Als je een aandeel wil zien stijgen, kan je twee dingen doen.

Je kan je CFA halen, jezelf jarenlang kapotlezen op jaarrekeningen en alles wat niet in jaarrekeningen staat, vermogen leren beheren van klanten en dan betere inschattingen maken dan de andere knuppels die hetzelfde deden. Kortom: je wordt een benchmarkvreter die nét ziet wat andere beleggers niet zien. En je koopt op tijd.

Maar dat is moeilijk. De meeste mensen die dit proberen eindigen ergens met een portefeuille die is ontwikkeld om niet teveel af te wijken van de benchmark, terwijl ze eigenlijk structureel underperformen versus die benchmark. Jammer!

Dus.

Je kan ook gewoon een paar honderd miljard Turkse lira in een illiquide klein aandeeltje stoppen dat niemand kent, en ermee gaan tennissen tussen verschillende portefeuilles van jouzelf en andere fondsen. Elke keer dat de bal over het net gaat, is het aandeeltje meer waard. Logisch: jij en de andere ponzibroeders zijn de marginale koper geworden die het aandeel beweegt. Er stroomt meer geld in, er wordt meer gekocht, er stroomt meer geld in, we kunnen Buzz Lightyear aanhalen: to infinity and beyond!

Dit laatste is een stuk makkelijker! Dat dachten ze althans bij Turkse vermogensbeheerder Tera Portföy, wiens meest bekende fonds 66.000 procent was gestegen in de laatste drie jaar tot medio september. Pusula Portföy en anderen deden lustig mee.

Toezichthouders zagen het allemaal wel, maar deden niks omdat de bestuurders en commissarissen van deze vermogensbeheerders nauwe banden onderhouden met het Turkse staatsfonds en andere belangrijke posities elders, waaronder het ambassadeurschap van de OECD. Wie heeft de beste band met Erdogan? Juist.

Tot informatieboer MSCI langskwam. 

'Luister beste Turkse toezichthouder, als u Tera Portföy en de andere fondsen de hele boel laat piepelen, ga ik uw status als Opkomende Markt omver meppen. Dan degraderen we u tot Frontier Market, oftewel wild westen waar institutionele beleggers niet heen mogen. Doei. Zeg maar dag tegen het stukje 'foreign investments' in de jaarrekening van uw Turkse Staat.'

Oei, dachten de toezichthouders. We gaan er wat aan doen. Dus op 28 augustus werden de regels aangescherpt. Er kwamen allerlei regels die bijvoorbeeld de handel in kleine illiquide aandeeltjes binnen én buiten één fonds aan banden legden. En zo nog een trits aanscherpingen, met een simpel gevolg: opeens moesten Tera Portföy en anderen van hun illiquide kleine aandeeltjes af. Er bleken enkel verkopers. De prijs daalt, de uitgang gaat dicht terwijl iedereen gillend naar buiten rent, en de waarde van de fondsen keldert.

Dat lekt uit. Men gaat zijn geld massaal terugvragen. Dat raakt niet alleen je bekende hedgefonds, maar ook je money market funds, oftewel de plekken waar inflatieschuwe Turkse beleggers hun cash stallen om nét iets meer rente te vangen dan bij de bank. De heilige belofte van een money market fund is dat je altijd in de kortst lopende leningen zit die fonds kan maken, en altijd je geld terugkrijgt als je het erin stopt.

Maar helaas. Zelfs de geldmarktfondsen bleken niet bestand tegen een bankrun.

Gevolg: de Turkse AFM is nu 131 fondsen aan het liquideren waar bijna een half miljoen beleggers een kleine 20 miljard dollar in had zitten.

Niet heel goed nieuws voor een land met een inflatie van boven de 30 procent dat juist de financiële boekhouding een beetje op orde hoopte te brengen (:

Beursnerd en Beursnerd XL 

Iedere werkdag iets na elf uur werpt de Beursnerd in gesprek met presentator Thomas van Zijl een blik op de AEX, waarbij hij of zij de diepgang niet schuwt. Daarnaast is er donderdag om tien voor twaalf een langere beursanalyse. Die neemt Beursnerd XL Jochem Visser voor zijn rekening.