Speciaal voor de leden van Boekestijn & De Wijk: B&W College. Hugo volgt een les van Arend Jan Boekestijn in wat de 19e eeuw ons kan leren voor de 21e.

Arend Jan Boekestijn zet de 19e eeuw neer als relatief vreedzame eeuw in Europa, dankzij een pentarchie van grootmachten en een Concert van Europa dat oorlog systematisch dempt. Hij legt uit hoe conservatieve staatsmannen als Metternich en Bismarck met flexibele allianties, beperkte oorlogvoering en een gezamenlijke agenda revoluties en escalatie binnen de perken houden.

Boekestijn spiegelt deze 19e-eeuwse orde aan de 21e eeuw, waar opnieuw vijf machten op het toneel staan: Verenigde Staten, Europese Unie, China, India en Rusland. Kernwapens en economische verwevenheid creëren een zekere rem, maar de kwaliteit van leiderschap en uiteenlopende normen en waarden trekken het systeem juist uit elkaar. De oorlog in Oekraïne, de harde aanpak van Israël en oplopend nationalisme rond Taiwan en in Japan schetsen een wereld waarin totale oorlog en zero-sum-denken terugkeren, terwijl West-Europa met zijn rules-based order steeds meer alleen komt te staan.

De historisch getinte analyse eindigt somber: waar de 19e eeuw nog gedragen wordt door een gedeelde conservatieve agenda, domineren nu divergentie, ressentiment en machtspolitiek tussen oude en nieuwe hegemoon. De mogelijke pentarchie van de 21e eeuw biedt structureel potentieel voor stabiliteit, maar de overgang van Amerikaanse naar Chinese dominantie wekt dezelfde spanningen als eerdere machtstransities sinds 1500. De vraag is niet of de geschiedenis zich herhaalt, maar in welke gedaante ze terugkomt.