Het kabinet-Jetten moet knopen doorhakken voor zijn eerste rijksbegroting en 'oppositiepartners' vinden die de hele begroting of onderdelen ervan willen steunen in Tweede en Eerste Kamer. En dat in een fase dat grote onzekerheden rond economie, oorlog in Europa en het Midden-Oosten en de eenheid in het NAVO-bondgenootschap kabinet en parlement onder forse druk zetten. Jaap Jansen en PG Kroeger praten erover met Joop van den Berg, sinds decennia een van de meest ervaren Binnenhof-kenners.

***

Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Vrienden kunnen meedingen naar een exemplaar van het nieuwe boek van Joop van den Berg (ze krijgen hierover apart bericht).

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact.

***

Joop van den Berg draait er niet omheen, hij is sceptisch of de coalitie van D66, VVD en CDA er uit komt. Dat premier Rob Jetten niettemin goedgemutst is, vindt hij prijzenswaardig, want een minister-president die alom loopt te zuchten hoe moeilijk alles is, dat helpt ook niet. "Je moet bovendien de vindingrijkheid van politici in netelige omstandigheden nooit onderschatten!"

Van den Bergs scepsis ontspringt aan zijn analyse dat de kabinetsformatie onvoldoende grondig is verlopen. Nadat D66 en CDA samen een coherent beleidsstuk opstelden, gingen zij nogal vlot akkoord met de wens van de VVD om vervolgens ‘opnieuw bij nul te beginnen’. Bovendien leende minister Eelco Heinen (Financiën) een werkwijze van Gerrit Zalm door een financieel kader te formuleren, dat de collegaministers klemzette. "D66 heeft laten zien het spel om de macht niet goed te beheersen, dan wel ten onrechte te denken erg slim te zijn."

De VVD wekte al snel de indruk het nieuwe kabinet als een vervolg te zien op de aanpak bij Schoof, terwijl het CDA na een 'bijna dood ervaring' als kleinste van de drie partijen in een minderheidsverband moest leren zijn eigen politieke positie te markeren. Daar komt bij dat minister Heinen als stelregel heeft dat Prinsjesdag 'over de inkomsten gaat', terwijl de uitgaven pas bij de Voorjaarsnota aan de orde zouden zijn. Zo houdt hij het kabinet strak en geeft weinig ruimte voor stappen vooruit bij grote thema's als de sociale uitgaven en een mogelijk akkoord met werkgevers en vakbonden.

Het vinden van meerderheden voor Jettens plannen wordt verder bemoeilijkt door de politieke versplintering. Met PRO is een stevige basis mogelijk, maar alleen als er ook een sociaal akkoord ligt, waarschuwt Van den Berg. De polder is daar op eigen gezag mee begonnen, maar niemand weet nog hoeveel perspectief dit gaat bieden. 'Over rechts' zijn de vooruitzichten weinig aanlokkelijk – ook al realiseert de VVD zich dit nog onvoldoende. Op radicaal-rechts beloeren ze elkaar vooral. Partijen vallen uit elkaar, stellen onmogelijke eisen vooraf en bieden weinig vertrouwen in berekenbare afspraken voor de lange termijn.

Gelet op de grote onzekerheden wereldwijd hadden de partijen rond het politieke midden meteen moeten werken aan een brede coalitie, concludeert Van den Berg. Ook omdat er Europees knopen doorgehakt moeten worden voor de zevenjarige EU-begroting.

Joop van den Berg heeft in zijn nieuwe boek 'Geduldig papier' lessen geformuleerd voor formaties in gemeenten en op het Binnenhof. Zijn zorg is groot over de neiging politieke rivaliteit en wispelturigheid te vertalen in vijandigheid naar ieder ander en gebrek aan politieke luisterbereidheid. Dat speelt niet alleen bij ons, maar ook in buurlanden als Duitsland. Hij werpt de vraag op of ook progressieve partijen meer van die luisterbereidheid zouden moeten tonen. Ook naar lokale populistische groeperingen en in Duitsland zelfs naar regionale en lokale afdelingen van de AfD. Anders komt de SPD er misschien niet meer bovenop, vreest hij.

***

Verder lezen

Joop van den Berg - Een minderheidskabinet? Beter van niet (S&D, april 2026)

***

Verder luisteren

474 – Parlementair historicus Joop van den Berg: “De democratie is in groot gevaar. Je moet niet denken: het loopt wel los" (In januari 2025 was hij ook te gast)

599 - Ingrijpende plannen, maar krijgt het kabinet-Jetten voldoende steun?

594 - De komst van PRO verandert het politieke landschap

591 – Honderd dagen kabinet-Jetten

589 - Nieuwe poldervoorzitters dwingen kabinet-Jetten terug te komen op bezuinigingsplan

587 – Rekenkamerpresident Pieter Duisenberg over 2025 als verloren jaar: ‘Stagnatie is nooit gratis'

575 - Nederland staat niet langer op het menu, maar zit aan tafel

563 - Als minderheid meerderheden maken

562 - De uitgestoken hand van D66, VVD en CDA

557 – Hoe overleeft Rob Jetten het premierschap? Uitdagingen en risico's voor de nieuwe minister-president

547 – Knopen doorhakken, hervormen en stevig investeren: het formatie-advies van Jeroen Dijsselbloem en Pieter Duisenberg

310 – Nu 40 jaar geleden: Lubbers premier en de polder sluit historisch Akkoord van Wassenaar

50 - Vrijheid van onderwijs

***

Tijdlijn

00:00:00 – Deel 1

00:41:32 – Deel 2

01:14:02 – Deel 3

01:38:50 – Einde

Het kabinet-Jetten moet knopen doorhakken voor zijn eerste rijksbegroting en 'oppositiepartners' vinden die de hele begroting of onderdelen ervan willen steunen in Tweede en Eerste Kamer. En dat in een fase dat grote onzekerheden rond economie, oorlog in Europa en het Midden-Oosten en de eenheid in het NAVO-bondgenootschap kabinet en parlement onder forse druk zetten. Jaap Jansen en PG Kroeger praten erover met <a href="https://www.parlement.com/biografie/profdr-jthj-joop-van-den-berg">Joop van den Berg</a>, sinds decennia een van de meest ervaren Binnenhof-kenners.
***
Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. <a href="https://vriendvandeshow.nl/bb">Word ook vriend van de show!</a> Vrienden kunnen meedingen naar een exemplaar van <a href="https://uitgeverijprometheus.nl/boeken/geduldig-papier-paperback/">het nieuwe boek van Joop van den Berg</a> (ze krijgen hierover apart bericht).
Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? <a href="mailto:adverteren@dagennacht.nl">Zend ons een mailtje</a>&nbsp; en wij zoeken contact.
***
Joop van den Berg draait er niet omheen, hij is sceptisch of de coalitie van D66, VVD en CDA er uit komt. Dat premier Rob Jetten niettemin goedgemutst is, vindt hij prijzenswaardig, want een minister-president die alom loopt te zuchten hoe moeilijk alles is, dat helpt ook niet. "Je moet bovendien de vindingrijkheid van politici in netelige omstandigheden nooit onderschatten!"
Van den Bergs scepsis ontspringt aan zijn analyse dat de kabinetsformatie onvoldoende grondig is verlopen. Nadat D66 en CDA samen een coherent beleidsstuk opstelden, gingen zij nogal vlot akkoord met de wens van de VVD om vervolgens &lsquo;opnieuw bij nul te beginnen&rsquo;. Bovendien leende minister Eelco Heinen (Financi&euml;n) een werkwijze van Gerrit Zalm door een financieel kader te formuleren, dat de collegaministers klemzette. "D66 heeft laten zien het spel om de macht niet goed te beheersen, dan wel ten onrechte te denken erg slim te zijn."
De VVD wekte al snel de indruk het nieuwe kabinet als een vervolg te zien op de aanpak bij Schoof, terwijl het CDA na een 'bijna dood ervaring' als kleinste van de drie partijen in een minderheidsverband moest leren zijn eigen politieke positie te markeren. Daar komt bij dat minister Heinen als stelregel heeft dat Prinsjesdag 'over de inkomsten gaat', terwijl de uitgaven pas bij de Voorjaarsnota aan de orde zouden zijn. Zo houdt hij het kabinet strak en geeft weinig ruimte voor stappen vooruit bij grote thema's als de sociale uitgaven en een mogelijk akkoord met werkgevers en vakbonden.
Het vinden van meerderheden voor Jettens plannen wordt verder bemoeilijkt door de politieke versplintering. Met PRO is een stevige basis mogelijk, maar alleen als er ook een sociaal akkoord ligt, waarschuwt Van den Berg. De polder is daar op eigen gezag mee begonnen, maar niemand weet nog hoeveel perspectief dit gaat bieden. 'Over rechts' zijn de vooruitzichten weinig aanlokkelijk &ndash; ook al realiseert de VVD zich dit nog onvoldoende. Op radicaal-rechts beloeren ze elkaar vooral. Partijen vallen uit elkaar, stellen onmogelijke eisen vooraf en bieden weinig vertrouwen in berekenbare afspraken voor de lange termijn.
Gelet op de grote onzekerheden wereldwijd hadden de partijen rond het politieke midden meteen moeten werken aan een brede coalitie, concludeert Van den Berg. Ook omdat er Europees knopen doorgehakt moeten worden voor de zevenjarige EU-begroting.
Joop van den Berg heeft in zijn nieuwe boek 'Geduldig papier' lessen geformuleerd voor formaties in gemeenten en op het Binnenhof. Zijn zorg is groot over de neiging politieke rivaliteit en wispelturigheid te vertalen in vijandigheid naar ieder ander en gebrek aan politieke luisterbereidheid. Dat speelt niet alleen bij ons, maar ook in buurlanden als Duitsland. Hij werpt de vraag op of ook progressieve partijen meer van die luisterbereidheid zouden moeten tonen. Ook naar lokale populistische groeperingen en in Duitsland zelfs naar regionale en lokale afdelingen van de AfD. Anders komt de SPD er misschien niet meer bovenop, vreest hij.
***
Verder lezen
<a href="https://wbs.nl/publicaties/een-minderheidskabinet-beter-van-niet">Joop van den Berg - Een minderheidskabinet? Beter van niet (S&amp;D, april 2026)</a>
***
Verder luisteren
<a href="https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/474-parlementair-historicus-joop-van-den-berg-de-democratie-is-in-groot-gevaar-je-moet-niet-denken-het-loopt-wel-los">474 &ndash; Parlementair historicus Joop van den Berg: &ldquo;De democratie is in groot gevaar. Je moet niet denken: het loopt wel los"</a> (In januari 2025 was hij ook te gast)
<a href="https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/599">599 - Ingrijpende plannen, maar krijgt het kabinet-Jetten voldoende steun?</a>
<a href="https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/594-de-komst-van-pro-verandert-het-politieke-landschap">594 - De komst van PRO verandert het politieke landschap</a>
<a href="https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/591-honderd-dagen-kabinet-jetten">591 &ndash; Honderd dagen kabinet-Jetten</a>
<a href="https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/589-nieuwe-polder-dwingt-kabinet-tot-handreiking">589 - Nieuwe poldervoorzitters dwingen kabinet-Jetten terug te komen op bezuinigingsplan</a>
<a href="https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/587-rekenkamerpresident-pieter-duisenberg-over-2025-als-verloren-jaar-stagnatie-is-nooit-gratis">587 &ndash; Rekenkamerpresident Pieter Duisenberg over 2025 als verloren jaar: &lsquo;Stagnatie is nooit gratis'</a>
<a href="https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/575-nederland-staat-niet-langer-op-het-menu-maar-zit-aan-de-hoofdtafel">575 - Nederland staat niet langer op het menu, maar zit aan tafel</a>
<a href="https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/563-als-minderheid-meerderheden-maken">563 - Als minderheid meerderheden maken</a>
<a href="https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/562-de-uitgestoken-hand-van-d66-vvd-en-cda">562 - De uitgestoken hand van D66, VVD en CDA</a>
<a href="https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/557-rob-jetten-minister-president-tips-en-trucs-voor-de-nieuwe-premier">557 &ndash; Hoe overleeft Rob Jetten het premierschap? Uitdagingen en risico's voor de nieuwe minister-president</a>
<a href="https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/547-knopen-doorhakken-hervormen-en-stevig-investeren-het-formatie-advies-van-jeroen-dijsselbloem-en-pieter-duisenberg">547 &ndash; Knopen doorhakken, hervormen en stevig investeren: het formatie-advies van Jeroen Dijsselbloem en Pieter Duisenberg</a>
<a href="https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/310-nu-40-jaar-geleden-lubbers-premier-en-de-polder-sluit-historisch-akkoord-van-wassenaar">310 &ndash; Nu 40 jaar geleden: Lubbers premier en de polder sluit historisch Akkoord van Wassenaar</a>
<a href="https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/50-minister-sander-dekker-en-de-staat-van-de-rechtstaat-pg-over-vrijheid-van-onderwijs">50 - Vrijheid van onderwijs</a>
***
Tijdlijn
00:00:00 &ndash; Deel 1
00:41:32 &ndash; Deel 2
01:14:02 &ndash; Deel 3
01:38:50 &ndash; Einde

Wat gebeurt er voor en achter de schermen in de politiek? In de podcast Betrouwbare Bronnen praat Jaap Jansen met politieke hoofdrolspelers en hooggekwalificeerde deskundigen. Betrouwbare Bronnen koppelt Nederlandse politiek en beleid aan Europese en internationale ontwikkelingen.

De host van de podcast is Jaap Jansen, een politieke journalist die al zo’n dertig jaar op het Binnenhof werkt. In veel afleveringen koppelt historicus Pieter Gerrit Kroeger met diepgravende betogen en smeuïge anekdotes politieke geschiedenis aan de actualiteit van nu.

Nieuwe afleveringen van Betrouwbare Bronnen verschijnen doorgaans op dinsdag en vrijdag.

Reacties zijn welkom via Twitter @jaapjansen @pgkroeger en via betrouwbarebronnen@dagennacht.nl

Betrouwbare Bronnen heeft ook een website met actuele informatie.

Wilt u informatie over de mogelijkheid om te adverteren of te sponsoren, stuur dan een mailtje aan: adverteren@dagennacht.nl en we nemen zo snel mogelijk contact met u op!

Wat gebeurt er voor en achter de schermen in de politiek? In de podcast Betrouwbare Bronnen praat Jaap Jansen met politieke hoofdrolspelers en hooggekwalificeerde deskundigen. Betrouwbare Bronnen koppelt Nederlandse politiek en beleid aan Europese en internationale ontwikkelingen.De host van de podcast is Jaap Jansen, een politieke journalist die al zo’n dertig jaar op het Binnenhof werkt. In veel afleveringen koppelt historicus Pieter Gerrit Kroeger met diepgravende betogen en smeuïge anekdotes politieke geschiedenis aan de actualiteit van nu.Nieuwe afleveringen van Betrouwbare Bronnen verschijnen doorgaans op dinsdag en vrijdag.Reacties zijn welkom via Twitter @jaapjansen @pgkroeger en via betrouwbarebronnen@dagennacht.nlBetrouwbare Bronnen heeft ook <a href="https://vriendvandeshow.nl/bb" rel="noopener noreferrer" target="_blank">een website</a> met actuele informatie.Wilt u informatie over de mogelijkheid om te adverteren of te sponsoren, stuur dan een mailtje aan: <a href="mailto:adverteren@dagennacht.nl" rel="noopener noreferrer" target="_blank">adverteren@dagennacht.nl</a> en we nemen zo snel mogelijk contact met u op!

Betrouwbare Bronnen

Wat gebeurt er voor en achter de schermen in de politiek? In de podcast Betrouwbare Bronnen praat Jaap Jansen met politieke hoofdrolspelers en hooggekwalificeerde deskundigen. Betrouwbare Bronnen koppelt Nederlandse politiek en beleid aan Europese en internationale ontwikkelingen.
De host van de podcast is Jaap Jansen, een politieke journalist die al zo&rsquo;n dertig jaar op het Binnenhof werkt. In veel afleveringen koppelt historicus Pieter Gerrit Kroeger met diepgravende betogen en smeu&iuml;ge anekdotes politieke geschiedenis aan de actualiteit van nu.
Nieuwe afleveringen van Betrouwbare Bronnen verschijnen doorgaans op dinsdag en vrijdag.
Reacties zijn welkom via Twitter @jaapjansen @pgkroeger en via betrouwbarebronnen@dagennacht.nl
Betrouwbare Bronnen heeft ook <a href="https://vriendvandeshow.nl/bb">een website</a> met actuele informatie.
Wilt u informatie over de mogelijkheid om te adverteren of te sponsoren, stuur dan een mailtje aan: <a href="mailto:adverteren@dagennacht.nl">adverteren@dagennacht.nl</a> en we nemen zo snel mogelijk contact met u op!