Je weet dat er iets speelt op obligatiemarkten zodra de halve wereld artikelen begint te schrijven over rentes terwijl ze daar normaal hun neus voor ophalen. Zo ook ondergetekende. Maar goed, dat verhaal over oplopende rentes speelt dan een paar weken, en dan krijgt je beursnerd kriebels.

Want: hoe zou het gaan met Bill Gross?

Best goed, blijkt dan. Hij is lekker aan het golfen met zijn derde vrouw in Laguna Beach. Zo doe je dat als bond billionaire met een muizig hoog stemmetje. Of beter gezegd, Bond King, zoals hij werd gedoopt door Fortune begin jaren nul en opnieuw in dat fantástische boek van de onvolprezen Mary Childs.

En terecht.

Dit is de Warren Buffett van de obligaties. Zoon van een staalverkoper en heftig kritische huismoeder uit Ohio, leerde kaartjes tellen aan de blackjacktafels in Las Vegas (en hield dat urenlang, dagenlang vol) en belandde medio jaren zeventig bij een slaperig pensioenverzekeraartje in California.

In de kelder van Pacific Mutual ging hij letterlijk(!) coupons clippen, oftewel de bonnetjes van obligaties afknippen om rente op te halen bij de bank. Maar hij las al snel een stuk van Howard Rakoff, die schreef dat je niet enkel je rente moet innen tot je je geld terugkrijgt, maar moet handelen in obligaties. Zoals we dat ook doen met aandelen. Rakoff vergeleek dat met het verwisselen van baan op de snelweg: wie slechts rente en aflossing int, rijdt altijd op dezelfde baan.

Gross stelde het voor, en zo werd het legendarische obligatiehuis Pimco geboren als vermogensbeheerder binnen pensioenverzekeraar Pacific Mutual. Klanten vonden het aanvankelijk eng om niet slechts hun rente te innen, maar al snel bleek dat ze daar bij Pimco wel wisten hoe ze met obligaties de obligatie-index verslaan. Die outperformance werd een visitekaartje dat van Pimco de grootste vermogensbeheerder op het gebied van obligaties en rentes maakte.

Hoe dan?

Nou, eigenlijk deed Pimco maar drie dingen waarvan alleen de derde écht heel spannend is.

De eerste dan. Pimco kocht obligaties met langere looptijden dan de index, waardoor ze meer risico liepen op rentebewegingen maar daar ook meer voor ontvingen. Niemand wist het in de jaren tachtig, maar met zo'n businessmodel was je eigenlijk al binnen in de bullmarkt voor obligaties die toen onstond. Rentes daalden vanaf de jaren tachtig tot de jaren tien van deze eeuw eigenlijk enkel, als je het grofmazig bekijkt. Dat betekent dat iedereen die bereid is om langere looptijden te kopen, standaard wint.

Het tweede wat Pimco deed, heet short gaan op volatiliteit. Dat kan je doen middels allerlei instrumenten en trades, maar het idee is simpel: ze waren bereid om slechter te slapen dan anderen, door te gokken op minder volatiliteit terwijl anderen zich juist verzekerden tegen meer volatiliteit. Je kan dat ook wel vergelijken met het blijven oppakken van muntjes voor een draaiende stoomwals. Zolang die stoomwals niet steeds sneller gaat, en de uitslagen van z'n snelheid een beetje binnen de perken blijven, is het best veilig om die muntjes op te blijven pakken. Bovendien had Pimco het incasseringsvermogen om deze verzekerings-achtige trade jarenlang te blijven doen en zo het gemiddeld betere resultaat te innen, vanwege het feit dat volatiliteit gemiddeld minder vaak optreedt dan anderen vreesden.

De derde is het leukst. Want Pimco en Bill Gross worden er erg vaak van beschuldigd dat ze eigenlijk vooral geluk hadden met dalende rentes sinds de jaren tachtig, maar dan vergeet je helaas dat de term 'Minsky moment' afkomstig is van Pimco. Dat ze niet alleen de crisis van 2008 maar ook zaken als de redding van Mexicaanse staatsschuld in 1994 feilloos voorspelden zo niet afdwongen door hun macht op de obligatiemarkten.

Kijk.

Wie in Huntington Beach werkt in een amorfe witte toren met een paar palmboompjes om zich heen, met Bill Gross als baas, verandert langzaam in een soort permanent geägiteerde versie van Dagobert Duck die al z'n voorwaarden beter leest dan anderen. Logisch: Wall Street en deze toren liggen hemelsbreed bijna 4000 kilometer uit elkaar. Je hebt minder om te delen met collega's uit de staalglazen torens van de oostkust en je wordt constant gedreven om groter en beter te worden door een letterlijk autistische baas. Dus je wordt heftiger, naarder en nerdiger dan anderen.

Dit leidt ertoe dat Pimco enorm goed werd in het uitpersen van elk klein structureel voordeeltje dat ze konden vinden als 'obligatiebelegger' voor pensioenfondsen en andere grote klanten.

Zo vonden ze bijvoorbeeld het concept 'lambda cash' uit. Het idee daar is dat je, in plaats van het kopen van een obligatie, ook de future op de obligatie kan kopen. Je spreekt dus af dat je binnenkort een pluk obligaties koopt middels een derivaat. Daarvoor moet je onderpand aanleggen bij de broker, maar niet alles hoeft in cash. Dus je kan een deel van dat onderpand ook wel in bedrijfsobligaties stoppen die iets beter renderen dan staatsobligaties. 

Zo verandert een doodsaaie obligatiebelegger in een complex derivatenhuis dat functioneel echt nog wel in die saaie veilige 'bonds' belegt, maar eigenlijk onder de motorkap hele bijzondere dingen doet.

De mooiste trade is misschien nog wel die uit de jaren tachtig, toen Pimco de voorwaarden op Ginnie Mae futures beter las dan anderen. Het is iets te complex om hier uit te leggen, maar het resultaat was dat ze een soort bankroof organiseerden door een hele markt een kant op te duwen en daarmee alle onwetende participanten dwongen om goedkope obligaties af te leveren bij Pimco. Het vereiste vergaande operationele souplesse én een inzicht in voorwaarden van de destijds nog spiksplinternieuwe Ginnie Mae collateralized depository receipts.

Is dit nog wel veilig obligatiebeleggen?

Nee, maar men had er toestemming voor en het werkte. Zo zie je maar weer: elk onderdeel van financiële markten is vreselijk leuk. Ook degenen die van de buitenkant doodsaai lijken, zoals pensioenbeleggers en obligaties.

Beursnerd en Beursnerd XL 

Iedere werkdag iets na elf uur werpt de Beursnerd in gesprek met presentator Thomas van Zijl een blik op de AEX, waarbij hij of zij de diepgang niet schuwt. Daarnaast is er donderdag om tien voor twaalf een langere beursanalyse. Die neemt Beursnerd XL Jochem Visser voor zijn rekening.