie voordat het ijs definitief gesmolten is.

Kunnen we de oceanen redden door vis te eten die nooit heeft gezwommen? Het Nederlandse bedrijf Monkeys uit de Sea presenteert een primeur met &lsquo;s werelds eerste naakte visfilet, op basis van plantaardige ingredi&euml;nten. Deze aflevering in het kort: ☑️ De eerste imitatie-visfilet zonder paneermeel. ☑️ De schokkende cijfers over overbevissing ☑️ 2025 gaat de boeken in als een alarmerend warm recordjaar. Onze oceanen zijn er beroerd aan toe. Met een overbevissing van maar liefst 70 tot 80 procent stevenen we af op een gigantisch tekort aan vis in 2050. Thijs Wullems van&nbsp;<a href="https://monkeysbythesea.com/nl/home-nl/">Monkeys by the Sea</a> weigert lijdzaam toe te kijken en brengt een innovatie naar de studio. Hij presenteert hier namelijk de allereerste 'naakte' visfilet. Geen gepaneerde stick die smaakt naar karton, maar een product van mycoprote&iuml;nen met de echte 'flakiness' en zilte smaak van de zee, inclusief de broodnodige Omega 3-vetzuren uit algen. 🎧&nbsp;<a href="https://open.spotify.com/episode/1XmpZq8ytB0H1pDK7VoMUs?si=3819911590d8480b">Luister ook | De klimaatlessen van Frank Holleman zijn een hit op Instagram</a> Het bedrijf laat zien dat duurzaamheid niet saai hoeft te zijn, maar juist high-tech en smakelijk. Door gebruik te maken van reststromen van tarwe en ma&iuml;s cre&euml;ert Monkeys by the Sea een vezelstructuur die volgens hen zelfs de meest kritische chef-kok kan overtuigen. We bespreken waarom het zo lang heeft geduurd voordat de visvervanger zijn 'jasje' uit durfde te doen en wat de visserijlobby van deze ontwikkeling vindt. Is de consument klaar om de overstap te maken van de wilde vangst naar een filet die gebrouwen is in een lab? De tijd dringt, want de vis raakt simpelweg op. 🎧&nbsp;<a href="https://open.spotify.com/episode/76UuuMIoNkUiJcwDNvachz?si=b1529af6c25e4bc1">Luister ook | Diederik Samsom: klimaatdoelen zijn nog steeds haalbaar</a> Ondertussen tikt de klimaatklok genadeloos door, zo benadrukt ons groene geweten Nikki Trip.&nbsp;<a href="https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/knmi-klimaatbericht-copernicus-climate-highlights-2025-opwarming-versnelling#:~:text=2025%20gaat%20de%20boeken%20in,2025%20dat%20gisteren%20is%20verschenen.">De cijfers van de Europese klimaatdienst Copernicus</a> liegen niet: de aarde warmt veel sneller op dan de modellen hadden voorspeld. We zitten inmiddels al ruim boven de kritieke grens van anderhalve graad. Een wrange paradox is dat de schonere scheepvaart, die minder luchtvervuiling uitstoot, ervoor zorgt dat de zon meer kracht heeft om de oceanen verder op te warmen. Het is een urgente oproep aan wereldleiders: stop de treuzelstand en kies voor actie voordat het ijs definitief gesmolten is.

BNR Duurzaam is dé groene weg naar 2030. Harm Edens onderzoekt elke week hoe we snel en effectief de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs kunnen halen.

Het doel

De aarde warmt in recordtempo op en op veel plekken staat de natuur onder grote druk. We staan voor de enorme uitdaging om onze economie en maatschappij snel te verduurzamen. Zo is in het Klimaatakkoord van Parijs afgesproken dat de temperatuurstijging onder de 1,5 graden moet blijven. Lukt dat niet, dan zijn de gevolgen enorm. Een stijgende zeespiegel, meer weersextremen en naar verwachting honderden miljoenen klimaatvluchtelingen, om maar eens wat voorbeelden te noemen. In BNR Duurzaam hoor je elke week wat er moet gebeuren om dit te voorkomen.

De onderwerpen

Kan de wereld al zonder fossiele subsidies? Hoe goed werken CO2-stofzuigers? Wordt kernfusie een bron van groene energie? En welke risico's kleven er aan mijnbouw op de bodem van de oceaan? Dit zijn typische vraagstukken die in BNR Duurzaam worden behandeld. De thema's gaan van klimaat tot natuur. Van groene innovaties tot nieuwe wetenschappelijke inzichten. En van circulair tot klimaatneutraal.

De gasten

In het radioprogramma is elke week één hoofdgast. Dat kan een wetenschapper zijn, de CEO van een bedrijf of de founder van een duurzame startup bijvoorbeeld. Vaak gaat het om toonaangevende mensen zoals Jan Rotmans, Jooyeta Kupta en Bénédicte Ficq. Daarnaast schuift er wekelijks een co-host aan, wat in dit programma 'het groene geweten' wordt genoemd. Dit gaat om Aniek Moonen, Nikki Trip, Muriel Arts, Kelly Ruigrok, Klaske Kruk en Yvette Watson.

De presentator 

BNR Duurzaam is onlosmakelijk verbonden met Harm Edens. Toen hij in 1999 op Spitsbergen was, zag hij daar het ijs voor z'n neus afbrokkelen. Die reis maakte veel indruk op hem. Sindsdien zet hij zich in voor een schoner milieu en maatregelen die de opwarming van de aarde tegengaan. Dat doet hij onder meer als ambassadeur voor het Wereld Natuur Fonds én als presentator van BNR Duurzaam dus. Verder is Edens nog tv-presentator en een veelgevraagd dagvoorzitter.

De formule

Het format bestaat uit een aantal vaste onderdelen. Zo begint elke aflevering met een persoonlijke noot van Harm Edens. Hij vertelt wat hem de afgelopen week is opgevallen. Dat kan een klein, duurzaam bericht zijn, maar ook een groot thema waarover al veel is gezegd en geschreven. Dit deel is opiniërend, Edens steekt hierbij zijn mening niet onder stoelen of banken.

Vervolgens nemen hij en zijn co-host twee duurzame nieuwtjes door. De onderwerpen zijn heel divers, maar hebben wel een duurzame component. Dan komt het moment waarop Edens het belangrijkste thema van de uitzending aankondigt en de gast voorstelt. Die interviewt hij, samen met zijn co-host. Helemaal aan het einde van elke aflevering is er een zogeheten uitsmijter. Een actueel thema, waarvoor hij nog even de aandacht vraagt.

BNR Duurzaam is dé groene weg naar 2030. Harm Edens onderzoekt elke week hoe we snel en effectief de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs kunnen halen.
Het doel
De aarde warmt in recordtempo op en op veel plekken staat de natuur onder grote druk. We staan voor de enorme uitdaging om onze economie en maatschappij snel te verduurzamen. Zo is in <a href="https://www.emissieautoriteit.nl/onderwerpen/klimaatakkoord-van-parijs">het Klimaatakkoord van Parijs</a> afgesproken dat de temperatuurstijging onder de 1,5 graden moet blijven. Lukt dat niet, dan zijn de gevolgen enorm. Een stijgende zeespiegel, <a href="https://www.helpdeskwater.nl/actueel/@285142/nieuwe-knmi-klimaatscenario/">meer weersextremen</a> en naar verwachting honderden miljoenen klimaatvluchtelingen, om maar eens wat voorbeelden te noemen. In BNR Duurzaam hoor je elke week wat er moet gebeuren om dit te voorkomen.
De onderwerpen
Kan de wereld al zonder <a href="https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/duurzame-energie/toekomst-fossiele-brandstoffen/fossiele-subsidies">fossiele subsidies</a>? Hoe goed werken <a href="https://carbyon.com/">CO2-stofzuigers</a>? Wordt <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Kernfusie">kernfusie</a> een bron van groene energie? En welke risico's kleven er aan <a href="https://www.greenpeace.org/nl/oceanen/59483/wat-is-diepzeemijnbouw/">mijnbouw op de bodem van de oceaan?</a> Dit zijn typische vraagstukken die in BNR Duurzaam worden behandeld. De thema's gaan van klimaat tot natuur. Van groene innovaties tot nieuwe wetenschappelijke inzichten. En van circulair tot klimaatneutraal.
De gasten
In het radioprogramma is elke week één hoofdgast. Dat kan een wetenschapper zijn, de CEO van een bedrijf of de founder van een duurzame startup bijvoorbeeld. Vaak gaat het om toonaangevende mensen zoals <a href="https://janrotmans.nl/">Jan Rotmans</a>, <a href="https://www.uva.nl/en/profile/g/u/j.gupta/j.gupta.html">Jooyeta Kupta</a> en <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/B%C3%A9n%C3%A9dicte_Ficq">Bénédicte Ficq</a>. Daarnaast schuift er wekelijks een co-host aan, wat in dit programma 'het groene geweten' wordt genoemd. Dit gaat om <a href="https://www.linkedin.com/in/aniek-moonen/?originalSubdomain=nl">Aniek Moonen</a>, <a href="https://www.linkedin.com/in/nikki-trip/?originalSubdomain=nl">Nikki Trip</a>, <a href="https://impacting.today/en/">Muriel Arts</a>, <a href="https://gses-system.com/">Kelly Ruigrok</a>, <a href="https://circularities.com/">Klaske Kruk</a> en <a href="https://the2bcollective.com/en/">Yvette Watson</a>.
De presentator 
BNR Duurzaam is onlosmakelijk verbonden met <a href="https://www.harmedens.nl/">Harm Edens</a>. Toen hij in 1999 op Spitsbergen was, zag hij daar het ijs voor z'n neus afbrokkelen. Die reis maakte veel indruk op hem. Sindsdien zet hij zich in voor een schoner milieu en maatregelen die de opwarming van de aarde tegengaan. Dat doet hij onder meer als ambassadeur voor het <a href="https://www.wwf.nl/">Wereld Natuur Fonds</a> én als presentator van BNR Duurzaam dus. Verder is Edens nog tv-presentator en een veelgevraagd dagvoorzitter.
De formule
Het format bestaat uit een aantal vaste onderdelen. Zo begint elke aflevering met een persoonlijke noot van Harm Edens. Hij vertelt wat hem de afgelopen week is opgevallen. Dat kan een klein, duurzaam bericht zijn, maar ook een groot thema waarover al veel is gezegd en geschreven. Dit deel is opiniërend, Edens steekt hierbij zijn mening niet onder stoelen of banken.
Vervolgens nemen hij en zijn co-host twee duurzame nieuwtjes door. De onderwerpen zijn heel divers, maar hebben wel een duurzame component. Dan komt het moment waarop Edens het belangrijkste thema van de uitzending aankondigt en de gast voorstelt. Die interviewt hij, samen met zijn co-host. Helemaal aan het einde van elke aflevering is er een zogeheten uitsmijter. Een actueel thema, waarvoor hij nog even de aandacht vraagt.

Duurzaam | BNR

BNR Duurzaam is dé groene weg naar 2030. Harm Edens onderzoekt elke week hoe we snel en effectief de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs kunnen halen.
Het doel
De aarde warmt in recordtempo op en op veel plekken staat de natuur onder grote druk. We staan voor de enorme uitdaging om onze economie en maatschappij snel te verduurzamen. Zo is in <a href="https://www.emissieautoriteit.nl/onderwerpen/klimaatakkoord-van-parijs">het Klimaatakkoord van Parijs</a> afgesproken dat de temperatuurstijging onder de 1,5 graden moet blijven. Lukt dat niet, dan zijn de gevolgen enorm. Een stijgende zeespiegel, <a href="https://www.helpdeskwater.nl/actueel/@285142/nieuwe-knmi-klimaatscenario/">meer weersextremen</a> en naar verwachting honderden miljoenen klimaatvluchtelingen, om maar eens wat voorbeelden te noemen. In BNR Duurzaam hoor je elke week wat er moet gebeuren om dit te voorkomen.
De onderwerpen
Kan de wereld al zonder <a href="https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/duurzame-energie/toekomst-fossiele-brandstoffen/fossiele-subsidies">fossiele subsidies</a>? Hoe goed werken <a href="https://carbyon.com/">CO2-stofzuigers</a>? Wordt <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Kernfusie">kernfusie</a> een bron van groene energie? En welke risico's kleven er aan <a href="https://www.greenpeace.org/nl/oceanen/59483/wat-is-diepzeemijnbouw/">mijnbouw op de bodem van de oceaan?</a> Dit zijn typische vraagstukken die in BNR Duurzaam worden behandeld. De thema's gaan van klimaat tot natuur. Van groene innovaties tot nieuwe wetenschappelijke inzichten. En van circulair tot klimaatneutraal.
De gasten
In het radioprogramma is elke week één hoofdgast. Dat kan een wetenschapper zijn, de CEO van een bedrijf of de founder van een duurzame startup bijvoorbeeld. Vaak gaat het om toonaangevende mensen zoals <a href="https://janrotmans.nl/">Jan Rotmans</a>, <a href="https://www.uva.nl/en/profile/g/u/j.gupta/j.gupta.html">Jooyeta Kupta</a> en <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/B%C3%A9n%C3%A9dicte_Ficq">Bénédicte Ficq</a>. Daarnaast schuift er wekelijks een co-host aan, wat in dit programma 'het groene geweten' wordt genoemd. Dit gaat om <a href="https://www.linkedin.com/in/aniek-moonen/?originalSubdomain=nl">Aniek Moonen</a>, <a href="https://www.linkedin.com/in/nikki-trip/?originalSubdomain=nl">Nikki Trip</a>, <a href="https://impacting.today/en/">Muriel Arts</a>, <a href="https://gses-system.com/">Kelly Ruigrok</a>, <a href="https://circularities.com/">Klaske Kruk</a> en <a href="https://the2bcollective.com/en/">Yvette Watson</a>.
De presentator 
BNR Duurzaam is onlosmakelijk verbonden met <a href="https://www.harmedens.nl/">Harm Edens</a>. Toen hij in 1999 op Spitsbergen was, zag hij daar het ijs voor z'n neus afbrokkelen. Die reis maakte veel indruk op hem. Sindsdien zet hij zich in voor een schoner milieu en maatregelen die de opwarming van de aarde tegengaan. Dat doet hij onder meer als ambassadeur voor het <a href="https://www.wwf.nl/">Wereld Natuur Fonds</a> én als presentator van BNR Duurzaam dus. Verder is Edens nog tv-presentator en een veelgevraagd dagvoorzitter.
De formule
Het format bestaat uit een aantal vaste onderdelen. Zo begint elke aflevering met een persoonlijke noot van Harm Edens. Hij vertelt wat hem de afgelopen week is opgevallen. Dat kan een klein, duurzaam bericht zijn, maar ook een groot thema waarover al veel is gezegd en geschreven. Dit deel is opiniërend, Edens steekt hierbij zijn mening niet onder stoelen of banken.
Vervolgens nemen hij en zijn co-host twee duurzame nieuwtjes door. De onderwerpen zijn heel divers, maar hebben wel een duurzame component. Dan komt het moment waarop Edens het belangrijkste thema van de uitzending aankondigt en de gast voorstelt. Die interviewt hij, samen met zijn co-host. Helemaal aan het einde van elke aflevering is er een zogeheten uitsmijter. Een actueel thema, waarvoor hij nog even de aandacht vraagt.