Vandaag loopt de deadline af voor het onderhoud van Nord Stream 1. Ondertussen verlicht de EU voor het eerst sancties tegen Rusland.

Vandaag loopt de deadline af voor het onderhoud van Nord Stream 1. Ondertussen verlicht de EU voor het eerst sancties tegen Rusland.

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

De Wereld | BNR

Europaverslaggever Geert Jan Hahn neemt je mee op reis door Europa. Van de Brusselse bubbel tot aan de oorlog in Oekraïne. Met elke werkdag een verrassend verslag. Volg Geert Jan en blijf scherp

Bij afwezigheid van Geert Jan Hahn neemt Europaverslaggever Michal van der Toorn je mee op reis door Europa.

Europaverslaggever Geert Jan Hahn neemt je mee op reis door Europa. Van de Brusselse bubbel tot aan de oorlog in Oekraïne. Met elke werkdag een verrassend verslag. Volg Geert Jan en blijf scherp
Bij afwezigheid van Geert Jan Hahn neemt Europaverslaggever Michal van der Toorn je mee op reis door Europa.

Hahn in Europa | BNR

De Wereld

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

De Wereld | Plus

BNR De Wereld

Oekraïne ochtend update 21/07/2022

Schaken is bedacht in India, maar maakte vanaf de zesde eeuw furore in Perzië. ‘Schaak,’ de gevaarlijkste bedreiging van de koning, komt van het Perzische woord ‘sjah.’ Een metafoor voor de strijd tussen Amerika en Iran. Trump staat schaak. Nog niet ‘schaak mat,’ wat in het Perzisch ‘de koning is dood’ betekent. Maar het scheelt niet veel.

Na bijna vier maanden is hij er niet in geslaagd het Iraanse leiderschap uit te schakelen, dat zich bovendien niet laat dwingen om het nucleaire programma op te geven, of om te stoppen met steun aan Hezbollah, Hamas en de Houthi’s. En, strategisch en economisch het belangrijkste: Iran blijft, ondanks stoere taal van Trump en de opnieuw opgelaaide oorlog, heer en meester in de Straat van Hormuz.

Maar ook Iran heeft niet wat het wil: Amerika is niet van plan zijn vlooteenheden en gevechtsvliegtuigen uit de regio weg te halen, handhaaft de sancties en verhindert de export van Iraanse olie. De economie is dramatisch slecht, maar na 47 jaar aan de macht en gewend aan boycots geven het leiderschap en het eliteleger, de Revolutionaire Gardes, geen krimp. De Amerikaanse bondgenoten in het Golfgebied betalen de prijs, want zij zijn het doelwit van Iraanse represailles, wat ook laat zien dat de voorraad raketten en drones nog lang niet op is.

Om uit zijn benarde situatie te komen zou Trump twee stappen terug moeten nemen: het sturen van, zoals persbureau AP het noemt, een veel grotere armada aan oorlogsschepen en tienduizenden soldaten voor een grondleger in Iran. Politiek suïcidaal, want een fikse meerderheid van de Amerikanen wil een einde aan de oorlog, en rekent op beheersing van de benzineprijs door grotere eigen voorraden aan te spreken. De Golfstaten proberen trouwens de levering via alternatieve middelen, zoals pijpleidingen en andere vaarroutes, op te voeren, maar om transport via Hormuz te evenaren zijn honderden miljarden nodig. 

Het inzetten van grondtroepen is uitgesloten. Maar ook het sturen van meer oorlogsschepen is een probleem, want zelfs het overmachtige Amerika moet rekening houden met onderhoud aan schepen en vliegtuigen, het roteren van bemanningen en financiering. Daartegen zal het Congres zich verzetten, zeker zo vlak voor de tussentijdse verkiezingen. Rest voor Trump alleen de diplomatieke weg, maar het is onderhandelen met de rug tegen de muur. Bijna zo erg als ‘schaakmat.’

Schaken is bedacht in India, maar maakte vanaf de zesde eeuw furore in Perzi&euml;. &lsquo;Schaak,&rsquo; de gevaarlijkste bedreiging van de koning, komt van het Perzische woord &lsquo;sjah.&rsquo; Een metafoor voor de strijd tussen Amerika en Iran. Trump staat schaak. Nog niet &lsquo;schaak mat,&rsquo; wat in het Perzisch &lsquo;de koning is dood&rsquo; betekent. Maar het scheelt niet veel.
Na bijna vier maanden is hij er niet in geslaagd het Iraanse leiderschap uit te schakelen, dat zich bovendien niet laat dwingen om het nucleaire programma op te geven, of om te stoppen met steun aan Hezbollah, Hamas en de Houthi&rsquo;s. En, strategisch en economisch het belangrijkste: Iran blijft, ondanks stoere taal van Trump en de opnieuw opgelaaide oorlog, heer en meester in de Straat van Hormuz.
Maar ook Iran heeft niet wat het wil: Amerika is niet van plan zijn vlooteenheden en gevechtsvliegtuigen uit de regio weg te halen, handhaaft de sancties en verhindert de export van Iraanse olie. De economie is dramatisch slecht, maar na 47 jaar aan de macht en gewend aan boycots geven het leiderschap en het eliteleger, de Revolutionaire Gardes, geen krimp. De Amerikaanse bondgenoten in het Golfgebied betalen de prijs, want zij zijn het doelwit van Iraanse represailles, wat ook laat zien dat de voorraad raketten en drones nog lang niet op is.
Om uit zijn <a href="https://apnews.com/article/iran-war-trump-strait-hormuz-f8d20baa977b2162ba235a1bbfd4246f">benarde situatie</a> te komen zou Trump twee stappen terug moeten nemen:&nbsp;het sturen van, zoals persbureau AP het noemt, een veel grotere armada aan oorlogsschepen en tienduizenden soldaten voor een grondleger in Iran. Politiek su&iuml;cidaal, want een fikse meerderheid van de Amerikanen wil een einde aan de oorlog, en rekent op beheersing van de benzineprijs door grotere eigen voorraden aan te spreken. De Golfstaten proberen trouwens de <a href="https://theconversation.com/what-alternatives-do-gulf-states-have-to-the-strait-of-hormuz-281805">levering via alternatieve middelen</a>, zoals pijpleidingen en andere vaarroutes, op te voeren, maar om transport via Hormuz te evenaren zijn honderden miljarden nodig.&nbsp;
Het inzetten van grondtroepen is uitgesloten. Maar ook het sturen van meer oorlogsschepen is een probleem, want zelfs het overmachtige Amerika moet rekening houden met onderhoud aan schepen en vliegtuigen, het roteren van bemanningen en financiering. Daartegen zal het Congres zich verzetten, zeker zo vlak voor de tussentijdse verkiezingen. Rest voor Trump alleen de diplomatieke weg, maar het is onderhandelen met de rug tegen de muur. Bijna zo erg als &lsquo;schaakmat.&rsquo;

Trump staat schaak

Donald Trump blonk op de Navo-top uit door Europese lidstaten te beledigen, al klonk hij aan het einde van de dag weer een stuk vrolijker. Wel is het zorgwekkend dat Trump opnieuw Groenland heeft aangekaart. Dat vindt Jaap de Hoop Scheffer, voormalig secretaris-generaal van de Navo en oud-minister van Buitenlandse Zaken. Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn.

Luister ook |'Scepsis over Nederlandse boots on the ground in Oekraïne'

'Als dit onderwerp niet goed gemanaged wordt, dan is dit met afstand de meest serieuze bedreiging voor de NAVO', zegt De Hoop Scheffer, die overigens wel vertrouwen heeft in het handelen van Mark Rutte als NAVO-chef. Rutte is volgens hem een noodzakelijke buffer tussen een wispelturige Amerikaanse president en bezorgde Europese bondgenoten, gedwongen om 'op heel veel eieren tegelijk' te lopen.

Het was een top van twee gezichten. Trump begon de dag boos, maar eindigde blij. Toch is duidelijk dat Trump meer afstand neemt van Europa. Ten onrechte, vindt De Hoop Scheffer. 'De Navo is een groot Amerikaans belang, niet een mecenas voor Europa.'

Lees ook |Trump belooft Oekraïne licentie om zelf Patriot-raketten te bouwen

Zelensky heeft nu wel kaarten

De grote winnaar van de top is misschien wel de Oekraïense president Zelensky. Die kreeg het voor elkaar om meer steun los te peuteren, waaronder licenties voor de bouw van luchtafweer in de vorm van de Amerikaanse patriots. Ook kreeg hij een prominente rol in de Navo-Oekraïne-raad en zeventig miljard aan extra steun, vooral van Europa en Canada, schetst Europa-verslaggever Geert Jan Hahn.

De Hoop Scheffer ziet dat ook. 'Ik denk dat Zelensky een redelijke hand heeft', verwijzend naar de opmerking van president Trump van vorig jaar tijdens het uit de hand gelopen bezoek aan de Oval Office van Zelensky.

Over de makers

Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.

Redactie

Michaël Roele, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

Donald Trump blonk op de Navo-top uit door Europese lidstaten te beledigen, al klonk hij aan het einde van de dag weer een stuk vrolijker. Wel is het zorgwekkend dat Trump opnieuw Groenland heeft aangekaart. Dat vindt Jaap de Hoop Scheffer, voormalig secretaris-generaal van de Navo en oud-minister van Buitenlandse Zaken. Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn.
Luister ook | <a href="https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10605038/scepsis-over-nederlandse-boots-on-the-ground-in-oekraine">'Scepsis over Nederlandse boots on the ground in Oekra&iuml;ne'</a>
'Als dit onderwerp niet goed gemanaged wordt, dan is dit met afstand de meest serieuze bedreiging voor de NAVO', zegt De Hoop Scheffer, die overigens wel vertrouwen heeft in het handelen van Mark Rutte als NAVO-chef. Rutte is volgens hem een noodzakelijke buffer tussen een wispelturige Amerikaanse president en bezorgde Europese bondgenoten, gedwongen om 'op heel veel eieren tegelijk' te lopen.
Het was een top van twee gezichten. Trump begon de dag boos, maar eindigde blij. Toch is duidelijk dat Trump meer afstand neemt van Europa. Ten onrechte, vindt De Hoop Scheffer. 'De Navo is een groot Amerikaans belang, niet een mecenas voor Europa.'
Lees ook | <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10605775/trump-belooft-oekraine-licentie-om-zelf-patriot-raketten-te-bouwen">Trump belooft Oekra&iuml;ne licentie om zelf Patriot-raketten te bouwen</a>
Zelensky heeft nu wel kaarten
De grote winnaar van de top is misschien wel de Oekra&iuml;ense president Zelensky. Die kreeg het voor elkaar om meer steun los te peuteren, waaronder licenties voor de bouw van luchtafweer in de vorm van de Amerikaanse patriots. Ook kreeg hij een prominente rol in de Navo-Oekra&iuml;ne-raad en zeventig miljard aan extra steun, vooral van Europa en Canada, schetst Europa-verslaggever Geert Jan Hahn.
De Hoop Scheffer ziet dat ook. 'Ik denk dat Zelensky een redelijke hand heeft', verwijzend naar de opmerking van president Trump van vorig jaar tijdens het uit de hand gelopen bezoek aan de Oval Office van Zelensky.
<hr>
Over de makers
Bernard Hammelburg&nbsp;is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York.
Redactie
<a href="https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl" data-auth="NotApplicable">Micha&euml;l Roele</a>, buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio.

'Groenland-kwestie is de meest serieuze bedreiging voor de Navo' 

Angst is een slechte raadgever, en het is een raadsel waarom het juist angst is die de Navo-top in Ankara zo in zijn macht heeft. Angst voor de grilligheid en de toorn van Donald Trump, voor zijn woede-uitvallen, voor zijn minachting voor Europa, voor zijn dreigementen. En angst dat vleierij, complimenten en nederigheid volkomen langs hem afglijden. Wie durft een rode kaart te trekken? 

Het belangrijkste thema van de top is, net als vorig jaar in Den Haag, geld. Navo-baas Mark Rutte dirigeert een orkest van lidstaten die laten zien hoe braaf ze wel niet zijn, hoe groot hun investering in defensie is, hoe ze de vorig jaar afgesproken 5 procent echt willen halen. Trump reageert met zichtbare onverschilligheid.

Waarom snoeven over meer defensie als we dat vorig jaar al hebben afgesproken, is zijn boodschap. Niemand die tegen Trump zegt: je zit zelf op 3,2 procent  – dat is minder dan Polen. Natuurlijk, Amerika heeft de grootste economie, dus in absoluut geld is het meer dan alle andere lidstaten samen, maar toch. 

En waarom zegt niemand: de president van een land met amper sociale voorzieningen heeft makkelijk praten. Een land waar 40 miljoen burgers op of onder de armoegrens leven, waar 28 miljoen mensen geen zorgverzekering  hebben omdat die onbetaalbaar is, waar grote delen geen openbaar vervoer hebben, waar het wegennet eruitziet als de derde wereld, waar een jaar studie gemiddeld een halve ton kost, waar nauwelijks milieuregels zijn. Dan is het geen kunst om een hoop aan defensie uit te geven. 

Een ander thema is Trumps eis dat bondgenoten loyaal zijn. Erg verwarrend, want loyaliteit is het fundament van Artikel 5 van het Navo-handvest. Hij bedoelt loyaliteit aan hem. Het beste antwoord daarop is: wij eisen ook jouw loyaliteit aan ons. Dat zegt niemand. Het blijft bij teksten zoals ‘loyaliteit binnen het bondgenootschap is vanzelfsprekend’ – niet wat hij wil horen. 

Terecht wordt alom de vergelijking getrokken met een mislukt huwelijk. Trump overwoog aanvankelijk niet eens naar de top te komen, en hij doet het eigenlijk alleen omdat zijn vriend Erdogan de gastheer is. De verhouding tussen de VS en de rest van de Navo is op zijn best een latrelatie.

Angst is een slechte raadgever, en het is een raadsel waarom het juist angst is die de Navo-top in Ankara zo in zijn macht heeft. Angst voor de grilligheid en de toorn van Donald Trump, voor zijn woede-uitvallen, voor zijn minachting voor Europa, voor zijn dreigementen. En angst dat vleierij, complimenten en nederigheid volkomen langs hem afglijden. Wie durft een rode kaart te trekken?&nbsp;
Het belangrijkste thema van de top is, net als vorig jaar in Den Haag, geld. Navo-baas Mark Rutte dirigeert een orkest van lidstaten die laten zien hoe braaf ze wel niet zijn, hoe groot hun investering in defensie is, hoe ze de vorig jaar&nbsp;<a href="https://www.pbs.org/newshour/world/nato-chief-faces-challenge-at-summit-as-trump-demands-loyalty-and-not-just-burden-sharing">afgesproken 5 procent</a>&nbsp;echt willen halen. Trump reageert met zichtbare onverschilligheid.
Waarom snoeven over meer defensie als we dat vorig jaar al hebben afgesproken, is zijn boodschap. Niemand die tegen Trump zegt: je zit zelf op&nbsp;<a href="https://fullfact.org/world/us-nato-contributions/">3,2 procent</a>&nbsp;&nbsp;&ndash; dat is minder dan Polen. Natuurlijk, Amerika heeft de grootste economie, dus in absoluut geld is het meer dan alle andere lidstaten samen, maar toch.&nbsp;
En waarom zegt niemand: de president van een land met amper sociale voorzieningen heeft makkelijk praten. Een land waar 40 miljoen burgers op of onder de armoegrens leven, waar&nbsp;<a href="https://www.fiercehealthcare.com/payers/cdc-uninsured-rate-stayed-flat-2025-83">28 miljoen mensen geen zorgverzekering</a>&nbsp;&nbsp;hebben omdat die onbetaalbaar is, waar grote delen geen openbaar vervoer hebben, waar het wegennet eruitziet als de derde wereld, waar een jaar studie gemiddeld een halve ton kost, waar nauwelijks milieuregels zijn. Dan is het geen kunst om een hoop aan defensie uit te geven.&nbsp;
Een ander thema is Trumps eis dat bondgenoten loyaal zijn. Erg verwarrend, want&nbsp;<a href="https://apnews.com/article/nato-summit-turkey-trump-spending-forces-iran-1be2097870a203c28469246077da4fd1">loyaliteit</a>&nbsp;is het fundament van Artikel 5 van het Navo-handvest. Hij bedoelt loyaliteit aan hem. Het beste antwoord daarop is: wij eisen ook jouw loyaliteit aan ons. Dat zegt niemand. Het blijft bij teksten zoals &lsquo;loyaliteit binnen het bondgenootschap is vanzelfsprekend&rsquo; &ndash; niet wat hij wil horen.&nbsp;
Terecht wordt alom de vergelijking getrokken met een mislukt huwelijk. Trump overwoog aanvankelijk niet eens naar de top te komen, en hij doet het eigenlijk alleen omdat zijn vriend Erdogan de gastheer is. De verhouding tussen de VS en de rest van de Navo is op zijn best een latrelatie.

Oekraïne ochtend update 21/07/2022

In 2 playlist(s)

BNR De Wereld

Social links

Follow podcast

Recent clips