Op 24 april 1980 lanceerde president Jimmy Carter ‘Operatie Adelaarsklauw,’ een militaire bliksemactie om 52 Amerikaanse diplomaten te bevrijden uit de ambassade in Teheran, waar ze sinds 4 november werden gegijzeld. Drie van de acht gevechtshelikopters gaven in de Iraanse woestijn de geest, waarop de missie werd afgeblazen. Tijdens de evacuatie botste een helikopter op een transportvliegtuig. Acht soldaten kwamen om het leven. Het kostte Carter zijn presidentschap. Verslagen door Iran en zijn militaire misrekening.

Zes jaar later ging opvolger Ronald Reagan ook bijna kopje onder toen bleek dat hij illegaal wapens had verkocht aan Iran. In 2015 werkte Barack Obama zich in de nesten door een omstreden nucleaire deal met Iran en nu dreigt Donald Trump onderuit te gaan door een oorlog met Iran, die hij na een halfjaar maar niet kan winnen. Iran is een koppige tegenstander die geen enkele Amerikaanse president op de knieën weet te krijgen.

Trump gooit het nu over een andere boeg: nieuwe, harde sancties, aangekondigd door minister van Financiën Scott Bessent. De taal is vaag, maar de aangevallen sectoren zijn digitale systemen, technologie, goud, luchtvaart en scheepvaart. Hoe en wat moet nog blijken, maar de truc is dat Bessent een bekend Amerikaans mechanisme toepast: de sancties zijn extraterritoriaal. Dat wil zeggen dat elk land dat een handelsrelatie met Iran onderhoudt ook wordt getroffen.

Dat is vooral lastig voor Aziatische landen als China en India, die een groot deel van de Iraanse olie afnemen. Maar ook voor de Europese Unie, die voor 4 miljard euro handeldrijft met Iran. En wellicht voor Nederland, dat voor een half miljard aan machines, chemicaliën en agrarische producten per jaar aan Iran levert. Niet zo veel, maar binnen EU-verband is Nederland een van de grootste Iraanse partners.

De vraag is wat Trump en Bessent met de nieuwe sancties bereiken. Iran zegt: oude frisdrank in nieuwe zakken  – maar dan op z’n Farsi. Het land zal blijven doen wat het nu al een half jaar doet: volhouden, in elk geval tot de Amerikaanse midtermverkiezingen. In de niet-onterechte hoop dat Trump zichzelf daar knock-out slaat. Zoals Jimmy Carter, destijds.

Op 24 april 1980 lanceerde president Jimmy Carter &lsquo;Operatie Adelaarsklauw,&rsquo; een militaire bliksemactie om 52 Amerikaanse diplomaten te bevrijden uit de ambassade in Teheran, waar ze sinds 4 november werden gegijzeld. Drie van de acht gevechtshelikopters gaven in de Iraanse woestijn de geest, waarop de missie werd afgeblazen. Tijdens de evacuatie botste een helikopter op een transportvliegtuig. Acht soldaten kwamen om het leven. Het kostte Carter zijn presidentschap. Verslagen door Iran en zijn militaire misrekening.
Zes jaar later ging opvolger Ronald Reagan ook bijna kopje onder toen bleek dat hij <a href="https://www.foreignaffairs.com/united-states/maximum-pressure-iran-will-fail?utm_medium=newsletters&amp;utm_source=fatoday&amp;utm_campaign=Maximum%20Pressure%20on%20Iran%20Will%20Fail&amp;utm_content=20260825&amp;utm_id=A&amp;utm_term=FA%20Today_Newsletter">illegaal wapens had verkocht aan Iran</a>. In 2015 werkte Barack Obama zich in de nesten door een omstreden nucleaire deal met Iran en nu dreigt Donald Trump onderuit te gaan door een oorlog met Iran, die hij na een halfjaar maar niet kan winnen. Iran is een koppige tegenstander die geen enkele Amerikaanse president op de knie&euml;n weet te krijgen.
Trump gooit het nu over een andere boeg: <a href="https://www.npr.org/2026/08/25/nx-s1-5943572/trump-iran-sanctions">nieuwe, harde sancties</a>, aangekondigd door minister van Financi&euml;n Scott Bessent. De taal is vaag, maar de aangevallen sectoren zijn digitale systemen, technologie, goud, luchtvaart en scheepvaart. Hoe en wat moet nog blijken, maar de truc is dat Bessent een bekend Amerikaans mechanisme toepast: de sancties zijn extraterritoriaal. Dat wil zeggen dat elk land dat een handelsrelatie met Iran onderhoudt ook wordt getroffen.
Dat is vooral lastig voor Aziatische landen als China en India, die een groot deel van de Iraanse olie afnemen. Maar ook voor de Europese Unie, die voor 4 miljard euro handeldrijft met Iran. En wellicht voor Nederland, dat voor een half miljard aan machines, chemicali&euml;n en agrarische producten per jaar aan Iran levert. Niet zo veel, maar binnen EU-verband is Nederland een van de grootste Iraanse partners.
De vraag is wat Trump en Bessent met de nieuwe sancties bereiken. Iran zegt: <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cr50n9gnljgo">oude frisdrank in nieuwe zakken</a>&nbsp; &ndash; maar dan op z&rsquo;n Farsi. Het land zal blijven doen wat het nu al een half jaar doet: volhouden, in elk geval tot de Amerikaanse midtermverkiezingen. In de niet-onterechte hoop dat Trump zichzelf daar knock-out slaat. Zoals Jimmy Carter, destijds.

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.

De Wereld | BNR

Bernard Hammelburg brengt je scherpe analyses over de internationale politiek.