Schaken is bedacht in India, maar maakte vanaf de zesde eeuw furore in Perzië. ‘Schaak,’ de gevaarlijkste bedreiging van de koning, komt van het Perzische woord ‘sjah.’ Een metafoor voor de strijd tussen Amerika en Iran. Trump staat schaak. Nog niet ‘schaak mat,’ wat in het Perzisch ‘de koning is dood’ betekent. Maar het scheelt niet veel.

Na bijna vier maanden is hij er niet in geslaagd het Iraanse leiderschap uit te schakelen, dat zich bovendien niet laat dwingen om het nucleaire programma op te geven, of om te stoppen met steun aan Hezbollah, Hamas en de Houthi’s. En, strategisch en economisch het belangrijkste: Iran blijft, ondanks stoere taal van Trump en de opnieuw opgelaaide oorlog, heer en meester in de Straat van Hormuz.

Maar ook Iran heeft niet wat het wil: Amerika is niet van plan zijn vlooteenheden en gevechtsvliegtuigen uit de regio weg te halen, handhaaft de sancties en verhindert de export van Iraanse olie. De economie is dramatisch slecht, maar na 47 jaar aan de macht en gewend aan boycots geven het leiderschap en het eliteleger, de Revolutionaire Gardes, geen krimp. De Amerikaanse bondgenoten in het Golfgebied betalen de prijs, want zij zijn het doelwit van Iraanse represailles, wat ook laat zien dat de voorraad raketten en drones nog lang niet op is.

Om uit zijn benarde situatie te komen zou Trump twee stappen terug moeten nemen: het sturen van, zoals persbureau AP het noemt, een veel grotere armada aan oorlogsschepen en tienduizenden soldaten voor een grondleger in Iran. Politiek suïcidaal, want een fikse meerderheid van de Amerikanen wil een einde aan de oorlog, en rekent op beheersing van de benzineprijs door grotere eigen voorraden aan te spreken. De Golfstaten proberen trouwens de levering via alternatieve middelen, zoals pijpleidingen en andere vaarroutes, op te voeren, maar om transport via Hormuz te evenaren zijn honderden miljarden nodig. 

Het inzetten van grondtroepen is uitgesloten. Maar ook het sturen van meer oorlogsschepen is een probleem, want zelfs het overmachtige Amerika moet rekening houden met onderhoud aan schepen en vliegtuigen, het roteren van bemanningen en financiering. Daartegen zal het Congres zich verzetten, zeker zo vlak voor de tussentijdse verkiezingen. Rest voor Trump alleen de diplomatieke weg, maar het is onderhandelen met de rug tegen de muur. Bijna zo erg als ‘schaakmat.’

Schaken is bedacht in India, maar maakte vanaf de zesde eeuw furore in Perzi&euml;. &lsquo;Schaak,&rsquo; de gevaarlijkste bedreiging van de koning, komt van het Perzische woord &lsquo;sjah.&rsquo; Een metafoor voor de strijd tussen Amerika en Iran. Trump staat schaak. Nog niet &lsquo;schaak mat,&rsquo; wat in het Perzisch &lsquo;de koning is dood&rsquo; betekent. Maar het scheelt niet veel.
Na bijna vier maanden is hij er niet in geslaagd het Iraanse leiderschap uit te schakelen, dat zich bovendien niet laat dwingen om het nucleaire programma op te geven, of om te stoppen met steun aan Hezbollah, Hamas en de Houthi&rsquo;s. En, strategisch en economisch het belangrijkste: Iran blijft, ondanks stoere taal van Trump en de opnieuw opgelaaide oorlog, heer en meester in de Straat van Hormuz.
Maar ook Iran heeft niet wat het wil: Amerika is niet van plan zijn vlooteenheden en gevechtsvliegtuigen uit de regio weg te halen, handhaaft de sancties en verhindert de export van Iraanse olie. De economie is dramatisch slecht, maar na 47 jaar aan de macht en gewend aan boycots geven het leiderschap en het eliteleger, de Revolutionaire Gardes, geen krimp. De Amerikaanse bondgenoten in het Golfgebied betalen de prijs, want zij zijn het doelwit van Iraanse represailles, wat ook laat zien dat de voorraad raketten en drones nog lang niet op is.
Om uit zijn <a href="https://apnews.com/article/iran-war-trump-strait-hormuz-f8d20baa977b2162ba235a1bbfd4246f">benarde situatie</a> te komen zou Trump twee stappen terug moeten nemen:&nbsp;het sturen van, zoals persbureau AP het noemt, een veel grotere armada aan oorlogsschepen en tienduizenden soldaten voor een grondleger in Iran. Politiek su&iuml;cidaal, want een fikse meerderheid van de Amerikanen wil een einde aan de oorlog, en rekent op beheersing van de benzineprijs door grotere eigen voorraden aan te spreken. De Golfstaten proberen trouwens de <a href="https://theconversation.com/what-alternatives-do-gulf-states-have-to-the-strait-of-hormuz-281805">levering via alternatieve middelen</a>, zoals pijpleidingen en andere vaarroutes, op te voeren, maar om transport via Hormuz te evenaren zijn honderden miljarden nodig.&nbsp;
Het inzetten van grondtroepen is uitgesloten. Maar ook het sturen van meer oorlogsschepen is een probleem, want zelfs het overmachtige Amerika moet rekening houden met onderhoud aan schepen en vliegtuigen, het roteren van bemanningen en financiering. Daartegen zal het Congres zich verzetten, zeker zo vlak voor de tussentijdse verkiezingen. Rest voor Trump alleen de diplomatieke weg, maar het is onderhandelen met de rug tegen de muur. Bijna zo erg als &lsquo;schaakmat.&rsquo;

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

De Wereld | BNR

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.